ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಅಷ್ಟನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಹನ್ಯಮಾನೇಬಲೇತೂರ್ಣಮನ್ಯೋನ್ಯನ್ತೇಮಹಾಮೃಥೇ ।
ಸರಸೀವಮಹಾಘರ್ಮೇಸೋಪಕ್ಷೀಣೇಬಭೂವತುಃ ॥ 1 ॥
ಸ್ವಬಲಸ್ಯವಿಘಾತೇನವಿರೂಪಾಕ್ಷ್ವಧೇನ ಚ ।
ಬಭೂವದ್ವಿಗುಣಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ॥ 2 ॥
ಪ್ರಕ್ಷೀಣನ್ತುಬಲನ್ದೃಷ್ಟವಾವಧ್ಯಮಾನಂವಲೀಮುಖೈಃ ।
ಬಭೂವಾಸ್ಯವ್ಯಥಾಯುದ್ಧೇಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯದೈವವಿಪರ್ಯಯಮ್ ॥ 3 ॥
ಉವಾಚ ಚ ಸಮೀಪಸ್ಥಮ್ಮಹೋದರಮರಿನ್ದಮಮ್ ।
ಅಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇಮಹಾಬಾಹೋಜಯಾಶಾತ್ವಯಿಮೇಸ್ಥಿತಾ ॥ 4 ॥
ಜಹಿಶತ್ರುಚಮೂಂವೀರದರ್ಶಯಾದ್ಯಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।
ಭರ್ತೃಪಿಣ್ಡಸ್ಯಕಾಲೋಽಽಯನ್ನಿರ್ದೇಷ್ಟುಂಸಾಧುಯುಧ್ಯತಾಮ್ ॥ 5 ॥
ವೇಗನ್ ಚಕ್ರೇ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸಮುದ್ರ ಇವ ಪರ್ವಣಿ ।
ಆಯಸಂ ಪರಿಘನ್ ಗೃಹ್ಯ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಸಮಪ್ರಭಮ್ ॥ 6 ॥
ತತಸ್ಸಕದನಞ್ಚಕ್ರೇವಾನರಾಣಾಮ್ಮಹಾಬಲಃ ।
ಭರ್ತೃವಾಕ್ಯೇನತೇಜಸ್ವೀಸ್ವೇನವೀರ್ಯೇಣಚೋದಿತಃ ॥ 7 ॥
ವಾನರಾಶ್ಚಮಹಾಸತ್ತ್ವಾಃಪ್ರಗೃಹ್ವಃವಿಪುಲಾಶಶಿಲಾಃ ।
ಪ್ರವಿಶ್ಯಾರಿಬಲಮ್ಭೀಮಞ್ಜಘ್ನುಸ್ತೇರಜನೀಚರಾನ್ ॥ 8 ॥
ಮಹೋದರಸ್ತುಸಙ್ಕೃದ್ಧಶ್ಶರೈಃಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣೈಃ ।
ಚಿಚ್ಛೇದಪಾಣಿಪಾದೋರುನ್ವಾನರಾಣಾಮ್ಮಹಾಹವೇ ॥ 9 ॥
ತತಸ್ತೇವಾನರಾಸ್ಸರ್ವೇರಾಕ್ಷಸೈರರ್ದಿತಾಭೃಶಮ್ ।
ದಿಶೋದಶದ್ರುತಾಃಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿತ್ಸುಗ್ರೀವಮಾಶ್ರಿತಾಃ ॥ 10 ॥
ಪ್ರಭಗ್ನಾಂಸಮರೇದೃಷ್ಟವಾವಾನರಾಣಾಮ್ಮಹಾಚಮೂಮ್ ।
ಅಭಿದುದ್ರಾವಸುಗ್ರೀವೋಮಹೋದರಮನನ್ತರಮ್ ॥ 11 ॥
ಪ್ರಗೃಹ್ಯವಿಪುಲಾಙ್ಘೋರಾಮ್ಮಹೀಧರಸಮಾಂಶಿಲಾಮ್ ।
ಚಿಕ್ಷೇಪ ಸ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತದ್ವಧಾಯಹರೀಶ್ವರಃ ॥ 12 ॥
ತಾಮಾಪತತನೀಂಸಹಸಾಶಿಲಾನ್ದೃಷ್ಟವಾಮಹೋದರಃ ।
ಅಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಸ್ತತೋಬಾಣೈರ್ನಿರ್ಬಿಭೇದದುರಾಸದಾಮ್ ॥ 13 ॥
ರಕ್ಷಸಾತೇನಬಾಣೌಘೈರ್ನಿಕೃತ್ತಾಸಾಸಹಸ್ರಧಾ ।
ನಿಪಪಾತಶಿಲಾಭೂಮೌಗೃಧ್ರಚಕ್ರಮಿವಾಕುಲಮ್ ॥ 14 ॥
ತಾನ್ತುಭಿನ್ನಾಂಶಿಲಾನ್ದೃಷ್ಟವಾಸುಗ್ರೀವಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಃ ।
ಸಾಲಮುತ್ಪಾಟ್ಯಚಿಕ್ಷೇಪರಾಕ್ಷಸೇರಣಮೂರ್ಥನಿ ॥ 15 ॥
ಶರೈಶ್ಚವಿದದಾರೈನಂಶೂರಃಪರಪುರಞ್ಜಯಃ ।
ಸ ದದರ್ಶತತಃಕ್ರುದ್ಧಃಪರಿಘಮ್ಪತಿತಮ್ಭುವಿ ॥ 16 ॥
ಆವಿಧ್ಯತು ಸ ತನ್ದೀಪ್ತಮ್ಪರಿಘನ್ತಸ್ಯದರ್ಶಯನ್ ।
ಪರಿಘಾಗ್ರೇಣವೇಗೇನಜಘಾನಾಸ್ಯಹಯೋತ್ತಮಾನ್ ॥ 17 ॥
ತಸ್ಮಾದ್ಧತಹಯಾವದೀರಃಸೋಽಽವಪ್ಲುತ್ಯಮಹಾರಥಾತ್ ।
ಗದಾಞ್ಜಗ್ರಾಹಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋರಾಕ್ಷಸೋಽಽಥಮಹೋದರಃ ॥ 18 ॥
ಗದಾಪರಿಘಹಸ್ತೌತೌಯುಧಿವೀರೌಸಮೀಯತುಃ ।
ನರ್ದನ್ತೌಗೋವೃಷಪ್ರಖ್ಯೌಘನಾವಿವಸವಿದ್ಯುತೌ ॥ 19 ॥
ತತಃಕ್ರುದ್ಧೋಗದಾನ್ತಸ್ಯೈಚಿಕ್ಷೇಪರಜನೀಚರಃ ।
ಜ್ವಲತನೀಮ್ಭಾಸ್ಕರಾಭಾಸಾಂಸುಗ್ರೀವಾಯಮಹೋದರಃ ॥ 20 ॥
ಗದಾನ್ತಾಂಸುಮಹಾಘೋರಾಮಾಪತತನೀಮ್ಮಹಾಬಲಃ ।
ಸುಗ್ರೀವೋರೋಷತಾಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ಸಮುದ್ಯಮ್ಯಮಹಾಹವೇ ॥ 21 ॥
ಆಜಘಾನಗದಾನ್ತಸ್ಯಪರಿಘೇಣಹರೀಶ್ವರ ।
ಪಪಾತ ಸ ಗದೋದ್ಭಿನ್ನಃಪರಿಘಸ್ತಸ್ಯಭೂತಲೇ ॥ 22 ॥
ತತೋಜಗ್ರಾಹತೇಜಸ್ವೀಸುಗ್ರೀವೋವಸುಧಾತಲಾತ್ ।
ಆಯಸಮ್ಮುಸಲಙ್ಘೋರಂಸರ್ವತೋಹೇಮಭೂಷಿತಮ್ ॥ 23 ॥
ಸ ತಮುದ್ಯಮ್ಯಚಿಕ್ಷೇಪಸೋಽಽಪ್ಯನ್ಯಾಂವ್ಯಾಕ್ಷಿಪದ್ಗದಾಮ್ ।
ಭಿನ್ನಾವನ್ಯೋನ್ಯಮಾಸಾದ್ಯಪೇತತುದ್ದರಣೀತಲೇ ॥ 24 ॥
ತತೋಗ್ನಪ್ರಹರಣೌಮುಷ್ಟಿಭ್ಯಾನ್ತೌಸಮೀಯತುಃ ।
ತೇಜೋಬಲಸಮಾವಿಷ್ಟೌದೀಪ್ತಾವಿವಹುತಾಶನೌ ॥ 25 ॥
ಜಘ್ನತುಸ್ತೌತದಾನ್ಯೋನ್ಯಂವೇದತುಶ್ಚಪುನಃಪುನಃ ।
ತಲೈಶ್ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಮಹತ್ಯಪೇತತುಶ್ಚಮಹೀತಲೇ ॥ 26 ॥
ಉತ್ಪೇತತುಸ್ತತಸ್ತೂರ್ಣಞ್ಜಘ್ನತುಶ್ಚಪರಸ್ಪರಮ್ ।
ಭುಜೈಶ್ಚಿಕ್ಷಿಪತುರ್ವೀರಾವನ್ಯೋನ್ಯಮಪರಾಜಿತೌ ॥ 27 ॥
ಜಗ್ಮತುಸ್ತೌಶ್ರಮಂವೀರೌಬಾಹುಯುಧೇಪರನ್ತಪೌ ।
ಅಜಹಾರತದಾಖಡಗಮದೂರಪರಿವರ್ತಿನಮ್ ॥ 28 ॥
ರಾಕ್ಷಸಶ್ಚರ್ಮಣಾಸಾರ್ಧಮ್ಮಹಾವೇಗೋಮಹೋದರಃ ।
ಥೈವ ಚ ಮಹಾಖಡಗಞ್ಚರ್ಮಣಾಪತಿತಂಸಹ ॥ 29 ॥
ಜಗ್ರಾಹವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ಸುಗ್ರೀವೋವೇಗವತ್ತರಃ ।
ತೌತುರೋಷಪರೀತಾಙ್ಗೌನರ್ದನ್ತಾವಭ್ಯಧಾವತಾಮ್ ॥ 30 ॥
ಉದ್ಯತಾಸೀರಣೇಹೃಷ್ಟಾವುಭೌಶಸ್ತ್ರವಿಶಾರದೌ ।
ದಕ್ಷಿಣಮ್ಮಣ್ಡಲಞ್ಚೋಭೌಸುತೂರ್ಣಂಸಮ್ಪರೀಯತುಃ ॥ 31 ॥
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿಸಙ್ಕೃದ್ಧೌ ಜಯೇ ಪ್ರಣಿಹಿತಾವುಭೌ ।
ತುಶೂರೋಮಹಾವೇಗೋವೀರ್ಯಶ್ಲಾಘೀಮಹೋದರಃ ॥ 32 ॥
ಮಹಾಚರ್ಮಣಿತಙ್ಖಡಗಮ್ಪಾತಯಾಮಾಸದುರ್ಮತಿಃ ।
ಲಗ್ನಮುತ್ಕರ್ಷತಃಖಡಗಙ್ಖಡಗೇನಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ॥ 33 ॥
ಜಹಾರಸಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಙ್ಕುಣ್ಡಲೋಪಹಿತಂಶಿರಃ ।
ನಿಕೃತ್ತಶಿರಸಸ್ತಸ್ಯಪತಿತಸ್ಯಮಹೀತಲೇ ॥ 34 ॥
ತದ್ಬಲಂರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯದೃಷ್ಟವಾತತ್ರ ನ ತಿಷ್ಟತೇ ।
ಹತ್ವಾನ್ತಂವಾನರೈಸ್ಸಾರ್ಧನ್ನನಾದಮುದಿತೋಹರಿಃ ॥ 35 ॥
ಚುಕ್ರೋಧ ಚ ದಶಗ್ರೀವೋಬಭೌಹೃಷ್ಟಶ್ಚರಾಘವಃ ।
ವಿಷಣ್ಣವದನಾಸ್ಸರ್ವೇರಾಕ್ಷಸಾದೀನಚೇತಸಃ ॥ 36 ॥
ವಿದ್ರವನ್ತಿತತಸ್ಸರ್ವೇಭಯವಿತ್ರಸ್ತಚೇತಸಃ ।
ಮಹೋದರನ್ತನ್ನ್ವೀಪಾತ್ಯಭೂಮೌಮಹಾಗಿರೇಃಕೀರ್ಣಮಿವೈಕದೇಶಮ್ ।
ಸೂರ್ಯಾತ್ಮಜಸ್ತತ್ರರರಾಜಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಸೂರ್ಯಸ್ಸ್ವತೇಜೋಭಿರಿವಾಪ್ರಧೃಷ್ಯಃ ॥ 37 ॥
ಅಥವಿಜಯಮವಾಪ್ಯವಾನರೇನ್ದ್ರಸ್ಸಮರಮುಖೇಸುರಸಿದ್ಧಯಕ್ಷಸಙ್ಘೈ ।
ಅನ್ವಿತಲಗತೈಶ್ಚಭೂತಸಙ್ಘೈರ್ಹರ್ಷರುಷಸಮಾಕುಲಿತೈಸ್ತುತೋಮಹಾತ್ಮಾ ॥ 38 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
hanyamānebaletūrṇamanyonyantemahāmṛthe |
sarasīvamahāgharmesopakṣīṇebabhūvatuḥ || 1 ||
svabalasyavighātenavirūpākṣvadhena ca |
babhūvadviguṇaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
prakṣīṇantubalandṛṣṭavāvadhyamānaṃvalīmukhaiḥ |
babhūvāsyavyathāyuddheprekṣyadaivaviparyayam || 3 ||
uvāca ca samīpasthammahodaramarindamam |
asminkālemahābāhojayāśātvayimesthitā || 4 ||
jahiśatrucamūṃvīradarśayādyaparākramam |
bhartṛpiṇḍasyakālo''yannirdeṣṭuṃsādhuyudhyatām || 5 ||
vegan cakre mahābāhuḥ samudra iva parvaṇi |
āyasaṃ parighan gṛhya sūryaraśmisamaprabham || 6 ||
tatassakadanañcakrevānarāṇāmmahābalaḥ |
bhartṛvākyenatejasvīsvenavīryeṇacoditaḥ || 7 ||
vānarāścamahāsattvāḥpragṛhvaḥvipulāśaśilāḥ |
praviśyāribalambhīmañjaghnusterajanīcarān || 8 ||
mahodarastusaṅkṛddhaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
cicchedapāṇipādorunvānarāṇāmmahāhave || 9 ||
tatastevānarāssarverākṣasairarditābhṛśam |
diśodaśadrutāḥkecitkecitsugrīvamāśritāḥ || 10 ||
prabhagnāṃsamaredṛṣṭavāvānarāṇāmmahācamūm |
abhidudrāvasugrīvomahodaramanantaram || 11 ||
pragṛhyavipulāṅghorāmmahīdharasamāṃśilām |
cikṣepa sa mahātejāstadvadhāyaharīśvaraḥ || 12 ||
tāmāpatatanīṃsahasāśilāndṛṣṭavāmahodaraḥ |
asambhrāntastatobāṇairnirbibhedadurāsadām || 13 ||
rakṣasātenabāṇaughairnikṛttāsāsahasradhā |
nipapātaśilābhūmaugṛdhracakramivākulam || 14 ||
tāntubhinnāṃśilāndṛṣṭavāsugrīvaḥkrodhamūrchitaḥ |
sālamutpāṭyacikṣeparākṣaseraṇamūrthani || 15 ||
śaraiścavidadārainaṃśūraḥparapurañjayaḥ |
sa dadarśatataḥkruddhaḥparighampatitambhuvi || 16 ||
āvidhyatu sa tandīptamparighantasyadarśayan |
parighāgreṇavegenajaghānāsyahayottamān || 17 ||
tasmāddhatahayāvadīraḥso''vaplutyamahārathāt |
gadāñjagrāhasaṅkruddhorākṣaso''thamahodaraḥ || 18 ||
gadāparighahastautauyudhivīrausamīyatuḥ |
nardantaugovṛṣaprakhyaughanāvivasavidyutau || 19 ||
tataḥkruddhogadāntasyaicikṣeparajanīcaraḥ |
jvalatanīmbhāskarābhāsāṃsugrīvāyamahodaraḥ || 20 ||
gadāntāṃsumahāghorāmāpatatanīmmahābalaḥ |
sugrīvoroṣatāmrākṣassamudyamyamahāhave || 21 ||
ājaghānagadāntasyaparigheṇaharīśvara |
papāta sa gadodbhinnaḥparighastasyabhūtale || 22 ||
tatojagrāhatejasvīsugrīvovasudhātalāt |
āyasammusalaṅghoraṃsarvatohemabhūṣitam || 23 ||
sa tamudyamyacikṣepaso''pyanyāṃvyākṣipadgadām |
bhinnāvanyonyamāsādyapetatuddaraṇītale || 24 ||
tatognapraharaṇaumuṣṭibhyāntausamīyatuḥ |
tejobalasamāviṣṭaudīptāvivahutāśanau || 25 ||
jaghnatustautadānyonyaṃvedatuścapunaḥpunaḥ |
talaiścānyonyamahatyapetatuścamahītale || 26 ||
utpetatustatastūrṇañjaghnatuścaparasparam |
bhujaiścikṣipaturvīrāvanyonyamaparājitau || 27 ||
jagmatustauśramaṃvīraubāhuyudheparantapau |
ajahāratadākhaḍagamadūraparivartinam || 28 ||
rākṣasaścarmaṇāsārdhammahāvegomahodaraḥ |
thaiva ca mahākhaḍagañcarmaṇāpatitaṃsaha || 29 ||
jagrāhavānaraśreṣṭhassugrīvovegavattaraḥ |
tauturoṣaparītāṅgaunardantāvabhyadhāvatām || 30 ||
udyatāsīraṇehṛṣṭāvubhauśastraviśāradau |
dakṣiṇammaṇḍalañcobhausutūrṇaṃsamparīyatuḥ || 31 ||
anyonyamabhisaṅkṛddhau jaye praṇihitāvubhau |
tuśūromahāvegovīryaślāghīmahodaraḥ || 32 ||
mahācarmaṇitaṅkhaḍagampātayāmāsadurmatiḥ |
lagnamutkarṣataḥkhaḍagaṅkhaḍagenakapikuñjaraḥ || 33 ||
jahārasaśirastrāṇaṅkuṇḍalopahitaṃśiraḥ |
nikṛttaśirasastasyapatitasyamahītale || 34 ||
tadbalaṃrākṣasendrasyadṛṣṭavātatra na tiṣṭate |
hatvāntaṃvānaraissārdhannanādamuditohariḥ || 35 ||
cukrodha ca daśagrīvobabhauhṛṣṭaścarāghavaḥ |
viṣaṇṇavadanāssarverākṣasādīnacetasaḥ || 36 ||
vidravantitatassarvebhayavitrastacetasaḥ |
mahodarantannvīpātyabhūmaumahāgireḥkīrṇamivaikadeśam |
sūryātmajastatrararājalakṣmyasūryassvatejobhirivāpradhṛṣyaḥ || 37 ||
athavijayamavāpyavānarendrassamaramukhesurasiddhayakṣasaṅghai |
anvitalagataiścabhūtasaṅghairharṣaruṣasamākulitaistutomahātmā || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टनवतितमस्सर्गः ।
हन्यमानेबलेतूर्णमन्योन्यन्तेमहामृथे ।
सरसीवमहाघर्मेसोपक्षीणेबभूवतुः ॥ 1 ॥
स्वबलस्यविघातेनविरूपाक्ष्वधेन च ।
बभूवद्विगुणङ्क्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
प्रक्षीणन्तुबलन्दृष्टवावध्यमानंवलीमुखैः ।
बभूवास्यव्यथायुद्धेप्रेक्ष्यदैवविपर्ययम् ॥ 3 ॥
उवाच च समीपस्थम्महोदरमरिन्दमम् ।
अस्मिन्कालेमहाबाहोजयाशात्वयिमेस्थिता ॥ 4 ॥
जहिशत्रुचमूंवीरदर्शयाद्यपराक्रमम् ।
भर्तृपिण्डस्यकालोऽऽयन्निर्देष्टुंसाधुयुध्यताम् ॥ 5 ॥
वेगन् चक्रे महाबाहुः समुद्र इव पर्वणि ।
आयसं परिघन् गृह्य सूर्यरश्मिसमप्रभम् ॥ 6 ॥
ततस्सकदनञ्चक्रेवानराणाम्महाबलः ।
भर्तृवाक्येनतेजस्वीस्वेनवीर्येणचोदितः ॥ 7 ॥
वानराश्चमहासत्त्वाःप्रगृह्वःविपुलाशशिलाः ।
प्रविश्यारिबलम्भीमञ्जघ्नुस्तेरजनीचरान् ॥ 8 ॥
महोदरस्तुसङ्कृद्धश्शरैःकाञ्चनभूषणैः ।
चिच्छेदपाणिपादोरुन्वानराणाम्महाहवे ॥ 9 ॥
ततस्तेवानरास्सर्वेराक्षसैरर्दिताभृशम् ।
दिशोदशद्रुताःकेचित्केचित्सुग्रीवमाश्रिताः ॥ 10 ॥
प्रभग्नांसमरेदृष्टवावानराणाम्महाचमूम् ।
अभिदुद्रावसुग्रीवोमहोदरमनन्तरम् ॥ 11 ॥
प्रगृह्यविपुलाङ्घोराम्महीधरसमांशिलाम् ।
चिक्षेप स महातेजास्तद्वधायहरीश्वरः ॥ 12 ॥
तामापततनींसहसाशिलान्दृष्टवामहोदरः ।
असम्भ्रान्तस्ततोबाणैर्निर्बिभेददुरासदाम् ॥ 13 ॥
रक्षसातेनबाणौघैर्निकृत्तासासहस्रधा ।
निपपातशिलाभूमौगृध्रचक्रमिवाकुलम् ॥ 14 ॥
तान्तुभिन्नांशिलान्दृष्टवासुग्रीवःक्रोधमूर्छितः ।
सालमुत्पाट्यचिक्षेपराक्षसेरणमूर्थनि ॥ 15 ॥
शरैश्चविददारैनंशूरःपरपुरञ्जयः ।
स ददर्शततःक्रुद्धःपरिघम्पतितम्भुवि ॥ 16 ॥
आविध्यतु स तन्दीप्तम्परिघन्तस्यदर्शयन् ।
परिघाग्रेणवेगेनजघानास्यहयोत्तमान् ॥ 17 ॥
तस्माद्धतहयावदीरःसोऽऽवप्लुत्यमहारथात् ।
गदाञ्जग्राहसङ्क्रुद्धोराक्षसोऽऽथमहोदरः ॥ 18 ॥
गदापरिघहस्तौतौयुधिवीरौसमीयतुः ।
नर्दन्तौगोवृषप्रख्यौघनाविवसविद्युतौ ॥ 19 ॥
ततःक्रुद्धोगदान्तस्यैचिक्षेपरजनीचरः ।
ज्वलतनीम्भास्कराभासांसुग्रीवायमहोदरः ॥ 20 ॥
गदान्तांसुमहाघोरामापततनीम्महाबलः ।
सुग्रीवोरोषताम्राक्षस्समुद्यम्यमहाहवे ॥ 21 ॥
आजघानगदान्तस्यपरिघेणहरीश्वर ।
पपात स गदोद्भिन्नःपरिघस्तस्यभूतले ॥ 22 ॥
ततोजग्राहतेजस्वीसुग्रीवोवसुधातलात् ।
आयसम्मुसलङ्घोरंसर्वतोहेमभूषितम् ॥ 23 ॥
स तमुद्यम्यचिक्षेपसोऽऽप्यन्यांव्याक्षिपद्गदाम् ।
भिन्नावन्योन्यमासाद्यपेततुद्दरणीतले ॥ 24 ॥
ततोग्नप्रहरणौमुष्टिभ्यान्तौसमीयतुः ।
तेजोबलसमाविष्टौदीप्ताविवहुताशनौ ॥ 25 ॥
जघ्नतुस्तौतदान्योन्यंवेदतुश्चपुनःपुनः ।
तलैश्चान्योन्यमहत्यपेततुश्चमहीतले ॥ 26 ॥
उत्पेततुस्ततस्तूर्णञ्जघ्नतुश्चपरस्परम् ।
भुजैश्चिक्षिपतुर्वीरावन्योन्यमपराजितौ ॥ 27 ॥
जग्मतुस्तौश्रमंवीरौबाहुयुधेपरन्तपौ ।
अजहारतदाखडगमदूरपरिवर्तिनम् ॥ 28 ॥
राक्षसश्चर्मणासार्धम्महावेगोमहोदरः ।
थैव च महाखडगञ्चर्मणापतितंसह ॥ 29 ॥
जग्राहवानरश्रेष्ठस्सुग्रीवोवेगवत्तरः ।
तौतुरोषपरीताङ्गौनर्दन्तावभ्यधावताम् ॥ 30 ॥
उद्यतासीरणेहृष्टावुभौशस्त्रविशारदौ ।
दक्षिणम्मण्डलञ्चोभौसुतूर्णंसम्परीयतुः ॥ 31 ॥
अन्योन्यमभिसङ्कृद्धौ जये प्रणिहितावुभौ ।
तुशूरोमहावेगोवीर्यश्लाघीमहोदरः ॥ 32 ॥
महाचर्मणितङ्खडगम्पातयामासदुर्मतिः ।
लग्नमुत्कर्षतःखडगङ्खडगेनकपिकुञ्जरः ॥ 33 ॥
जहारसशिरस्त्राणङ्कुण्डलोपहितंशिरः ।
निकृत्तशिरसस्तस्यपतितस्यमहीतले ॥ 34 ॥
तद्बलंराक्षसेन्द्रस्यदृष्टवातत्र न तिष्टते ।
हत्वान्तंवानरैस्सार्धन्ननादमुदितोहरिः ॥ 35 ॥
चुक्रोध च दशग्रीवोबभौहृष्टश्चराघवः ।
विषण्णवदनास्सर्वेराक्षसादीनचेतसः ॥ 36 ॥
विद्रवन्तिततस्सर्वेभयवित्रस्तचेतसः ।
महोदरन्तन्न्वीपात्यभूमौमहागिरेःकीर्णमिवैकदेशम् ।
सूर्यात्मजस्तत्ररराजलक्ष्म्यसूर्यस्स्वतेजोभिरिवाप्रधृष्यः ॥ 37 ॥
अथविजयमवाप्यवानरेन्द्रस्समरमुखेसुरसिद्धयक्षसङ्घै ।
अन्वितलगतैश्चभूतसङ्घैर्हर्षरुषसमाकुलितैस्तुतोमहात्मा ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭanavatitamassargaḥ |
hanyamānebaletūrṇamanyonyantemahāmṛthe |
sarasīvamahāgharmesopakṣīṇebabhūvatuḥ || 1 ||
svabalasyavighātenavirūpākṣvadhena ca |
babhūvadviguṇaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 2 ||
prakṣīṇantubalandṛṣṭavāvadhyamānaṃvalīmukhaiḥ |
babhūvāsyavyathāyuddheprekṣyadaivaviparyayam || 3 ||
uvāca ca samīpasthammahodaramarindamam |
asminkālemahābāhojayāśātvayimesthitā || 4 ||
jahiśatrucamūṃvīradarśayādyaparākramam |
bhartṛpiṇḍasyakālo''yannirdeṣṭuṃsādhuyudhyatām || 5 ||
vegan cakre mahābāhuḥ samudra iva parvaṇi |
āyasaṃ parighan gṛhya sūryaraśmisamaprabham || 6 ||
tatassakadanañcakrevānarāṇāmmahābalaḥ |
bhartṛvākyenatejasvīsvenavīryeṇacoditaḥ || 7 ||
vānarāścamahāsattvāḥpragṛhvaḥvipulāśaśilāḥ |
praviśyāribalambhīmañjaghnusterajanīcarān || 8 ||
mahodarastusaṅkṛddhaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
cicchedapāṇipādorunvānarāṇāmmahāhave || 9 ||
tatastevānarāssarverākṣasairarditābhṛśam |
diśodaśadrutāḥkecitkecitsugrīvamāśritāḥ || 10 ||
prabhagnāṃsamaredṛṣṭavāvānarāṇāmmahācamūm |
abhidudrāvasugrīvomahodaramanantaram || 11 ||
pragṛhyavipulāṅghorāmmahīdharasamāṃśilām |
cikṣepa sa mahātejāstadvadhāyaharīśvaraḥ || 12 ||
tāmāpatatanīṃsahasāśilāndṛṣṭavāmahodaraḥ |
asambhrāntastatobāṇairnirbibhedadurāsadām || 13 ||
rakṣasātenabāṇaughairnikṛttāsāsahasradhā |
nipapātaśilābhūmaugṛdhracakramivākulam || 14 ||
tāntubhinnāṃśilāndṛṣṭavāsugrīvaḥkrodhamūrchitaḥ |
sālamutpāṭyacikṣeparākṣaseraṇamūrthani || 15 ||
śaraiścavidadārainaṃśūraḥparapurañjayaḥ |
sa dadarśatataḥkruddhaḥparighampatitambhuvi || 16 ||
āvidhyatu sa tandīptamparighantasyadarśayan |
parighāgreṇavegenajaghānāsyahayottamān || 17 ||
tasmāddhatahayāvadīraḥso''vaplutyamahārathāt |
gadāñjagrāhasaṅkruddhorākṣaso''thamahodaraḥ || 18 ||
gadāparighahastautauyudhivīrausamīyatuḥ |
nardantaugovṛṣaprakhyaughanāvivasavidyutau || 19 ||
tataḥkruddhogadāntasyaicikṣeparajanīcaraḥ |
jvalatanīmbhāskarābhāsāṃsugrīvāyamahodaraḥ || 20 ||
gadāntāṃsumahāghorāmāpatatanīmmahābalaḥ |
sugrīvoroṣatāmrākṣassamudyamyamahāhave || 21 ||
ājaghānagadāntasyaparigheṇaharīśvara |
papāta sa gadodbhinnaḥparighastasyabhūtale || 22 ||
tatojagrāhatejasvīsugrīvovasudhātalāt |
āyasammusalaṅghoraṃsarvatohemabhūṣitam || 23 ||
sa tamudyamyacikṣepaso''pyanyāṃvyākṣipadgadām |
bhinnāvanyonyamāsādyapetatuddaraṇītale || 24 ||
tatognapraharaṇaumuṣṭibhyāntausamīyatuḥ |
tejobalasamāviṣṭaudīptāvivahutāśanau || 25 ||
jaghnatustautadānyonyaṃvedatuścapunaḥpunaḥ |
talaiścānyonyamahatyapetatuścamahītale || 26 ||
utpetatustatastūrṇañjaghnatuścaparasparam |
bhujaiścikṣipaturvīrāvanyonyamaparājitau || 27 ||
jagmatustauśramaṃvīraubāhuyudheparantapau |
ajahāratadākhaḍagamadūraparivartinam || 28 ||
rākṣasaścarmaṇāsārdhammahāvegomahodaraḥ |
thaiva ca mahākhaḍagañcarmaṇāpatitaṃsaha || 29 ||
jagrāhavānaraśreṣṭhassugrīvovegavattaraḥ |
tauturoṣaparītāṅgaunardantāvabhyadhāvatām || 30 ||
udyatāsīraṇehṛṣṭāvubhauśastraviśāradau |
dakṣiṇammaṇḍalañcobhausutūrṇaṃsamparīyatuḥ || 31 ||
anyonyamabhisaṅkṛddhau jaye praṇihitāvubhau |
tuśūromahāvegovīryaślāghīmahodaraḥ || 32 ||
mahācarmaṇitaṅkhaḍagampātayāmāsadurmatiḥ |
lagnamutkarṣataḥkhaḍagaṅkhaḍagenakapikuñjaraḥ || 33 ||
jahārasaśirastrāṇaṅkuṇḍalopahitaṃśiraḥ |
nikṛttaśirasastasyapatitasyamahītale || 34 ||
tadbalaṃrākṣasendrasyadṛṣṭavātatra na tiṣṭate |
hatvāntaṃvānaraissārdhannanādamuditohariḥ || 35 ||
cukrodha ca daśagrīvobabhauhṛṣṭaścarāghavaḥ |
viṣaṇṇavadanāssarverākṣasādīnacetasaḥ || 36 ||
vidravantitatassarvebhayavitrastacetasaḥ |
mahodarantannvīpātyabhūmaumahāgireḥkīrṇamivaikadeśam |
sūryātmajastatrararājalakṣmyasūryassvatejobhirivāpradhṛṣyaḥ || 37 ||
athavijayamavāpyavānarendrassamaramukhesurasiddhayakṣasaṅghai |
anvitalagataiścabhūtasaṅghairharṣaruṣasamākulitaistutomahātmā || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.