શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ અષ્ટાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
વિભીષણવચ્શ્રુત્વારાવણિઃક્રોધમૂર્છિતઃ ।
અબ્રવીત્પરુષંવાક્યંવેગેનાભ્યુત્પપાત ચ ॥ 1 ॥
ઉદ્યતાયુધનિસ્ત્રિંશોરથેસુસમલઙ્કૃતે ।
કાલાશ્વયુક્તેમહતિસ્થિતઃકાલાન્તકોપમઃ ॥ 2 ॥
મહાપ્રમાણમુદ્યમ્યવિપુલંવેગવદ્ધૃઢમ્ ।
ધનુર્બીમમ્પરામૃશ્યશરાંશ્ચામિત્રનાશનાન્ ॥ 3 ॥
તન્દદર્શમહેષ્વાસોરથસ્થસ્સમલઙ્કૃતઃ ।
અલઙ્કૃતમમિત્રઘ્નોરાઘવસ્યાનુજમ્બલી ॥ 4 ॥
હનુમત્પૃષ્ઠરૂઢમુદસ્થરવિપ્રભમ્ ।
ઉવાચૈનંસમારબ્ધઃ સૌમિત્રિંસવિભીષણમ્ ॥ 5 ॥
તાંશ્ચવાનરશાર્દૂલાન્ પશ્યધ્વમ્મેપરાક્રમમ્ ।
અદ્યમત્કાર્મુકોત્સૃષ્ટંશરવર્ષન્દુરાસદમ્ ॥ 6 ॥
મુક્તંવર્ષમિવાકાશેવારયિષ્યથસંયુગે ।
અદ્યવોમામકાબાણામહાકાર્મુનિસ્સૃતાઃ ॥ 7 ॥
વિધમિષ્યન્તિગાત્રાણિતૂલરાશિમિવાનલઃ ।
તીક્ષણસાયકનિર્ભન્નાન્શૂલશક્ત્યૃષ્ટિતોમરૈઃ ॥ 8 ॥
અદ્યવોગમયિષ્યામિસર્વાનેનયમક્ષયમ્ ।
ક્ષિપતશ્શરવર્ષાણિક્ષિપ્રહસ્તસ્યસમ્યુગે ॥ 9 ॥
જીમૂતસ્યેનનદતઃકઃસ્થાસ્યતિમમાગ્રતઃ ।
રાત્રિયુદ્ધેમયાપૂર્વંવજ્રાશનિસમૈઃશરૈઃ ॥ 10 ॥
શાયિતૌસ્થોમયાભૂમૌવિસઞ્જ્ઞૌસપુરસ્સરૌ ।
સ્મૃતિર્નતેઽસ્તિવામન્યેવ્યક્તંવાયમસાદનમ્ ॥ 11 ॥
આશીવિષમિવક્રુદ્ધંયન્માંયોદ્ધુવ્યવત્થિતઃ ।
તચ્છ્રુત્વારાક્ષસેન્દ્રસ્યગર્જિતંલક્ષ્મણસ્તદા ॥ 12 ॥
અભીતવદનઃક્રુદ્ધોરાવણિંવાક્યમબ્રવીત્ ।
ઉક્તશ્ચદુર્ગમઃપારઃકાર્યાણાંરાક્ષસત્વયા ॥ 13 ॥
કાર્યાણાઙ્કર્મણામ્પારંયોગચ્છતિ સ બુદ્ધિમાન્ ।
સત્વમર્થસ્યહીનાર્થોદુરવાસસ્યકેનચિત્ ॥ 14 ॥
વાચાવ્યાહૃત્યજાનીષેકૃતાર્થોઽસ્મીતિદુર્મતે ।
અન્તર્ધાનગતેનાજૌયસ્ત્વયાચરિતસ્તદા ॥ 15 ॥
તસ્કરાચરિતોમાર્ગઃનૈષવીરનિષેવિતઃ ।
યથાબાણપથમ્પ્રાપ્યસ્થિતોઽહન્તવરાક્ષસ ॥ 16 ॥
દર્શયસ્વાદ્યતત્તેજોવાચાત્વઙ્કિંવિકત્થસે ।
એવમુક્તોધનુર્ભીમમ્પરામૃશ્યમહાબલઃ ॥ 17 ॥
સસર્જનિશિતાન્બાણાનિન્દ્રજિત્સમિતિઞ્જયઃ ।
તેનિસૃષ્ટામહાવેગાઃશરાઃસર્પવિષોપમાઃ ॥ 18 ॥
સમ્પ્રાપ્યલક્ષ્મણમ્પેતુઃશ્વસન્તૈવપન્નગાઃ ।
રૈરતિમહાવેગૈર્વેગવાન્રાવણાત્મજઃ ॥ 19 ॥
સૌમિત્રિમિન્દ્રજિદ્યુદ્ધેવિવ્યાધશુભલક્ષણમ્ ।
સશરૈરતિવિદ્ધાઙ્ગોરુધિરેણસમુક્ષિતઃ ॥ 20 ॥
શુશુભેલક્ષ્મણઃશ્રીમાન્વિધૂમૈવપાવકઃ ।
ઇન્દ્રજિત્ત્વાત્મનઃકર્મપ્રસમીક્ષ્યાધિગમ્ય ચ ॥ 21 ॥
વિનદ્યસુમહાનાદમિદંવચનમબ્રવીત્ ।
પત્રિણઃશિતધારાસ્તેકરામત્કાર્મુકચ્યુતાઃ ॥ 22 ॥
આદાસ્યન્તેઽદ્યસૌમિત્રેજીવિતઞ્જીવિતાન્તકાઃ ।
અદ્યગોમાયુસઙ્ઘાશ્ચશ્યેનસઙ્ઘાશ્ચલક્ષ્મણ ॥ 23 ॥
ગૃધ્રાશ્ચનિપતન્તુત્વાઙ્ગતાસુન્નિહતમ્મયા ।
ક્ષત્રબન્ધુંસદાનાર્યંરામઃપરમદુર્મતિઃ ॥ 24 ॥
ભક્તમ્ભ્રાતરમદ્યૈવત્વાન્દ્રક્ષ્યતિહતમ્મયા ।
વિશસ્તકવચમ્ભૂમૌવ્યપવિદ્ધશરાસસનમ્ ॥ 25 ॥
હૃતોત્તમાઙ્ગંસૌમિત્રત્વામદ્યનિહતમ્મયા ।
ઇતિબ્રુવાણંસઙ્કૃદ્ધઃ પરુષંરાવણાત્મજમ્ ॥ 26 ॥
હેતુમદ્વાક્યમત્યર્થંલક્ષ્મણઃપ્રત્યુવાચ હ ।
વાગ્બલન્ત્યજદુર્બુદ્ધેક્રૂરકર્માસિરાક્ષસ ॥ 27 ॥
અથકસ્માદ્વદસ્યેતત્સમ્પાદયસુકર્મણા ।
કૃત્વાકત્થસેકર્મકિમર્થમિહરાક્ષસ ॥ 28 ॥
કુરુતત્કર્મયેનાહંશ્રદ્ધધ્યાન્તવકત્થનમ્ ।
અનુક્ત્વાપરુષંવાક્યઙ્કિઞ્ચિદપ્યનવક્ષિપન્ ॥ 29 ॥
અવિકત્થન્વધિષ્યામિત્વામ્પશ્યપુરુષાધમ ।
ઇત્યુક્ત્વાપઞ્ચનારાચાનાકર્ણાપૂરિતાન્ શિતાન્ ॥ 30 ॥
નિજઘાનમહાવેગાલ્લક્ષ્મણોરાક્ષસોરસિ ।
સુપત્રવાજિતાબાણાજ્વલિતાઇવપન્નગાઃ ॥ 31 ॥
નૈરૃતોરસ્યભાસન્તસવિતૂરશ્મયોયથા ।
સઃશરૈરાહતસ્તેનસરોષોરાવણાત્મજઃ ॥ 32 ॥
સુપ્રયુક્તૈસ્ત્રિભિર્ભાણૈઃપ્રતિવિવ્યાધલક્ષ્મણમ્ ।
સઃબભૂવમહાભીમોનરરાક્ષસસિંહયોઃ ॥ 33 ॥
વિમર્દસ્તુમુલોયુદ્ધેપરસ્પરજયૈષિણોઃ ।
ઉભૌહિબલસમ્પન્નાવુભૌવિક્રમશાલિનૌ ॥ 34 ॥
ઉભૌપરમદુર્જ્ઞેયાવતુલ્યબલતેજસૌ ।
યુયુધાતેતદાવીરૌગ્રહાવિવનભોગતૌ ॥ 35 ॥
બલવૃત્રાવિવાભીતૌયુધિતૌદુષ્પ્રધર્ષણૌ ।
યુયુધાતેમહાત્માનૌતદાકેસરિણાવિવ ॥ 36 ॥
બહૂનવસૃજન્તૌહિમાર્ગણૌઘાનવસ્થિતૌ ।
નરરાક્ષસસિમ્હોતૌપ્રહૃષ્ટાવભ્યયુધ્યતામ્ ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે અષ્ટાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāśītitamassargaḥ |
vibhīṣaṇavacśrutvārāvaṇiḥkrodhamūrchitaḥ |
abravītparuṣaṃvākyaṃvegenābhyutpapāta ca || 1 ||
udyatāyudhanistriṃśorathesusamalaṅkṛte |
kālāśvayuktemahatisthitaḥkālāntakopamaḥ || 2 ||
mahāpramāṇamudyamyavipulaṃvegavaddhṛḍham |
dhanurbīmamparāmṛśyaśarāṃścāmitranāśanān || 3 ||
tandadarśamaheṣvāsorathasthassamalaṅkṛtaḥ |
alaṅkṛtamamitraghnorāghavasyānujambalī || 4 ||
hanumatpṛṣṭharūḍhamudastharaviprabham |
uvācainaṃsamārabdhaḥ saumitriṃsavibhīṣaṇam || 5 ||
tāṃścavānaraśārdūlān paśyadhvammeparākramam |
adyamatkārmukotsṛṣṭaṃśaravarṣandurāsadam || 6 ||
muktaṃvarṣamivākāśevārayiṣyathasaṃyuge |
adyavomāmakābāṇāmahākārmunissṛtāḥ || 7 ||
vidhamiṣyantigātrāṇitūlarāśimivānalaḥ |
tīkṣaṇasāyakanirbhannānśūlaśaktyṛṣṭitomaraiḥ || 8 ||
adyavogamayiṣyāmisarvānenayamakṣayam |
kṣipataśśaravarṣāṇikṣiprahastasyasamyuge || 9 ||
jīmūtasyenanadataḥkaḥsthāsyatimamāgrataḥ |
rātriyuddhemayāpūrvaṃvajrāśanisamaiḥśaraiḥ || 10 ||
śāyitausthomayābhūmauvisañjñausapurassarau |
smṛtirnate'stivāmanyevyaktaṃvāyamasādanam || 11 ||
āśīviṣamivakruddhaṃyanmāṃyoddhuvyavatthitaḥ |
tacchrutvārākṣasendrasyagarjitaṃlakṣmaṇastadā || 12 ||
abhītavadanaḥkruddhorāvaṇiṃvākyamabravīt |
uktaścadurgamaḥpāraḥkāryāṇāṃrākṣasatvayā || 13 ||
kāryāṇāṅkarmaṇāmpāraṃyogacchati sa buddhimān |
satvamarthasyahīnārthoduravāsasyakenacit || 14 ||
vācāvyāhṛtyajānīṣekṛtārtho'smītidurmate |
antardhānagatenājauyastvayācaritastadā || 15 ||
taskarācaritomārgaḥnaiṣavīraniṣevitaḥ |
yathābāṇapathamprāpyasthito'hantavarākṣasa || 16 ||
darśayasvādyatattejovācātvaṅkiṃvikatthase |
evamuktodhanurbhīmamparāmṛśyamahābalaḥ || 17 ||
sasarjaniśitānbāṇānindrajitsamitiñjayaḥ |
tenisṛṣṭāmahāvegāḥśarāḥsarpaviṣopamāḥ || 18 ||
samprāpyalakṣmaṇampetuḥśvasantaivapannagāḥ |
rairatimahāvegairvegavānrāvaṇātmajaḥ || 19 ||
saumitrimindrajidyuddhevivyādhaśubhalakṣaṇam |
saśarairatividdhāṅgorudhireṇasamukṣitaḥ || 20 ||
śuśubhelakṣmaṇaḥśrīmānvidhūmaivapāvakaḥ |
indrajittvātmanaḥkarmaprasamīkṣyādhigamya ca || 21 ||
vinadyasumahānādamidaṃvacanamabravīt |
patriṇaḥśitadhārāstekarāmatkārmukacyutāḥ || 22 ||
ādāsyante'dyasaumitrejīvitañjīvitāntakāḥ |
adyagomāyusaṅghāścaśyenasaṅghāścalakṣmaṇa || 23 ||
gṛdhrāścanipatantutvāṅgatāsunnihatammayā |
kṣatrabandhuṃsadānāryaṃrāmaḥparamadurmatiḥ || 24 ||
bhaktambhrātaramadyaivatvāndrakṣyatihatammayā |
viśastakavacambhūmauvyapaviddhaśarāsasanam || 25 ||
hṛtottamāṅgaṃsaumitratvāmadyanihatammayā |
itibruvāṇaṃsaṅkṛddhaḥ paruṣaṃrāvaṇātmajam || 26 ||
hetumadvākyamatyarthaṃlakṣmaṇaḥpratyuvāca ha |
vāgbalantyajadurbuddhekrūrakarmāsirākṣasa || 27 ||
athakasmādvadasyetatsampādayasukarmaṇā |
kṛtvākatthasekarmakimarthamiharākṣasa || 28 ||
kurutatkarmayenāhaṃśraddhadhyāntavakatthanam |
anuktvāparuṣaṃvākyaṅkiñcidapyanavakṣipan || 29 ||
avikatthanvadhiṣyāmitvāmpaśyapuruṣādhama |
ityuktvāpañcanārācānākarṇāpūritān śitān || 30 ||
nijaghānamahāvegāllakṣmaṇorākṣasorasi |
supatravājitābāṇājvalitāivapannagāḥ || 31 ||
nairṛtorasyabhāsantasavitūraśmayoyathā |
saḥśarairāhatastenasaroṣorāvaṇātmajaḥ || 32 ||
suprayuktaistribhirbhāṇaiḥprativivyādhalakṣmaṇam |
saḥbabhūvamahābhīmonararākṣasasiṃhayoḥ || 33 ||
vimardastumuloyuddheparasparajayaiṣiṇoḥ |
ubhauhibalasampannāvubhauvikramaśālinau || 34 ||
ubhauparamadurjñeyāvatulyabalatejasau |
yuyudhātetadāvīraugrahāvivanabhogatau || 35 ||
balavṛtrāvivābhītauyudhitauduṣpradharṣaṇau |
yuyudhātemahātmānautadākesariṇāviva || 36 ||
bahūnavasṛjantauhimārgaṇaughānavasthitau |
nararākṣasasimhotauprahṛṣṭāvabhyayudhyatām || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टाशीतितमस्सर्गः ।
विभीषणवच्श्रुत्वारावणिःक्रोधमूर्छितः ।
अब्रवीत्परुषंवाक्यंवेगेनाभ्युत्पपात च ॥ 1 ॥
उद्यतायुधनिस्त्रिंशोरथेसुसमलङ्कृते ।
कालाश्वयुक्तेमहतिस्थितःकालान्तकोपमः ॥ 2 ॥
महाप्रमाणमुद्यम्यविपुलंवेगवद्धृढम् ।
धनुर्बीमम्परामृश्यशरांश्चामित्रनाशनान् ॥ 3 ॥
तन्ददर्शमहेष्वासोरथस्थस्समलङ्कृतः ।
अलङ्कृतममित्रघ्नोराघवस्यानुजम्बली ॥ 4 ॥
हनुमत्पृष्ठरूढमुदस्थरविप्रभम् ।
उवाचैनंसमारब्धः सौमित्रिंसविभीषणम् ॥ 5 ॥
तांश्चवानरशार्दूलान् पश्यध्वम्मेपराक्रमम् ।
अद्यमत्कार्मुकोत्सृष्टंशरवर्षन्दुरासदम् ॥ 6 ॥
मुक्तंवर्षमिवाकाशेवारयिष्यथसंयुगे ।
अद्यवोमामकाबाणामहाकार्मुनिस्सृताः ॥ 7 ॥
विधमिष्यन्तिगात्राणितूलराशिमिवानलः ।
तीक्षणसायकनिर्भन्नान्शूलशक्त्यृष्टितोमरैः ॥ 8 ॥
अद्यवोगमयिष्यामिसर्वानेनयमक्षयम् ।
क्षिपतश्शरवर्षाणिक्षिप्रहस्तस्यसम्युगे ॥ 9 ॥
जीमूतस्येननदतःकःस्थास्यतिममाग्रतः ।
रात्रियुद्धेमयापूर्वंवज्राशनिसमैःशरैः ॥ 10 ॥
शायितौस्थोमयाभूमौविसञ्ज्ञौसपुरस्सरौ ।
स्मृतिर्नतेऽस्तिवामन्येव्यक्तंवायमसादनम् ॥ 11 ॥
आशीविषमिवक्रुद्धंयन्मांयोद्धुव्यवत्थितः ।
तच्छ्रुत्वाराक्षसेन्द्रस्यगर्जितंलक्ष्मणस्तदा ॥ 12 ॥
अभीतवदनःक्रुद्धोरावणिंवाक्यमब्रवीत् ।
उक्तश्चदुर्गमःपारःकार्याणांराक्षसत्वया ॥ 13 ॥
कार्याणाङ्कर्मणाम्पारंयोगच्छति स बुद्धिमान् ।
सत्वमर्थस्यहीनार्थोदुरवासस्यकेनचित् ॥ 14 ॥
वाचाव्याहृत्यजानीषेकृतार्थोऽस्मीतिदुर्मते ।
अन्तर्धानगतेनाजौयस्त्वयाचरितस्तदा ॥ 15 ॥
तस्कराचरितोमार्गःनैषवीरनिषेवितः ।
यथाबाणपथम्प्राप्यस्थितोऽहन्तवराक्षस ॥ 16 ॥
दर्शयस्वाद्यतत्तेजोवाचात्वङ्किंविकत्थसे ।
एवमुक्तोधनुर्भीमम्परामृश्यमहाबलः ॥ 17 ॥
ससर्जनिशितान्बाणानिन्द्रजित्समितिञ्जयः ।
तेनिसृष्टामहावेगाःशराःसर्पविषोपमाः ॥ 18 ॥
सम्प्राप्यलक्ष्मणम्पेतुःश्वसन्तैवपन्नगाः ।
रैरतिमहावेगैर्वेगवान्रावणात्मजः ॥ 19 ॥
सौमित्रिमिन्द्रजिद्युद्धेविव्याधशुभलक्षणम् ।
सशरैरतिविद्धाङ्गोरुधिरेणसमुक्षितः ॥ 20 ॥
शुशुभेलक्ष्मणःश्रीमान्विधूमैवपावकः ।
इन्द्रजित्त्वात्मनःकर्मप्रसमीक्ष्याधिगम्य च ॥ 21 ॥
विनद्यसुमहानादमिदंवचनमब्रवीत् ।
पत्रिणःशितधारास्तेकरामत्कार्मुकच्युताः ॥ 22 ॥
आदास्यन्तेऽद्यसौमित्रेजीवितञ्जीवितान्तकाः ।
अद्यगोमायुसङ्घाश्चश्येनसङ्घाश्चलक्ष्मण ॥ 23 ॥
गृध्राश्चनिपतन्तुत्वाङ्गतासुन्निहतम्मया ।
क्षत्रबन्धुंसदानार्यंरामःपरमदुर्मतिः ॥ 24 ॥
भक्तम्भ्रातरमद्यैवत्वान्द्रक्ष्यतिहतम्मया ।
विशस्तकवचम्भूमौव्यपविद्धशराससनम् ॥ 25 ॥
हृतोत्तमाङ्गंसौमित्रत्वामद्यनिहतम्मया ।
इतिब्रुवाणंसङ्कृद्धः परुषंरावणात्मजम् ॥ 26 ॥
हेतुमद्वाक्यमत्यर्थंलक्ष्मणःप्रत्युवाच ह ।
वाग्बलन्त्यजदुर्बुद्धेक्रूरकर्मासिराक्षस ॥ 27 ॥
अथकस्माद्वदस्येतत्सम्पादयसुकर्मणा ।
कृत्वाकत्थसेकर्मकिमर्थमिहराक्षस ॥ 28 ॥
कुरुतत्कर्मयेनाहंश्रद्धध्यान्तवकत्थनम् ।
अनुक्त्वापरुषंवाक्यङ्किञ्चिदप्यनवक्षिपन् ॥ 29 ॥
अविकत्थन्वधिष्यामित्वाम्पश्यपुरुषाधम ।
इत्युक्त्वापञ्चनाराचानाकर्णापूरितान् शितान् ॥ 30 ॥
निजघानमहावेगाल्लक्ष्मणोराक्षसोरसि ।
सुपत्रवाजिताबाणाज्वलिताइवपन्नगाः ॥ 31 ॥
नैरृतोरस्यभासन्तसवितूरश्मयोयथा ।
सःशरैराहतस्तेनसरोषोरावणात्मजः ॥ 32 ॥
सुप्रयुक्तैस्त्रिभिर्भाणैःप्रतिविव्याधलक्ष्मणम् ।
सःबभूवमहाभीमोनरराक्षससिंहयोः ॥ 33 ॥
विमर्दस्तुमुलोयुद्धेपरस्परजयैषिणोः ।
उभौहिबलसम्पन्नावुभौविक्रमशालिनौ ॥ 34 ॥
उभौपरमदुर्ज्ञेयावतुल्यबलतेजसौ ।
युयुधातेतदावीरौग्रहाविवनभोगतौ ॥ 35 ॥
बलवृत्राविवाभीतौयुधितौदुष्प्रधर्षणौ ।
युयुधातेमहात्मानौतदाकेसरिणाविव ॥ 36 ॥
बहूनवसृजन्तौहिमार्गणौघानवस्थितौ ।
नरराक्षससिम्होतौप्रहृष्टावभ्ययुध्यताम् ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāśītitamassargaḥ |
vibhīṣaṇavacśrutvārāvaṇiḥkrodhamūrchitaḥ |
abravītparuṣaṃvākyaṃvegenābhyutpapāta ca || 1 ||
udyatāyudhanistriṃśorathesusamalaṅkṛte |
kālāśvayuktemahatisthitaḥkālāntakopamaḥ || 2 ||
mahāpramāṇamudyamyavipulaṃvegavaddhṛḍham |
dhanurbīmamparāmṛśyaśarāṃścāmitranāśanān || 3 ||
tandadarśamaheṣvāsorathasthassamalaṅkṛtaḥ |
alaṅkṛtamamitraghnorāghavasyānujambalī || 4 ||
hanumatpṛṣṭharūḍhamudastharaviprabham |
uvācainaṃsamārabdhaḥ saumitriṃsavibhīṣaṇam || 5 ||
tāṃścavānaraśārdūlān paśyadhvammeparākramam |
adyamatkārmukotsṛṣṭaṃśaravarṣandurāsadam || 6 ||
muktaṃvarṣamivākāśevārayiṣyathasaṃyuge |
adyavomāmakābāṇāmahākārmunissṛtāḥ || 7 ||
vidhamiṣyantigātrāṇitūlarāśimivānalaḥ |
tīkṣaṇasāyakanirbhannānśūlaśaktyṛṣṭitomaraiḥ || 8 ||
adyavogamayiṣyāmisarvānenayamakṣayam |
kṣipataśśaravarṣāṇikṣiprahastasyasamyuge || 9 ||
jīmūtasyenanadataḥkaḥsthāsyatimamāgrataḥ |
rātriyuddhemayāpūrvaṃvajrāśanisamaiḥśaraiḥ || 10 ||
śāyitausthomayābhūmauvisañjñausapurassarau |
smṛtirnate'stivāmanyevyaktaṃvāyamasādanam || 11 ||
āśīviṣamivakruddhaṃyanmāṃyoddhuvyavatthitaḥ |
tacchrutvārākṣasendrasyagarjitaṃlakṣmaṇastadā || 12 ||
abhītavadanaḥkruddhorāvaṇiṃvākyamabravīt |
uktaścadurgamaḥpāraḥkāryāṇāṃrākṣasatvayā || 13 ||
kāryāṇāṅkarmaṇāmpāraṃyogacchati sa buddhimān |
satvamarthasyahīnārthoduravāsasyakenacit || 14 ||
vācāvyāhṛtyajānīṣekṛtārtho'smītidurmate |
antardhānagatenājauyastvayācaritastadā || 15 ||
taskarācaritomārgaḥnaiṣavīraniṣevitaḥ |
yathābāṇapathamprāpyasthito'hantavarākṣasa || 16 ||
darśayasvādyatattejovācātvaṅkiṃvikatthase |
evamuktodhanurbhīmamparāmṛśyamahābalaḥ || 17 ||
sasarjaniśitānbāṇānindrajitsamitiñjayaḥ |
tenisṛṣṭāmahāvegāḥśarāḥsarpaviṣopamāḥ || 18 ||
samprāpyalakṣmaṇampetuḥśvasantaivapannagāḥ |
rairatimahāvegairvegavānrāvaṇātmajaḥ || 19 ||
saumitrimindrajidyuddhevivyādhaśubhalakṣaṇam |
saśarairatividdhāṅgorudhireṇasamukṣitaḥ || 20 ||
śuśubhelakṣmaṇaḥśrīmānvidhūmaivapāvakaḥ |
indrajittvātmanaḥkarmaprasamīkṣyādhigamya ca || 21 ||
vinadyasumahānādamidaṃvacanamabravīt |
patriṇaḥśitadhārāstekarāmatkārmukacyutāḥ || 22 ||
ādāsyante'dyasaumitrejīvitañjīvitāntakāḥ |
adyagomāyusaṅghāścaśyenasaṅghāścalakṣmaṇa || 23 ||
gṛdhrāścanipatantutvāṅgatāsunnihatammayā |
kṣatrabandhuṃsadānāryaṃrāmaḥparamadurmatiḥ || 24 ||
bhaktambhrātaramadyaivatvāndrakṣyatihatammayā |
viśastakavacambhūmauvyapaviddhaśarāsasanam || 25 ||
hṛtottamāṅgaṃsaumitratvāmadyanihatammayā |
itibruvāṇaṃsaṅkṛddhaḥ paruṣaṃrāvaṇātmajam || 26 ||
hetumadvākyamatyarthaṃlakṣmaṇaḥpratyuvāca ha |
vāgbalantyajadurbuddhekrūrakarmāsirākṣasa || 27 ||
athakasmādvadasyetatsampādayasukarmaṇā |
kṛtvākatthasekarmakimarthamiharākṣasa || 28 ||
kurutatkarmayenāhaṃśraddhadhyāntavakatthanam |
anuktvāparuṣaṃvākyaṅkiñcidapyanavakṣipan || 29 ||
avikatthanvadhiṣyāmitvāmpaśyapuruṣādhama |
ityuktvāpañcanārācānākarṇāpūritān śitān || 30 ||
nijaghānamahāvegāllakṣmaṇorākṣasorasi |
supatravājitābāṇājvalitāivapannagāḥ || 31 ||
nairṛtorasyabhāsantasavitūraśmayoyathā |
saḥśarairāhatastenasaroṣorāvaṇātmajaḥ || 32 ||
suprayuktaistribhirbhāṇaiḥprativivyādhalakṣmaṇam |
saḥbabhūvamahābhīmonararākṣasasiṃhayoḥ || 33 ||
vimardastumuloyuddheparasparajayaiṣiṇoḥ |
ubhauhibalasampannāvubhauvikramaśālinau || 34 ||
ubhauparamadurjñeyāvatulyabalatejasau |
yuyudhātetadāvīraugrahāvivanabhogatau || 35 ||
balavṛtrāvivābhītauyudhitauduṣpradharṣaṇau |
yuyudhātemahātmānautadākesariṇāviva || 36 ||
bahūnavasṛjantauhimārgaṇaughānavasthitau |
nararākṣasasimhotauprahṛṣṭāvabhyayudhyatām || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.