ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ അഷ്ടാശീതിതമസ്സര്ഗഃ ।
വിഭീഷണവച്ശ്രുത്വാരാവണിഃക്രോധമൂര്ഛിതഃ ।
അബ്രവീത്പരുഷംവാക്യംവേഗേനാഭ്യുത്പപാത ച ॥ 1 ॥
ഉദ്യതായുധനിസ്ത്രിംശോരഥേസുസമലങ്കൃതേ ।
കാലാശ്വയുക്തേമഹതിസ്ഥിതഃകാലാന്തകോപമഃ ॥ 2 ॥
മഹാപ്രമാണമുദ്യമ്യവിപുലംവേഗവദ്ധൃഢമ് ।
ധനുര്ബീമമ്പരാമൃശ്യശരാംശ്ചാമിത്രനാശനാന് ॥ 3 ॥
തന്ദദര്ശമഹേഷ്വാസോരഥസ്ഥസ്സമലങ്കൃതഃ ।
അലങ്കൃതമമിത്രഘ്നോരാഘവസ്യാനുജമ്ബലീ ॥ 4 ॥
ഹനുമത്പൃഷ്ഠരൂഢമുദസ്ഥരവിപ്രഭമ് ।
ഉവാചൈനംസമാരബ്ധഃ സൌമിത്രിംസവിഭീഷണമ് ॥ 5 ॥
താംശ്ചവാനരശാര്ദൂലാന് പശ്യധ്വമ്മേപരാക്രമമ് ।
അദ്യമത്കാര്മുകോത്സൃഷ്ടംശരവര്ഷന്ദുരാസദമ് ॥ 6 ॥
മുക്തംവര്ഷമിവാകാശേവാരയിഷ്യഥസംയുഗേ ।
അദ്യവോമാമകാബാണാമഹാകാര്മുനിസ്സൃതാഃ ॥ 7 ॥
വിധമിഷ്യന്തിഗാത്രാണിതൂലരാശിമിവാനലഃ ।
തീക്ഷണസായകനിര്ഭന്നാന്ശൂലശക്ത്യൃഷ്ടിതോമരൈഃ ॥ 8 ॥
അദ്യവോഗമയിഷ്യാമിസര്വാനേനയമക്ഷയമ് ।
ക്ഷിപതശ്ശരവര്ഷാണിക്ഷിപ്രഹസ്തസ്യസമ്യുഗേ ॥ 9 ॥
ജീമൂതസ്യേനനദതഃകഃസ്ഥാസ്യതിമമാഗ്രതഃ ।
രാത്രിയുദ്ധേമയാപൂര്വംവജ്രാശനിസമൈഃശരൈഃ ॥ 10 ॥
ശായിതൌസ്ഥോമയാഭൂമൌവിസഞ്ജ്ഞൌസപുരസ്സരൌ ।
സ്മൃതിര്നതേഽസ്തിവാമന്യേവ്യക്തംവായമസാദനമ് ॥ 11 ॥
ആശീവിഷമിവക്രുദ്ധംയന്മാംയോദ്ധുവ്യവത്ഥിതഃ ।
തച്ഛ്രുത്വാരാക്ഷസേന്ദ്രസ്യഗര്ജിതംലക്ഷ്മണസ്തദാ ॥ 12 ॥
അഭീതവദനഃക്രുദ്ധോരാവണിംവാക്യമബ്രവീത് ।
ഉക്തശ്ചദുര്ഗമഃപാരഃകാര്യാണാംരാക്ഷസത്വയാ ॥ 13 ॥
കാര്യാണാങ്കര്മണാമ്പാരംയോഗച്ഛതി സ ബുദ്ധിമാന് ।
സത്വമര്ഥസ്യഹീനാര്ഥോദുരവാസസ്യകേനചിത് ॥ 14 ॥
വാചാവ്യാഹൃത്യജാനീഷേകൃതാര്ഥോഽസ്മീതിദുര്മതേ ।
അന്തര്ധാനഗതേനാജൌയസ്ത്വയാചരിതസ്തദാ ॥ 15 ॥
തസ്കരാചരിതോമാര്ഗഃനൈഷവീരനിഷേവിതഃ ।
യഥാബാണപഥമ്പ്രാപ്യസ്ഥിതോഽഹന്തവരാക്ഷസ ॥ 16 ॥
ദര്ശയസ്വാദ്യതത്തേജോവാചാത്വങ്കിംവികത്ഥസേ ।
ഏവമുക്തോധനുര്ഭീമമ്പരാമൃശ്യമഹാബലഃ ॥ 17 ॥
സസര്ജനിശിതാന്ബാണാനിന്ദ്രജിത്സമിതിഞ്ജയഃ ।
തേനിസൃഷ്ടാമഹാവേഗാഃശരാഃസര്പവിഷോപമാഃ ॥ 18 ॥
സമ്പ്രാപ്യലക്ഷ്മണമ്പേതുഃശ്വസന്തൈവപന്നഗാഃ ।
രൈരതിമഹാവേഗൈര്വേഗവാന്രാവണാത്മജഃ ॥ 19 ॥
സൌമിത്രിമിന്ദ്രജിദ്യുദ്ധേവിവ്യാധശുഭലക്ഷണമ് ।
സശരൈരതിവിദ്ധാങ്ഗോരുധിരേണസമുക്ഷിതഃ ॥ 20 ॥
ശുശുഭേലക്ഷ്മണഃശ്രീമാന്വിധൂമൈവപാവകഃ ।
ഇന്ദ്രജിത്ത്വാത്മനഃകര്മപ്രസമീക്ഷ്യാധിഗമ്യ ച ॥ 21 ॥
വിനദ്യസുമഹാനാദമിദംവചനമബ്രവീത് ।
പത്രിണഃശിതധാരാസ്തേകരാമത്കാര്മുകച്യുതാഃ ॥ 22 ॥
ആദാസ്യന്തേഽദ്യസൌമിത്രേജീവിതഞ്ജീവിതാന്തകാഃ ।
അദ്യഗോമായുസങ്ഘാശ്ചശ്യേനസങ്ഘാശ്ചലക്ഷ്മണ ॥ 23 ॥
ഗൃധ്രാശ്ചനിപതന്തുത്വാങ്ഗതാസുന്നിഹതമ്മയാ ।
ക്ഷത്രബന്ധുംസദാനാര്യംരാമഃപരമദുര്മതിഃ ॥ 24 ॥
ഭക്തമ്ഭ്രാതരമദ്യൈവത്വാന്ദ്രക്ഷ്യതിഹതമ്മയാ ।
വിശസ്തകവചമ്ഭൂമൌവ്യപവിദ്ധശരാസസനമ് ॥ 25 ॥
ഹൃതോത്തമാങ്ഗംസൌമിത്രത്വാമദ്യനിഹതമ്മയാ ।
ഇതിബ്രുവാണംസങ്കൃദ്ധഃ പരുഷംരാവണാത്മജമ് ॥ 26 ॥
ഹേതുമദ്വാക്യമത്യര്ഥംലക്ഷ്മണഃപ്രത്യുവാച ഹ ।
വാഗ്ബലന്ത്യജദുര്ബുദ്ധേക്രൂരകര്മാസിരാക്ഷസ ॥ 27 ॥
അഥകസ്മാദ്വദസ്യേതത്സമ്പാദയസുകര്മണാ ।
കൃത്വാകത്ഥസേകര്മകിമര്ഥമിഹരാക്ഷസ ॥ 28 ॥
കുരുതത്കര്മയേനാഹംശ്രദ്ധധ്യാന്തവകത്ഥനമ് ।
അനുക്ത്വാപരുഷംവാക്യങ്കിഞ്ചിദപ്യനവക്ഷിപന് ॥ 29 ॥
അവികത്ഥന്വധിഷ്യാമിത്വാമ്പശ്യപുരുഷാധമ ।
ഇത്യുക്ത്വാപഞ്ചനാരാചാനാകര്ണാപൂരിതാന് ശിതാന് ॥ 30 ॥
നിജഘാനമഹാവേഗാല്ലക്ഷ്മണോരാക്ഷസോരസി ।
സുപത്രവാജിതാബാണാജ്വലിതാഇവപന്നഗാഃ ॥ 31 ॥
നൈരൃതോരസ്യഭാസന്തസവിതൂരശ്മയോയഥാ ।
സഃശരൈരാഹതസ്തേനസരോഷോരാവണാത്മജഃ ॥ 32 ॥
സുപ്രയുക്തൈസ്ത്രിഭിര്ഭാണൈഃപ്രതിവിവ്യാധലക്ഷ്മണമ് ।
സഃബഭൂവമഹാഭീമോനരരാക്ഷസസിംഹയോഃ ॥ 33 ॥
വിമര്ദസ്തുമുലോയുദ്ധേപരസ്പരജയൈഷിണോഃ ।
ഉഭൌഹിബലസമ്പന്നാവുഭൌവിക്രമശാലിനൌ ॥ 34 ॥
ഉഭൌപരമദുര്ജ്ഞേയാവതുല്യബലതേജസൌ ।
യുയുധാതേതദാവീരൌഗ്രഹാവിവനഭോഗതൌ ॥ 35 ॥
ബലവൃത്രാവിവാഭീതൌയുധിതൌദുഷ്പ്രധര്ഷണൌ ।
യുയുധാതേമഹാത്മാനൌതദാകേസരിണാവിവ ॥ 36 ॥
ബഹൂനവസൃജന്തൌഹിമാര്ഗണൌഘാനവസ്ഥിതൌ ।
നരരാക്ഷസസിമ്ഹോതൌപ്രഹൃഷ്ടാവഭ്യയുധ്യതാമ് ॥ 37 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ അഷ്ടാശീതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāśītitamassargaḥ |
vibhīṣaṇavacśrutvārāvaṇiḥkrodhamūrchitaḥ |
abravītparuṣaṃvākyaṃvegenābhyutpapāta ca || 1 ||
udyatāyudhanistriṃśorathesusamalaṅkṛte |
kālāśvayuktemahatisthitaḥkālāntakopamaḥ || 2 ||
mahāpramāṇamudyamyavipulaṃvegavaddhṛḍham |
dhanurbīmamparāmṛśyaśarāṃścāmitranāśanān || 3 ||
tandadarśamaheṣvāsorathasthassamalaṅkṛtaḥ |
alaṅkṛtamamitraghnorāghavasyānujambalī || 4 ||
hanumatpṛṣṭharūḍhamudastharaviprabham |
uvācainaṃsamārabdhaḥ saumitriṃsavibhīṣaṇam || 5 ||
tāṃścavānaraśārdūlān paśyadhvammeparākramam |
adyamatkārmukotsṛṣṭaṃśaravarṣandurāsadam || 6 ||
muktaṃvarṣamivākāśevārayiṣyathasaṃyuge |
adyavomāmakābāṇāmahākārmunissṛtāḥ || 7 ||
vidhamiṣyantigātrāṇitūlarāśimivānalaḥ |
tīkṣaṇasāyakanirbhannānśūlaśaktyṛṣṭitomaraiḥ || 8 ||
adyavogamayiṣyāmisarvānenayamakṣayam |
kṣipataśśaravarṣāṇikṣiprahastasyasamyuge || 9 ||
jīmūtasyenanadataḥkaḥsthāsyatimamāgrataḥ |
rātriyuddhemayāpūrvaṃvajrāśanisamaiḥśaraiḥ || 10 ||
śāyitausthomayābhūmauvisañjñausapurassarau |
smṛtirnate'stivāmanyevyaktaṃvāyamasādanam || 11 ||
āśīviṣamivakruddhaṃyanmāṃyoddhuvyavatthitaḥ |
tacchrutvārākṣasendrasyagarjitaṃlakṣmaṇastadā || 12 ||
abhītavadanaḥkruddhorāvaṇiṃvākyamabravīt |
uktaścadurgamaḥpāraḥkāryāṇāṃrākṣasatvayā || 13 ||
kāryāṇāṅkarmaṇāmpāraṃyogacchati sa buddhimān |
satvamarthasyahīnārthoduravāsasyakenacit || 14 ||
vācāvyāhṛtyajānīṣekṛtārtho'smītidurmate |
antardhānagatenājauyastvayācaritastadā || 15 ||
taskarācaritomārgaḥnaiṣavīraniṣevitaḥ |
yathābāṇapathamprāpyasthito'hantavarākṣasa || 16 ||
darśayasvādyatattejovācātvaṅkiṃvikatthase |
evamuktodhanurbhīmamparāmṛśyamahābalaḥ || 17 ||
sasarjaniśitānbāṇānindrajitsamitiñjayaḥ |
tenisṛṣṭāmahāvegāḥśarāḥsarpaviṣopamāḥ || 18 ||
samprāpyalakṣmaṇampetuḥśvasantaivapannagāḥ |
rairatimahāvegairvegavānrāvaṇātmajaḥ || 19 ||
saumitrimindrajidyuddhevivyādhaśubhalakṣaṇam |
saśarairatividdhāṅgorudhireṇasamukṣitaḥ || 20 ||
śuśubhelakṣmaṇaḥśrīmānvidhūmaivapāvakaḥ |
indrajittvātmanaḥkarmaprasamīkṣyādhigamya ca || 21 ||
vinadyasumahānādamidaṃvacanamabravīt |
patriṇaḥśitadhārāstekarāmatkārmukacyutāḥ || 22 ||
ādāsyante'dyasaumitrejīvitañjīvitāntakāḥ |
adyagomāyusaṅghāścaśyenasaṅghāścalakṣmaṇa || 23 ||
gṛdhrāścanipatantutvāṅgatāsunnihatammayā |
kṣatrabandhuṃsadānāryaṃrāmaḥparamadurmatiḥ || 24 ||
bhaktambhrātaramadyaivatvāndrakṣyatihatammayā |
viśastakavacambhūmauvyapaviddhaśarāsasanam || 25 ||
hṛtottamāṅgaṃsaumitratvāmadyanihatammayā |
itibruvāṇaṃsaṅkṛddhaḥ paruṣaṃrāvaṇātmajam || 26 ||
hetumadvākyamatyarthaṃlakṣmaṇaḥpratyuvāca ha |
vāgbalantyajadurbuddhekrūrakarmāsirākṣasa || 27 ||
athakasmādvadasyetatsampādayasukarmaṇā |
kṛtvākatthasekarmakimarthamiharākṣasa || 28 ||
kurutatkarmayenāhaṃśraddhadhyāntavakatthanam |
anuktvāparuṣaṃvākyaṅkiñcidapyanavakṣipan || 29 ||
avikatthanvadhiṣyāmitvāmpaśyapuruṣādhama |
ityuktvāpañcanārācānākarṇāpūritān śitān || 30 ||
nijaghānamahāvegāllakṣmaṇorākṣasorasi |
supatravājitābāṇājvalitāivapannagāḥ || 31 ||
nairṛtorasyabhāsantasavitūraśmayoyathā |
saḥśarairāhatastenasaroṣorāvaṇātmajaḥ || 32 ||
suprayuktaistribhirbhāṇaiḥprativivyādhalakṣmaṇam |
saḥbabhūvamahābhīmonararākṣasasiṃhayoḥ || 33 ||
vimardastumuloyuddheparasparajayaiṣiṇoḥ |
ubhauhibalasampannāvubhauvikramaśālinau || 34 ||
ubhauparamadurjñeyāvatulyabalatejasau |
yuyudhātetadāvīraugrahāvivanabhogatau || 35 ||
balavṛtrāvivābhītauyudhitauduṣpradharṣaṇau |
yuyudhātemahātmānautadākesariṇāviva || 36 ||
bahūnavasṛjantauhimārgaṇaughānavasthitau |
nararākṣasasimhotauprahṛṣṭāvabhyayudhyatām || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टाशीतितमस्सर्गः ।
विभीषणवच्श्रुत्वारावणिःक्रोधमूर्छितः ।
अब्रवीत्परुषंवाक्यंवेगेनाभ्युत्पपात च ॥ 1 ॥
उद्यतायुधनिस्त्रिंशोरथेसुसमलङ्कृते ।
कालाश्वयुक्तेमहतिस्थितःकालान्तकोपमः ॥ 2 ॥
महाप्रमाणमुद्यम्यविपुलंवेगवद्धृढम् ।
धनुर्बीमम्परामृश्यशरांश्चामित्रनाशनान् ॥ 3 ॥
तन्ददर्शमहेष्वासोरथस्थस्समलङ्कृतः ।
अलङ्कृतममित्रघ्नोराघवस्यानुजम्बली ॥ 4 ॥
हनुमत्पृष्ठरूढमुदस्थरविप्रभम् ।
उवाचैनंसमारब्धः सौमित्रिंसविभीषणम् ॥ 5 ॥
तांश्चवानरशार्दूलान् पश्यध्वम्मेपराक्रमम् ।
अद्यमत्कार्मुकोत्सृष्टंशरवर्षन्दुरासदम् ॥ 6 ॥
मुक्तंवर्षमिवाकाशेवारयिष्यथसंयुगे ।
अद्यवोमामकाबाणामहाकार्मुनिस्सृताः ॥ 7 ॥
विधमिष्यन्तिगात्राणितूलराशिमिवानलः ।
तीक्षणसायकनिर्भन्नान्शूलशक्त्यृष्टितोमरैः ॥ 8 ॥
अद्यवोगमयिष्यामिसर्वानेनयमक्षयम् ।
क्षिपतश्शरवर्षाणिक्षिप्रहस्तस्यसम्युगे ॥ 9 ॥
जीमूतस्येननदतःकःस्थास्यतिममाग्रतः ।
रात्रियुद्धेमयापूर्वंवज्राशनिसमैःशरैः ॥ 10 ॥
शायितौस्थोमयाभूमौविसञ्ज्ञौसपुरस्सरौ ।
स्मृतिर्नतेऽस्तिवामन्येव्यक्तंवायमसादनम् ॥ 11 ॥
आशीविषमिवक्रुद्धंयन्मांयोद्धुव्यवत्थितः ।
तच्छ्रुत्वाराक्षसेन्द्रस्यगर्जितंलक्ष्मणस्तदा ॥ 12 ॥
अभीतवदनःक्रुद्धोरावणिंवाक्यमब्रवीत् ।
उक्तश्चदुर्गमःपारःकार्याणांराक्षसत्वया ॥ 13 ॥
कार्याणाङ्कर्मणाम्पारंयोगच्छति स बुद्धिमान् ।
सत्वमर्थस्यहीनार्थोदुरवासस्यकेनचित् ॥ 14 ॥
वाचाव्याहृत्यजानीषेकृतार्थोऽस्मीतिदुर्मते ।
अन्तर्धानगतेनाजौयस्त्वयाचरितस्तदा ॥ 15 ॥
तस्कराचरितोमार्गःनैषवीरनिषेवितः ।
यथाबाणपथम्प्राप्यस्थितोऽहन्तवराक्षस ॥ 16 ॥
दर्शयस्वाद्यतत्तेजोवाचात्वङ्किंविकत्थसे ।
एवमुक्तोधनुर्भीमम्परामृश्यमहाबलः ॥ 17 ॥
ससर्जनिशितान्बाणानिन्द्रजित्समितिञ्जयः ।
तेनिसृष्टामहावेगाःशराःसर्पविषोपमाः ॥ 18 ॥
सम्प्राप्यलक्ष्मणम्पेतुःश्वसन्तैवपन्नगाः ।
रैरतिमहावेगैर्वेगवान्रावणात्मजः ॥ 19 ॥
सौमित्रिमिन्द्रजिद्युद्धेविव्याधशुभलक्षणम् ।
सशरैरतिविद्धाङ्गोरुधिरेणसमुक्षितः ॥ 20 ॥
शुशुभेलक्ष्मणःश्रीमान्विधूमैवपावकः ।
इन्द्रजित्त्वात्मनःकर्मप्रसमीक्ष्याधिगम्य च ॥ 21 ॥
विनद्यसुमहानादमिदंवचनमब्रवीत् ।
पत्रिणःशितधारास्तेकरामत्कार्मुकच्युताः ॥ 22 ॥
आदास्यन्तेऽद्यसौमित्रेजीवितञ्जीवितान्तकाः ।
अद्यगोमायुसङ्घाश्चश्येनसङ्घाश्चलक्ष्मण ॥ 23 ॥
गृध्राश्चनिपतन्तुत्वाङ्गतासुन्निहतम्मया ।
क्षत्रबन्धुंसदानार्यंरामःपरमदुर्मतिः ॥ 24 ॥
भक्तम्भ्रातरमद्यैवत्वान्द्रक्ष्यतिहतम्मया ।
विशस्तकवचम्भूमौव्यपविद्धशराससनम् ॥ 25 ॥
हृतोत्तमाङ्गंसौमित्रत्वामद्यनिहतम्मया ।
इतिब्रुवाणंसङ्कृद्धः परुषंरावणात्मजम् ॥ 26 ॥
हेतुमद्वाक्यमत्यर्थंलक्ष्मणःप्रत्युवाच ह ।
वाग्बलन्त्यजदुर्बुद्धेक्रूरकर्मासिराक्षस ॥ 27 ॥
अथकस्माद्वदस्येतत्सम्पादयसुकर्मणा ।
कृत्वाकत्थसेकर्मकिमर्थमिहराक्षस ॥ 28 ॥
कुरुतत्कर्मयेनाहंश्रद्धध्यान्तवकत्थनम् ।
अनुक्त्वापरुषंवाक्यङ्किञ्चिदप्यनवक्षिपन् ॥ 29 ॥
अविकत्थन्वधिष्यामित्वाम्पश्यपुरुषाधम ।
इत्युक्त्वापञ्चनाराचानाकर्णापूरितान् शितान् ॥ 30 ॥
निजघानमहावेगाल्लक्ष्मणोराक्षसोरसि ।
सुपत्रवाजिताबाणाज्वलिताइवपन्नगाः ॥ 31 ॥
नैरृतोरस्यभासन्तसवितूरश्मयोयथा ।
सःशरैराहतस्तेनसरोषोरावणात्मजः ॥ 32 ॥
सुप्रयुक्तैस्त्रिभिर्भाणैःप्रतिविव्याधलक्ष्मणम् ।
सःबभूवमहाभीमोनरराक्षससिंहयोः ॥ 33 ॥
विमर्दस्तुमुलोयुद्धेपरस्परजयैषिणोः ।
उभौहिबलसम्पन्नावुभौविक्रमशालिनौ ॥ 34 ॥
उभौपरमदुर्ज्ञेयावतुल्यबलतेजसौ ।
युयुधातेतदावीरौग्रहाविवनभोगतौ ॥ 35 ॥
बलवृत्राविवाभीतौयुधितौदुष्प्रधर्षणौ ।
युयुधातेमहात्मानौतदाकेसरिणाविव ॥ 36 ॥
बहूनवसृजन्तौहिमार्गणौघानवस्थितौ ।
नरराक्षससिम्होतौप्रहृष्टावभ्ययुध्यताम् ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāśītitamassargaḥ |
vibhīṣaṇavacśrutvārāvaṇiḥkrodhamūrchitaḥ |
abravītparuṣaṃvākyaṃvegenābhyutpapāta ca || 1 ||
udyatāyudhanistriṃśorathesusamalaṅkṛte |
kālāśvayuktemahatisthitaḥkālāntakopamaḥ || 2 ||
mahāpramāṇamudyamyavipulaṃvegavaddhṛḍham |
dhanurbīmamparāmṛśyaśarāṃścāmitranāśanān || 3 ||
tandadarśamaheṣvāsorathasthassamalaṅkṛtaḥ |
alaṅkṛtamamitraghnorāghavasyānujambalī || 4 ||
hanumatpṛṣṭharūḍhamudastharaviprabham |
uvācainaṃsamārabdhaḥ saumitriṃsavibhīṣaṇam || 5 ||
tāṃścavānaraśārdūlān paśyadhvammeparākramam |
adyamatkārmukotsṛṣṭaṃśaravarṣandurāsadam || 6 ||
muktaṃvarṣamivākāśevārayiṣyathasaṃyuge |
adyavomāmakābāṇāmahākārmunissṛtāḥ || 7 ||
vidhamiṣyantigātrāṇitūlarāśimivānalaḥ |
tīkṣaṇasāyakanirbhannānśūlaśaktyṛṣṭitomaraiḥ || 8 ||
adyavogamayiṣyāmisarvānenayamakṣayam |
kṣipataśśaravarṣāṇikṣiprahastasyasamyuge || 9 ||
jīmūtasyenanadataḥkaḥsthāsyatimamāgrataḥ |
rātriyuddhemayāpūrvaṃvajrāśanisamaiḥśaraiḥ || 10 ||
śāyitausthomayābhūmauvisañjñausapurassarau |
smṛtirnate'stivāmanyevyaktaṃvāyamasādanam || 11 ||
āśīviṣamivakruddhaṃyanmāṃyoddhuvyavatthitaḥ |
tacchrutvārākṣasendrasyagarjitaṃlakṣmaṇastadā || 12 ||
abhītavadanaḥkruddhorāvaṇiṃvākyamabravīt |
uktaścadurgamaḥpāraḥkāryāṇāṃrākṣasatvayā || 13 ||
kāryāṇāṅkarmaṇāmpāraṃyogacchati sa buddhimān |
satvamarthasyahīnārthoduravāsasyakenacit || 14 ||
vācāvyāhṛtyajānīṣekṛtārtho'smītidurmate |
antardhānagatenājauyastvayācaritastadā || 15 ||
taskarācaritomārgaḥnaiṣavīraniṣevitaḥ |
yathābāṇapathamprāpyasthito'hantavarākṣasa || 16 ||
darśayasvādyatattejovācātvaṅkiṃvikatthase |
evamuktodhanurbhīmamparāmṛśyamahābalaḥ || 17 ||
sasarjaniśitānbāṇānindrajitsamitiñjayaḥ |
tenisṛṣṭāmahāvegāḥśarāḥsarpaviṣopamāḥ || 18 ||
samprāpyalakṣmaṇampetuḥśvasantaivapannagāḥ |
rairatimahāvegairvegavānrāvaṇātmajaḥ || 19 ||
saumitrimindrajidyuddhevivyādhaśubhalakṣaṇam |
saśarairatividdhāṅgorudhireṇasamukṣitaḥ || 20 ||
śuśubhelakṣmaṇaḥśrīmānvidhūmaivapāvakaḥ |
indrajittvātmanaḥkarmaprasamīkṣyādhigamya ca || 21 ||
vinadyasumahānādamidaṃvacanamabravīt |
patriṇaḥśitadhārāstekarāmatkārmukacyutāḥ || 22 ||
ādāsyante'dyasaumitrejīvitañjīvitāntakāḥ |
adyagomāyusaṅghāścaśyenasaṅghāścalakṣmaṇa || 23 ||
gṛdhrāścanipatantutvāṅgatāsunnihatammayā |
kṣatrabandhuṃsadānāryaṃrāmaḥparamadurmatiḥ || 24 ||
bhaktambhrātaramadyaivatvāndrakṣyatihatammayā |
viśastakavacambhūmauvyapaviddhaśarāsasanam || 25 ||
hṛtottamāṅgaṃsaumitratvāmadyanihatammayā |
itibruvāṇaṃsaṅkṛddhaḥ paruṣaṃrāvaṇātmajam || 26 ||
hetumadvākyamatyarthaṃlakṣmaṇaḥpratyuvāca ha |
vāgbalantyajadurbuddhekrūrakarmāsirākṣasa || 27 ||
athakasmādvadasyetatsampādayasukarmaṇā |
kṛtvākatthasekarmakimarthamiharākṣasa || 28 ||
kurutatkarmayenāhaṃśraddhadhyāntavakatthanam |
anuktvāparuṣaṃvākyaṅkiñcidapyanavakṣipan || 29 ||
avikatthanvadhiṣyāmitvāmpaśyapuruṣādhama |
ityuktvāpañcanārācānākarṇāpūritān śitān || 30 ||
nijaghānamahāvegāllakṣmaṇorākṣasorasi |
supatravājitābāṇājvalitāivapannagāḥ || 31 ||
nairṛtorasyabhāsantasavitūraśmayoyathā |
saḥśarairāhatastenasaroṣorāvaṇātmajaḥ || 32 ||
suprayuktaistribhirbhāṇaiḥprativivyādhalakṣmaṇam |
saḥbabhūvamahābhīmonararākṣasasiṃhayoḥ || 33 ||
vimardastumuloyuddheparasparajayaiṣiṇoḥ |
ubhauhibalasampannāvubhauvikramaśālinau || 34 ||
ubhauparamadurjñeyāvatulyabalatejasau |
yuyudhātetadāvīraugrahāvivanabhogatau || 35 ||
balavṛtrāvivābhītauyudhitauduṣpradharṣaṇau |
yuyudhātemahātmānautadākesariṇāviva || 36 ||
bahūnavasṛjantauhimārgaṇaughānavasthitau |
nararākṣasasimhotauprahṛṣṭāvabhyayudhyatām || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.