શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ પઞ્ચવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
ઉપસ્થિતન્તુતઙ્કૃત્વાપુષ્પકમ્પુષ્પભૂષિતમ્ ।
અવિદૂરેસ્થિતોરામમિત્યુવાચવિભીષણઃ ॥ 1 ॥
સ તુબદ્ધાઞ્જલિઃ પ્રહ્વોવિનીતોરાક્ષસેશ્વરઃ ।
અબ્રવીત્ત્વરયોપેતઃકિઙ્કરોમીતિરાઘવમ્ ॥ 2 ॥
તમબ્રવીન્મહાતેજાલક્ષ્મણસ્યોપશૃણ્વતઃ ।
વિમૃશ્યરાઘવોવાક્યમિદંસ્નેહપુરસ્કૃતમ્ ॥ 3 ॥
કૃતપ્રયત્નકર્માણઃસર્વએવવનેચરાઃ ।
રત્નૈરર્થૈશ્ચવિવિધૈસ્સમ્પૂજ્યન્તાંવિભીષણ ॥ 4 ॥
સહામીભિસ્ત્વયાલઙ્કાનિર્જિતારાક્ષસેશ્વર ।
હૃષ્ટૈઃપ્રાણભયન્ત્યક્ત્વાસઙ્ગ્રામેષ્વનિવર્તિભિઃ ॥ 5 ॥
ત ઇમેકૃતકર્માણસ્સર્વએવવનૌકસઃ ।
ધનરત્નપ્રદાનેનકર્મૈષાંસફલઙ્કુરુ ॥ 6 ॥
એવંસમ્માનિતાશ્ચેતેમાનાર્હમાનદાત્વયા ।
ભવિષ્યન્તિકૃતજ્ઞેનનિર્વૃતાહરિયૂથપાઃ ॥ 7 ॥
ત્યાગિનંસઙ્ગ્રહીતારંસાનુક્રોશઞ્જિતેન્દ્રિયમ્ ।
સર્વેતતઃઅવગચ્છન્તિસમ્બોધયામિતે ॥ 8 ॥
હીનંરતિગુણૈસ્સર્વૈરભિહન્તારમાહવે ।
સેનાત્યજતિસમ્વિગ્નાનૃપતિન્તન્નરેશ્વરા ॥ 9 ॥
એવમુક્તસ્તુરામેણવાનરાંસ્તાન્વિભીષણઃ ।
રત્નાર્થસંવિભાગેનસર્વાનેવાભ્યપૂજયત્ ॥ 10 ॥
તતસ્તાન્પૂજિતાન્દૃષ્ટવારત્નાર્થૈર્હરિયૂથપાન્ ।
આરુરોહતદારામસ્તદ્વિમાનમનુત્તમમ્ ॥ 11 ॥
અઙ્કેનાદાયવૈદેહીંલજ્જમાનાંયશસ્વિનીમ્ ।
લક્ષ્મણેનસહભ્રાત્રાવિક્રાન્તેવધનુષ્મતા ॥ 12 ॥
અબ્રવીત્સવિમાનસ્થઃપૂજયન્સર્વાવાનરાન્ ।
સુગ્રીવં ચ મહાવીર્યઙ્કાકુત્સ્થસવિભીષણમ્ ॥ 13 ॥
મિત્રકાર્યઙ્કૃતમિદમ્ભવદ્ભિદ્વાનરર્ષભાઃ ।
અનુજ્ઞાતામયાસર્વેયથેષ્ટમ્પ્રતિગચ્છત ॥ 14 ॥
યત્તુકાર્યંવયસ્યેનસ્નિગ્ધેન ચ હિતેન ચ ।
કૃતંસુગ્રીવતત્સર્વમ્ભવતાધર્મભીરુણા ॥ 15 ॥
કિષ્કિન્ધામ્પ્રતિયાહ્યાવુસ્વસૈન્યેનાભિસમ્વૃતઃ ।
સ્વરાજ્યેવસલઙ્કાયામ્મયાદત્તેવિભીષણ ॥ 16 ॥
ન ત્વાન્ધર્ષયિતુંશક્તાસ્સેન્દ્રાઅપિદિવૌકસઃ ।
યોધ્યામ્પ્રતિયાસ્યામિરાજધાનીમ્પિતુર્મમ ॥ 17 ॥
અભ્યનુજ્ઞાતુમિચ્છામિસર્વાનામન્ત્રયામિવઃ ।
વમુક્તાસ્તુરામેણહરીન્દ્રાહરયસ્તથા ॥ 18 ॥
ઊચુઃપ્રાઞ્જલયસ્સર્વેરાક્ષસશ્ચવિભીષણઃ ।
અયોધ્યાઙ્ગન્તુમિચ્છામઃસર્વન્નયતુનોભવાન્ ॥ 19 ॥
મુદ્યુક્તાવિચરિષ્યામોવનાન્યુપનનાનિ ચ ।
દૃષ્ટવાત્વામભિષેકાર્ધ્રઙ્કૌસલ્યામભિવાદ્ય ચ ॥ 20 ॥
અચિરાદગમિષ્યામઃસ્વગૃહાન્નૃપસત્તમ ।
એવમુક્તસ્સધર્માત્માવાનરૈસ્સવિભીષણૈઃ ॥ 21 ॥
અબ્રવીદ્વાનરાન્રામસ્સસુગ્રીવવિભીષણાન્ ।
પ્રિયયતરંલબ્દંયદહંસસુહૃજ્જનઃ ॥ 22 ॥
સર્વૈર્ભવદ્ભિઃસહિતઃપ્રીતિંલપ્સ્યેપુરીઙ્ગતઃ ।
ક્ષિપ્રં સુગ્રીવવિમાનંવાનરૈસ્સહ ॥ 23 ॥
ત્વમપ્યારોહસામાત્યોરાક્ષસેન્દ્રવિભીષણ ।
તતઃ સ પુષ્પકન્દિવ્યંસુગ્રીવસ્સહવાનરૈઃ ॥ 24 ॥
આરુરોહમુદાયુક્તઃસામાત્યશ્ચવિભીષણઃ ।
તેષ્વારૂઢેષુસર્વેષુકૌબેરમ્પરમાસનમ્ ॥ 25 ॥
રાઘવણાભ્યનુજ્ઞાતમુત્પપાતવિહાયસમ્ ।
ગતેનવિમાનેનહંસયુક્તેનભાસ્વતા ॥ 26 ॥
પ્રહૃષ્ટશ્ચપ્રતીતશ્ચબભૌરામઃકુબેરવત્ ।
તેસર્વેવાનરર્ર્ક્ષશ્ચરાક્ષસાશ્ચમહાબલાઃ ॥ 27 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે પઞ્ચવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
upasthitantutaṅkṛtvāpuṣpakampuṣpabhūṣitam |
avidūresthitorāmamityuvācavibhīṣaṇaḥ || 1 ||
sa tubaddhāñjaliḥ prahvovinītorākṣaseśvaraḥ |
abravīttvarayopetaḥkiṅkaromītirāghavam || 2 ||
tamabravīnmahātejālakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ |
vimṛśyarāghavovākyamidaṃsnehapuraskṛtam || 3 ||
kṛtaprayatnakarmāṇaḥsarvaevavanecarāḥ |
ratnairarthaiścavividhaissampūjyantāṃvibhīṣaṇa || 4 ||
sahāmībhistvayālaṅkānirjitārākṣaseśvara |
hṛṣṭaiḥprāṇabhayantyaktvāsaṅgrāmeṣvanivartibhiḥ || 5 ||
ta imekṛtakarmāṇassarvaevavanaukasaḥ |
dhanaratnapradānenakarmaiṣāṃsaphalaṅkuru || 6 ||
evaṃsammānitāścetemānārhamānadātvayā |
bhaviṣyantikṛtajñenanirvṛtāhariyūthapāḥ || 7 ||
tyāginaṃsaṅgrahītāraṃsānukrośañjitendriyam |
sarvetataḥavagacchantisambodhayāmite || 8 ||
hīnaṃratiguṇaissarvairabhihantāramāhave |
senātyajatisamvignānṛpatintannareśvarā || 9 ||
evamuktasturāmeṇavānarāṃstānvibhīṣaṇaḥ |
ratnārthasaṃvibhāgenasarvānevābhyapūjayat || 10 ||
tatastānpūjitāndṛṣṭavāratnārthairhariyūthapān |
ārurohatadārāmastadvimānamanuttamam || 11 ||
aṅkenādāyavaidehīṃlajjamānāṃyaśasvinīm |
lakṣmaṇenasahabhrātrāvikrāntevadhanuṣmatā || 12 ||
abravītsavimānasthaḥpūjayansarvāvānarān |
sugrīvaṃ ca mahāvīryaṅkākutsthasavibhīṣaṇam || 13 ||
mitrakāryaṅkṛtamidambhavadbhidvānararṣabhāḥ |
anujñātāmayāsarveyatheṣṭampratigacchata || 14 ||
yattukāryaṃvayasyenasnigdhena ca hitena ca |
kṛtaṃsugrīvatatsarvambhavatādharmabhīruṇā || 15 ||
kiṣkindhāmpratiyāhyāvusvasainyenābhisamvṛtaḥ |
svarājyevasalaṅkāyāmmayādattevibhīṣaṇa || 16 ||
na tvāndharṣayituṃśaktāssendrāapidivaukasaḥ |
yodhyāmpratiyāsyāmirājadhānīmpiturmama || 17 ||
abhyanujñātumicchāmisarvānāmantrayāmivaḥ |
vamuktāsturāmeṇaharīndrāharayastathā || 18 ||
ūcuḥprāñjalayassarverākṣasaścavibhīṣaṇaḥ |
ayodhyāṅgantumicchāmaḥsarvannayatunobhavān || 19 ||
mudyuktāvicariṣyāmovanānyupananāni ca |
dṛṣṭavātvāmabhiṣekārdhraṅkausalyāmabhivādya ca || 20 ||
acirādagamiṣyāmaḥsvagṛhānnṛpasattama |
evamuktassadharmātmāvānaraissavibhīṣaṇaiḥ || 21 ||
abravīdvānarānrāmassasugrīvavibhīṣaṇān |
priyayataraṃlabdaṃyadahaṃsasuhṛjjanaḥ || 22 ||
sarvairbhavadbhiḥsahitaḥprītiṃlapsyepurīṅgataḥ |
kṣipraṃ sugrīvavimānaṃvānaraissaha || 23 ||
tvamapyārohasāmātyorākṣasendravibhīṣaṇa |
tataḥ sa puṣpakandivyaṃsugrīvassahavānaraiḥ || 24 ||
ārurohamudāyuktaḥsāmātyaścavibhīṣaṇaḥ |
teṣvārūḍheṣusarveṣukauberamparamāsanam || 25 ||
rāghavaṇābhyanujñātamutpapātavihāyasam |
gatenavimānenahaṃsayuktenabhāsvatā || 26 ||
prahṛṣṭaścapratītaścababhaurāmaḥkuberavat |
tesarvevānararrkṣaścarākṣasāścamahābalāḥ || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
उपस्थितन्तुतङ्कृत्वापुष्पकम्पुष्पभूषितम् ।
अविदूरेस्थितोराममित्युवाचविभीषणः ॥ 1 ॥
स तुबद्धाञ्जलिः प्रह्वोविनीतोराक्षसेश्वरः ।
अब्रवीत्त्वरयोपेतःकिङ्करोमीतिराघवम् ॥ 2 ॥
तमब्रवीन्महातेजालक्ष्मणस्योपशृण्वतः ।
विमृश्यराघवोवाक्यमिदंस्नेहपुरस्कृतम् ॥ 3 ॥
कृतप्रयत्नकर्माणःसर्वएववनेचराः ।
रत्नैरर्थैश्चविविधैस्सम्पूज्यन्तांविभीषण ॥ 4 ॥
सहामीभिस्त्वयालङ्कानिर्जिताराक्षसेश्वर ।
हृष्टैःप्राणभयन्त्यक्त्वासङ्ग्रामेष्वनिवर्तिभिः ॥ 5 ॥
त इमेकृतकर्माणस्सर्वएववनौकसः ।
धनरत्नप्रदानेनकर्मैषांसफलङ्कुरु ॥ 6 ॥
एवंसम्मानिताश्चेतेमानार्हमानदात्वया ।
भविष्यन्तिकृतज्ञेननिर्वृताहरियूथपाः ॥ 7 ॥
त्यागिनंसङ्ग्रहीतारंसानुक्रोशञ्जितेन्द्रियम् ।
सर्वेततःअवगच्छन्तिसम्बोधयामिते ॥ 8 ॥
हीनंरतिगुणैस्सर्वैरभिहन्तारमाहवे ।
सेनात्यजतिसम्विग्नानृपतिन्तन्नरेश्वरा ॥ 9 ॥
एवमुक्तस्तुरामेणवानरांस्तान्विभीषणः ।
रत्नार्थसंविभागेनसर्वानेवाभ्यपूजयत् ॥ 10 ॥
ततस्तान्पूजितान्दृष्टवारत्नार्थैर्हरियूथपान् ।
आरुरोहतदारामस्तद्विमानमनुत्तमम् ॥ 11 ॥
अङ्केनादायवैदेहींलज्जमानांयशस्विनीम् ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्राविक्रान्तेवधनुष्मता ॥ 12 ॥
अब्रवीत्सविमानस्थःपूजयन्सर्वावानरान् ।
सुग्रीवं च महावीर्यङ्काकुत्स्थसविभीषणम् ॥ 13 ॥
मित्रकार्यङ्कृतमिदम्भवद्भिद्वानरर्षभाः ।
अनुज्ञातामयासर्वेयथेष्टम्प्रतिगच्छत ॥ 14 ॥
यत्तुकार्यंवयस्येनस्निग्धेन च हितेन च ।
कृतंसुग्रीवतत्सर्वम्भवताधर्मभीरुणा ॥ 15 ॥
किष्किन्धाम्प्रतियाह्यावुस्वसैन्येनाभिसम्वृतः ।
स्वराज्येवसलङ्कायाम्मयादत्तेविभीषण ॥ 16 ॥
न त्वान्धर्षयितुंशक्तास्सेन्द्राअपिदिवौकसः ।
योध्याम्प्रतियास्यामिराजधानीम्पितुर्मम ॥ 17 ॥
अभ्यनुज्ञातुमिच्छामिसर्वानामन्त्रयामिवः ।
वमुक्तास्तुरामेणहरीन्द्राहरयस्तथा ॥ 18 ॥
ऊचुःप्राञ्जलयस्सर्वेराक्षसश्चविभीषणः ।
अयोध्याङ्गन्तुमिच्छामःसर्वन्नयतुनोभवान् ॥ 19 ॥
मुद्युक्ताविचरिष्यामोवनान्युपननानि च ।
दृष्टवात्वामभिषेकार्ध्रङ्कौसल्यामभिवाद्य च ॥ 20 ॥
अचिरादगमिष्यामःस्वगृहान्नृपसत्तम ।
एवमुक्तस्सधर्मात्मावानरैस्सविभीषणैः ॥ 21 ॥
अब्रवीद्वानरान्रामस्ससुग्रीवविभीषणान् ।
प्रिययतरंलब्दंयदहंससुहृज्जनः ॥ 22 ॥
सर्वैर्भवद्भिःसहितःप्रीतिंलप्स्येपुरीङ्गतः ।
क्षिप्रं सुग्रीवविमानंवानरैस्सह ॥ 23 ॥
त्वमप्यारोहसामात्योराक्षसेन्द्रविभीषण ।
ततः स पुष्पकन्दिव्यंसुग्रीवस्सहवानरैः ॥ 24 ॥
आरुरोहमुदायुक्तःसामात्यश्चविभीषणः ।
तेष्वारूढेषुसर्वेषुकौबेरम्परमासनम् ॥ 25 ॥
राघवणाभ्यनुज्ञातमुत्पपातविहायसम् ।
गतेनविमानेनहंसयुक्तेनभास्वता ॥ 26 ॥
प्रहृष्टश्चप्रतीतश्चबभौरामःकुबेरवत् ।
तेसर्वेवानरर्र्क्षश्चराक्षसाश्चमहाबलाः ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
upasthitantutaṅkṛtvāpuṣpakampuṣpabhūṣitam |
avidūresthitorāmamityuvācavibhīṣaṇaḥ || 1 ||
sa tubaddhāñjaliḥ prahvovinītorākṣaseśvaraḥ |
abravīttvarayopetaḥkiṅkaromītirāghavam || 2 ||
tamabravīnmahātejālakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ |
vimṛśyarāghavovākyamidaṃsnehapuraskṛtam || 3 ||
kṛtaprayatnakarmāṇaḥsarvaevavanecarāḥ |
ratnairarthaiścavividhaissampūjyantāṃvibhīṣaṇa || 4 ||
sahāmībhistvayālaṅkānirjitārākṣaseśvara |
hṛṣṭaiḥprāṇabhayantyaktvāsaṅgrāmeṣvanivartibhiḥ || 5 ||
ta imekṛtakarmāṇassarvaevavanaukasaḥ |
dhanaratnapradānenakarmaiṣāṃsaphalaṅkuru || 6 ||
evaṃsammānitāścetemānārhamānadātvayā |
bhaviṣyantikṛtajñenanirvṛtāhariyūthapāḥ || 7 ||
tyāginaṃsaṅgrahītāraṃsānukrośañjitendriyam |
sarvetataḥavagacchantisambodhayāmite || 8 ||
hīnaṃratiguṇaissarvairabhihantāramāhave |
senātyajatisamvignānṛpatintannareśvarā || 9 ||
evamuktasturāmeṇavānarāṃstānvibhīṣaṇaḥ |
ratnārthasaṃvibhāgenasarvānevābhyapūjayat || 10 ||
tatastānpūjitāndṛṣṭavāratnārthairhariyūthapān |
ārurohatadārāmastadvimānamanuttamam || 11 ||
aṅkenādāyavaidehīṃlajjamānāṃyaśasvinīm |
lakṣmaṇenasahabhrātrāvikrāntevadhanuṣmatā || 12 ||
abravītsavimānasthaḥpūjayansarvāvānarān |
sugrīvaṃ ca mahāvīryaṅkākutsthasavibhīṣaṇam || 13 ||
mitrakāryaṅkṛtamidambhavadbhidvānararṣabhāḥ |
anujñātāmayāsarveyatheṣṭampratigacchata || 14 ||
yattukāryaṃvayasyenasnigdhena ca hitena ca |
kṛtaṃsugrīvatatsarvambhavatādharmabhīruṇā || 15 ||
kiṣkindhāmpratiyāhyāvusvasainyenābhisamvṛtaḥ |
svarājyevasalaṅkāyāmmayādattevibhīṣaṇa || 16 ||
na tvāndharṣayituṃśaktāssendrāapidivaukasaḥ |
yodhyāmpratiyāsyāmirājadhānīmpiturmama || 17 ||
abhyanujñātumicchāmisarvānāmantrayāmivaḥ |
vamuktāsturāmeṇaharīndrāharayastathā || 18 ||
ūcuḥprāñjalayassarverākṣasaścavibhīṣaṇaḥ |
ayodhyāṅgantumicchāmaḥsarvannayatunobhavān || 19 ||
mudyuktāvicariṣyāmovanānyupananāni ca |
dṛṣṭavātvāmabhiṣekārdhraṅkausalyāmabhivādya ca || 20 ||
acirādagamiṣyāmaḥsvagṛhānnṛpasattama |
evamuktassadharmātmāvānaraissavibhīṣaṇaiḥ || 21 ||
abravīdvānarānrāmassasugrīvavibhīṣaṇān |
priyayataraṃlabdaṃyadahaṃsasuhṛjjanaḥ || 22 ||
sarvairbhavadbhiḥsahitaḥprītiṃlapsyepurīṅgataḥ |
kṣipraṃ sugrīvavimānaṃvānaraissaha || 23 ||
tvamapyārohasāmātyorākṣasendravibhīṣaṇa |
tataḥ sa puṣpakandivyaṃsugrīvassahavānaraiḥ || 24 ||
ārurohamudāyuktaḥsāmātyaścavibhīṣaṇaḥ |
teṣvārūḍheṣusarveṣukauberamparamāsanam || 25 ||
rāghavaṇābhyanujñātamutpapātavihāyasam |
gatenavimānenahaṃsayuktenabhāsvatā || 26 ||
prahṛṣṭaścapratītaścababhaurāmaḥkuberavat |
tesarvevānararrkṣaścarākṣasāścamahābalāḥ || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.