ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ പ്രഥമസ്സര്ഗഃ ।
ശ്രുത്വാ ഹനുമതോ വാക്യം യഥാവദഭിഭാഷിതമ് ।
രാമഃ പ്രീതിസമായുക്തോ വാക്യമുത്തരമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
കൃതം ഹനുമതാ കാര്യം സുമഹദ്ഭുവി ദുര്ലഭമ് ।
മനസാപി യദന്യേന ന ശക്യം ധരണീതലേ ॥ 2 ॥
ന ഹി തം പരിപശ്യാമി യസ്തരേത മഹാര്ണവമ് ।
അന്യത്ര ഗരുഡാദ്വായോരന്യത്ര ച ഹനൂമതഃ ॥ 3 ॥
ദേവദാനവയക്ഷാണാം ഗന്ധര്വോരഗരക്ഷസാമ് ।
അപ്രധൃഷ്യാം പുരീം ലങ്കാം രാവണേന സുരക്ഷിതാമ് ।
പ്രവഷ്ട സ്സത്ത്വമാശ്രിത്യശ്വസന്കോ നാമ നിഷ്ക്രമേത് ॥ 4 ॥
കോ വിശേത്സുദുരാധര്ഷാം രാക്ഷസൈശ്ച സുരക്ഷിതാമ് ।
യോ വീര്യബലസമ്പന്നോ ന സമസ്യാദ്ധനൂമതഃ ॥ 5 ॥
ഭൃത്യകാര്യം ഹനുമതാ സുഗ്രീവസ്യ കൃതമ്മഹത് ।
സ്വയം വിധായ സ്വബലം സദൃശം വിക്രമസ്യ ച ॥ 6 ॥
യോ ഹി ഭൃത്യോ നിയുക്തസ്സന്ഭര്ത്രാ കര്മണി ദുഷ്കരേ ।
കുര്യാത്തദനുരാഗേണ തമാഹുഃ പുരുഷോത്തമമ് ॥ 7 ॥
നിയുക്തോയഃ പരം കാര്യം ന കുര്യാന്നൃപതേഃ പ്രിയമ് ।
ഭൃത്യോഽഭൃത്യസ്സമര്ഥോഽപി തമാഹുര്മധ്യമം നരമ് ॥ 8 ॥
നിയുക്തോ നൃപതേഃ കാര്യം ന കുര്യാദ്യസ്സമാഹിതഃ ।
ഭൃത്യോ യുക്തസ്സമര്ഥശ്ച തമാഹുഃ പുരുഷാധമമ് ॥ 9 ॥
തന്നിയോഗേ നിയുക്തേന കൃതം കൃത്യം ഹനൂമതാ ।
ന ചാത്മാ ലഘുതാം നീതസ്സുഗ്രീവശ്ചാപി തോഷിതഃ ॥ 10 ॥
അഹം ച രഘുവംശശ്ച ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാബലഃ ।
വൈദേഹ്യാ ദര്ശനേനാദ്യ ധര്മതഃ പരിരക്ഷിതാഃ ॥ 11 ॥
ഇദം തു മമ ദീനസ്യ മനോ ഭൂയഃ പ്രകര്ഷതി ।
യദിഹാസ്യ പ്രിയാഖ്യാതുര്ന കുര്മി സദൃശം പ്രിയമ് ॥ 12 ॥
ഏഷ സര്വസ്വഭൂതേ പരിഷ്വങ്ഗോ ഹനൂമതഃ ।
മയാ കാലമിമം പ്രാപ്യ ദത്തസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 13 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ പ്രീതിഹൃഷ്ടാങ്ഗോ രാമസ്തം പരിഷസ്വജേ ।
ഹനൂമന്തം കൃതാത്മാനം കൃതകാര്യമുപാഗതമ് ॥ 14 ॥
ധ്യാത്വാ പുനരുവാചേദം വചനം രഘുനന്ദനഃ ।
ഹരീണാമീശ്വരസ്യാപി സുഗ്രീവസ്യോപശൃണ്വതഃ ॥ 15 ॥
സര്വഥാ സുകൃതം താവത്സീതായാഃ പരിമാര്ഗണമ് ।
സാഗരം തു സമാസാദ്യ പുനര്നഷ്ടം മനോ മമ ॥ 16 ॥
കഥം നാമ സമുദ്രസ്യ ദുഷ്പാരസ്യ മഹാമ്ഭസഃ ।
ഹരയോ ദക്ഷിണം പാരം ഗമിഷ്യന്തി സമാഗതാഃ ॥ 17 ॥
യദ്യപ്യേഷ തു വൃത്താന്തോ വൈദേഹ്യാ ഗദിതോ മമ ।
സമുദ്രപാരഗമനേ ഹരീണാം കിമിഹോത്തരമ് ॥ 18 ॥
ഇത്യുക്തവാ ശോകസമ്ഭ്രാന്തോ രാമ ശ്ശത്രുനിബര്ഹണഃ ।
ഹനൂമന്തം മഹാബാഹുസ്തതോ ധ്യാനമുപാഗമത് ॥ 19 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ പ്രഥമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
śrutvā hanumato vākyaṃ yathāvadabhibhāṣitam |
rāmaḥ prītisamāyukto vākyamuttaramabravīt || 1 ||
kṛtaṃ hanumatā kāryaṃ sumahadbhuvi durlabham |
manasāpi yadanyena na śakyaṃ dharaṇītale || 2 ||
na hi taṃ paripaśyāmi yastareta mahārṇavam |
anyatra garuḍādvāyoranyatra ca hanūmataḥ || 3 ||
devadānavayakṣāṇāṃ gandharvoragarakṣasām |
apradhṛṣyāṃ purīṃ laṅkāṃ rāvaṇena surakṣitām |
pravaṣṭa ssattvamāśrityaśvasanko nāma niṣkramet || 4 ||
ko viśetsudurādharṣāṃ rākṣasaiśca surakṣitām |
yo vīryabalasampanno na samasyāddhanūmataḥ || 5 ||
bhṛtyakāryaṃ hanumatā sugrīvasya kṛtammahat |
svayaṃ vidhāya svabalaṃ sadṛśaṃ vikramasya ca || 6 ||
yo hi bhṛtyo niyuktassanbhartrā karmaṇi duṣkare |
kuryāttadanurāgeṇa tamāhuḥ puruṣottamam || 7 ||
niyuktoyaḥ paraṃ kāryaṃ na kuryānnṛpateḥ priyam |
bhṛtyo'bhṛtyassamartho'pi tamāhurmadhyamaṃ naram || 8 ||
niyukto nṛpateḥ kāryaṃ na kuryādyassamāhitaḥ |
bhṛtyo yuktassamarthaśca tamāhuḥ puruṣādhamam || 9 ||
tanniyoge niyuktena kṛtaṃ kṛtyaṃ hanūmatā |
na cātmā laghutāṃ nītassugrīvaścāpi toṣitaḥ || 10 ||
ahaṃ ca raghuvaṃśaśca lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |
vaidehyā darśanenādya dharmataḥ parirakṣitāḥ || 11 ||
idaṃ tu mama dīnasya mano bhūyaḥ prakarṣati |
yadihāsya priyākhyāturna kurmi sadṛśaṃ priyam || 12 ||
eṣa sarvasvabhūte pariṣvaṅgo hanūmataḥ |
mayā kālamimaṃ prāpya dattastasya mahātmanaḥ || 13 ||
ityuktvā prītihṛṣṭāṅgo rāmastaṃ pariṣasvaje |
hanūmantaṃ kṛtātmānaṃ kṛtakāryamupāgatam || 14 ||
dhyātvā punaruvācedaṃ vacanaṃ raghunandanaḥ |
harīṇāmīśvarasyāpi sugrīvasyopaśṛṇvataḥ || 15 ||
sarvathā sukṛtaṃ tāvatsītāyāḥ parimārgaṇam |
sāgaraṃ tu samāsādya punarnaṣṭaṃ mano mama || 16 ||
kathaṃ nāma samudrasya duṣpārasya mahāmbhasaḥ |
harayo dakṣiṇaṃ pāraṃ gamiṣyanti samāgatāḥ || 17 ||
yadyapyeṣa tu vṛttānto vaidehyā gadito mama |
samudrapāragamane harīṇāṃ kimihottaram || 18 ||
ityuktavā śokasambhrānto rāma śśatrunibarhaṇaḥ |
hanūmantaṃ mahābāhustato dhyānamupāgamat || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe prathamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ प्रथमस्सर्गः ।
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं यथावदभिभाषितम् ।
रामः प्रीतिसमायुक्तो वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ 1 ॥
कृतं हनुमता कार्यं सुमहद्भुवि दुर्लभम् ।
मनसापि यदन्येन न शक्यं धरणीतले ॥ 2 ॥
न हि तं परिपश्यामि यस्तरेत महार्णवम् ।
अन्यत्र गरुडाद्वायोरन्यत्र च हनूमतः ॥ 3 ॥
देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
अप्रधृष्यां पुरीं लङ्कां रावणेन सुरक्षिताम् ।
प्रवष्ट स्सत्त्वमाश्रित्यश्वसन्को नाम निष्क्रमेत् ॥ 4 ॥
को विशेत्सुदुराधर्षां राक्षसैश्च सुरक्षिताम् ।
यो वीर्यबलसम्पन्नो न समस्याद्धनूमतः ॥ 5 ॥
भृत्यकार्यं हनुमता सुग्रीवस्य कृतम्महत् ।
स्वयं विधाय स्वबलं सदृशं विक्रमस्य च ॥ 6 ॥
यो हि भृत्यो नियुक्तस्सन्भर्त्रा कर्मणि दुष्करे ।
कुर्यात्तदनुरागेण तमाहुः पुरुषोत्तमम् ॥ 7 ॥
नियुक्तोयः परं कार्यं न कुर्यान्नृपतेः प्रियम् ।
भृत्योऽभृत्यस्समर्थोऽपि तमाहुर्मध्यमं नरम् ॥ 8 ॥
नियुक्तो नृपतेः कार्यं न कुर्याद्यस्समाहितः ।
भृत्यो युक्तस्समर्थश्च तमाहुः पुरुषाधमम् ॥ 9 ॥
तन्नियोगे नियुक्तेन कृतं कृत्यं हनूमता ।
न चात्मा लघुतां नीतस्सुग्रीवश्चापि तोषितः ॥ 10 ॥
अहं च रघुवंशश्च लक्ष्मणश्च महाबलः ।
वैदेह्या दर्शनेनाद्य धर्मतः परिरक्षिताः ॥ 11 ॥
इदं तु मम दीनस्य मनो भूयः प्रकर्षति ।
यदिहास्य प्रियाख्यातुर्न कुर्मि सदृशं प्रियम् ॥ 12 ॥
एष सर्वस्वभूते परिष्वङ्गो हनूमतः ।
मया कालमिमं प्राप्य दत्तस्तस्य महात्मनः ॥ 13 ॥
इत्युक्त्वा प्रीतिहृष्टाङ्गो रामस्तं परिषस्वजे ।
हनूमन्तं कृतात्मानं कृतकार्यमुपागतम् ॥ 14 ॥
ध्यात्वा पुनरुवाचेदं वचनं रघुनन्दनः ।
हरीणामीश्वरस्यापि सुग्रीवस्योपशृण्वतः ॥ 15 ॥
सर्वथा सुकृतं तावत्सीतायाः परिमार्गणम् ।
सागरं तु समासाद्य पुनर्नष्टं मनो मम ॥ 16 ॥
कथं नाम समुद्रस्य दुष्पारस्य महाम्भसः ।
हरयो दक्षिणं पारं गमिष्यन्ति समागताः ॥ 17 ॥
यद्यप्येष तु वृत्तान्तो वैदेह्या गदितो मम ।
समुद्रपारगमने हरीणां किमिहोत्तरम् ॥ 18 ॥
इत्युक्तवा शोकसम्भ्रान्तो राम श्शत्रुनिबर्हणः ।
हनूमन्तं महाबाहुस्ततो ध्यानमुपागमत् ॥ 19 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे प्रथमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
śrutvā hanumato vākyaṃ yathāvadabhibhāṣitam |
rāmaḥ prītisamāyukto vākyamuttaramabravīt || 1 ||
kṛtaṃ hanumatā kāryaṃ sumahadbhuvi durlabham |
manasāpi yadanyena na śakyaṃ dharaṇītale || 2 ||
na hi taṃ paripaśyāmi yastareta mahārṇavam |
anyatra garuḍādvāyoranyatra ca hanūmataḥ || 3 ||
devadānavayakṣāṇāṃ gandharvoragarakṣasām |
apradhṛṣyāṃ purīṃ laṅkāṃ rāvaṇena surakṣitām |
pravaṣṭa ssattvamāśrityaśvasanko nāma niṣkramet || 4 ||
ko viśetsudurādharṣāṃ rākṣasaiśca surakṣitām |
yo vīryabalasampanno na samasyāddhanūmataḥ || 5 ||
bhṛtyakāryaṃ hanumatā sugrīvasya kṛtammahat |
svayaṃ vidhāya svabalaṃ sadṛśaṃ vikramasya ca || 6 ||
yo hi bhṛtyo niyuktassanbhartrā karmaṇi duṣkare |
kuryāttadanurāgeṇa tamāhuḥ puruṣottamam || 7 ||
niyuktoyaḥ paraṃ kāryaṃ na kuryānnṛpateḥ priyam |
bhṛtyo'bhṛtyassamartho'pi tamāhurmadhyamaṃ naram || 8 ||
niyukto nṛpateḥ kāryaṃ na kuryādyassamāhitaḥ |
bhṛtyo yuktassamarthaśca tamāhuḥ puruṣādhamam || 9 ||
tanniyoge niyuktena kṛtaṃ kṛtyaṃ hanūmatā |
na cātmā laghutāṃ nītassugrīvaścāpi toṣitaḥ || 10 ||
ahaṃ ca raghuvaṃśaśca lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |
vaidehyā darśanenādya dharmataḥ parirakṣitāḥ || 11 ||
idaṃ tu mama dīnasya mano bhūyaḥ prakarṣati |
yadihāsya priyākhyāturna kurmi sadṛśaṃ priyam || 12 ||
eṣa sarvasvabhūte pariṣvaṅgo hanūmataḥ |
mayā kālamimaṃ prāpya dattastasya mahātmanaḥ || 13 ||
ityuktvā prītihṛṣṭāṅgo rāmastaṃ pariṣasvaje |
hanūmantaṃ kṛtātmānaṃ kṛtakāryamupāgatam || 14 ||
dhyātvā punaruvācedaṃ vacanaṃ raghunandanaḥ |
harīṇāmīśvarasyāpi sugrīvasyopaśṛṇvataḥ || 15 ||
sarvathā sukṛtaṃ tāvatsītāyāḥ parimārgaṇam |
sāgaraṃ tu samāsādya punarnaṣṭaṃ mano mama || 16 ||
kathaṃ nāma samudrasya duṣpārasya mahāmbhasaḥ |
harayo dakṣiṇaṃ pāraṃ gamiṣyanti samāgatāḥ || 17 ||
yadyapyeṣa tu vṛttānto vaidehyā gadito mama |
samudrapāragamane harīṇāṃ kimihottaram || 18 ||
ityuktavā śokasambhrānto rāma śśatrunibarhaṇaḥ |
hanūmantaṃ mahābāhustato dhyānamupāgamat || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe prathamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.