ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകാദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
അഥസംസ്മാരയാമാസമാതലിരാഘവന്തദാ ।
അജാനന്നിവകിംവീരത്വമേനമനുവര്തസേ ॥ 1 ॥
വിസൃജാസ്മൈവധായത്വമസ്ത്രമ്പൈതാമഹമ്പ്രഭോ ।
വിനാശകാലഃകഥിതോഃയഃസുരൈഃസോഽദ്യവര്തതേ ॥ 2 ॥
തതഃസംസ്മാരിതോരാമസ്തേനവാക്യേനമാതലേഃ ।
ജഗ്രാഹ സ ശരന്ദീപ്തന്നിഃശ്വസന്തമിവോരഗമ് ॥ 3 ॥
യന്തസ്മൈപ്രഥമമ്പ്രാദാദഗസ്ത്യോഭഗവാനൃഷിഃ ।
ബ്രഹ്മദത്തമ്മഹാബാണമമോഘംയുധിവീര്യവാന് ॥ 4 ॥
ബ്രഹ്മണാനിര്മിതമ്പൂര്വമിന്ദ്രാര്ഥമമിതൌജസാ ।
ദത്തംസുരപതേഃപൂര്വന്ത്രിലോകജയകാങ്ക്ഷിണഃ ॥ 5 ॥
യസ്യവാജേഷുപവനഃഫലേപാവകഭാസ്കരൌ ।
ശരീരമാകാശമയങ്ഗൌരവേമേരുമന്ദരൌ ॥ 6 ॥
ജാജ്വല്യമാനംവപുഷാസുപുങ്ഖംഹേമഭൂഷിതമ് ।
തേജസാസര്വഭൂതാനാങ്കൃതമ്ഭാസ്കരവര്ചസമ് ॥ 7 ॥
സധൂമമിവകാലാനഗിന്ദീപ്തമാശീവിഷോപമമ് ।
നരനാഗാശ്വവൃദ്ധാനാമ്ഭേദനങ്ക്ഷിപ്രകാരിണമ് ॥ 8 ॥
ദ്വാരാണാമ്പരിഘാണാം ച ഗിരീണാഞ്ചാപിഭേദനമ് ।
നാനാരുധിരദിഗ്ധാങ്ഗമ്മേദോദിഗ്ധംസുദാരുണമ് ॥ 9 ॥
വജ്രസാരമ്മഹാനാദന്നാനാസമിതിദാരണമ് ।
സര്വവിത്രാസനമ്ഭീമംശ്വസന്തമിവപന്നഗമ് ॥ 10 ॥
കങ്കഗൃധ്രബകാനാം ച ഗോമായുഗണരക്ഷസാമ് ।
നിത്യമ്ഭക്ഷപ്രദംയുദ്ധേയമരൂപമ്ഭയാപഹമ് ॥ 11 ॥
നന്ദനംവാനരേന്ദ്രാണാംരക്ഷസാമവസാദനമ് ।
വാജിതംവിവിധൈര്വാജൈശ്ചാരുചിത്രൈര്ഗരുത്മതഃ ॥ 12 ॥
തമുത്തമേഷുംലോകാനാമിക്ഷ്വാകുഭയനാശനമ് ।
ദ്വിഷതാങ്കീര്തിഹരണമ്പ്രഹര്ഷകരമാത്മനഃ ॥ 13 ॥
അഭിമ്നത്യതതോരാമസ്തമ്മഹേഷുമ്മഹാബലഃ ।
വേദപ്രോക്തേനവിധിനാസന്ദധേകാര്മുകേബലീ ॥ 14 ॥
തസ്മിന് സധനീയമാനേതുരാഘവേണശരോത്തമേ ।
സര്വഭൂതാനിസന്ത്രേസുശ്ചചാല ച വസുന്ധരാ ॥ 15 ॥
സ രാവണായസങ്രുദ്ധോഭൃശമായമ്യകാര്മുകമ് ।
ചിക്ഷേപപരമായത്തഃശരമ്മര്മവിദാരണമ് ॥ 16 ॥
സര്വലോകേശ്വരഃ ശ്രീമാന് ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ ।
സരാക്ഷസ പരീവാരം ഹതവാംസ്ത്വാം മഹാദ്യുതിഃ ॥ 17 ॥
സ വിസൃഷ്ടോമഹാവേഗശ്ശരീരാന്തകരശ്ശരഃ ।
ചിച്ഛേദഹൃദയന്തസ്യരാവണസ്യദുരാത്മനഃ ॥ 18 ॥
രുധിരാക്തസ്സവേഗേനശരീരാന്തകരഃശരഃ ।
രാവണസ്യഹരന്പ്രാണാന്വിവേശധരണീതലമ് ॥ 19 ॥
സ ശരോരാവണംഹത്വാരുധിരാര്ദ്രീകൃതച്ഛവിഃ ।
കൃതകര്മാനിഭൃതവത്സ്വതൂണീമ്പുനരാവിശത് ॥ 20 ॥
തസ്യഹസ്താദ്ധതസ്യാശുകാര്മുകം ച സസായകമ് ।
നിപപാതസഹപ്രാണൈര്ഭ്രശ്യമാനസ്യജീവിതാത് ॥ 21 ॥
ഗതാസുര്ഭീമവേഗസ്തുനൈരൃതേന്ദ്രോമഹാദ്യുതിഃ ।
പപാതസ്യന്ദനാദ്ഭൂമൌവൃത്രോവജ്രഹതോയഥാ ॥ 22 ॥
തന്ദൃഷ്ടവാപതിതമ്ഭൂമൌഹതശേഷാനിശാചരാഃ ।
ഹതനാധാഭയത്രസ്താസ്സര്വതസ്സമ്പ്രദുദ്രുവുഃ ॥ 23 ॥
സര്വതശ്ചാഭിപേതുസ്താന്വാനരാദ്രുമയോധിനഃ ।
ദശഗ്രീവവധന്ദൃഷ്ടവാവാനരാജിതകാശിനഃ ॥ 24 ॥
അര്ദിതാവാനരൈര്ഭ്രഷ്ടാലങ്കാമഭ്യപതന് ഭയാത് ।
ഹതാശ്രയാത്വാത്കരുണൈര്ഭാഷ്പപ്രസ്രവണൈര്മുഖൈഃ ॥ 25 ॥
തതോവിനേദുഃസമ്ഹൃഷ്ടാവാനരാഃജിതകാശിനഃ ।
വദന്തോരാഘവജയംരാവണസ്യ ജ തദ്വധമ് ॥ 26 ॥
അഥാന്തരിക്ഷേവ്യനദത്സൌമ്യസ്ത്രിദശദുന്ധുഭിഃ ।
ദിവ്യഗന്ധശഹസ്തത്രമാരുതസ്സുസുകോവവൌ ॥ 27 ॥
നിപപാതാന്തരിക്ഷാച്ചപുഷ്പവൃഷ്ടിസ്തദാഭുവി ।
കിരന്തീരാഘവരഥന്ദുരവാപാമനോഹരാ ॥ 28 ॥
രാഘവസ്തവസംയുക്താഗഗനേ ച വിശുശ്രുവേ ।
സാധുസാധ്വിതിവാഗഗ്യ്രാദേവതാനാമ്മഹാത്മനാമ് ॥ 29 ॥
അവിവേശമഹാന് ഹര്ഷോദേവാനാഞ്ചാരണൈഃസഹ ।
രാവണേനിഹതേരൌദ്രേസര്വലോകഭയങ്കരേ ॥ 30 ॥
തതഃസകാമംസുഗ്രീവമങ്ഗദം ച വിഭീഷണമ് ।
ചകാരരാഘവഃപ്രീതോഹത്വാരാക്ഷസപുങ്ഗവമ് ॥ 31 ॥
തതഃപ്രജഗ്മുഃപ്രശമമ്മരുദ്ഗണാദിശഃപ്രസേദുര്വിമലന്നഭോഽഭവത് ।
മഹീചകമ്പേ ന ച മാരുതോവവൌസ്ഥിരപ്രഭശ്ചാപ്യഭവദ്ദിവാകരഃ ॥ 32 ॥
തതസ്തുസുഗ്രീവവിഭീഷണാങ്ഗദാഃസുഹൃദ്വിശിഷ്ടാസ്സഹലക്ഷ്മണാസ്തദാ ।
സമേത്യഹൃഷ്ടാവിജയേനരാഘവംരണേഽഭിരാമംവിധിനാഭ്യപൂജയന് ॥ 33 ॥
സ തുനിഹതരിപുസ്സ്ഥിരപ്രതിജ്ഞഃസ്വജനബലാഭിവൃതോരണേരരാജ ।
രഘുകുലനൃപനന്ദനോമഹൌജാസ്ത്രിദശഗണൈരഭിസംവൃതോയഥേന്ദ്രഃ ॥ 34 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകാദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśādhikaśatatamassargaḥ |
athasaṃsmārayāmāsamātalirāghavantadā |
ajānannivakiṃvīratvamenamanuvartase || 1 ||
visṛjāsmaivadhāyatvamastrampaitāmahamprabho |
vināśakālaḥkathitoḥyaḥsuraiḥso'dyavartate || 2 ||
tataḥsaṃsmāritorāmastenavākyenamātaleḥ |
jagrāha sa śarandīptanniḥśvasantamivoragam || 3 ||
yantasmaiprathamamprādādagastyobhagavānṛṣiḥ |
brahmadattammahābāṇamamoghaṃyudhivīryavān || 4 ||
brahmaṇānirmitampūrvamindrārthamamitaujasā |
dattaṃsurapateḥpūrvantrilokajayakāṅkṣiṇaḥ || 5 ||
yasyavājeṣupavanaḥphalepāvakabhāskarau |
śarīramākāśamayaṅgauravemerumandarau || 6 ||
jājvalyamānaṃvapuṣāsupuṅkhaṃhemabhūṣitam |
tejasāsarvabhūtānāṅkṛtambhāskaravarcasam || 7 ||
sadhūmamivakālānagindīptamāśīviṣopamam |
naranāgāśvavṛddhānāmbhedanaṅkṣiprakāriṇam || 8 ||
dvārāṇāmparighāṇāṃ ca girīṇāñcāpibhedanam |
nānārudhiradigdhāṅgammedodigdhaṃsudāruṇam || 9 ||
vajrasārammahānādannānāsamitidāraṇam |
sarvavitrāsanambhīmaṃśvasantamivapannagam || 10 ||
kaṅkagṛdhrabakānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |
nityambhakṣapradaṃyuddheyamarūpambhayāpaham || 11 ||
nandanaṃvānarendrāṇāṃrakṣasāmavasādanam |
vājitaṃvividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ || 12 ||
tamuttameṣuṃlokānāmikṣvākubhayanāśanam |
dviṣatāṅkīrtiharaṇampraharṣakaramātmanaḥ || 13 ||
abhimnatyatatorāmastammaheṣummahābalaḥ |
vedaproktenavidhināsandadhekārmukebalī || 14 ||
tasmin sadhanīyamāneturāghaveṇaśarottame |
sarvabhūtānisantresuścacāla ca vasundharā || 15 ||
sa rāvaṇāyasaṅruddhobhṛśamāyamyakārmukam |
cikṣepaparamāyattaḥśarammarmavidāraṇam || 16 ||
sarvalokeśvaraḥ śrīmān lokānāṃ hitakāmyayā |
sarākṣasa parīvāraṃ hatavāṃstvāṃ mahādyutiḥ || 17 ||
sa visṛṣṭomahāvegaśśarīrāntakaraśśaraḥ |
cicchedahṛdayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||
rudhirāktassavegenaśarīrāntakaraḥśaraḥ |
rāvaṇasyaharanprāṇānviveśadharaṇītalam || 19 ||
sa śarorāvaṇaṃhatvārudhirārdrīkṛtacchaviḥ |
kṛtakarmānibhṛtavatsvatūṇīmpunarāviśat || 20 ||
tasyahastāddhatasyāśukārmukaṃ ca sasāyakam |
nipapātasahaprāṇairbhraśyamānasyajīvitāt || 21 ||
gatāsurbhīmavegastunairṛtendromahādyutiḥ |
papātasyandanādbhūmauvṛtrovajrahatoyathā || 22 ||
tandṛṣṭavāpatitambhūmauhataśeṣāniśācarāḥ |
hatanādhābhayatrastāssarvatassampradudruvuḥ || 23 ||
sarvataścābhipetustānvānarādrumayodhinaḥ |
daśagrīvavadhandṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ || 24 ||
arditāvānarairbhraṣṭālaṅkāmabhyapatan bhayāt |
hatāśrayātvātkaruṇairbhāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ || 25 ||
tatovineduḥsamhṛṣṭāvānarāḥjitakāśinaḥ |
vadantorāghavajayaṃrāvaṇasya ja tadvadham || 26 ||
athāntarikṣevyanadatsaumyastridaśadundhubhiḥ |
divyagandhaśahastatramārutassusukovavau || 27 ||
nipapātāntarikṣāccapuṣpavṛṣṭistadābhuvi |
kirantīrāghavarathanduravāpāmanoharā || 28 ||
rāghavastavasaṃyuktāgagane ca viśuśruve |
sādhusādhvitivāgagyrādevatānāmmahātmanām || 29 ||
aviveśamahān harṣodevānāñcāraṇaiḥsaha |
rāvaṇenihateraudresarvalokabhayaṅkare || 30 ||
tataḥsakāmaṃsugrīvamaṅgadaṃ ca vibhīṣaṇam |
cakārarāghavaḥprītohatvārākṣasapuṅgavam || 31 ||
tataḥprajagmuḥpraśamammarudgaṇādiśaḥprasedurvimalannabho'bhavat |
mahīcakampe na ca mārutovavausthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ || 32 ||
tatastusugrīvavibhīṣaṇāṅgadāḥsuhṛdviśiṣṭāssahalakṣmaṇāstadā |
sametyahṛṣṭāvijayenarāghavaṃraṇe'bhirāmaṃvidhinābhyapūjayan || 33 ||
sa tunihataripussthirapratijñaḥsvajanabalābhivṛtoraṇerarāja |
raghukulanṛpanandanomahaujāstridaśagaṇairabhisaṃvṛtoyathendraḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकादशाधिकशततमस्सर्गः ।
अथसंस्मारयामासमातलिराघवन्तदा ।
अजानन्निवकिंवीरत्वमेनमनुवर्तसे ॥ 1 ॥
विसृजास्मैवधायत्वमस्त्रम्पैतामहम्प्रभो ।
विनाशकालःकथितोःयःसुरैःसोऽद्यवर्तते ॥ 2 ॥
ततःसंस्मारितोरामस्तेनवाक्येनमातलेः ।
जग्राह स शरन्दीप्तन्निःश्वसन्तमिवोरगम् ॥ 3 ॥
यन्तस्मैप्रथमम्प्रादादगस्त्योभगवानृषिः ।
ब्रह्मदत्तम्महाबाणममोघंयुधिवीर्यवान् ॥ 4 ॥
ब्रह्मणानिर्मितम्पूर्वमिन्द्रार्थममितौजसा ।
दत्तंसुरपतेःपूर्वन्त्रिलोकजयकाङ्क्षिणः ॥ 5 ॥
यस्यवाजेषुपवनःफलेपावकभास्करौ ।
शरीरमाकाशमयङ्गौरवेमेरुमन्दरौ ॥ 6 ॥
जाज्वल्यमानंवपुषासुपुङ्खंहेमभूषितम् ।
तेजसासर्वभूतानाङ्कृतम्भास्करवर्चसम् ॥ 7 ॥
सधूममिवकालानगिन्दीप्तमाशीविषोपमम् ।
नरनागाश्ववृद्धानाम्भेदनङ्क्षिप्रकारिणम् ॥ 8 ॥
द्वाराणाम्परिघाणां च गिरीणाञ्चापिभेदनम् ।
नानारुधिरदिग्धाङ्गम्मेदोदिग्धंसुदारुणम् ॥ 9 ॥
वज्रसारम्महानादन्नानासमितिदारणम् ।
सर्ववित्रासनम्भीमंश्वसन्तमिवपन्नगम् ॥ 10 ॥
कङ्कगृध्रबकानां च गोमायुगणरक्षसाम् ।
नित्यम्भक्षप्रदंयुद्धेयमरूपम्भयापहम् ॥ 11 ॥
नन्दनंवानरेन्द्राणांरक्षसामवसादनम् ।
वाजितंविविधैर्वाजैश्चारुचित्रैर्गरुत्मतः ॥ 12 ॥
तमुत्तमेषुंलोकानामिक्ष्वाकुभयनाशनम् ।
द्विषताङ्कीर्तिहरणम्प्रहर्षकरमात्मनः ॥ 13 ॥
अभिम्नत्यततोरामस्तम्महेषुम्महाबलः ।
वेदप्रोक्तेनविधिनासन्दधेकार्मुकेबली ॥ 14 ॥
तस्मिन् सधनीयमानेतुराघवेणशरोत्तमे ।
सर्वभूतानिसन्त्रेसुश्चचाल च वसुन्धरा ॥ 15 ॥
स रावणायसङ्रुद्धोभृशमायम्यकार्मुकम् ।
चिक्षेपपरमायत्तःशरम्मर्मविदारणम् ॥ 16 ॥
सर्वलोकेश्वरः श्रीमान् लोकानां हितकाम्यया ।
सराक्षस परीवारं हतवांस्त्वां महाद्युतिः ॥ 17 ॥
स विसृष्टोमहावेगश्शरीरान्तकरश्शरः ।
चिच्छेदहृदयन्तस्यरावणस्यदुरात्मनः ॥ 18 ॥
रुधिराक्तस्सवेगेनशरीरान्तकरःशरः ।
रावणस्यहरन्प्राणान्विवेशधरणीतलम् ॥ 19 ॥
स शरोरावणंहत्वारुधिरार्द्रीकृतच्छविः ।
कृतकर्मानिभृतवत्स्वतूणीम्पुनराविशत् ॥ 20 ॥
तस्यहस्ताद्धतस्याशुकार्मुकं च ससायकम् ।
निपपातसहप्राणैर्भ्रश्यमानस्यजीवितात् ॥ 21 ॥
गतासुर्भीमवेगस्तुनैरृतेन्द्रोमहाद्युतिः ।
पपातस्यन्दनाद्भूमौवृत्रोवज्रहतोयथा ॥ 22 ॥
तन्दृष्टवापतितम्भूमौहतशेषानिशाचराः ।
हतनाधाभयत्रस्तास्सर्वतस्सम्प्रदुद्रुवुः ॥ 23 ॥
सर्वतश्चाभिपेतुस्तान्वानराद्रुमयोधिनः ।
दशग्रीववधन्दृष्टवावानराजितकाशिनः ॥ 24 ॥
अर्दितावानरैर्भ्रष्टालङ्कामभ्यपतन् भयात् ।
हताश्रयात्वात्करुणैर्भाष्पप्रस्रवणैर्मुखैः ॥ 25 ॥
ततोविनेदुःसम्हृष्टावानराःजितकाशिनः ।
वदन्तोराघवजयंरावणस्य ज तद्वधम् ॥ 26 ॥
अथान्तरिक्षेव्यनदत्सौम्यस्त्रिदशदुन्धुभिः ।
दिव्यगन्धशहस्तत्रमारुतस्सुसुकोववौ ॥ 27 ॥
निपपातान्तरिक्षाच्चपुष्पवृष्टिस्तदाभुवि ।
किरन्तीराघवरथन्दुरवापामनोहरा ॥ 28 ॥
राघवस्तवसंयुक्तागगने च विशुश्रुवे ।
साधुसाध्वितिवागग्य्रादेवतानाम्महात्मनाम् ॥ 29 ॥
अविवेशमहान् हर्षोदेवानाञ्चारणैःसह ।
रावणेनिहतेरौद्रेसर्वलोकभयङ्करे ॥ 30 ॥
ततःसकामंसुग्रीवमङ्गदं च विभीषणम् ।
चकारराघवःप्रीतोहत्वाराक्षसपुङ्गवम् ॥ 31 ॥
ततःप्रजग्मुःप्रशमम्मरुद्गणादिशःप्रसेदुर्विमलन्नभोऽभवत् ।
महीचकम्पे न च मारुतोववौस्थिरप्रभश्चाप्यभवद्दिवाकरः ॥ 32 ॥
ततस्तुसुग्रीवविभीषणाङ्गदाःसुहृद्विशिष्टास्सहलक्ष्मणास्तदा ।
समेत्यहृष्टाविजयेनराघवंरणेऽभिरामंविधिनाभ्यपूजयन् ॥ 33 ॥
स तुनिहतरिपुस्स्थिरप्रतिज्ञःस्वजनबलाभिवृतोरणेरराज ।
रघुकुलनृपनन्दनोमहौजास्त्रिदशगणैरभिसंवृतोयथेन्द्रः ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकादशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśādhikaśatatamassargaḥ |
athasaṃsmārayāmāsamātalirāghavantadā |
ajānannivakiṃvīratvamenamanuvartase || 1 ||
visṛjāsmaivadhāyatvamastrampaitāmahamprabho |
vināśakālaḥkathitoḥyaḥsuraiḥso'dyavartate || 2 ||
tataḥsaṃsmāritorāmastenavākyenamātaleḥ |
jagrāha sa śarandīptanniḥśvasantamivoragam || 3 ||
yantasmaiprathamamprādādagastyobhagavānṛṣiḥ |
brahmadattammahābāṇamamoghaṃyudhivīryavān || 4 ||
brahmaṇānirmitampūrvamindrārthamamitaujasā |
dattaṃsurapateḥpūrvantrilokajayakāṅkṣiṇaḥ || 5 ||
yasyavājeṣupavanaḥphalepāvakabhāskarau |
śarīramākāśamayaṅgauravemerumandarau || 6 ||
jājvalyamānaṃvapuṣāsupuṅkhaṃhemabhūṣitam |
tejasāsarvabhūtānāṅkṛtambhāskaravarcasam || 7 ||
sadhūmamivakālānagindīptamāśīviṣopamam |
naranāgāśvavṛddhānāmbhedanaṅkṣiprakāriṇam || 8 ||
dvārāṇāmparighāṇāṃ ca girīṇāñcāpibhedanam |
nānārudhiradigdhāṅgammedodigdhaṃsudāruṇam || 9 ||
vajrasārammahānādannānāsamitidāraṇam |
sarvavitrāsanambhīmaṃśvasantamivapannagam || 10 ||
kaṅkagṛdhrabakānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |
nityambhakṣapradaṃyuddheyamarūpambhayāpaham || 11 ||
nandanaṃvānarendrāṇāṃrakṣasāmavasādanam |
vājitaṃvividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ || 12 ||
tamuttameṣuṃlokānāmikṣvākubhayanāśanam |
dviṣatāṅkīrtiharaṇampraharṣakaramātmanaḥ || 13 ||
abhimnatyatatorāmastammaheṣummahābalaḥ |
vedaproktenavidhināsandadhekārmukebalī || 14 ||
tasmin sadhanīyamāneturāghaveṇaśarottame |
sarvabhūtānisantresuścacāla ca vasundharā || 15 ||
sa rāvaṇāyasaṅruddhobhṛśamāyamyakārmukam |
cikṣepaparamāyattaḥśarammarmavidāraṇam || 16 ||
sarvalokeśvaraḥ śrīmān lokānāṃ hitakāmyayā |
sarākṣasa parīvāraṃ hatavāṃstvāṃ mahādyutiḥ || 17 ||
sa visṛṣṭomahāvegaśśarīrāntakaraśśaraḥ |
cicchedahṛdayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||
rudhirāktassavegenaśarīrāntakaraḥśaraḥ |
rāvaṇasyaharanprāṇānviveśadharaṇītalam || 19 ||
sa śarorāvaṇaṃhatvārudhirārdrīkṛtacchaviḥ |
kṛtakarmānibhṛtavatsvatūṇīmpunarāviśat || 20 ||
tasyahastāddhatasyāśukārmukaṃ ca sasāyakam |
nipapātasahaprāṇairbhraśyamānasyajīvitāt || 21 ||
gatāsurbhīmavegastunairṛtendromahādyutiḥ |
papātasyandanādbhūmauvṛtrovajrahatoyathā || 22 ||
tandṛṣṭavāpatitambhūmauhataśeṣāniśācarāḥ |
hatanādhābhayatrastāssarvatassampradudruvuḥ || 23 ||
sarvataścābhipetustānvānarādrumayodhinaḥ |
daśagrīvavadhandṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ || 24 ||
arditāvānarairbhraṣṭālaṅkāmabhyapatan bhayāt |
hatāśrayātvātkaruṇairbhāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ || 25 ||
tatovineduḥsamhṛṣṭāvānarāḥjitakāśinaḥ |
vadantorāghavajayaṃrāvaṇasya ja tadvadham || 26 ||
athāntarikṣevyanadatsaumyastridaśadundhubhiḥ |
divyagandhaśahastatramārutassusukovavau || 27 ||
nipapātāntarikṣāccapuṣpavṛṣṭistadābhuvi |
kirantīrāghavarathanduravāpāmanoharā || 28 ||
rāghavastavasaṃyuktāgagane ca viśuśruve |
sādhusādhvitivāgagyrādevatānāmmahātmanām || 29 ||
aviveśamahān harṣodevānāñcāraṇaiḥsaha |
rāvaṇenihateraudresarvalokabhayaṅkare || 30 ||
tataḥsakāmaṃsugrīvamaṅgadaṃ ca vibhīṣaṇam |
cakārarāghavaḥprītohatvārākṣasapuṅgavam || 31 ||
tataḥprajagmuḥpraśamammarudgaṇādiśaḥprasedurvimalannabho'bhavat |
mahīcakampe na ca mārutovavausthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ || 32 ||
tatastusugrīvavibhīṣaṇāṅgadāḥsuhṛdviśiṣṭāssahalakṣmaṇāstadā |
sametyahṛṣṭāvijayenarāghavaṃraṇe'bhirāmaṃvidhinābhyapūjayan || 33 ||
sa tunihataripussthirapratijñaḥsvajanabalābhivṛtoraṇerarāja |
raghukulanṛpanandanomahaujāstridaśagaṇairabhisaṃvṛtoyathendraḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.