6.111 యుద్ధకాణ్డ - ఏకాదశాధికశతతమ సర్గః

6.111 Yuddhakanda - Ekadashadhikashatatama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Telugu script
📄 Download PDF
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకాదశాధికశతతమస్సర్గః ।
అథసంస్మారయామాసమాతలిరాఘవన్తదా ।
అజానన్నివకింవీరత్వమేనమనువర్తసే ॥ 1 ॥
విసృజాస్మైవధాయత్వమస్త్రమ్పైతామహమ్ప్రభో ।
వినాశకాలఃకథితోఃయఃసురైఃసోఽద్యవర్తతే ॥ 2 ॥
తతఃసంస్మారితోరామస్తేనవాక్యేనమాతలేః ।
జగ్రాహ స శరన్దీప్తన్నిఃశ్వసన్తమివోరగమ్ ॥ 3 ॥
యన్తస్మైప్రథమమ్ప్రాదాదగస్త్యోభగవానృషిః ।
బ్రహ్మదత్తమ్మహాబాణమమోఘంయుధివీర్యవాన్ ॥ 4 ॥
బ్రహ్మణానిర్మితమ్పూర్వమిన్ద్రార్థమమితౌజసా ।
దత్తంసురపతేఃపూర్వన్త్రిలోకజయకాఙ్క్షిణః ॥ 5 ॥
యస్యవాజేషుపవనఃఫలేపావకభాస్కరౌ ।
శరీరమాకాశమయఙ్గౌరవేమేరుమన్దరౌ ॥ 6 ॥
జాజ్వల్యమానంవపుషాసుపుఙ్ఖంహేమభూషితమ్ ।
తేజసాసర్వభూతానాఙ్కృతమ్భాస్కరవర్చసమ్ ॥ 7 ॥
సధూమమివకాలానగిన్దీప్తమాశీవిషోపమమ్ ।
నరనాగాశ్వవృద్ధానామ్భేదనఙ్క్షిప్రకారిణమ్ ॥ 8 ॥
ద్వారాణామ్పరిఘాణాం చ గిరీణాఞ్చాపిభేదనమ్ ।
నానారుధిరదిగ్ధాఙ్గమ్మేదోదిగ్ధంసుదారుణమ్ ॥ 9 ॥
వజ్రసారమ్మహానాదన్నానాసమితిదారణమ్ ।
సర్వవిత్రాసనమ్భీమంశ్వసన్తమివపన్నగమ్ ॥ 10 ॥
కఙ్కగృధ్రబకానాం చ గోమాయుగణరక్షసామ్ ।
నిత్యమ్భక్షప్రదంయుద్ధేయమరూపమ్భయాపహమ్ ॥ 11 ॥
నన్దనంవానరేన్ద్రాణాంరక్షసామవసాదనమ్ ।
వాజితంవివిధైర్వాజైశ్చారుచిత్రైర్గరుత్మతః ॥ 12 ॥
తముత్తమేషుంలోకానామిక్ష్వాకుభయనాశనమ్ ।
ద్విషతాఙ్కీర్తిహరణమ్ప్రహర్షకరమాత్మనః ॥ 13 ॥
అభిమ్నత్యతతోరామస్తమ్మహేషుమ్మహాబలః ।
వేదప్రోక్తేనవిధినాసన్దధేకార్ముకేబలీ ॥ 14 ॥
తస్మిన్ సధనీయమానేతురాఘవేణశరోత్తమే ।
సర్వభూతానిసన్త్రేసుశ్చచాల చ వసున్ధరా ॥ 15 ॥
స రావణాయసఙ్రుద్ధోభృశమాయమ్యకార్ముకమ్ ।
చిక్షేపపరమాయత్తఃశరమ్మర్మవిదారణమ్ ॥ 16 ॥
సర్వలోకేశ్వరః శ్రీమాన్ లోకానాం హితకామ్యయా ।
సరాక్షస పరీవారం హతవాంస్త్వాం మహాద్యుతిః ॥ 17 ॥
స విసృష్టోమహావేగశ్శరీరాన్తకరశ్శరః ।
చిచ్ఛేదహృదయన్తస్యరావణస్యదురాత్మనః ॥ 18 ॥
రుధిరాక్తస్సవేగేనశరీరాన్తకరఃశరః ।
రావణస్యహరన్ప్రాణాన్వివేశధరణీతలమ్ ॥ 19 ॥
స శరోరావణంహత్వారుధిరార్ద్రీకృతచ్ఛవిః ।
కృతకర్మానిభృతవత్స్వతూణీమ్పునరావిశత్ ॥ 20 ॥
తస్యహస్తాద్ధతస్యాశుకార్ముకం చ ససాయకమ్ ।
నిపపాతసహప్రాణైర్భ్రశ్యమానస్యజీవితాత్ ॥ 21 ॥
గతాసుర్భీమవేగస్తునైరృతేన్ద్రోమహాద్యుతిః ।
పపాతస్యన్దనాద్భూమౌవృత్రోవజ్రహతోయథా ॥ 22 ॥
తన్దృష్టవాపతితమ్భూమౌహతశేషానిశాచరాః ।
హతనాధాభయత్రస్తాస్సర్వతస్సమ్ప్రదుద్రువుః ॥ 23 ॥
సర్వతశ్చాభిపేతుస్తాన్వానరాద్రుమయోధినః ।
దశగ్రీవవధన్దృష్టవావానరాజితకాశినః ॥ 24 ॥
అర్దితావానరైర్భ్రష్టాలఙ్కామభ్యపతన్ భయాత్ ।
హతాశ్రయాత్వాత్కరుణైర్భాష్పప్రస్రవణైర్ముఖైః ॥ 25 ॥
తతోవినేదుఃసమ్హృష్టావానరాఃజితకాశినః ।
వదన్తోరాఘవజయంరావణస్య జ తద్వధమ్ ॥ 26 ॥
అథాన్తరిక్షేవ్యనదత్సౌమ్యస్త్రిదశదున్ధుభిః ।
దివ్యగన్ధశహస్తత్రమారుతస్సుసుకోవవౌ ॥ 27 ॥
నిపపాతాన్తరిక్షాచ్చపుష్పవృష్టిస్తదాభువి ।
కిరన్తీరాఘవరథన్దురవాపామనోహరా ॥ 28 ॥
రాఘవస్తవసంయుక్తాగగనే చ విశుశ్రువే ।
సాధుసాధ్వితివాగగ్య్రాదేవతానామ్మహాత్మనామ్ ॥ 29 ॥
అవివేశమహాన్ హర్షోదేవానాఞ్చారణైఃసహ ।
రావణేనిహతేరౌద్రేసర్వలోకభయఙ్కరే ॥ 30 ॥
తతఃసకామంసుగ్రీవమఙ్గదం చ విభీషణమ్ ।
చకారరాఘవఃప్రీతోహత్వారాక్షసపుఙ్గవమ్ ॥ 31 ॥
తతఃప్రజగ్ముఃప్రశమమ్మరుద్గణాదిశఃప్రసేదుర్విమలన్నభోఽభవత్ ।
మహీచకమ్పే న చ మారుతోవవౌస్థిరప్రభశ్చాప్యభవద్దివాకరః ॥ 32 ॥
తతస్తుసుగ్రీవవిభీషణాఙ్గదాఃసుహృద్విశిష్టాస్సహలక్ష్మణాస్తదా ।
సమేత్యహృష్టావిజయేనరాఘవంరణేఽభిరామంవిధినాభ్యపూజయన్ ॥ 33 ॥
స తునిహతరిపుస్స్థిరప్రతిజ్ఞఃస్వజనబలాభివృతోరణేరరాజ ।
రఘుకులనృపనన్దనోమహౌజాస్త్రిదశగణైరభిసంవృతోయథేన్ద్రః ॥ 34 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకాదశాధికశతతమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśādhikaśatatamassargaḥ |
athasaṃsmārayāmāsamātalirāghavantadā |
ajānannivakiṃvīratvamenamanuvartase || 1 ||
visṛjāsmaivadhāyatvamastrampaitāmahamprabho |
vināśakālaḥkathitoḥyaḥsuraiḥso'dyavartate || 2 ||
tataḥsaṃsmāritorāmastenavākyenamātaleḥ |
jagrāha sa śarandīptanniḥśvasantamivoragam || 3 ||
yantasmaiprathamamprādādagastyobhagavānṛṣiḥ |
brahmadattammahābāṇamamoghaṃyudhivīryavān || 4 ||
brahmaṇānirmitampūrvamindrārthamamitaujasā |
dattaṃsurapateḥpūrvantrilokajayakāṅkṣiṇaḥ || 5 ||
yasyavājeṣupavanaḥphalepāvakabhāskarau |
śarīramākāśamayaṅgauravemerumandarau || 6 ||
jājvalyamānaṃvapuṣāsupuṅkhaṃhemabhūṣitam |
tejasāsarvabhūtānāṅkṛtambhāskaravarcasam || 7 ||
sadhūmamivakālānagindīptamāśīviṣopamam |
naranāgāśvavṛddhānāmbhedanaṅkṣiprakāriṇam || 8 ||
dvārāṇāmparighāṇāṃ ca girīṇāñcāpibhedanam |
nānārudhiradigdhāṅgammedodigdhaṃsudāruṇam || 9 ||
vajrasārammahānādannānāsamitidāraṇam |
sarvavitrāsanambhīmaṃśvasantamivapannagam || 10 ||
kaṅkagṛdhrabakānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |
nityambhakṣapradaṃyuddheyamarūpambhayāpaham || 11 ||
nandanaṃvānarendrāṇāṃrakṣasāmavasādanam |
vājitaṃvividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ || 12 ||
tamuttameṣuṃlokānāmikṣvākubhayanāśanam |
dviṣatāṅkīrtiharaṇampraharṣakaramātmanaḥ || 13 ||
abhimnatyatatorāmastammaheṣummahābalaḥ |
vedaproktenavidhināsandadhekārmukebalī || 14 ||
tasmin sadhanīyamāneturāghaveṇaśarottame |
sarvabhūtānisantresuścacāla ca vasundharā || 15 ||
sa rāvaṇāyasaṅruddhobhṛśamāyamyakārmukam |
cikṣepaparamāyattaḥśarammarmavidāraṇam || 16 ||
sarvalokeśvaraḥ śrīmān lokānāṃ hitakāmyayā |
sarākṣasa parīvāraṃ hatavāṃstvāṃ mahādyutiḥ || 17 ||
sa visṛṣṭomahāvegaśśarīrāntakaraśśaraḥ |
cicchedahṛdayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||
rudhirāktassavegenaśarīrāntakaraḥśaraḥ |
rāvaṇasyaharanprāṇānviveśadharaṇītalam || 19 ||
sa śarorāvaṇaṃhatvārudhirārdrīkṛtacchaviḥ |
kṛtakarmānibhṛtavatsvatūṇīmpunarāviśat || 20 ||
tasyahastāddhatasyāśukārmukaṃ ca sasāyakam |
nipapātasahaprāṇairbhraśyamānasyajīvitāt || 21 ||
gatāsurbhīmavegastunairṛtendromahādyutiḥ |
papātasyandanādbhūmauvṛtrovajrahatoyathā || 22 ||
tandṛṣṭavāpatitambhūmauhataśeṣāniśācarāḥ |
hatanādhābhayatrastāssarvatassampradudruvuḥ || 23 ||
sarvataścābhipetustānvānarādrumayodhinaḥ |
daśagrīvavadhandṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ || 24 ||
arditāvānarairbhraṣṭālaṅkāmabhyapatan bhayāt |
hatāśrayātvātkaruṇairbhāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ || 25 ||
tatovineduḥsamhṛṣṭāvānarāḥjitakāśinaḥ |
vadantorāghavajayaṃrāvaṇasya ja tadvadham || 26 ||
athāntarikṣevyanadatsaumyastridaśadundhubhiḥ |
divyagandhaśahastatramārutassusukovavau || 27 ||
nipapātāntarikṣāccapuṣpavṛṣṭistadābhuvi |
kirantīrāghavarathanduravāpāmanoharā || 28 ||
rāghavastavasaṃyuktāgagane ca viśuśruve |
sādhusādhvitivāgagyrādevatānāmmahātmanām || 29 ||
aviveśamahān harṣodevānāñcāraṇaiḥsaha |
rāvaṇenihateraudresarvalokabhayaṅkare || 30 ||
tataḥsakāmaṃsugrīvamaṅgadaṃ ca vibhīṣaṇam |
cakārarāghavaḥprītohatvārākṣasapuṅgavam || 31 ||
tataḥprajagmuḥpraśamammarudgaṇādiśaḥprasedurvimalannabho'bhavat |
mahīcakampe na ca mārutovavausthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ || 32 ||
tatastusugrīvavibhīṣaṇāṅgadāḥsuhṛdviśiṣṭāssahalakṣmaṇāstadā |
sametyahṛṣṭāvijayenarāghavaṃraṇe'bhirāmaṃvidhinābhyapūjayan || 33 ||
sa tunihataripussthirapratijñaḥsvajanabalābhivṛtoraṇerarāja |
raghukulanṛpanandanomahaujāstridaśagaṇairabhisaṃvṛtoyathendraḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकादशाधिकशततमस्सर्गः ।
अथसंस्मारयामासमातलिराघवन्तदा ।
अजानन्निवकिंवीरत्वमेनमनुवर्तसे ॥ 1 ॥
विसृजास्मैवधायत्वमस्त्रम्पैतामहम्प्रभो ।
विनाशकालःकथितोःयःसुरैःसोऽद्यवर्तते ॥ 2 ॥
ततःसंस्मारितोरामस्तेनवाक्येनमातलेः ।
जग्राह स शरन्दीप्तन्निःश्वसन्तमिवोरगम् ॥ 3 ॥
यन्तस्मैप्रथमम्प्रादादगस्त्योभगवानृषिः ।
ब्रह्मदत्तम्महाबाणममोघंयुधिवीर्यवान् ॥ 4 ॥
ब्रह्मणानिर्मितम्पूर्वमिन्द्रार्थममितौजसा ।
दत्तंसुरपतेःपूर्वन्त्रिलोकजयकाङ्क्षिणः ॥ 5 ॥
यस्यवाजेषुपवनःफलेपावकभास्करौ ।
शरीरमाकाशमयङ्गौरवेमेरुमन्दरौ ॥ 6 ॥
जाज्वल्यमानंवपुषासुपुङ्खंहेमभूषितम् ।
तेजसासर्वभूतानाङ्कृतम्भास्करवर्चसम् ॥ 7 ॥
सधूममिवकालानगिन्दीप्तमाशीविषोपमम् ।
नरनागाश्ववृद्धानाम्भेदनङ्क्षिप्रकारिणम् ॥ 8 ॥
द्वाराणाम्परिघाणां च गिरीणाञ्चापिभेदनम् ।
नानारुधिरदिग्धाङ्गम्मेदोदिग्धंसुदारुणम् ॥ 9 ॥
वज्रसारम्महानादन्नानासमितिदारणम् ।
सर्ववित्रासनम्भीमंश्वसन्तमिवपन्नगम् ॥ 10 ॥
कङ्कगृध्रबकानां च गोमायुगणरक्षसाम् ।
नित्यम्भक्षप्रदंयुद्धेयमरूपम्भयापहम् ॥ 11 ॥
नन्दनंवानरेन्द्राणांरक्षसामवसादनम् ।
वाजितंविविधैर्वाजैश्चारुचित्रैर्गरुत्मतः ॥ 12 ॥
तमुत्तमेषुंलोकानामिक्ष्वाकुभयनाशनम् ।
द्विषताङ्कीर्तिहरणम्प्रहर्षकरमात्मनः ॥ 13 ॥
अभिम्नत्यततोरामस्तम्महेषुम्महाबलः ।
वेदप्रोक्तेनविधिनासन्दधेकार्मुकेबली ॥ 14 ॥
तस्मिन् सधनीयमानेतुराघवेणशरोत्तमे ।
सर्वभूतानिसन्त्रेसुश्चचाल च वसुन्धरा ॥ 15 ॥
स रावणायसङ्रुद्धोभृशमायम्यकार्मुकम् ।
चिक्षेपपरमायत्तःशरम्मर्मविदारणम् ॥ 16 ॥
सर्वलोकेश्वरः श्रीमान् लोकानां हितकाम्यया ।
सराक्षस परीवारं हतवांस्त्वां महाद्युतिः ॥ 17 ॥
स विसृष्टोमहावेगश्शरीरान्तकरश्शरः ।
चिच्छेदहृदयन्तस्यरावणस्यदुरात्मनः ॥ 18 ॥
रुधिराक्तस्सवेगेनशरीरान्तकरःशरः ।
रावणस्यहरन्प्राणान्विवेशधरणीतलम् ॥ 19 ॥
स शरोरावणंहत्वारुधिरार्द्रीकृतच्छविः ।
कृतकर्मानिभृतवत्स्वतूणीम्पुनराविशत् ॥ 20 ॥
तस्यहस्ताद्धतस्याशुकार्मुकं च ससायकम् ।
निपपातसहप्राणैर्भ्रश्यमानस्यजीवितात् ॥ 21 ॥
गतासुर्भीमवेगस्तुनैरृतेन्द्रोमहाद्युतिः ।
पपातस्यन्दनाद्भूमौवृत्रोवज्रहतोयथा ॥ 22 ॥
तन्दृष्टवापतितम्भूमौहतशेषानिशाचराः ।
हतनाधाभयत्रस्तास्सर्वतस्सम्प्रदुद्रुवुः ॥ 23 ॥
सर्वतश्चाभिपेतुस्तान्वानराद्रुमयोधिनः ।
दशग्रीववधन्दृष्टवावानराजितकाशिनः ॥ 24 ॥
अर्दितावानरैर्भ्रष्टालङ्कामभ्यपतन् भयात् ।
हताश्रयात्वात्करुणैर्भाष्पप्रस्रवणैर्मुखैः ॥ 25 ॥
ततोविनेदुःसम्हृष्टावानराःजितकाशिनः ।
वदन्तोराघवजयंरावणस्य ज तद्वधम् ॥ 26 ॥
अथान्तरिक्षेव्यनदत्सौम्यस्त्रिदशदुन्धुभिः ।
दिव्यगन्धशहस्तत्रमारुतस्सुसुकोववौ ॥ 27 ॥
निपपातान्तरिक्षाच्चपुष्पवृष्टिस्तदाभुवि ।
किरन्तीराघवरथन्दुरवापामनोहरा ॥ 28 ॥
राघवस्तवसंयुक्तागगने च विशुश्रुवे ।
साधुसाध्वितिवागग्य्रादेवतानाम्महात्मनाम् ॥ 29 ॥
अविवेशमहान् हर्षोदेवानाञ्चारणैःसह ।
रावणेनिहतेरौद्रेसर्वलोकभयङ्करे ॥ 30 ॥
ततःसकामंसुग्रीवमङ्गदं च विभीषणम् ।
चकारराघवःप्रीतोहत्वाराक्षसपुङ्गवम् ॥ 31 ॥
ततःप्रजग्मुःप्रशमम्मरुद्गणादिशःप्रसेदुर्विमलन्नभोऽभवत् ।
महीचकम्पे न च मारुतोववौस्थिरप्रभश्चाप्यभवद्दिवाकरः ॥ 32 ॥
ततस्तुसुग्रीवविभीषणाङ्गदाःसुहृद्विशिष्टास्सहलक्ष्मणास्तदा ।
समेत्यहृष्टाविजयेनराघवंरणेऽभिरामंविधिनाभ्यपूजयन् ॥ 33 ॥
स तुनिहतरिपुस्स्थिरप्रतिज्ञःस्वजनबलाभिवृतोरणेरराज ।
रघुकुलनृपनन्दनोमहौजास्त्रिदशगणैरभिसंवृतोयथेन्द्रः ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकादशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśādhikaśatatamassargaḥ |
athasaṃsmārayāmāsamātalirāghavantadā |
ajānannivakiṃvīratvamenamanuvartase || 1 ||
visṛjāsmaivadhāyatvamastrampaitāmahamprabho |
vināśakālaḥkathitoḥyaḥsuraiḥso'dyavartate || 2 ||
tataḥsaṃsmāritorāmastenavākyenamātaleḥ |
jagrāha sa śarandīptanniḥśvasantamivoragam || 3 ||
yantasmaiprathamamprādādagastyobhagavānṛṣiḥ |
brahmadattammahābāṇamamoghaṃyudhivīryavān || 4 ||
brahmaṇānirmitampūrvamindrārthamamitaujasā |
dattaṃsurapateḥpūrvantrilokajayakāṅkṣiṇaḥ || 5 ||
yasyavājeṣupavanaḥphalepāvakabhāskarau |
śarīramākāśamayaṅgauravemerumandarau || 6 ||
jājvalyamānaṃvapuṣāsupuṅkhaṃhemabhūṣitam |
tejasāsarvabhūtānāṅkṛtambhāskaravarcasam || 7 ||
sadhūmamivakālānagindīptamāśīviṣopamam |
naranāgāśvavṛddhānāmbhedanaṅkṣiprakāriṇam || 8 ||
dvārāṇāmparighāṇāṃ ca girīṇāñcāpibhedanam |
nānārudhiradigdhāṅgammedodigdhaṃsudāruṇam || 9 ||
vajrasārammahānādannānāsamitidāraṇam |
sarvavitrāsanambhīmaṃśvasantamivapannagam || 10 ||
kaṅkagṛdhrabakānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |
nityambhakṣapradaṃyuddheyamarūpambhayāpaham || 11 ||
nandanaṃvānarendrāṇāṃrakṣasāmavasādanam |
vājitaṃvividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ || 12 ||
tamuttameṣuṃlokānāmikṣvākubhayanāśanam |
dviṣatāṅkīrtiharaṇampraharṣakaramātmanaḥ || 13 ||
abhimnatyatatorāmastammaheṣummahābalaḥ |
vedaproktenavidhināsandadhekārmukebalī || 14 ||
tasmin sadhanīyamāneturāghaveṇaśarottame |
sarvabhūtānisantresuścacāla ca vasundharā || 15 ||
sa rāvaṇāyasaṅruddhobhṛśamāyamyakārmukam |
cikṣepaparamāyattaḥśarammarmavidāraṇam || 16 ||
sarvalokeśvaraḥ śrīmān lokānāṃ hitakāmyayā |
sarākṣasa parīvāraṃ hatavāṃstvāṃ mahādyutiḥ || 17 ||
sa visṛṣṭomahāvegaśśarīrāntakaraśśaraḥ |
cicchedahṛdayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||
rudhirāktassavegenaśarīrāntakaraḥśaraḥ |
rāvaṇasyaharanprāṇānviveśadharaṇītalam || 19 ||
sa śarorāvaṇaṃhatvārudhirārdrīkṛtacchaviḥ |
kṛtakarmānibhṛtavatsvatūṇīmpunarāviśat || 20 ||
tasyahastāddhatasyāśukārmukaṃ ca sasāyakam |
nipapātasahaprāṇairbhraśyamānasyajīvitāt || 21 ||
gatāsurbhīmavegastunairṛtendromahādyutiḥ |
papātasyandanādbhūmauvṛtrovajrahatoyathā || 22 ||
tandṛṣṭavāpatitambhūmauhataśeṣāniśācarāḥ |
hatanādhābhayatrastāssarvatassampradudruvuḥ || 23 ||
sarvataścābhipetustānvānarādrumayodhinaḥ |
daśagrīvavadhandṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ || 24 ||
arditāvānarairbhraṣṭālaṅkāmabhyapatan bhayāt |
hatāśrayātvātkaruṇairbhāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ || 25 ||
tatovineduḥsamhṛṣṭāvānarāḥjitakāśinaḥ |
vadantorāghavajayaṃrāvaṇasya ja tadvadham || 26 ||
athāntarikṣevyanadatsaumyastridaśadundhubhiḥ |
divyagandhaśahastatramārutassusukovavau || 27 ||
nipapātāntarikṣāccapuṣpavṛṣṭistadābhuvi |
kirantīrāghavarathanduravāpāmanoharā || 28 ||
rāghavastavasaṃyuktāgagane ca viśuśruve |
sādhusādhvitivāgagyrādevatānāmmahātmanām || 29 ||
aviveśamahān harṣodevānāñcāraṇaiḥsaha |
rāvaṇenihateraudresarvalokabhayaṅkare || 30 ||
tataḥsakāmaṃsugrīvamaṅgadaṃ ca vibhīṣaṇam |
cakārarāghavaḥprītohatvārākṣasapuṅgavam || 31 ||
tataḥprajagmuḥpraśamammarudgaṇādiśaḥprasedurvimalannabho'bhavat |
mahīcakampe na ca mārutovavausthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ || 32 ||
tatastusugrīvavibhīṣaṇāṅgadāḥsuhṛdviśiṣṭāssahalakṣmaṇāstadā |
sametyahṛṣṭāvijayenarāghavaṃraṇe'bhirāmaṃvidhinābhyapūjayan || 33 ||
sa tunihataripussthirapratijñaḥsvajanabalābhivṛtoraṇerarāja |
raghukulanṛpanandanomahaujāstridaśagaṇairabhisaṃvṛtoyathendraḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in