శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ త్రయోవింశస్సర్గః ।
నిమిత్తానినిమిత్తాజ్ఞోదృష్టవాలక్ష్మణపూర్వజః ।
సౌమిత్రింసమ్పరిష్వజ్యైదంవచనమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
నిమిత్తానిపరిగృహ్యోదకంశీతంవనానిఫలవన్తిచ ।
బలౌఘంసంవిభజ్యేమంవ్యూహ్యతిష్ఠేమలక్ష్మణ ॥ 2 ॥
లోకక్షయకరమ్భీమమ్భయమ్పశ్యామ్యుపస్థితమ్ ।
నిబర్హణమ్ప్రవీరాణామృక్షవానరరక్షసామ్ ॥ 3 ॥
వాతాశ్చకలుషావాన్తికమ్పతేచవసున్ధరాః ।
పర్వతాగ్రాణివేపన్తేపతన్తిచమహీరుహాః ॥ 4 ॥
మేఘాఃక్రవ్యాదసఙ్కాశాఃపరుషాఃపరుషస్వనాః ।
క్రూరాఃక్రూరమ్ప్రవర్షన్తిమిశ్రంశోణితబిన్దుభిః ॥ 5 ॥
రక్తచన్దనసఙ్కాశాసన్ధ్యాపరమదారుణా ।
జ్వలతఃప్రపతత్యేతదాదిత్యాదగ్నిమణ్డలమ్ ॥ 6 ॥
దీనాదీనస్వరాఃక్రూరాస్సర్వతోమృగపక్షిణః ।
ప్రత్యాదిత్యంవినర్ధన్తిజనయన్తోమహాద్భయమ్ ॥ 7 ॥
రజన్యామప్రకాశస్తుసన్తాపయతిచన్ద్రమాః ।
కృష్ణరక్తాంశుపర్యన్తోలోకక్షయైవోదితః ॥ 8 ॥
హ్రస్వోరూక్షోఽప్రశస్తశ్చపరివేషస్సులోహితః ।
ఆదిత్యేవిమలేనీలంలక్ష్మలక్ష్మణదృశ్యతే ॥ 9 ॥
రజసామహతాచాపినక్షత్రాణిహతానిచ ।
యుగాన్తమివలోకానామ్పశ్యశంసన్తీవలక్ష్మణ ॥ 10 ॥
కాకాశ్శ్యేనాస్తథానీచాగృధ్రాఃపరిపతన్తిచ ।
శివాశ్చాప్యశివాన్నాదాన్నదన్తిసుమహాభయాన్ ॥ 11 ॥
శైలైశ్శూలైశ్చఖఢగైశ్చవిసృష్టైఃకపిరాక్షసైః ।
భవిష్యత్యావృతాభూమిర్మాంసశోణితకర్దమా ॥ 12 ॥
క్షిప్రమద్యైవదుర్దర్షామ్పురీంరావణపాలితామ్ ।
అభియామజనేనైవసర్వతోహరిభిర్వవృతాః ॥ 13 ॥
ఇత్యేవముక్త్వాధర్మాత్మాధనవీసఙ్గ్రామహర్షణః ।
ప్రతస్థేపురతోరామోలఙ్కామభిముఖోవిభుః ॥ 14 ॥
సవిభీషణసుగ్రీవాస్తతస్తేవానరర్షభాః ।
ప్రతస్థిరేవినర్దన్తోనిశ్చితాద్విషతాంవధే ॥ 15 ॥
రాఘవస్యప్రియార్థన్తుసుతరాంవీర్యశాలినామ్ ।
హరీణాఙ్కర్మచేష్టాభిస్తుతోషరఘుపుఙ్గవః ॥ 16 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే త్రయోవింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśassargaḥ |
nimittāninimittājñodṛṣṭavālakṣmaṇapūrvajaḥ |
saumitriṃsampariṣvajyaidaṃvacanamabravīt || 1 ||
nimittāniparigṛhyodakaṃśītaṃvanāniphalavantica |
balaughaṃsaṃvibhajyemaṃvyūhyatiṣṭhemalakṣmaṇa || 2 ||
lokakṣayakarambhīmambhayampaśyāmyupasthitam |
nibarhaṇampravīrāṇāmṛkṣavānararakṣasām || 3 ||
vātāścakaluṣāvāntikampatecavasundharāḥ |
parvatāgrāṇivepantepatanticamahīruhāḥ || 4 ||
meghāḥkravyādasaṅkāśāḥparuṣāḥparuṣasvanāḥ |
krūrāḥkrūrampravarṣantimiśraṃśoṇitabindubhiḥ || 5 ||
raktacandanasaṅkāśāsandhyāparamadāruṇā |
jvalataḥprapatatyetadādityādagnimaṇḍalam || 6 ||
dīnādīnasvarāḥkrūrāssarvatomṛgapakṣiṇaḥ |
pratyādityaṃvinardhantijanayantomahādbhayam || 7 ||
rajanyāmaprakāśastusantāpayaticandramāḥ |
kṛṣṇaraktāṃśuparyantolokakṣayaivoditaḥ || 8 ||
hrasvorūkṣo'praśastaścapariveṣassulohitaḥ |
ādityevimalenīlaṃlakṣmalakṣmaṇadṛśyate || 9 ||
rajasāmahatācāpinakṣatrāṇihatānica |
yugāntamivalokānāmpaśyaśaṃsantīvalakṣmaṇa || 10 ||
kākāśśyenāstathānīcāgṛdhrāḥparipatantica |
śivāścāpyaśivānnādānnadantisumahābhayān || 11 ||
śailaiśśūlaiścakhaḍhagaiścavisṛṣṭaiḥkapirākṣasaiḥ |
bhaviṣyatyāvṛtābhūmirmāṃsaśoṇitakardamā || 12 ||
kṣipramadyaivadurdarṣāmpurīṃrāvaṇapālitām |
abhiyāmajanenaivasarvatoharibhirvavṛtāḥ || 13 ||
ityevamuktvādharmātmādhanavīsaṅgrāmaharṣaṇaḥ |
pratasthepuratorāmolaṅkāmabhimukhovibhuḥ || 14 ||
savibhīṣaṇasugrīvāstatastevānararṣabhāḥ |
pratasthirevinardantoniścitādviṣatāṃvadhe || 15 ||
rāghavasyapriyārthantusutarāṃvīryaśālinām |
harīṇāṅkarmaceṣṭābhistutoṣaraghupuṅgavaḥ || 16 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयोविंशस्सर्गः ।
निमित्तानिनिमित्ताज्ञोदृष्टवालक्ष्मणपूर्वजः ।
सौमित्रिंसम्परिष्वज्यैदंवचनमब्रवीत् ॥ 1 ॥
निमित्तानिपरिगृह्योदकंशीतंवनानिफलवन्तिच ।
बलौघंसंविभज्येमंव्यूह्यतिष्ठेमलक्ष्मण ॥ 2 ॥
लोकक्षयकरम्भीमम्भयम्पश्याम्युपस्थितम् ।
निबर्हणम्प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम् ॥ 3 ॥
वाताश्चकलुषावान्तिकम्पतेचवसुन्धराः ।
पर्वताग्राणिवेपन्तेपतन्तिचमहीरुहाः ॥ 4 ॥
मेघाःक्रव्यादसङ्काशाःपरुषाःपरुषस्वनाः ।
क्रूराःक्रूरम्प्रवर्षन्तिमिश्रंशोणितबिन्दुभिः ॥ 5 ॥
रक्तचन्दनसङ्काशासन्ध्यापरमदारुणा ।
ज्वलतःप्रपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम् ॥ 6 ॥
दीनादीनस्वराःक्रूरास्सर्वतोमृगपक्षिणः ।
प्रत्यादित्यंविनर्धन्तिजनयन्तोमहाद्भयम् ॥ 7 ॥
रजन्यामप्रकाशस्तुसन्तापयतिचन्द्रमाः ।
कृष्णरक्तांशुपर्यन्तोलोकक्षयैवोदितः ॥ 8 ॥
ह्रस्वोरूक्षोऽप्रशस्तश्चपरिवेषस्सुलोहितः ।
आदित्येविमलेनीलंलक्ष्मलक्ष्मणदृश्यते ॥ 9 ॥
रजसामहताचापिनक्षत्राणिहतानिच ।
युगान्तमिवलोकानाम्पश्यशंसन्तीवलक्ष्मण ॥ 10 ॥
काकाश्श्येनास्तथानीचागृध्राःपरिपतन्तिच ।
शिवाश्चाप्यशिवान्नादान्नदन्तिसुमहाभयान् ॥ 11 ॥
शैलैश्शूलैश्चखढगैश्चविसृष्टैःकपिराक्षसैः ।
भविष्यत्यावृताभूमिर्मांसशोणितकर्दमा ॥ 12 ॥
क्षिप्रमद्यैवदुर्दर्षाम्पुरींरावणपालिताम् ।
अभियामजनेनैवसर्वतोहरिभिर्ववृताः ॥ 13 ॥
इत्येवमुक्त्वाधर्मात्माधनवीसङ्ग्रामहर्षणः ।
प्रतस्थेपुरतोरामोलङ्कामभिमुखोविभुः ॥ 14 ॥
सविभीषणसुग्रीवास्ततस्तेवानरर्षभाः ।
प्रतस्थिरेविनर्दन्तोनिश्चिताद्विषतांवधे ॥ 15 ॥
राघवस्यप्रियार्थन्तुसुतरांवीर्यशालिनाम् ।
हरीणाङ्कर्मचेष्टाभिस्तुतोषरघुपुङ्गवः ॥ 16 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśassargaḥ |
nimittāninimittājñodṛṣṭavālakṣmaṇapūrvajaḥ |
saumitriṃsampariṣvajyaidaṃvacanamabravīt || 1 ||
nimittāniparigṛhyodakaṃśītaṃvanāniphalavantica |
balaughaṃsaṃvibhajyemaṃvyūhyatiṣṭhemalakṣmaṇa || 2 ||
lokakṣayakarambhīmambhayampaśyāmyupasthitam |
nibarhaṇampravīrāṇāmṛkṣavānararakṣasām || 3 ||
vātāścakaluṣāvāntikampatecavasundharāḥ |
parvatāgrāṇivepantepatanticamahīruhāḥ || 4 ||
meghāḥkravyādasaṅkāśāḥparuṣāḥparuṣasvanāḥ |
krūrāḥkrūrampravarṣantimiśraṃśoṇitabindubhiḥ || 5 ||
raktacandanasaṅkāśāsandhyāparamadāruṇā |
jvalataḥprapatatyetadādityādagnimaṇḍalam || 6 ||
dīnādīnasvarāḥkrūrāssarvatomṛgapakṣiṇaḥ |
pratyādityaṃvinardhantijanayantomahādbhayam || 7 ||
rajanyāmaprakāśastusantāpayaticandramāḥ |
kṛṣṇaraktāṃśuparyantolokakṣayaivoditaḥ || 8 ||
hrasvorūkṣo'praśastaścapariveṣassulohitaḥ |
ādityevimalenīlaṃlakṣmalakṣmaṇadṛśyate || 9 ||
rajasāmahatācāpinakṣatrāṇihatānica |
yugāntamivalokānāmpaśyaśaṃsantīvalakṣmaṇa || 10 ||
kākāśśyenāstathānīcāgṛdhrāḥparipatantica |
śivāścāpyaśivānnādānnadantisumahābhayān || 11 ||
śailaiśśūlaiścakhaḍhagaiścavisṛṣṭaiḥkapirākṣasaiḥ |
bhaviṣyatyāvṛtābhūmirmāṃsaśoṇitakardamā || 12 ||
kṣipramadyaivadurdarṣāmpurīṃrāvaṇapālitām |
abhiyāmajanenaivasarvatoharibhirvavṛtāḥ || 13 ||
ityevamuktvādharmātmādhanavīsaṅgrāmaharṣaṇaḥ |
pratasthepuratorāmolaṅkāmabhimukhovibhuḥ || 14 ||
savibhīṣaṇasugrīvāstatastevānararṣabhāḥ |
pratasthirevinardantoniścitādviṣatāṃvadhe || 15 ||
rāghavasyapriyārthantusutarāṃvīryaśālinām |
harīṇāṅkarmaceṣṭābhistutoṣaraghupuṅgavaḥ || 16 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.