ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରଯୋଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ନିମିତ୍ତାନିନିମିତ୍ତାଜ୍ଞୋଦୃଷ୍ଟଵାଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଃ ।
ସୌମିତ୍ରିଂସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯୈଦଂଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ନିମିତ୍ତାନିପରିଗୃହ୍ଯୋଦକଂଶୀତଂଵନାନିଫଲଵନ୍ତିଚ ।
ବଲୌଘଂସଂଵିଭଜ୍ଯେମଂଵ୍ଯୂହ୍ଯତିଷ୍ଠେମଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 2 ॥
ଲୋକକ୍ଷଯକରମ୍ଭୀମମ୍ଭଯମ୍ପଶ୍ଯାମ୍ଯୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ନିବର୍ହଣମ୍ପ୍ରଵୀରାଣାମୃକ୍ଷଵାନରରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 3 ॥
ଵାତାଶ୍ଚକଲୁଷାଵାନ୍ତିକମ୍ପତେଚଵସୁନ୍ଧରାଃ ।
ପର୍ଵତାଗ୍ରାଣିଵେପନ୍ତେପତନ୍ତିଚମହୀରୁହାଃ ॥ 4 ॥
ମେଘାଃକ୍ରଵ୍ଯାଦସଙ୍କାଶାଃପରୁଷାଃପରୁଷସ୍ଵନାଃ ।
କ୍ରୂରାଃକ୍ରୂରମ୍ପ୍ରଵର୍ଷନ୍ତିମିଶ୍ରଂଶୋଣିତବିନ୍ଦୁଭିଃ ॥ 5 ॥
ରକ୍ତଚନ୍ଦନସଙ୍କାଶାସନ୍ଧ୍ଯାପରମଦାରୁଣା ।
ଜ୍ଵଲତଃପ୍ରପତତ୍ଯେତଦାଦିତ୍ଯାଦଗ୍ନିମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ 6 ॥
ଦୀନାଦୀନସ୍ଵରାଃକ୍ରୂରାସ୍ସର୍ଵତୋମୃଗପକ୍ଷିଣଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯାଦିତ୍ଯଂଵିନର୍ଧନ୍ତିଜନଯନ୍ତୋମହାଦ୍ଭଯମ୍ ॥ 7 ॥
ରଜନ୍ଯାମପ୍ରକାଶସ୍ତୁସନ୍ତାପଯତିଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ।
କୃଷ୍ଣରକ୍ତାଂଶୁପର୍ଯନ୍ତୋଲୋକକ୍ଷଯୈଵୋଦିତଃ ॥ 8 ॥
ହ୍ରସ୍ଵୋରୂକ୍ଷୋଽପ୍ରଶସ୍ତଶ୍ଚପରିଵେଷସ୍ସୁଲୋହିତଃ ।
ଆଦିତ୍ଯେଵିମଲେନୀଲଂଲକ୍ଷ୍ମଲକ୍ଷ୍ମଣଦୃଶ୍ଯତେ ॥ 9 ॥
ରଜସାମହତାଚାପିନକ୍ଷତ୍ରାଣିହତାନିଚ ।
ଯୁଗାନ୍ତମିଵଲୋକାନାମ୍ପଶ୍ଯଶଂସନ୍ତୀଵଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 10 ॥
କାକାଶ୍ଶ୍ଯେନାସ୍ତଥାନୀଚାଗୃଧ୍ରାଃପରିପତନ୍ତିଚ ।
ଶିଵାଶ୍ଚାପ୍ଯଶିଵାନ୍ନାଦାନ୍ନଦନ୍ତିସୁମହାଭଯାନ୍ ॥ 11 ॥
ଶୈଲୈଶ୍ଶୂଲୈଶ୍ଚଖଢଗୈଶ୍ଚଵିସୃଷ୍ଟୈଃକପିରାକ୍ଷସୈଃ ।
ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯାଵୃତାଭୂମିର୍ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମା ॥ 12 ॥
କ୍ଷିପ୍ରମଦ୍ଯୈଵଦୁର୍ଦର୍ଷାମ୍ପୁରୀଂରାଵଣପାଲିତାମ୍ ।
ଅଭିଯାମଜନେନୈଵସର୍ଵତୋହରିଭିର୍ଵଵୃତାଃ ॥ 13 ॥
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵାଧର୍ମାତ୍ମାଧନଵୀସଙ୍ଗ୍ରାମହର୍ଷଣଃ ।
ପ୍ରତସ୍ଥେପୁରତୋରାମୋଲଙ୍କାମଭିମୁଖୋଵିଭୁଃ ॥ 14 ॥
ସଵିଭୀଷଣସୁଗ୍ରୀଵାସ୍ତତସ୍ତେଵାନରର୍ଷଭାଃ ।
ପ୍ରତସ୍ଥିରେଵିନର୍ଦନ୍ତୋନିଶ୍ଚିତାଦ୍ଵିଷତାଂଵଧେ ॥ 15 ॥
ରାଘଵସ୍ଯପ୍ରିଯାର୍ଥନ୍ତୁସୁତରାଂଵୀର୍ଯଶାଲିନାମ୍ ।
ହରୀଣାଙ୍କର୍ମଚେଷ୍ଟାଭିସ୍ତୁତୋଷରଘୁପୁଙ୍ଗଵଃ ॥ 16 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśassargaḥ |
nimittāninimittājñodṛṣṭavālakṣmaṇapūrvajaḥ |
saumitriṃsampariṣvajyaidaṃvacanamabravīt || 1 ||
nimittāniparigṛhyodakaṃśītaṃvanāniphalavantica |
balaughaṃsaṃvibhajyemaṃvyūhyatiṣṭhemalakṣmaṇa || 2 ||
lokakṣayakarambhīmambhayampaśyāmyupasthitam |
nibarhaṇampravīrāṇāmṛkṣavānararakṣasām || 3 ||
vātāścakaluṣāvāntikampatecavasundharāḥ |
parvatāgrāṇivepantepatanticamahīruhāḥ || 4 ||
meghāḥkravyādasaṅkāśāḥparuṣāḥparuṣasvanāḥ |
krūrāḥkrūrampravarṣantimiśraṃśoṇitabindubhiḥ || 5 ||
raktacandanasaṅkāśāsandhyāparamadāruṇā |
jvalataḥprapatatyetadādityādagnimaṇḍalam || 6 ||
dīnādīnasvarāḥkrūrāssarvatomṛgapakṣiṇaḥ |
pratyādityaṃvinardhantijanayantomahādbhayam || 7 ||
rajanyāmaprakāśastusantāpayaticandramāḥ |
kṛṣṇaraktāṃśuparyantolokakṣayaivoditaḥ || 8 ||
hrasvorūkṣo'praśastaścapariveṣassulohitaḥ |
ādityevimalenīlaṃlakṣmalakṣmaṇadṛśyate || 9 ||
rajasāmahatācāpinakṣatrāṇihatānica |
yugāntamivalokānāmpaśyaśaṃsantīvalakṣmaṇa || 10 ||
kākāśśyenāstathānīcāgṛdhrāḥparipatantica |
śivāścāpyaśivānnādānnadantisumahābhayān || 11 ||
śailaiśśūlaiścakhaḍhagaiścavisṛṣṭaiḥkapirākṣasaiḥ |
bhaviṣyatyāvṛtābhūmirmāṃsaśoṇitakardamā || 12 ||
kṣipramadyaivadurdarṣāmpurīṃrāvaṇapālitām |
abhiyāmajanenaivasarvatoharibhirvavṛtāḥ || 13 ||
ityevamuktvādharmātmādhanavīsaṅgrāmaharṣaṇaḥ |
pratasthepuratorāmolaṅkāmabhimukhovibhuḥ || 14 ||
savibhīṣaṇasugrīvāstatastevānararṣabhāḥ |
pratasthirevinardantoniścitādviṣatāṃvadhe || 15 ||
rāghavasyapriyārthantusutarāṃvīryaśālinām |
harīṇāṅkarmaceṣṭābhistutoṣaraghupuṅgavaḥ || 16 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयोविंशस्सर्गः ।
निमित्तानिनिमित्ताज्ञोदृष्टवालक्ष्मणपूर्वजः ।
सौमित्रिंसम्परिष्वज्यैदंवचनमब्रवीत् ॥ 1 ॥
निमित्तानिपरिगृह्योदकंशीतंवनानिफलवन्तिच ।
बलौघंसंविभज्येमंव्यूह्यतिष्ठेमलक्ष्मण ॥ 2 ॥
लोकक्षयकरम्भीमम्भयम्पश्याम्युपस्थितम् ।
निबर्हणम्प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम् ॥ 3 ॥
वाताश्चकलुषावान्तिकम्पतेचवसुन्धराः ।
पर्वताग्राणिवेपन्तेपतन्तिचमहीरुहाः ॥ 4 ॥
मेघाःक्रव्यादसङ्काशाःपरुषाःपरुषस्वनाः ।
क्रूराःक्रूरम्प्रवर्षन्तिमिश्रंशोणितबिन्दुभिः ॥ 5 ॥
रक्तचन्दनसङ्काशासन्ध्यापरमदारुणा ।
ज्वलतःप्रपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम् ॥ 6 ॥
दीनादीनस्वराःक्रूरास्सर्वतोमृगपक्षिणः ।
प्रत्यादित्यंविनर्धन्तिजनयन्तोमहाद्भयम् ॥ 7 ॥
रजन्यामप्रकाशस्तुसन्तापयतिचन्द्रमाः ।
कृष्णरक्तांशुपर्यन्तोलोकक्षयैवोदितः ॥ 8 ॥
ह्रस्वोरूक्षोऽप्रशस्तश्चपरिवेषस्सुलोहितः ।
आदित्येविमलेनीलंलक्ष्मलक्ष्मणदृश्यते ॥ 9 ॥
रजसामहताचापिनक्षत्राणिहतानिच ।
युगान्तमिवलोकानाम्पश्यशंसन्तीवलक्ष्मण ॥ 10 ॥
काकाश्श्येनास्तथानीचागृध्राःपरिपतन्तिच ।
शिवाश्चाप्यशिवान्नादान्नदन्तिसुमहाभयान् ॥ 11 ॥
शैलैश्शूलैश्चखढगैश्चविसृष्टैःकपिराक्षसैः ।
भविष्यत्यावृताभूमिर्मांसशोणितकर्दमा ॥ 12 ॥
क्षिप्रमद्यैवदुर्दर्षाम्पुरींरावणपालिताम् ।
अभियामजनेनैवसर्वतोहरिभिर्ववृताः ॥ 13 ॥
इत्येवमुक्त्वाधर्मात्माधनवीसङ्ग्रामहर्षणः ।
प्रतस्थेपुरतोरामोलङ्कामभिमुखोविभुः ॥ 14 ॥
सविभीषणसुग्रीवास्ततस्तेवानरर्षभाः ।
प्रतस्थिरेविनर्दन्तोनिश्चिताद्विषतांवधे ॥ 15 ॥
राघवस्यप्रियार्थन्तुसुतरांवीर्यशालिनाम् ।
हरीणाङ्कर्मचेष्टाभिस्तुतोषरघुपुङ्गवः ॥ 16 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśassargaḥ |
nimittāninimittājñodṛṣṭavālakṣmaṇapūrvajaḥ |
saumitriṃsampariṣvajyaidaṃvacanamabravīt || 1 ||
nimittāniparigṛhyodakaṃśītaṃvanāniphalavantica |
balaughaṃsaṃvibhajyemaṃvyūhyatiṣṭhemalakṣmaṇa || 2 ||
lokakṣayakarambhīmambhayampaśyāmyupasthitam |
nibarhaṇampravīrāṇāmṛkṣavānararakṣasām || 3 ||
vātāścakaluṣāvāntikampatecavasundharāḥ |
parvatāgrāṇivepantepatanticamahīruhāḥ || 4 ||
meghāḥkravyādasaṅkāśāḥparuṣāḥparuṣasvanāḥ |
krūrāḥkrūrampravarṣantimiśraṃśoṇitabindubhiḥ || 5 ||
raktacandanasaṅkāśāsandhyāparamadāruṇā |
jvalataḥprapatatyetadādityādagnimaṇḍalam || 6 ||
dīnādīnasvarāḥkrūrāssarvatomṛgapakṣiṇaḥ |
pratyādityaṃvinardhantijanayantomahādbhayam || 7 ||
rajanyāmaprakāśastusantāpayaticandramāḥ |
kṛṣṇaraktāṃśuparyantolokakṣayaivoditaḥ || 8 ||
hrasvorūkṣo'praśastaścapariveṣassulohitaḥ |
ādityevimalenīlaṃlakṣmalakṣmaṇadṛśyate || 9 ||
rajasāmahatācāpinakṣatrāṇihatānica |
yugāntamivalokānāmpaśyaśaṃsantīvalakṣmaṇa || 10 ||
kākāśśyenāstathānīcāgṛdhrāḥparipatantica |
śivāścāpyaśivānnādānnadantisumahābhayān || 11 ||
śailaiśśūlaiścakhaḍhagaiścavisṛṣṭaiḥkapirākṣasaiḥ |
bhaviṣyatyāvṛtābhūmirmāṃsaśoṇitakardamā || 12 ||
kṣipramadyaivadurdarṣāmpurīṃrāvaṇapālitām |
abhiyāmajanenaivasarvatoharibhirvavṛtāḥ || 13 ||
ityevamuktvādharmātmādhanavīsaṅgrāmaharṣaṇaḥ |
pratasthepuratorāmolaṅkāmabhimukhovibhuḥ || 14 ||
savibhīṣaṇasugrīvāstatastevānararṣabhāḥ |
pratasthirevinardantoniścitādviṣatāṃvadhe || 15 ||
rāghavasyapriyārthantusutarāṃvīryaśālinām |
harīṇāṅkarmaceṣṭābhistutoṣaraghupuṅgavaḥ || 16 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.