Valmiki Ramayana Yuddha Kanda Sarga 2 — Telugu Script

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।

అథ ద్వితీయస్సర్గః ।

Shloka 1

తన్తుశోకపరిద్యూనంరామన్దశరథాత్మజమ్ ।
ఉవాచవచనంశ్రీమాన్ సుగ్రీవశ్శోకనాశనమ్ ॥ 1 ॥

tantuśokaparidyūnaṃrāmandaśarathātmajam |
uvācavacanaṃśrīmān sugrīvaśśokanāśanam || 1 ||

Shloka 2

కిం త్వయా తప్యతే వీర యథాన్యః ప్రాకృతస్తథా ।
మైవం భూస్త్యజ సతాపం కృతఘ్న ఇవ సౌహృదమ్ ॥ 2 ॥

kiṃ tvayā tapyate vīra yathānyaḥ prākṛtastathā |
maivaṃ bhūstyaja satāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam || 2 ||

Shloka 3

సన్తాపస్యచతేస్థానన్నహిపశ్యామిరాఘవ ।
ప్రవృత్తావుపలబ్ధాయాఞ్జ్ఞాతేచనిలయేరిపోః ॥ 3 ॥

santāpasyacatesthānannahipaśyāmirāghava |
pravṛttāvupalabdhāyāñjñātecanilayeripoḥ || 3 ||

Shloka 4

మతిమాన్శాస్త్రవిత్ప్రాజ్ఞఃపణ్డితశ్చాసిరాఘవ ।
త్యజేమామ్పాపికామ్బుద్ధిఙ్కృతాత్మేవార్థదూషణీమ్ ॥ 4 ॥

matimānśāstravitprājñaḥpaṇḍitaścāsirāghava |
tyajemāmpāpikāmbuddhiṅkṛtātmevārthadūṣaṇīm || 4 ||

Shloka 5

సముద్రంలఙ్ఘయిత్వాతుమహానక్రసమాకులమ్ ।
లఙ్కామారోహయిష్యామోహనిష్యామశ్చతేరిపుమ్ ॥ 5 ॥

samudraṃlaṅghayitvātumahānakrasamākulam |
laṅkāmārohayiṣyāmohaniṣyāmaścateripum || 5 ||

Shloka 6

నిరుత్సాహస్యదీనస్యశోకపర్యాకులాత్మనః ।
సర్వార్థావ్యవసీదన్తివ్యసనఞ్చాధిగచ్ఛతి ॥ 6 ॥

nirutsāhasyadīnasyaśokaparyākulātmanaḥ |
sarvārthāvyavasīdantivyasanañcādhigacchati || 6 ||

Shloka 7

ఇమేశూరాస్సమర్థాశ్చసర్వనోహరియూథపాః ।
త్వత్ప్రియార్థఙ్కృతోత్సాహాఃప్రవేష్టుమపిపావకమ్ ।
ఏషాంహర్షేణజానామితర్కశ్చాస్మిన్ దృఢోమమ ॥ 7 ॥

imeśūrāssamarthāścasarvanohariyūthapāḥ |
tvatpriyārthaṅkṛtotsāhāḥpraveṣṭumapipāvakam |
eṣāṃharṣeṇajānāmitarkaścāsmin dṛḍhomama || 7 ||

Shloka 8

విక్రమేణసమానేష్యేసీతాంహత్వాయథారిపుమ్ ।
రావణమ్పాపకర్మాణన్తథాత్వఙ్కర్తుమర్హసి ॥ 8 ॥

vikrameṇasamāneṣyesītāṃhatvāyathāripum |
rāvaṇampāpakarmāṇantathātvaṅkartumarhasi || 8 ||

Shloka 9

సేతురత్రయథాబధ్యేద్యథాపశ్యేమతామ్పురీమ్ ।
తస్యరాక్షసరాజస్యతథాత్వఙ్కురురాఘవ ॥ 9 ॥

seturatrayathābadhyedyathāpaśyematāmpurīm |
tasyarākṣasarājasyatathātvaṅkururāghava || 9 ||

Shloka 10

దృష్టవాతాన్తుపురీంలఙ్కాన్త్రికూటశిఖరేస్థితామ్ ।
హతఞ్చరావణంయుద్ధేదర్శనావధారయ ॥ 10 ॥

dṛṣṭavātāntupurīṃlaṅkāntrikūṭaśikharesthitām |
hatañcarāvaṇaṃyuddhedarśanāvadhāraya || 10 ||

Shloka 11

అబధ్వాసాగరేసేతుఙ్ఘోరేచతువరుణాలయే ।
లఙ్కాన్నమర్దితుంశక్యాసేన్ద్రైరపిసురాసురైః ॥ 11 ॥

abadhvāsāgaresetuṅghorecatuvaruṇālaye |
laṅkānnamardituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 11 ||

Shloka 12

సేతుర్బద్ధస్సముద్రేచయావల్లఙ్కాస్సమీపతః ॥ 12 ॥

seturbaddhassamudrecayāvallaṅkāssamīpataḥ || 12 ||

Shloka 13

సర్వన్తీర్ణఞ్చమేసైన్యఞ్జితమిత్యుపధారయ ।
ఇమేహిసమరేవీరాహరయఃకామరూపిణ ॥ 13 ॥

sarvantīrṇañcamesainyañjitamityupadhāraya |
imehisamarevīrāharayaḥkāmarūpiṇa || 13 ||

Shloka 14

తదలంవిక్లబామ్బుద్ధిం రాజన సర్వార్థనాశనీమ్ ।
పురుషస్యహిలోకేఽస్మిన్ శోకశ్శౌర్యాపకర్షణః ॥ 14 ॥

tadalaṃviklabāmbuddhiṃ rājana sarvārthanāśanīm |
puruṣasyahiloke'smin śokaśśauryāpakarṣaṇaḥ || 14 ||

Shloka 15

యత్తుకార్యమ్మనుష్యేణశౌణ్డీర్యమవలమ్బతా ।
అస్మిన్ కాలేమహాప్రాజ్ఞసత్త్వమాతిష్ఠతేజసా ॥ 15 ॥

yattukāryammanuṣyeṇaśauṇḍīryamavalambatā |
asmin kālemahāprājñasattvamātiṣṭhatejasā || 15 ||

Shloka 16

శూరాణాంహిమనుష్యాణాన్త్వద్విధానామ్మహాత్మనామ్ ।
వినష్టేవాప్రణష్టేవాశోకస్సర్వార్థనాశనః ॥ 16 ॥

śūrāṇāṃhimanuṣyāṇāntvadvidhānāmmahātmanām |
vinaṣṭevāpraṇaṣṭevāśokassarvārthanāśanaḥ || 16 ||

Shloka 17

తత్త్వమ్బుద్ధిమతాంశ్రేష్ఠస్సర్వశాస్త్రార్థకోవిదః ।
మద్విధైస్సచివైస్సార్థమరిఞ్జేతుమిహార్హసి ॥ 17 ॥

tattvambuddhimatāṃśreṣṭhassarvaśāstrārthakovidaḥ |
madvidhaissacivaissārthamariñjetumihārhasi || 17 ||

Shloka 18

నహిపశ్యామ్యహఙ్కఞ్చిత్ త్రిషులోకేషురాఘవ ।
గృహీతధనుషేయస్తేతిష్ఠేదభిముఖోరణే ॥ 18 ॥

nahipaśyāmyahaṅkañcit triṣulokeṣurāghava |
gṛhītadhanuṣeyastetiṣṭhedabhimukhoraṇe || 18 ||

Shloka 19

వానరేషుసమాసక్తన్నతేకార్యంవిపత్స్యతే ।
అచిరాద్ద్రక్ష్యసేసీతాన్తీర్త్వాసాగరమక్ష్యమ్ ॥ 19 ॥

vānareṣusamāsaktannatekāryaṃvipatsyate |
acirāddrakṣyasesītāntīrtvāsāgaramakṣyam || 19 ||

Shloka 20

తదలంశోకమాలమ్బ్యక్రోధమాలమ్బభూపతే ।
నిశ్చేష్టాఃక్షత్రియామన్దాస్సర్వేచణ్డస్యబిభ్యతి ॥ 20 ॥

tadalaṃśokamālambyakrodhamālambabhūpate |
niśceṣṭāḥkṣatriyāmandāssarvecaṇḍasyabibhyati || 20 ||

Shloka 21

లఙ్ఘనార్థఞ్చఘోరస్యసముద్రస్యనదీమ్పతేః ।
సహాస్మాభిరిహోపేతస్సూక్ష్మబుద్ధిర్విచారయ ॥ 21 ॥

laṅghanārthañcaghorasyasamudrasyanadīmpateḥ |
sahāsmābhirihopetassūkṣmabuddhirvicāraya || 21 ||

Shloka 22

లఙ్ఘితేతస్యతైస్సైన్యఞ్జితమిత్యుపధారయ ।
సర్వన్తీర్ణఞ్చమేసైన్యఞ్జితమిత్యవధార్యతామ్ ॥ 22 ॥

laṅghitetasyataissainyañjitamityupadhāraya |
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityavadhāryatām || 22 ||

Shloka 23

ఇమేహిహరయశ్శూరాస్సమరేకామరూపిణః ।
తానరీన్విధమిష్యన్తిశిలాపాదపవృష్టిభిః ॥ 23 ॥

imehiharayaśśūrāssamarekāmarūpiṇaḥ |
tānarīnvidhamiṣyantiśilāpādapavṛṣṭibhiḥ || 23 ||

Shloka 24

కథఞ్చిత్సన్తరిష్యామస్తేవయంవరుణాలయమ్ ।
హతమిత్యేవతమ్మన్యేయుద్ధేశత్రునిబర్హణ ॥ 24 ॥

kathañcitsantariṣyāmastevayaṃvaruṇālayam |
hatamityevatammanyeyuddheśatrunibarhaṇa || 24 ||

Shloka 25

కిముక్త్వాబహుధాచాపిసర్వథావిజయీభవాన్ ।
నిమిత్తానిచపశ్యామిమనోమేసమ్ప్రహృష్యతి ॥ 25 ॥

kimuktvābahudhācāpisarvathāvijayībhavān |
nimittānicapaśyāmimanomesamprahṛṣyati || 25 ||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ద్వితీయస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ द्वितीयस्सर्गः ।

तन्तुशोकपरिद्यूनंरामन्दशरथात्मजम् ।

उवाचवचनंश्रीमान् सुग्रीवश्शोकनाशनम् ॥ 1 ॥

किं त्वया तप्यते वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा ।

मैवं भूस्त्यज सतापं कृतघ्न इव सौहृदम् ॥ 2 ॥

सन्तापस्यचतेस्थानन्नहिपश्यामिराघव ।

प्रवृत्तावुपलब्धायाञ्ज्ञातेचनिलयेरिपोः ॥ 3 ॥

मतिमान्शास्त्रवित्प्राज्ञःपण्डितश्चासिराघव ।

त्यजेमाम्पापिकाम्बुद्धिङ्कृतात्मेवार्थदूषणीम् ॥ 4 ॥

समुद्रंलङ्घयित्वातुमहानक्रसमाकुलम् ।

लङ्कामारोहयिष्यामोहनिष्यामश्चतेरिपुम् ॥ 5 ॥

निरुत्साहस्यदीनस्यशोकपर्याकुलात्मनः ।

सर्वार्थाव्यवसीदन्तिव्यसनञ्चाधिगच्छति ॥ 6 ॥

इमेशूरास्समर्थाश्चसर्वनोहरियूथपाः ।

त्वत्प्रियार्थङ्कृतोत्साहाःप्रवेष्टुमपिपावकम् ।

एषांहर्षेणजानामितर्कश्चास्मिन् दृढोमम ॥ 7 ॥

विक्रमेणसमानेष्येसीतांहत्वायथारिपुम् ।

रावणम्पापकर्माणन्तथात्वङ्कर्तुमर्हसि ॥ 8 ॥

सेतुरत्रयथाबध्येद्यथापश्येमताम्पुरीम् ।

तस्यराक्षसराजस्यतथात्वङ्कुरुराघव ॥ 9 ॥

दृष्टवातान्तुपुरींलङ्कान्त्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।

हतञ्चरावणंयुद्धेदर्शनावधारय ॥ 10 ॥

अबध्वासागरेसेतुङ्घोरेचतुवरुणालये ।

लङ्कान्नमर्दितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ॥ 11 ॥

सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ॥ 12 ॥

सर्वन्तीर्णञ्चमेसैन्यञ्जितमित्युपधारय ।

इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ॥ 13 ॥

तदलंविक्लबाम्बुद्धिं राजन सर्वार्थनाशनीम् ।

पुरुषस्यहिलोकेऽस्मिन् शोकश्शौर्यापकर्षणः ॥ 14 ॥

यत्तुकार्यम्मनुष्येणशौण्डीर्यमवलम्बता ।

अस्मिन् कालेमहाप्राज्ञसत्त्वमातिष्ठतेजसा ॥ 15 ॥

शूराणांहिमनुष्याणान्त्वद्विधानाम्महात्मनाम् ।

विनष्टेवाप्रणष्टेवाशोकस्सर्वार्थनाशनः ॥ 16 ॥

तत्त्वम्बुद्धिमतांश्रेष्ठस्सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।

मद्विधैस्सचिवैस्सार्थमरिञ्जेतुमिहार्हसि ॥ 17 ॥

नहिपश्याम्यहङ्कञ्चित् त्रिषुलोकेषुराघव ।

गृहीतधनुषेयस्तेतिष्ठेदभिमुखोरणे ॥ 18 ॥

वानरेषुसमासक्तन्नतेकार्यंविपत्स्यते ।

अचिराद्द्रक्ष्यसेसीतान्तीर्त्वासागरमक्ष्यम् ॥ 19 ॥

तदलंशोकमालम्ब्यक्रोधमालम्बभूपते ।

निश्चेष्टाःक्षत्रियामन्दास्सर्वेचण्डस्यबिभ्यति ॥ 20 ॥

लङ्घनार्थञ्चघोरस्यसमुद्रस्यनदीम्पतेः ।

सहास्माभिरिहोपेतस्सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ॥ 21 ॥

लङ्घितेतस्यतैस्सैन्यञ्जितमित्युपधारय ।

सर्वन्तीर्णञ्चमेसैन्यञ्जितमित्यवधार्यताम् ॥ 22 ॥

इमेहिहरयश्शूरास्समरेकामरूपिणः ।

तानरीन्विधमिष्यन्तिशिलापादपवृष्टिभिः ॥ 23 ॥

कथञ्चित्सन्तरिष्यामस्तेवयंवरुणालयम् ।

हतमित्येवतम्मन्येयुद्धेशत्रुनिबर्हण ॥ 24 ॥

किमुक्त्वाबहुधाचापिसर्वथाविजयीभवान् ।

निमित्तानिचपश्यामिमनोमेसम्प्रहृष्यति ॥ 25 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वितीयस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

6.2 యుద్ధకాణ్డ - ద్వితీయ సర్గః