శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ వింశస్సర్గః ।
తతోనివిష్టాన్ధ్వజినీంసుగ్రీవేణాభిపాలితామ్ ।
దదర్శరాక్షసోఽభ్యేత్యశార్దూలోనామవీర్యవాన్ ॥ 1 ॥
చారోరాక్షసరాజస్యరావణస్యదురాత్మనః ।
తాన్దృష్ట్వాసర్వతోవ్యగ్రమ్ప్రతిగమ్యసరాక్షసః ॥ 2 ॥
ఆవిశ్య లఙ్కాం వేగేన రాజానమిదమబ్రవీత్ ।
ఏష వై వానరర్క్షఘో లఙ్కాం సమభివర్తతే ॥ 3 ॥
పుత్రౌదశరథస్యేమౌభ్రాతరౌరామలక్ష్మణౌ ॥ 4 ॥
ఉత్తమౌరూపసమ్పన్నౌసీతాయాఃపదమాగతౌ ।
ఏతౌసాగరమాసాద్యసన్నివిష్టౌమహాద్యుతీ ॥ 5 ॥
బలఞ్చామాకాశమావృత్యసర్వతోదశయోజనమ్ ।
తత్త్వభూతమ్మహారాజ క్షిప్రంవేదితుమర్హసి ॥ 6 ॥
తవదూతామహారాజక్షిప్రమర్హన్త్యవేక్షితుమ్ ।
ఉపప్రదానంసాన్త్వంవాభేదోవాత్రప్రయుజ్యతామ్ ॥ 7 ॥
శార్దూలస్యవచశ్శ్రుత్వారావణోరాక్షసేశ్వరః ।
ఉవాచసహసావ్యగ్రస్సమ్ప్రధార్యార్థమాత్మనః ॥ 8 ॥
శుకన్నామతదారక్షోవాక్యమర్థవిదాంవరమ్ ।
సుగ్రీవమ్బ్రూహిగత్వాశురాజానంవచనాన్మమ ।
యథాసన్దేశమక్లీబంశ్లక్ష్ణయాపరయాగిరా ॥ 9 ॥
త్వంవైమహారాజకులప్రసూతోమహాబలశ్చర్ క్షరజస్సుతశ్చ ।
నకశ్చిదార్థస్తవనాస్త్యనర్థస్తథాహిమేభ్రాతృసమోహరీశ ॥ 10 ॥
అహంయద్యహరమ్భార్యాంరాజపుత్రస్యధీమతః ।
కిన్తత్రతవసుగ్రీవః కిష్కిన్ధామ్ప్రతిగమ్యతామ్ ॥ 11 ॥
నహీయంహరిభిర్లఙ్కాశక్యాప్రాప్తుఙ్కథఞ్చన ।
దేవైరపిసగన్ధర్వైఃకిమ్పునర్నరవానరైః ॥ 12 ॥
సతథారాక్షసేన్ద్రేణసన్దిష్టోరజనీచరః ।
శుకోవిహఙ్గమోభూత్వాతూర్ణమాప్లుత్యచామ్బరమ్ ॥ 13 ॥
సగత్వాదూరమధ్వానముపర్యుపరిసాగరమ్ ।
సంస్థితోహ్యమ్బరేవాక్యంసుగ్రీవమిదమబ్రవీత్ ॥ 14 ॥
సర్వముక్తంయథాదిష్టంరావణేనదురాత్మనా ।
తమ్ప్రాపయన్తంవచనన్తూర్ణమాప్లుత్యవానరాః ॥ 15 ॥
ప్రాపద్యన్తదివఙ్క్షిప్రంలోప్తుంహన్తుఞ్చముష్టిభిః ।
సతైఃప్లవఙ్గైఃప్రసభన్నిగృహీతోనిశాచరః ।
గగనాద్భూతలేచాశుపరిగృహ్యనిపాతితః ॥ 16 ॥
వానరైఃపీడ్యమానస్తుశుకోవచనమబ్రవీత్ ।
నదూతాన్ఘ్నన్తికాకుత్స్థ వార్యన్తాంసాధువానరాః ॥ 17 ॥
యస్తుహిత్వామతమ్భర్తుస్స్వమతంసమ్ప్రభాషతే ।
అనుక్తవాదీదూతస్సన్ సదూతోవధమర్హతి ॥ 18 ॥
శుకస్యవచనంశ్రుత్వారామస్తుపరిదేవితమ్ ।
ఉవాచమావధిష్టేతిఘ్నతశ్శాఖామృగర్షభాన్ ॥ 19 ॥
సచపత్రలఘుర్భూత్వాహరిభిర్దర్శితేభయే ।
అన్తరిక్షేస్థితోభూత్వాపునర్వచనమబ్రవీత్ ॥ 20 ॥
సుగ్రీవఃస త్త్వసమ్పన్నః మహాబలపరాక్రమః ।
కిమ్మయాఖలువక్తవ్యోరావణోలోకరావణః ॥ 21 ॥
సఏవముక్తఃప్లవగాధిపస్తదాప్లవఙ్గమానామృషభోమహాబలః ।
ఉవాచవాక్యంరజనీచరస్యచారంశుకన్తూర్ణమదీనసత్త్వః ॥ 22 ॥
నమేఽసిమిత్రన్నతథానుకమ్ప్యోనచోపకర్తాపినమేప్రియోఽసి ।
అరిశ్చరామస్యసహానుబన్ధస్తతోఽసివాలీవవధార్హవధ్యః ॥ 23 ॥
నిహ్నన్మ్యహన్త్వాంససుతంసబన్ధుంసజ్ఞాతివర్గరజనీచరేశ ।
లఙ్కాఞ్చసర్వామ్మహతాబలేనక్షిప్రఙ్కరిష్యామిసమేత్యభస్మ ॥ 24 ॥
నమోక్షయసేరావణః రాఘవస్యసురైస్సహేన్ద్రైదపిమూఢగుప్తః ।
అన్తర్హితస్సూర్యపథఙ్గతోఽవా ।
తథైవపాతాలమనుప్రవిష్టః ॥ 25 ॥
గిరీశపాదమ్బుజసఙ్గతోవాహతోఽసిరామేణసహానుజస్త్వమ్ ॥ 26 ॥
తస్యతేత్రిషులోకేషునపిశాచన్నరాక్షసమ్ ।
త్రాతారమనుపశ్యామినగన్ధర్వన్నచాసురమ్ ॥ 27 ॥
అవధీర్యజరావృద్దఙ్గృధ్రరాజఞ్జటాయుషమ్ ।
కిన్నుతేరామసాన్నిధ్యేసకాశేలక్ష్మణస్యవా ॥ 28 ॥
హృతాసీతావిశాలాక్షీయాన్త్వఙ్గృహ్యనబుధ్యసే ।
మహాబలమ్మహాత్మానన్దుర్ధర్షమమరైరపి ।
నబుధ్యసేరఘుశ్రేష్ఠంయస్తేప్రాణాన్హరిష్యతి ॥ 29 ॥
తతోఽబ్రవీద్వాలిసుతస్త్వఙ్గదోహరిసత్తమః ।
నాయన్దూతోమహారాజచారికఃప్రతిభాతిమే ॥ 30 ॥
తులితంహిబలంసర్వమనేనాత్రైవతిష్ఠతా ।
గృహ్యతామ్మాగమల్లఙ్కామేతద్దిమమరోచతే ॥ 31 ॥
తతోరాజ్ఞాసమాదిష్టాస్సముత్పత్యవలీముఖాః ।
జగృహుశ్చబబన్ధుశ్చవిలపన్తమనాథవత్ ॥ 32 ॥
శుకస్తువానరైశ్చణ్డైస్తత్రతైస్సమ్ప్రపీడితః ।
వ్యాచుక్రోశమహాత్మానంరామన్దశరథాత్మజమ్ ॥ 33 ॥
లుప్యేతేమేబలాత్పక్షౌభిద్యేతేమేతథాఽక్షిణీ ॥ 34 ॥
యాఞ్చరాత్రిమ్మరిష్యామిజాయేరాత్రిఞ్చయామహమ్ ।
ఏతస్మిన్నన్తరేకాలేయన్మయాహ్యశుభఙ్కృతమ్ ॥ 35 ॥
సర్వన్త్వముపపద్యేధాజహ్యాఞ్చేద్యదిజీవితమ్ ।
నాఘాతయత్తదారామశ్శ్రుత్వాతత్పరిదేవనమ్ ।
వానరానబ్రవీద్రామోముచ్యతాన్దూతఆగతః ॥ 36 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే వింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
tatoniviṣṭāndhvajinīṃsugrīveṇābhipālitām |
dadarśarākṣaso'bhyetyaśārdūlonāmavīryavān || 1 ||
cārorākṣasarājasyarāvaṇasyadurātmanaḥ |
tāndṛṣṭvāsarvatovyagrampratigamyasarākṣasaḥ || 2 ||
āviśya laṅkāṃ vegena rājānamidamabravīt |
eṣa vai vānararkṣagho laṅkāṃ samabhivartate || 3 ||
putraudaśarathasyemaubhrātaraurāmalakṣmaṇau || 4 ||
uttamaurūpasampannausītāyāḥpadamāgatau |
etausāgaramāsādyasanniviṣṭaumahādyutī || 5 ||
balañcāmākāśamāvṛtyasarvatodaśayojanam |
tattvabhūtammahārāja kṣipraṃveditumarhasi || 6 ||
tavadūtāmahārājakṣipramarhantyavekṣitum |
upapradānaṃsāntvaṃvābhedovātraprayujyatām || 7 ||
śārdūlasyavacaśśrutvārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācasahasāvyagrassampradhāryārthamātmanaḥ || 8 ||
śukannāmatadārakṣovākyamarthavidāṃvaram |
sugrīvambrūhigatvāśurājānaṃvacanānmama |
yathāsandeśamaklībaṃślakṣṇayāparayāgirā || 9 ||
tvaṃvaimahārājakulaprasūtomahābalaścar kṣarajassutaśca |
nakaścidārthastavanāstyanarthastathāhimebhrātṛsamoharīśa || 10 ||
ahaṃyadyaharambhāryāṃrājaputrasyadhīmataḥ |
kintatratavasugrīvaḥ kiṣkindhāmpratigamyatām || 11 ||
nahīyaṃharibhirlaṅkāśakyāprāptuṅkathañcana |
devairapisagandharvaiḥkimpunarnaravānaraiḥ || 12 ||
satathārākṣasendreṇasandiṣṭorajanīcaraḥ |
śukovihaṅgamobhūtvātūrṇamāplutyacāmbaram || 13 ||
sagatvādūramadhvānamuparyuparisāgaram |
saṃsthitohyambarevākyaṃsugrīvamidamabravīt || 14 ||
sarvamuktaṃyathādiṣṭaṃrāvaṇenadurātmanā |
tamprāpayantaṃvacanantūrṇamāplutyavānarāḥ || 15 ||
prāpadyantadivaṅkṣipraṃloptuṃhantuñcamuṣṭibhiḥ |
sataiḥplavaṅgaiḥprasabhannigṛhītoniśācaraḥ |
gaganādbhūtalecāśuparigṛhyanipātitaḥ || 16 ||
vānaraiḥpīḍyamānastuśukovacanamabravīt |
nadūtānghnantikākutstha vāryantāṃsādhuvānarāḥ || 17 ||
yastuhitvāmatambhartussvamataṃsamprabhāṣate |
anuktavādīdūtassan sadūtovadhamarhati || 18 ||
śukasyavacanaṃśrutvārāmastuparidevitam |
uvācamāvadhiṣṭetighnataśśākhāmṛgarṣabhān || 19 ||
sacapatralaghurbhūtvāharibhirdarśitebhaye |
antarikṣesthitobhūtvāpunarvacanamabravīt || 20 ||
sugrīvaḥsa ttvasampannaḥ mahābalaparākramaḥ |
kimmayākhaluvaktavyorāvaṇolokarāvaṇaḥ || 21 ||
saevamuktaḥplavagādhipastadāplavaṅgamānāmṛṣabhomahābalaḥ |
uvācavākyaṃrajanīcarasyacāraṃśukantūrṇamadīnasattvaḥ || 22 ||
name'simitrannatathānukampyonacopakartāpinamepriyo'si |
ariścarāmasyasahānubandhastato'sivālīvavadhārhavadhyaḥ || 23 ||
nihnanmyahantvāṃsasutaṃsabandhuṃsajñātivargarajanīcareśa |
laṅkāñcasarvāmmahatābalenakṣipraṅkariṣyāmisametyabhasma || 24 ||
namokṣayaserāvaṇaḥ rāghavasyasuraissahendraidapimūḍhaguptaḥ |
antarhitassūryapathaṅgato'vā |
tathaivapātālamanupraviṣṭaḥ || 25 ||
girīśapādambujasaṅgatovāhato'sirāmeṇasahānujastvam || 26 ||
tasyatetriṣulokeṣunapiśācannarākṣasam |
trātāramanupaśyāminagandharvannacāsuram || 27 ||
avadhīryajarāvṛddaṅgṛdhrarājañjaṭāyuṣam |
kinnuterāmasānnidhyesakāśelakṣmaṇasyavā || 28 ||
hṛtāsītāviśālākṣīyāntvaṅgṛhyanabudhyase |
mahābalammahātmānandurdharṣamamarairapi |
nabudhyaseraghuśreṣṭhaṃyasteprāṇānhariṣyati || 29 ||
tato'bravīdvālisutastvaṅgadoharisattamaḥ |
nāyandūtomahārājacārikaḥpratibhātime || 30 ||
tulitaṃhibalaṃsarvamanenātraivatiṣṭhatā |
gṛhyatāmmāgamallaṅkāmetaddimamarocate || 31 ||
tatorājñāsamādiṣṭāssamutpatyavalīmukhāḥ |
jagṛhuścababandhuścavilapantamanāthavat || 32 ||
śukastuvānaraiścaṇḍaistatrataissamprapīḍitaḥ |
vyācukrośamahātmānaṃrāmandaśarathātmajam || 33 ||
lupyetemebalātpakṣaubhidyetemetathā'kṣiṇī || 34 ||
yāñcarātrimmariṣyāmijāyerātriñcayāmaham |
etasminnantarekāleyanmayāhyaśubhaṅkṛtam || 35 ||
sarvantvamupapadyedhājahyāñcedyadijīvitam |
nāghātayattadārāmaśśrutvātatparidevanam |
vānarānabravīdrāmomucyatāndūtaāgataḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ विंशस्सर्गः ।
ततोनिविष्टान्ध्वजिनींसुग्रीवेणाभिपालिताम् ।
ददर्शराक्षसोऽभ्येत्यशार्दूलोनामवीर्यवान् ॥ 1 ॥
चारोराक्षसराजस्यरावणस्यदुरात्मनः ।
तान्दृष्ट्वासर्वतोव्यग्रम्प्रतिगम्यसराक्षसः ॥ 2 ॥
आविश्य लङ्कां वेगेन राजानमिदमब्रवीत् ।
एष वै वानरर्क्षघो लङ्कां समभिवर्तते ॥ 3 ॥
पुत्रौदशरथस्येमौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥ 4 ॥
उत्तमौरूपसम्पन्नौसीतायाःपदमागतौ ।
एतौसागरमासाद्यसन्निविष्टौमहाद्युती ॥ 5 ॥
बलञ्चामाकाशमावृत्यसर्वतोदशयोजनम् ।
तत्त्वभूतम्महाराज क्षिप्रंवेदितुमर्हसि ॥ 6 ॥
तवदूतामहाराजक्षिप्रमर्हन्त्यवेक्षितुम् ।
उपप्रदानंसान्त्वंवाभेदोवात्रप्रयुज्यताम् ॥ 7 ॥
शार्दूलस्यवचश्श्रुत्वारावणोराक्षसेश्वरः ।
उवाचसहसाव्यग्रस्सम्प्रधार्यार्थमात्मनः ॥ 8 ॥
शुकन्नामतदारक्षोवाक्यमर्थविदांवरम् ।
सुग्रीवम्ब्रूहिगत्वाशुराजानंवचनान्मम ।
यथासन्देशमक्लीबंश्लक्ष्णयापरयागिरा ॥ 9 ॥
त्वंवैमहाराजकुलप्रसूतोमहाबलश्चर् क्षरजस्सुतश्च ।
नकश्चिदार्थस्तवनास्त्यनर्थस्तथाहिमेभ्रातृसमोहरीश ॥ 10 ॥
अहंयद्यहरम्भार्यांराजपुत्रस्यधीमतः ।
किन्तत्रतवसुग्रीवः किष्किन्धाम्प्रतिगम्यताम् ॥ 11 ॥
नहीयंहरिभिर्लङ्काशक्याप्राप्तुङ्कथञ्चन ।
देवैरपिसगन्धर्वैःकिम्पुनर्नरवानरैः ॥ 12 ॥
सतथाराक्षसेन्द्रेणसन्दिष्टोरजनीचरः ।
शुकोविहङ्गमोभूत्वातूर्णमाप्लुत्यचाम्बरम् ॥ 13 ॥
सगत्वादूरमध्वानमुपर्युपरिसागरम् ।
संस्थितोह्यम्बरेवाक्यंसुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 14 ॥
सर्वमुक्तंयथादिष्टंरावणेनदुरात्मना ।
तम्प्रापयन्तंवचनन्तूर्णमाप्लुत्यवानराः ॥ 15 ॥
प्रापद्यन्तदिवङ्क्षिप्रंलोप्तुंहन्तुञ्चमुष्टिभिः ।
सतैःप्लवङ्गैःप्रसभन्निगृहीतोनिशाचरः ।
गगनाद्भूतलेचाशुपरिगृह्यनिपातितः ॥ 16 ॥
वानरैःपीड्यमानस्तुशुकोवचनमब्रवीत् ।
नदूतान्घ्नन्तिकाकुत्स्थ वार्यन्तांसाधुवानराः ॥ 17 ॥
यस्तुहित्वामतम्भर्तुस्स्वमतंसम्प्रभाषते ।
अनुक्तवादीदूतस्सन् सदूतोवधमर्हति ॥ 18 ॥
शुकस्यवचनंश्रुत्वारामस्तुपरिदेवितम् ।
उवाचमावधिष्टेतिघ्नतश्शाखामृगर्षभान् ॥ 19 ॥
सचपत्रलघुर्भूत्वाहरिभिर्दर्शितेभये ।
अन्तरिक्षेस्थितोभूत्वापुनर्वचनमब्रवीत् ॥ 20 ॥
सुग्रीवःस त्त्वसम्पन्नः महाबलपराक्रमः ।
किम्मयाखलुवक्तव्योरावणोलोकरावणः ॥ 21 ॥
सएवमुक्तःप्लवगाधिपस्तदाप्लवङ्गमानामृषभोमहाबलः ।
उवाचवाक्यंरजनीचरस्यचारंशुकन्तूर्णमदीनसत्त्वः ॥ 22 ॥
नमेऽसिमित्रन्नतथानुकम्प्योनचोपकर्तापिनमेप्रियोऽसि ।
अरिश्चरामस्यसहानुबन्धस्ततोऽसिवालीववधार्हवध्यः ॥ 23 ॥
निह्नन्म्यहन्त्वांससुतंसबन्धुंसज्ञातिवर्गरजनीचरेश ।
लङ्काञ्चसर्वाम्महताबलेनक्षिप्रङ्करिष्यामिसमेत्यभस्म ॥ 24 ॥
नमोक्षयसेरावणः राघवस्यसुरैस्सहेन्द्रैदपिमूढगुप्तः ।
अन्तर्हितस्सूर्यपथङ्गतोऽवा ।
तथैवपातालमनुप्रविष्टः ॥ 25 ॥
गिरीशपादम्बुजसङ्गतोवाहतोऽसिरामेणसहानुजस्त्वम् ॥ 26 ॥
तस्यतेत्रिषुलोकेषुनपिशाचन्नराक्षसम् ।
त्रातारमनुपश्यामिनगन्धर्वन्नचासुरम् ॥ 27 ॥
अवधीर्यजरावृद्दङ्गृध्रराजञ्जटायुषम् ।
किन्नुतेरामसान्निध्येसकाशेलक्ष्मणस्यवा ॥ 28 ॥
हृतासीताविशालाक्षीयान्त्वङ्गृह्यनबुध्यसे ।
महाबलम्महात्मानन्दुर्धर्षममरैरपि ।
नबुध्यसेरघुश्रेष्ठंयस्तेप्राणान्हरिष्यति ॥ 29 ॥
ततोऽब्रवीद्वालिसुतस्त्वङ्गदोहरिसत्तमः ।
नायन्दूतोमहाराजचारिकःप्रतिभातिमे ॥ 30 ॥
तुलितंहिबलंसर्वमनेनात्रैवतिष्ठता ।
गृह्यताम्मागमल्लङ्कामेतद्दिममरोचते ॥ 31 ॥
ततोराज्ञासमादिष्टास्समुत्पत्यवलीमुखाः ।
जगृहुश्चबबन्धुश्चविलपन्तमनाथवत् ॥ 32 ॥
शुकस्तुवानरैश्चण्डैस्तत्रतैस्सम्प्रपीडितः ।
व्याचुक्रोशमहात्मानंरामन्दशरथात्मजम् ॥ 33 ॥
लुप्येतेमेबलात्पक्षौभिद्येतेमेतथाऽक्षिणी ॥ 34 ॥
याञ्चरात्रिम्मरिष्यामिजायेरात्रिञ्चयामहम् ।
एतस्मिन्नन्तरेकालेयन्मयाह्यशुभङ्कृतम् ॥ 35 ॥
सर्वन्त्वमुपपद्येधाजह्याञ्चेद्यदिजीवितम् ।
नाघातयत्तदारामश्श्रुत्वातत्परिदेवनम् ।
वानरानब्रवीद्रामोमुच्यतान्दूतआगतः ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे विंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
tatoniviṣṭāndhvajinīṃsugrīveṇābhipālitām |
dadarśarākṣaso'bhyetyaśārdūlonāmavīryavān || 1 ||
cārorākṣasarājasyarāvaṇasyadurātmanaḥ |
tāndṛṣṭvāsarvatovyagrampratigamyasarākṣasaḥ || 2 ||
āviśya laṅkāṃ vegena rājānamidamabravīt |
eṣa vai vānararkṣagho laṅkāṃ samabhivartate || 3 ||
putraudaśarathasyemaubhrātaraurāmalakṣmaṇau || 4 ||
uttamaurūpasampannausītāyāḥpadamāgatau |
etausāgaramāsādyasanniviṣṭaumahādyutī || 5 ||
balañcāmākāśamāvṛtyasarvatodaśayojanam |
tattvabhūtammahārāja kṣipraṃveditumarhasi || 6 ||
tavadūtāmahārājakṣipramarhantyavekṣitum |
upapradānaṃsāntvaṃvābhedovātraprayujyatām || 7 ||
śārdūlasyavacaśśrutvārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācasahasāvyagrassampradhāryārthamātmanaḥ || 8 ||
śukannāmatadārakṣovākyamarthavidāṃvaram |
sugrīvambrūhigatvāśurājānaṃvacanānmama |
yathāsandeśamaklībaṃślakṣṇayāparayāgirā || 9 ||
tvaṃvaimahārājakulaprasūtomahābalaścar kṣarajassutaśca |
nakaścidārthastavanāstyanarthastathāhimebhrātṛsamoharīśa || 10 ||
ahaṃyadyaharambhāryāṃrājaputrasyadhīmataḥ |
kintatratavasugrīvaḥ kiṣkindhāmpratigamyatām || 11 ||
nahīyaṃharibhirlaṅkāśakyāprāptuṅkathañcana |
devairapisagandharvaiḥkimpunarnaravānaraiḥ || 12 ||
satathārākṣasendreṇasandiṣṭorajanīcaraḥ |
śukovihaṅgamobhūtvātūrṇamāplutyacāmbaram || 13 ||
sagatvādūramadhvānamuparyuparisāgaram |
saṃsthitohyambarevākyaṃsugrīvamidamabravīt || 14 ||
sarvamuktaṃyathādiṣṭaṃrāvaṇenadurātmanā |
tamprāpayantaṃvacanantūrṇamāplutyavānarāḥ || 15 ||
prāpadyantadivaṅkṣipraṃloptuṃhantuñcamuṣṭibhiḥ |
sataiḥplavaṅgaiḥprasabhannigṛhītoniśācaraḥ |
gaganādbhūtalecāśuparigṛhyanipātitaḥ || 16 ||
vānaraiḥpīḍyamānastuśukovacanamabravīt |
nadūtānghnantikākutstha vāryantāṃsādhuvānarāḥ || 17 ||
yastuhitvāmatambhartussvamataṃsamprabhāṣate |
anuktavādīdūtassan sadūtovadhamarhati || 18 ||
śukasyavacanaṃśrutvārāmastuparidevitam |
uvācamāvadhiṣṭetighnataśśākhāmṛgarṣabhān || 19 ||
sacapatralaghurbhūtvāharibhirdarśitebhaye |
antarikṣesthitobhūtvāpunarvacanamabravīt || 20 ||
sugrīvaḥsa ttvasampannaḥ mahābalaparākramaḥ |
kimmayākhaluvaktavyorāvaṇolokarāvaṇaḥ || 21 ||
saevamuktaḥplavagādhipastadāplavaṅgamānāmṛṣabhomahābalaḥ |
uvācavākyaṃrajanīcarasyacāraṃśukantūrṇamadīnasattvaḥ || 22 ||
name'simitrannatathānukampyonacopakartāpinamepriyo'si |
ariścarāmasyasahānubandhastato'sivālīvavadhārhavadhyaḥ || 23 ||
nihnanmyahantvāṃsasutaṃsabandhuṃsajñātivargarajanīcareśa |
laṅkāñcasarvāmmahatābalenakṣipraṅkariṣyāmisametyabhasma || 24 ||
namokṣayaserāvaṇaḥ rāghavasyasuraissahendraidapimūḍhaguptaḥ |
antarhitassūryapathaṅgato'vā |
tathaivapātālamanupraviṣṭaḥ || 25 ||
girīśapādambujasaṅgatovāhato'sirāmeṇasahānujastvam || 26 ||
tasyatetriṣulokeṣunapiśācannarākṣasam |
trātāramanupaśyāminagandharvannacāsuram || 27 ||
avadhīryajarāvṛddaṅgṛdhrarājañjaṭāyuṣam |
kinnuterāmasānnidhyesakāśelakṣmaṇasyavā || 28 ||
hṛtāsītāviśālākṣīyāntvaṅgṛhyanabudhyase |
mahābalammahātmānandurdharṣamamarairapi |
nabudhyaseraghuśreṣṭhaṃyasteprāṇānhariṣyati || 29 ||
tato'bravīdvālisutastvaṅgadoharisattamaḥ |
nāyandūtomahārājacārikaḥpratibhātime || 30 ||
tulitaṃhibalaṃsarvamanenātraivatiṣṭhatā |
gṛhyatāmmāgamallaṅkāmetaddimamarocate || 31 ||
tatorājñāsamādiṣṭāssamutpatyavalīmukhāḥ |
jagṛhuścababandhuścavilapantamanāthavat || 32 ||
śukastuvānaraiścaṇḍaistatrataissamprapīḍitaḥ |
vyācukrośamahātmānaṃrāmandaśarathātmajam || 33 ||
lupyetemebalātpakṣaubhidyetemetathā'kṣiṇī || 34 ||
yāñcarātrimmariṣyāmijāyerātriñcayāmaham |
etasminnantarekāleyanmayāhyaśubhaṅkṛtam || 35 ||
sarvantvamupapadyedhājahyāñcedyadijīvitam |
nāghātayattadārāmaśśrutvātatparidevanam |
vānarānabravīdrāmomucyatāndūtaāgataḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.