శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ పఞ్చదశస్సర్గః ।
బృహస్పతేస్తుల్యమతేర్వచస్తన్నిశమ్యయత్నేనవిభీషణస్య ।
తతోమహాత్మావచనమ్బభాషేతత్రేన్ద్రజిన్నైరృతయూథముఖ్యః ॥ 1 ॥
కిన్నామతేతాతకనిష్ఠవాక్యమనర్థకఞ్చేవేసుబసుభీతవచ్చ ।
అస్మిన్కులేయోఽపిభవేన్నజాతస్సోఽపీదృశన్నైవవదేన్నకుర్యాత్ ॥ 2 ॥
సత్త్వేనవీర్యేణపరాక్రమేణశౌర్యేణధైర్యేణచతేజసాచ ।
ఏకఃకులేఽస్మిన్పురుషోవిముక్తోవిభీషణస్తాతకనిష్ఠఏషః ॥ 3 ॥
కిన్నామతౌమానుషరాజపుత్రావస్మాకమేకేనహిరాక్షసేన ।
సుప్రాకృతేనాపిరణేనిహన్తుమేతౌశక్యౌకుతోభీషయసేస్మభీరో ॥ 4 ॥
త్రిలోకనాథోననుదేవరాజశ్శక్రోమయాభూమితలేనివిష్టః ।
భయార్పితాశ్చాపిదిశఃప్రపన్నాస్సర్వేతథాదేవగణాస్సమగ్రాః ॥ 5 ॥
ఐరావతోవిస్వరమున్నదన్ సనిపాతితోభూమితలేమయాతు ।
వికృష్యదన్తౌతుమయాప్రసహ్యవిత్రాసితాదేవగణాస్సమగ్రాః ॥ 6 ॥
సోఽహంసురాణామపిదర్పహన్తాదైత్యోత్తమానామపిశోకదాతా ।
కథన్నరేన్ద్రాత్మజయోర్నశక్తోమనుష్యయోఃప్రాకృతయోస్సువీర్యః ॥ 7 ॥
అథేన్ద్రకల్పస్యదురాసదస్యమహౌజసస్తద్వచనన్నిశమ్య ।
తతోమహార్థవచనమ్బభాషేవిభీషణశ్శస్త్రభృతాంవరిష్ఠః ॥ 8 ॥
నతాతమన్త్రేతవనిశ్చయోఽస్తిబాలస్త్వమద్యాప్యవిపక్వబుద్ధిః ।
తస్మాత్త్వయాప్యాత్మవినాశనాయవచోఽర్ధహీనమ్బహువిప్రలప్తమ్ ॥ 9 ॥
పుత్రప్రవాదేవతురావణస్యత్వమిన్ద్రజిన్మిత్రముఖోఽసిశత్రుః ।
యస్యేదృశంరాఘవతోవినాశన్నిశమ్యమోహాదనుమన్యసేత్వమ్ ॥ 10 ॥
త్వమేవ వధ్యశ్చ సుదుర్మతిశ్చ ।
స చాపి వధ్యో య ఐహానయత్త్వామ్ ।
బాలం దృఢం సాహాసికం చ యోఽద్య ।
ప్రావేశయన్మన్త్రక్Rతాం సమీపమ్ ॥ 11 ॥
మూఢోఽప్రగల్భోఽవినయోపపన్నస్తీక్షణస్వభావోఽల్పమతిర్దురాత్మా ।
మూర్ఖస్త్వమత్యర్థసుదుర్మతిశ్చత్వమిన్ద్రజిద్బాలతయాబ్రవీషి ॥ 12 ॥
కోబ్రహ్మదణ్డప్రతిమప్రకాశానర్చిష్మతఃకాలనికాశరూపాన్ ।
సహేతబాణాన్యమదణ్డకల్పాన్సమక్షముక్తాన్యుధిరాఘవేణ ॥ 13 ॥
ధనానిరత్నానిసుభూషణానివాసాంసిదివ్యానిమణీంశ్చ ।
చిత్రాన్ సీతాఞ్చరామాయనివేద్యదేవీంవసేమరాజన్ నిహవీతశోకాః ॥ 14 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చదశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
bṛhaspatestulyamatervacastanniśamyayatnenavibhīṣaṇasya |
tatomahātmāvacanambabhāṣetatrendrajinnairṛtayūthamukhyaḥ || 1 ||
kinnāmatetātakaniṣṭhavākyamanarthakañcevesubasubhītavacca |
asminkuleyo'pibhavennajātasso'pīdṛśannaivavadennakuryāt || 2 ||
sattvenavīryeṇaparākrameṇaśauryeṇadhairyeṇacatejasāca |
ekaḥkule'sminpuruṣovimuktovibhīṣaṇastātakaniṣṭhaeṣaḥ || 3 ||
kinnāmataumānuṣarājaputrāvasmākamekenahirākṣasena |
suprākṛtenāpiraṇenihantumetauśakyaukutobhīṣayasesmabhīro || 4 ||
trilokanāthonanudevarājaśśakromayābhūmitaleniviṣṭaḥ |
bhayārpitāścāpidiśaḥprapannāssarvetathādevagaṇāssamagrāḥ || 5 ||
airāvatovisvaramunnadan sanipātitobhūmitalemayātu |
vikṛṣyadantautumayāprasahyavitrāsitādevagaṇāssamagrāḥ || 6 ||
so'haṃsurāṇāmapidarpahantādaityottamānāmapiśokadātā |
kathannarendrātmajayornaśaktomanuṣyayoḥprākṛtayossuvīryaḥ || 7 ||
athendrakalpasyadurāsadasyamahaujasastadvacananniśamya |
tatomahārthavacanambabhāṣevibhīṣaṇaśśastrabhṛtāṃvariṣṭhaḥ || 8 ||
natātamantretavaniścayo'stibālastvamadyāpyavipakvabuddhiḥ |
tasmāttvayāpyātmavināśanāyavaco'rdhahīnambahuvipralaptam || 9 ||
putrapravādevaturāvaṇasyatvamindrajinmitramukho'siśatruḥ |
yasyedṛśaṃrāghavatovināśanniśamyamohādanumanyasetvam || 10 ||
tvameva vadhyaśca sudurmatiśca |
sa cāpi vadhyo ya aihānayattvām |
bālaṃ dṛḍhaṃ sāhāsikaṃ ca yo'dya |
prāveśayanmantrakRtāṃ samīpam || 11 ||
mūḍho'pragalbho'vinayopapannastīkṣaṇasvabhāvo'lpamatirdurātmā |
mūrkhastvamatyarthasudurmatiścatvamindrajidbālatayābravīṣi || 12 ||
kobrahmadaṇḍapratimaprakāśānarciṣmataḥkālanikāśarūpān |
sahetabāṇānyamadaṇḍakalpānsamakṣamuktānyudhirāghaveṇa || 13 ||
dhanāniratnānisubhūṣaṇānivāsāṃsidivyānimaṇīṃśca |
citrān sītāñcarāmāyanivedyadevīṃvasemarājan nihavītaśokāḥ || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चदशस्सर्गः ।
बृहस्पतेस्तुल्यमतेर्वचस्तन्निशम्ययत्नेनविभीषणस्य ।
ततोमहात्मावचनम्बभाषेतत्रेन्द्रजिन्नैरृतयूथमुख्यः ॥ 1 ॥
किन्नामतेतातकनिष्ठवाक्यमनर्थकञ्चेवेसुबसुभीतवच्च ।
अस्मिन्कुलेयोऽपिभवेन्नजातस्सोऽपीदृशन्नैववदेन्नकुर्यात् ॥ 2 ॥
सत्त्वेनवीर्येणपराक्रमेणशौर्येणधैर्येणचतेजसाच ।
एकःकुलेऽस्मिन्पुरुषोविमुक्तोविभीषणस्तातकनिष्ठएषः ॥ 3 ॥
किन्नामतौमानुषराजपुत्रावस्माकमेकेनहिराक्षसेन ।
सुप्राकृतेनापिरणेनिहन्तुमेतौशक्यौकुतोभीषयसेस्मभीरो ॥ 4 ॥
त्रिलोकनाथोननुदेवराजश्शक्रोमयाभूमितलेनिविष्टः ।
भयार्पिताश्चापिदिशःप्रपन्नास्सर्वेतथादेवगणास्समग्राः ॥ 5 ॥
ऐरावतोविस्वरमुन्नदन् सनिपातितोभूमितलेमयातु ।
विकृष्यदन्तौतुमयाप्रसह्यवित्रासितादेवगणास्समग्राः ॥ 6 ॥
सोऽहंसुराणामपिदर्पहन्तादैत्योत्तमानामपिशोकदाता ।
कथन्नरेन्द्रात्मजयोर्नशक्तोमनुष्ययोःप्राकृतयोस्सुवीर्यः ॥ 7 ॥
अथेन्द्रकल्पस्यदुरासदस्यमहौजसस्तद्वचनन्निशम्य ।
ततोमहार्थवचनम्बभाषेविभीषणश्शस्त्रभृतांवरिष्ठः ॥ 8 ॥
नतातमन्त्रेतवनिश्चयोऽस्तिबालस्त्वमद्याप्यविपक्वबुद्धिः ।
तस्मात्त्वयाप्यात्मविनाशनायवचोऽर्धहीनम्बहुविप्रलप्तम् ॥ 9 ॥
पुत्रप्रवादेवतुरावणस्यत्वमिन्द्रजिन्मित्रमुखोऽसिशत्रुः ।
यस्येदृशंराघवतोविनाशन्निशम्यमोहादनुमन्यसेत्वम् ॥ 10 ॥
त्वमेव वध्यश्च सुदुर्मतिश्च ।
स चापि वध्यो य ऐहानयत्त्वाम् ।
बालं दृढं साहासिकं च योऽद्य ।
प्रावेशयन्मन्त्रक्Rतां समीपम् ॥ 11 ॥
मूढोऽप्रगल्भोऽविनयोपपन्नस्तीक्षणस्वभावोऽल्पमतिर्दुरात्मा ।
मूर्खस्त्वमत्यर्थसुदुर्मतिश्चत्वमिन्द्रजिद्बालतयाब्रवीषि ॥ 12 ॥
कोब्रह्मदण्डप्रतिमप्रकाशानर्चिष्मतःकालनिकाशरूपान् ।
सहेतबाणान्यमदण्डकल्पान्समक्षमुक्तान्युधिराघवेण ॥ 13 ॥
धनानिरत्नानिसुभूषणानिवासांसिदिव्यानिमणींश्च ।
चित्रान् सीताञ्चरामायनिवेद्यदेवींवसेमराजन् निहवीतशोकाः ॥ 14 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
bṛhaspatestulyamatervacastanniśamyayatnenavibhīṣaṇasya |
tatomahātmāvacanambabhāṣetatrendrajinnairṛtayūthamukhyaḥ || 1 ||
kinnāmatetātakaniṣṭhavākyamanarthakañcevesubasubhītavacca |
asminkuleyo'pibhavennajātasso'pīdṛśannaivavadennakuryāt || 2 ||
sattvenavīryeṇaparākrameṇaśauryeṇadhairyeṇacatejasāca |
ekaḥkule'sminpuruṣovimuktovibhīṣaṇastātakaniṣṭhaeṣaḥ || 3 ||
kinnāmataumānuṣarājaputrāvasmākamekenahirākṣasena |
suprākṛtenāpiraṇenihantumetauśakyaukutobhīṣayasesmabhīro || 4 ||
trilokanāthonanudevarājaśśakromayābhūmitaleniviṣṭaḥ |
bhayārpitāścāpidiśaḥprapannāssarvetathādevagaṇāssamagrāḥ || 5 ||
airāvatovisvaramunnadan sanipātitobhūmitalemayātu |
vikṛṣyadantautumayāprasahyavitrāsitādevagaṇāssamagrāḥ || 6 ||
so'haṃsurāṇāmapidarpahantādaityottamānāmapiśokadātā |
kathannarendrātmajayornaśaktomanuṣyayoḥprākṛtayossuvīryaḥ || 7 ||
athendrakalpasyadurāsadasyamahaujasastadvacananniśamya |
tatomahārthavacanambabhāṣevibhīṣaṇaśśastrabhṛtāṃvariṣṭhaḥ || 8 ||
natātamantretavaniścayo'stibālastvamadyāpyavipakvabuddhiḥ |
tasmāttvayāpyātmavināśanāyavaco'rdhahīnambahuvipralaptam || 9 ||
putrapravādevaturāvaṇasyatvamindrajinmitramukho'siśatruḥ |
yasyedṛśaṃrāghavatovināśanniśamyamohādanumanyasetvam || 10 ||
tvameva vadhyaśca sudurmatiśca |
sa cāpi vadhyo ya aihānayattvām |
bālaṃ dṛḍhaṃ sāhāsikaṃ ca yo'dya |
prāveśayanmantrakRtāṃ samīpam || 11 ||
mūḍho'pragalbho'vinayopapannastīkṣaṇasvabhāvo'lpamatirdurātmā |
mūrkhastvamatyarthasudurmatiścatvamindrajidbālatayābravīṣi || 12 ||
kobrahmadaṇḍapratimaprakāśānarciṣmataḥkālanikāśarūpān |
sahetabāṇānyamadaṇḍakalpānsamakṣamuktānyudhirāghaveṇa || 13 ||
dhanāniratnānisubhūṣaṇānivāsāṃsidivyānimaṇīṃśca |
citrān sītāñcarāmāyanivedyadevīṃvasemarājan nihavītaśokāḥ || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.