Valmiki Ramayana Yuddha Kanda Sarga 124 — Telugu Script

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।

అథ చతుర్వింశత్యధికశతతమస్సర్గః ।

Shloka 1

తాంరాత్రిముషితంరామంసుఖోత్థిమరిన్దమమ్ ।
అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యఞ్జయమ్పృష్టవావిభీషణః ॥ 1 ॥

tāṃrātrimuṣitaṃrāmaṃsukhotthimarindamam |
abravītprāñjalirvākyañjayampṛṣṭavāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||

Shloka 2

స్నానానిచాఙ్గరాగాణివస్త్రాణ్యాభరణాని చ ।
చన్దనాని చ దివ్యానిమాల్యానివివిధాని చ ॥ 2 ॥

snānānicāṅgarāgāṇivastrāṇyābharaṇāni ca |
candanāni ca divyānimālyānivividhāni ca || 2 ||

Shloka 3

అలఙ్కారవిదశ్చేమానార్యఃపద్మనిభేక్షణాః ।
ఉపస్థితాస్త్వాంవిధవత్స్నాపయిష్యన్తిరాఘవ ॥ 3 ॥

alaṅkāravidaścemānāryaḥpadmanibhekṣaṇāḥ |
upasthitāstvāṃvidhavatsnāpayiṣyantirāghava || 3 ||

Shloka 4

ఏవముక్తస్తుకాకుత్స్థః ప్రత్యువాచవిభీషణమ్ ।
హరీన్సుగ్రీవముఖ్యాంస్త్వంస్నానేనోపనిమన్త్రయ ॥ 4 ॥

evamuktastukākutsthaḥ pratyuvācavibhīṣaṇam |
harīnsugrīvamukhyāṃstvaṃsnānenopanimantraya || 4 ||

Shloka 5

స తుతామ్యతిధర్మాత్మామమహేతోస్సుఖోచితః ।
సుకుమారోమహాబాహోకుమారః సత్యసంశ్రయః ॥ 5 ॥

sa tutāmyatidharmātmāmamahetossukhocitaḥ |
sukumāromahābāhokumāraḥ satyasaṃśrayaḥ || 5 ||

Shloka 6

తంవినాకైకయీపుత్రమ్భరతన్ధర్మచారిణమ్ ।
న మేస్నానమ్బహుమతంవస్త్రాణ్యాభరణాని చ ॥ 6 ॥

taṃvinākaikayīputrambharatandharmacāriṇam |
na mesnānambahumataṃvastrāṇyābharaṇāni ca || 6 ||

Shloka 7

ఏతత్పశ్యయథాక్షిప్రమ్ప్రతిగచ్ఛామతామ్పురీమ్ ।
అయోధ్యాఙ్గచ్ఛతోహ్యేషపన్థాఃపరమదుర్గమః ॥ 7 ॥

etatpaśyayathākṣiprampratigacchāmatāmpurīm |
ayodhyāṅgacchatohyeṣapanthāḥparamadurgamaḥ || 7 ||

Shloka 8

ఏవముక్తస్తుకాకుత్స్థమ్ప్రత్యువాచవిభీషణః ।
అహ్నాత్వామ్ప్రాపయిష్యామితామ్పురీమ్పార్థివాత్మజ ॥ 8 ॥

evamuktastukākutsthampratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ahnātvāmprāpayiṣyāmitāmpurīmpārthivātmaja || 8 ||

Shloka 9

పుష్పకన్నామభద్రన్తేవిమానంసూర్యసన్నిభమ్ ।
మమభ్రాతుఃకుబేరస్యరావణేనబలీయసా ॥ 9 ॥

puṣpakannāmabhadrantevimānaṃsūryasannibham |
mamabhrātuḥkuberasyarāvaṇenabalīyasā || 9 ||

Shloka 10

హృతన్నిర్జిత్యసఙ్గ్రామేకామగన్దివ్యముత్తమమ్ ।
త్వదర్థమ్పాలితఞ్చేదన్తిష్ఠత్యతులవిక్రమ ॥ 10 ॥

hṛtannirjityasaṅgrāmekāmagandivyamuttamam |
tvadarthampālitañcedantiṣṭhatyatulavikrama || 10 ||

Shloka 11

తదిదమ్మేఘసఙ్కాశంవిమానమిహతిష్ఠతి ।
తేనయాస్యసియానేనత్వమయోధ్యాఙ్గతజ్వరః ॥ 11 ॥

tadidammeghasaṅkāśaṃvimānamihatiṣṭhati |
tenayāsyasiyānenatvamayodhyāṅgatajvaraḥ || 11 ||

Shloka 12

అహన్తేయుద్యనుగ్రాహ్యోయదిస్మరసిమేగుణాన్ ।
వసతావదిహప్రాజ్ఞ యద్యస్తిమయిసౌహృదమ్ ॥ 12 ॥

ahanteyudyanugrāhyoyadismarasimeguṇān |
vasatāvadihaprājña yadyastimayisauhṛdam || 12 ||

Shloka 13

లక్ష్మణేనసహభ్రాత్రావైదేహ్యాభార్యయాసహ ।
అర్చితస్సర్వకామైస్త్వన్తతోరామ గమిష్యసి ॥ 13 ॥

lakṣmaṇenasahabhrātrāvaidehyābhāryayāsaha |
arcitassarvakāmaistvantatorāma gamiṣyasi || 13 ||

Shloka 14

ప్రీతియుక్తస్యవిహితాంససైన్యఃససుహృద్గణః ।
సక్రతియాంరామమేతావద్గృహేణత్వమ్మయోద్యతామ్ ॥ 14 ॥

prītiyuktasyavihitāṃsasainyaḥsasuhṛdgaṇaḥ |
sakratiyāṃrāmametāvadgṛheṇatvammayodyatām || 14 ||

Shloka 15

ప్రణయాద్భహుమానాచ్చసౌహార్దేన చ రాఘవ ।
ప్రసాదాయామిప్రేష్యోఽహం న ఖల్వాజ్ఞాపయామితే ॥ 15 ॥

praṇayādbhahumānāccasauhārdena ca rāghava |
prasādāyāmipreṣyo'haṃ na khalvājñāpayāmite || 15 ||

Shloka 16

ఏవముక్తస్తతోరామఃప్రత్యువాచవిభీషణమ్ ।
రక్షసాంవానరాణాం చ సర్వేషామేవశృణ్వతామ్ ॥ 16 ॥

evamuktastatorāmaḥpratyuvācavibhīṣaṇam |
rakṣasāṃvānarāṇāṃ ca sarveṣāmevaśṛṇvatām || 16 ||

Shloka 17

పూజితోఽస్మిత్వయావీర సాచివ్యేనపరన్తప ।
సర్వాత్మనా చ చేష్టాభిఃసౌహార్దేనపరేణ చ ॥ 17 ॥

pūjito'smitvayāvīra sācivyenaparantapa |
sarvātmanā ca ceṣṭābhiḥsauhārdenapareṇa ca || 17 ||

Shloka 18

న ఖల్వేతన్నకుర్యాన్తేవచనంరాక్షసేశ్వర ।
తన్తుమేభ్రాతరన్ద్రష్టుమ్భరతన్త్వరతేమనః ॥ 18 ॥

na khalvetannakuryāntevacanaṃrākṣaseśvara |
tantumebhrātarandraṣṭumbharatantvaratemanaḥ || 18 ||

Shloka 19

మాన్నివర్తయితుంయోఽసౌచిత్రకూటముపాగతః ।
శిరసాయాచతోయస్యవచనం న కృతమ్మయా ॥ 19 ॥

mānnivartayituṃyo'saucitrakūṭamupāgataḥ |
śirasāyācatoyasyavacanaṃ na kṛtammayā || 19 ||

Shloka 20

కౌసల్యాం చ సుమిత్రాం చ కైకేయీం చ యశస్వినీమ్ ।
గుహం చ సుహృదఞ్చైవపౌరాన్జనపదైస్సహ ॥ 20 ॥

kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm |
guhaṃ ca suhṛdañcaivapaurānjanapadaissaha || 20 ||

Shloka 21

అనుజానీహమాంసౌమ్య పూజితోఽస్మివిభీషణ ।
మన్యుర్నఖలుకర్తవ్యఃసఖేత్వాఞ్చానుమానయే ॥ 21 ॥

anujānīhamāṃsaumya pūjito'smivibhīṣaṇa |
manyurnakhalukartavyaḥsakhetvāñcānumānaye || 21 ||

Shloka 22

ఉపస్థాపయమేశీఘ్రంవిమానంరాక్షసేశ్వర ।
కృతకార్యస్యమేవాసఃకథంస్యాదిహసమ్మతః ॥ 22 ॥

upasthāpayameśīghraṃvimānaṃrākṣaseśvara |
kṛtakāryasyamevāsaḥkathaṃsyādihasammataḥ || 22 ||

Shloka 23

ఏవముక్తస్తురామేణరాక్షసేన్ద్రోవిభీషణః ।
విమానసూర్యసఙ్కాశమాజుహావత్వరాన్వితః ॥ 23 ॥

evamuktasturāmeṇarākṣasendrovibhīṣaṇaḥ |
vimānasūryasaṅkāśamājuhāvatvarānvitaḥ || 23 ||

Shloka 24

తతఃకాఞ్చనచిత్రాఙ్గంవైదూర్యమణివేదికమ్ ।
కూటాగారైఃపరిక్షిప్తంసర్వతోరజతప్రభమ్ ॥ 24 ॥

tataḥkāñcanacitrāṅgaṃvaidūryamaṇivedikam |
kūṭāgāraiḥparikṣiptaṃsarvatorajataprabham || 24 ||

Shloka 25

పాణ్డురాభిఃపతాకాభిర్ధ్వజైశ్చసమలఙ్కృతమ్ ।
శోభితఙ్కాఞ్చనైర్హర్మ్యైర్హేమపద్మవిభూషితైః ॥ 25 ॥

pāṇḍurābhiḥpatākābhirdhvajaiścasamalaṅkṛtam |
śobhitaṅkāñcanairharmyairhemapadmavibhūṣitaiḥ || 25 ||

Shloka 26

ప్రకీర్ణఙ్కిఙ్కిణీజాలైర్ముక్తామణిగవాక్షకమ్ ।
ఘణ్టాజాలైఃపరిక్షిప్తంసర్వతోమధురస్వనమ్ ॥ 26 ॥

prakīrṇaṅkiṅkiṇījālairmuktāmaṇigavākṣakam |
ghaṇṭājālaiḥparikṣiptaṃsarvatomadhurasvanam || 26 ||

Shloka 27

యన్మేరుశిఖరాకారన్నిర్మితంవిశ్వకర్మణా ।
బృహభిర్భూషితంహర్మ్యైర్ముక్తారజతశోభితైః ॥ 27 ॥

yanmeruśikharākārannirmitaṃviśvakarmaṇā |
bṛhabhirbhūṣitaṃharmyairmuktārajataśobhitaiḥ || 27 ||

Shloka 28

తలైస్స్ఫటికచిత్రాఙ్గైదూర్యైశ్చవరాసనైః ।
మహార్హాస్తరణోపేతైరుపపన్నమ్మహాధనైః ॥ 28 ॥

talaissphaṭikacitrāṅgaidūryaiścavarāsanaiḥ |
mahārhāstaraṇopetairupapannammahādhanaiḥ || 28 ||

Shloka 29

ఉపస్థితమనాధృష్యన్తద్విమానమ్మనోజవమ్ ।
నివేదయిత్వారామాయతస్థౌతత్రవిభీషణః ॥ 29 ॥

upasthitamanādhṛṣyantadvimānammanojavam |
nivedayitvārāmāyatasthautatravibhīṣaṇaḥ || 29 ||

Shloka 30

తత్పుష్పకఙ్కామగమంవిమానముపస్థితమ్భూధరసన్నికాశమ్ ।
దృష్టవాతదావిస్మయమాజగామరామస్ససౌమిత్రిరుదారసత్త్వః ॥ 30 ॥

tatpuṣpakaṅkāmagamaṃvimānamupasthitambhūdharasannikāśam |
dṛṣṭavātadāvismayamājagāmarāmassasaumitrirudārasattvaḥ || 30 ||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే చతుర్వింశత్యధికశతతమస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ चतुर्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।

तांरात्रिमुषितंरामंसुखोत्थिमरिन्दमम् ।

अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यञ्जयम्पृष्टवाविभीषणः ॥ 1 ॥

स्नानानिचाङ्गरागाणिवस्त्राण्याभरणानि च ।

चन्दनानि च दिव्यानिमाल्यानिविविधानि च ॥ 2 ॥

अलङ्कारविदश्चेमानार्यःपद्मनिभेक्षणाः ।

उपस्थितास्त्वांविधवत्स्नापयिष्यन्तिराघव ॥ 3 ॥

एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थः प्रत्युवाचविभीषणम् ।

हरीन्सुग्रीवमुख्यांस्त्वंस्नानेनोपनिमन्त्रय ॥ 4 ॥

स तुताम्यतिधर्मात्माममहेतोस्सुखोचितः ।

सुकुमारोमहाबाहोकुमारः सत्यसंश्रयः ॥ 5 ॥

तंविनाकैकयीपुत्रम्भरतन्धर्मचारिणम् ।

न मेस्नानम्बहुमतंवस्त्राण्याभरणानि च ॥ 6 ॥

एतत्पश्ययथाक्षिप्रम्प्रतिगच्छामताम्पुरीम् ।

अयोध्याङ्गच्छतोह्येषपन्थाःपरमदुर्गमः ॥ 7 ॥

एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थम्प्रत्युवाचविभीषणः ।

अह्नात्वाम्प्रापयिष्यामिताम्पुरीम्पार्थिवात्मज ॥ 8 ॥

पुष्पकन्नामभद्रन्तेविमानंसूर्यसन्निभम् ।

ममभ्रातुःकुबेरस्यरावणेनबलीयसा ॥ 9 ॥

हृतन्निर्जित्यसङ्ग्रामेकामगन्दिव्यमुत्तमम् ।

त्वदर्थम्पालितञ्चेदन्तिष्ठत्यतुलविक्रम ॥ 10 ॥

तदिदम्मेघसङ्काशंविमानमिहतिष्ठति ।

तेनयास्यसियानेनत्वमयोध्याङ्गतज्वरः ॥ 11 ॥

अहन्तेयुद्यनुग्राह्योयदिस्मरसिमेगुणान् ।

वसतावदिहप्राज्ञ यद्यस्तिमयिसौहृदम् ॥ 12 ॥

लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावैदेह्याभार्ययासह ।

अर्चितस्सर्वकामैस्त्वन्ततोराम गमिष्यसि ॥ 13 ॥

प्रीतियुक्तस्यविहितांससैन्यःससुहृद्गणः ।

सक्रतियांराममेतावद्गृहेणत्वम्मयोद्यताम् ॥ 14 ॥

प्रणयाद्भहुमानाच्चसौहार्देन च राघव ।

प्रसादायामिप्रेष्योऽहं न खल्वाज्ञापयामिते ॥ 15 ॥

एवमुक्तस्ततोरामःप्रत्युवाचविभीषणम् ।

रक्षसांवानराणां च सर्वेषामेवशृण्वताम् ॥ 16 ॥

पूजितोऽस्मित्वयावीर साचिव्येनपरन्तप ।

सर्वात्मना च चेष्टाभिःसौहार्देनपरेण च ॥ 17 ॥

न खल्वेतन्नकुर्यान्तेवचनंराक्षसेश्वर ।

तन्तुमेभ्रातरन्द्रष्टुम्भरतन्त्वरतेमनः ॥ 18 ॥

मान्निवर्तयितुंयोऽसौचित्रकूटमुपागतः ।

शिरसायाचतोयस्यवचनं न कृतम्मया ॥ 19 ॥

कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् ।

गुहं च सुहृदञ्चैवपौरान्जनपदैस्सह ॥ 20 ॥

अनुजानीहमांसौम्य पूजितोऽस्मिविभीषण ।

मन्युर्नखलुकर्तव्यःसखेत्वाञ्चानुमानये ॥ 21 ॥

उपस्थापयमेशीघ्रंविमानंराक्षसेश्वर ।

कृतकार्यस्यमेवासःकथंस्यादिहसम्मतः ॥ 22 ॥

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।

विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ॥ 23 ॥

ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।

कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ॥ 24 ॥

पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।

शोभितङ्काञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ॥ 25 ॥

प्रकीर्णङ्किङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।

घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ॥ 26 ॥

यन्मेरुशिखराकारन्निर्मितंविश्वकर्मणा ।

बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ॥ 27 ॥

तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।

महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नम्महाधनैः ॥ 28 ॥

उपस्थितमनाधृष्यन्तद्विमानम्मनोजवम् ।

निवेदयित्वारामायतस्थौतत्रविभीषणः ॥ 29 ॥

तत्पुष्पकङ्कामगमंविमानमुपस्थितम्भूधरसन्निकाशम् ।

दृष्टवातदाविस्मयमाजगामरामस्ससौमित्रिरुदारसत्त्वः ॥ 30 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुर्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

6.124 యుద్ధకాణ్డ - చతుర్వింశత్యధికశతతమ సర్గః