Summary — Nepali
AI-generated · not yet verified
The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.
బభూవహృష్టస్తంహత్వాశక్రజేతారమాహవే ॥ 1 ॥
babhūvahṛṣṭastaṃhatvāśakrajetāramāhave || 1 ||
रुधिरले लतपतिएको शरीर भएका, शुभ लक्षणयुक्त लक्ष्मण इन्द्रजितलाई युद्धमा मारेर हर्षित भए। AI
సన్నిపత్యమహాతేజాస్తాంశ్చసర్వాన్వనౌకసః ॥ 2 ॥
sannipatyamahātejāstāṃścasarvānvanaukasaḥ || 2 ||
त्यसपछि महातेजस्वी वीर्यवान् लक्ष्मणले जाम्बवान्, हनुमान् र ती सबै वानरहरूलाई भेटे। AI
విభీషణమవష్టభ్యహనూమన్తఞ్చలక్ష్మణః ॥ 3 ॥
vibhīṣaṇamavaṣṭabhyahanūmantañcalakṣmaṇaḥ || 3 ||
त्यसपछि लक्ष्मणले विभीषणलाई अँगालो हालेर (सहारा दिई) हनुमान्लाई पनि साथमा लिई जहाँ सुग्रीव र राघव थिए, त्यहाँ शीघ्र आए। AI
తస్థౌభ్రాతృసమీపస్థఃశక్రస్యేన్ద్రానుజోయథా ॥ 4 ॥
tasthaubhrātṛsamīpasthaḥśakrasyendrānujoyathā || 4 ||
त्यसपछि सौमित्र (लक्ष्मण) रामनजिक पुगी प्रणाम गरेर इन्द्रका अनुज (विष्णु) जस्तै दाजुको नजिक उभिए। AI
ఆచచక్షేతదావీరోఘోరమిన్ద్రజితోవధమ్ ॥ 5 ॥
ācacakṣetadāvīroghoramindrajitovadham || 5 ||
त्यसपछि वीर लक्ष्मणले गर्जन गर्दै महात्मा राघवकहाँ आई इन्द्रजितको भयानक वधको वृत्तान्त सुनाए। AI
న్యవేదయతరామాయతదాహృష్టోవిభీషణః ॥ 6 ॥
nyavedayatarāmāyatadāhṛṣṭovibhīṣaṇaḥ || 6 ||
त्यसपछि हर्षित विभीषणले महात्मा लक्ष्मणद्वारा रावणका पुत्रको शिर छेदन भएको कुरा रामलाई जनाए। AI
ప్రహర్షమతులంలేభేవాక్యఞ్చేదమువాచ హ ॥ 7 ॥
praharṣamatulaṃlebhevākyañcedamuvāca ha || 7 ||
महावीर्यवान् रामले इन्द्रजितको वधको कुरा सुनेरै अतुलनीय हर्ष प्राप्त गरे र यी वचन बोले। AI
రావణేర్హివినాశేనజితముత్యపధారయ ॥ 8 ॥
rāvaṇerhivināśenajitamutyapadhāraya || 8 ||
हे लक्ष्मण, साधु! म तुष्ट भएँ, तिमीले गाह्रो कर्म गर्यौ। रावणका पुत्रको नाश भएपछि युद्ध जितिएको निश्चय जान। AI
లజ్జమానమ్బలాత్స్నేహాదఙ్గమారోప్యవీర్యవాన్ ॥ 9 ॥
lajjamānambalātsnehādaṅgamāropyavīryavān || 9 ||
वीर्यवान् रामले कीर्ति बढाउने त्यो लक्ष्मणलाई शिरमा सुँघेर, लजाउँदै गरेका उनलाई स्नेहवश बलपूर्वक आफ्नो अङ्गमा राखे ॥ 9 ॥ AI
భ్రాతరంలక్ష్మణంస్నిగ్ధమ్పునఃపునరుదైక్షత ॥ 10 ॥
bhrātaraṃlakṣmaṇaṃsnigdhampunaḥpunarudaikṣata || 10 ||
उनलाई काखमा बसालेर, अत्यन्त पीडित भएका स्निग्ध भाइ लक्ष्मणलाई अँगालो हालेर फेरि फेरि हेरे ॥ 10 ॥ AI
రామస్తుదుఃఖసన్తప్తన్తన్తునిఃశ్వాసపీడితమ్ ॥ 11 ॥
rāmastuduḥkhasantaptantantuniḥśvāsapīḍitam || 11 ||
शल्यले पीडित भई निसास्सिँदै गरेका, दुःखले सन्तप्त र निःश्वासले पीडित त्यो लक्ष्मणलाई रामले हेरे ॥ 11 ॥ AI
ఉవాచలక్ష్మణంవాక్యమాశ్వాస్యపురుషర్షభః ॥ 12 ॥
uvācalakṣmaṇaṃvākyamāśvāsyapuruṣarṣabhaḥ || 12 ||
पुरुषश्रेष्ठ रामले उनको शिरमा सुँघेर, फेरि छोएर, हतारिँदै लक्ष्मणलाई आश्वासन दिँदै यो वचन भने ॥ 12 ॥ AI
అద్యమన్యేహతేపుత్రేరావణన్నిహతంయుధి ॥ 13 ॥
adyamanyehateputrerāvaṇannihataṃyudhi || 13 ||
दुष्कर कर्म गर्ने तिमीले परम कल्याणकारी कर्म गर्यौ; आज मैले तिम्रो पुत्रबाट युद्धमा रावण मारिएको देखें ॥ 13 ॥ AI
రావణస్యనృశంసస్యదిష్ట్యావీరత్వయారణే ॥ 14 ॥
rāvaṇasyanṛśaṃsasyadiṣṭyāvīratvayāraṇe || 14 ||
आज त्यो दुरात्मा शत्रु मारिएपछि म विजयी भएँ; भाग्यवश युद्धमा तिम्रो वीरताले नृशंस रावणको वध भयो ॥ 14 ॥ AI
విభీషణహనూమద్భ్యాఙ్కృతఙ్కర్మమహద్రణే ॥ 15 ॥
vibhīṣaṇahanūmadbhyāṅkṛtaṅkarmamahadraṇe || 15 ||
किनकि युद्धमा विभीषण र हनुमान्ले ठूलो कर्म गरे; मेरो दाहिने बाहु जो सहायताको आश्रय थियो, त्यो काटियो ॥ 15 ॥ AI
విరమిత్రఃకృతోఽస్మ్యద్యనిర్యాస్యతిహిరావణః ॥ 16 ॥
viramitraḥkṛto'smyadyaniryāsyatihirāvaṇaḥ || 16 ||
अहो, तीन दिनरातमा वीर रावण कुनै प्रकारले मेरो बाणले गिराइयो; आज म शत्रुरहित भएँ, अब रावण फर्केर आउने छैन ॥ 16 ॥ AI
తమ్పుత్రవధసన్తప్తన్నిర్యాన్తంరాక్షసాధిపమ్ ॥ 17 ॥
tamputravadhasantaptanniryāntaṃrākṣasādhipam || 17 ||
ठूलो सेनाको व्यूहले छोरालाई मारिएको सुनेर, छोराको वधले तप्त भएको त्यो राक्षसहरूको राजालाई निर्याण गर्दै (युद्धका लागि बाहिर निस्कँदै) — AI
త్వయాలక్ష్మణనాథేనసీతా చ పృథివీ చ మే ॥ 18 ॥
tvayālakṣmaṇanāthenasītā ca pṛthivī ca me || 18 ||
ठूलो सेनाले घेरेर दुर्जय (त्यो रावण) लाई म हनन गर्नेछु। तिमी लक्ष्मणका नाथ (स्वामी)ले सीता र पृथ्वी मेरा — AI
సతమ్భ్రాతరమాశ్వాస్యపరిష్వజ్య చ రాఘవః ॥ 19 ॥
satambhrātaramāśvāsyapariṣvajya ca rāghavaḥ || 19 ||
त्यो शक्रलाई पनि जित्ने युद्धमा मारिएपछि ती दुष्प्राप्य (सीता र पृथ्वी) हुँदैनन्। राघव (राम)ले आफ्ना भाइलाई आश्वासन दिएर अँगालो हाले — AI
సశల్యోఽయమ్మహాప్రాజ్ఞస్సౌమిత్రిర్మిత్రవత్సలః ॥ 20 ॥
saśalyo'yammahāprājñassaumitrirmitravatsalaḥ || 20 ||
रामले प्रसन्न भएर सुषेणलाई सम्बोधन गरी यसो भने — हे महाप्राज्ञ, मित्रवत्सल सौमित्र (लक्ष्मण) शल्य (बाण) सहित छन् — AI
విశల్యఃక్రియతాఙ్క్షిప్రంసౌమిత్రిస్సవిభీషణః ॥ 21 ॥
viśalyaḥkriyatāṅkṣipraṃsaumitrissavibhīṣaṇaḥ || 21 ||
जसरी उनी सुस्वस्थ हुन्छन् त्यसरी तिमी उपचार गर। सौमित्र (लक्ष्मण) र विभीषणलाई शीघ्र शल्यरहित गराइयोस् — AI
యేచాప్యన్యేఽత్రయుధ్యన్తిసశల్యావ్రణినస్తథా ॥ 22 ॥
yecāpyanye'trayudhyantisaśalyāvraṇinastathā || 22 ||
ऋक्ष (भालु) र वानर सेनाका शूरवीरहरू, रूखसँग युद्ध गर्नेहरू, र यहाँ जो अन्य युद्ध गर्दै छन्, ती पनि शल्य र घाउ सहित छन् — AI
ఏవముక్తస్తురామేణమహాత్మాహరియూథపః ॥ 23 ॥
evamuktasturāmeṇamahātmāhariyūthapaḥ || 23 ||
ती सबैलाई पनि प्रयत्नपूर्वक सुखी बनाइयोस्। यसरी रामबाट भनिएपछि महात्मा हरियूथप (वानरसेनापति सुषेण) — AI
స తస్యగన్ధమాఘ్రాయవిశల్యస్సమపద్యత ॥ 24 ॥
sa tasyagandhamāghrāyaviśalyassamapadyata || 24 ||
सुषेणले लक्ष्मणका लागि परम औषधि दिए। त्यसको गन्ध सुँघेर उनी शल्यरहित भए — AI
విభీషణముఖానాం చ సుహృదాంరాఘవాజ్నాయా ॥ 25 ॥
vibhīṣaṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃrāghavājnāyā || 25 ||
त्यसपछि लक्ष्मण निर्वेदरहित भए, र उनका घाउहरू पनि पूर्ण रूपमा भरिए। विभीषणलगायतका सुहृदहरूले राघवको आज्ञा पाएर (त्यसै गरे)। AI
తతఃప్రకృతిమాపన్నోహృతశల్యోగతవ్యథః ॥ 26 ॥
tataḥprakṛtimāpannohṛtaśalyogatavyathaḥ || 26 ||
त्यसपछि उनले सबै प्रमुख वानरहरूको उपचार गरे। त्यसपछि शल्य हटेको र पीडा गएको लक्ष्मणले स्वाभाविक अवस्था प्राप्त गरे। AI
తదైవరామఃప్లవగాధిపస్తథావిభీషణశ్చర్క్షపతిశ్చజామ్బవాన్ ।
ఆవేక్ష్యసౌమిత్రిమరోగముథతితమ్ముదాససైన్యాస్సుచిరఞ్జహర్షిరే ॥ 27 ॥
tadaivarāmaḥplavagādhipastathāvibhīṣaṇaścarkṣapatiścajāmbavān |
āvekṣyasaumitrimarogamuthatitammudāsasainyāssucirañjaharṣire || 27 ||
सुमित्राका पुत्र लक्ष्मण क्षणभरमै ज्वररहित भई प्रसन्न भए। त्यसै बेला राम, वानराधिपति सुग्रीव, विभीषण र भालुहरूका पति जाम्बवानले लक्ष्मणलाई रोगमुक्त र उठेको देखेर प्रसन्न भए, र सेनाहरूले पनि धेरै बेरसम्म हर्ष मनाए। AI
బభూవహృష్టోవానరేన్ద్రోనిశమ్యతంశక్రజితన్నిపాతితమ్ ॥ 28 ॥
babhūvahṛṣṭovānarendroniśamyataṃśakrajitannipātitam || 28 ||
दशरथका महात्मा पुत्र रामले लक्ष्मणको त्यो दुष्कर कार्यको पूजा गरे। इन्द्रजितको निपात भएको सुनेर वानरेन्द्र सुग्रीव हर्षित भए। AI