📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.92 యుద్ధకాణ్డ - ద్వినవతితమ సర్గః
6.92 Yuddhakanda - Dvinavatitama Sargah
Valmiki Telugu
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వినవతితమస్సర్గః ।
రుధిరక్లిన్నగాత్రస్తులక్ష్మణఃశుభలక్షణః ।
బభూవహృష్టస్తంహత్వాశక్రజేతారమాహవే ॥ 1 ॥
తతఃసజామ్బవన్తఞ్చహనూమన్తఞ్చవీర్యవాన్ ।
సన్నిపత్యమహాతేజాస్తాంశ్చసర్వాన్వనౌకసః ॥ 2 ॥
ఆజగామతతఃశీఘ్రంయత్రసుగ్రీవరాఘవౌ ।
విభీషణమవష్టభ్యహనూమన్తఞ్చలక్ష్మణః ॥ 3 ॥
తతోరామమభిక్రమ్యసౌమిత్రిరభివాద్య చ ।
తస్థౌభ్రాతృసమీపస్థఃశక్రస్యేన్ద్రానుజోయథా ॥ 4 ॥
నిష్టనన్నివచాగత్యరాఘవాయమహాత్మనే ।
ఆచచక్షేతదావీరోఘోరమిన్ద్రజితోవధమ్ ॥ 5 ॥
రావణేస్తుశిరశ్ఛిన్నంలక్ష్మణేనమహాత్మనా ।
న్యవేదయతరామాయతదాహృష్టోవిభీషణః ॥ 6 ॥
శ్రుత్వైవతుమహావీర్యోలక్షణనేన్ద్రజిద్వధమ్ ।
ప్రహర్షమతులంలేభేవాక్యఞ్చేదమువాచ హ ॥ 7 ॥
సాధులక్ష్మణతుష్టోఽస్మికర్మచాసుకరఙ్కృతమ్ ।
రావణేర్హివినాశేనజితముత్యపధారయ ॥ 8 ॥
స తంశిరస్యుపాఘ్రాయలక్ష్మణఙ్కీర్తివర్ధనమ్ ।
లజ్జమానమ్బలాత్స్నేహాదఙ్గమారోప్యవీర్యవాన్ ॥ 9 ॥
ఉపవేశ్యతముత్సఙ్గేపరిష్వజ్యావపీడితమ్ ।
భ్రాతరంలక్ష్మణంస్నిగ్ధమ్పునఃపునరుదైక్షత ॥ 10 ॥
శల్యసమ్పీడితంశస్తన్నిఃశ్వసన్తన్తుంలక్ష్మణమ్ ।
రామస్తుదుఃఖసన్తప్తన్తన్తునిఃశ్వాసపీడితమ్ ॥ 11 ॥
మూర్ధ్నిచైనముపాఘ్రాయభూయఃసంస్పృశ్య చ త్వరన్ ।
ఉవాచలక్ష్మణంవాక్యమాశ్వాస్యపురుషర్షభః ॥ 12 ॥
కృతమ్పరమకల్యాణఙ్కర్మదుష్కరకర్మణా ।
అద్యమన్యేహతేపుత్రేరావణన్నిహతంయుధి ॥ 13 ॥
అద్యాహంవిజయీశత్రౌహతేతస్మిన్ దురాత్మని ।
రావణస్యనృశంసస్యదిష్ట్యావీరత్వయారణే ॥ 14 ॥
ఛిన్నోహిదక్షిణోబాహుః స హితస్యవ్యపాశ్రయః ।
విభీషణహనూమద్భ్యాఙ్కృతఙ్కర్మమహద్రణే ॥ 15 ॥
అహోరాత్రైస్త్రిభిర్వీరఃకథఞ్చితవన్దిపాతితః ।
విరమిత్రఃకృతోఽస్మ్యద్యనిర్యాస్యతిహిరావణః ॥ 16 ॥
బలవ్యూహేనమహతాశ్రుత్వాపుత్త్రన్నిపాతితమ్ ।
తమ్పుత్రవధసన్తప్తన్నిర్యాన్తంరాక్షసాధిపమ్ ॥ 17 ॥
బలేనావృత్యమహతానిహనిష్యామిదుర్జయమ్ ।
త్వయాలక్ష్మణనాథేనసీతా చ పృథివీ చ మే ॥ 18 ॥
న దుష్ప్రాపాహతేతస్మిన్ శక్రజేతరిచాహవే ।
సతమ్భ్రాతరమాశ్వాస్యపరిష్వజ్య చ రాఘవః ॥ 19 ॥
రామఃసుషేణమ్ముదితస్సమాభాష్యేదమబ్రవీత్ ।
సశల్యోఽయమ్మహాప్రాజ్ఞస్సౌమిత్రిర్మిత్రవత్సలః ॥ 20 ॥
యథాభవతిసుస్వస్థస్తథాత్వంసముపాచర ।
విశల్యఃక్రియతాఙ్క్షిప్రంసౌమిత్రిస్సవిభీషణః ॥ 21 ॥
ఋక్ష్వానరసైన్యానాంశూరాణాన్ద్రుమయోధినామ్ ।
యేచాప్యన్యేఽత్రయుధ్యన్తిసశల్యావ్రణినస్తథా ॥ 22 ॥
తేఽపిసర్వేప్రయత్నేనక్రియన్తాంసుఖినస్తథా ।
ఏవముక్తస్తురామేణమహాత్మాహరియూథపః ॥ 23 ॥
లక్ష్మణాయదరౌనస్తస్సుషేణఃపరమౌషధమ్ ।
స తస్యగన్ధమాఘ్రాయవిశల్యస్సమపద్యత ॥ 24 ॥
తదానిర్వేదనశ్చైవసంరూఢవ్రణఏవ చ ।
విభీషణముఖానాం చ సుహృదాంరాఘవాజ్నాయా ॥ 25 ॥
సర్వవానరముఖ్యానాఞ్చికిత్సామకరోత్తదా ।
తతఃప్రకృతిమాపన్నోహృతశల్యోగతవ్యథః ॥ 26 ॥
సౌమిత్రిర్ముదితస్తత్ర క్షణేన విగతజ్వరః ।
తదైవరామఃప్లవగాధిపస్తథావిభీషణశ్చర్క్షపతిశ్చజామ్బవాన్ ।
ఆవేక్ష్యసౌమిత్రిమరోగముథతితమ్ముదాససైన్యాస్సుచిరఞ్జహర్షిరే ॥ 27 ॥
అపూజయత్కర్మ స లక్ష్మణస్యసుదుష్కరన్దాశరథిర్మహాత్మా ।
బభూవహృష్టోవానరేన్ద్రోనిశమ్యతంశక్రజితన్నిపాతితమ్ ॥ 28 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ద్వినవతితమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvinavatitamassargaḥ |
rudhiraklinnagātrastulakṣmaṇaḥśubhalakṣaṇaḥ |
babhūvahṛṣṭastaṃhatvāśakrajetāramāhave || 1 ||
tataḥsajāmbavantañcahanūmantañcavīryavān |
sannipatyamahātejāstāṃścasarvānvanaukasaḥ || 2 ||
ājagāmatataḥśīghraṃyatrasugrīvarāghavau |
vibhīṣaṇamavaṣṭabhyahanūmantañcalakṣmaṇaḥ || 3 ||
tatorāmamabhikramyasaumitrirabhivādya ca |
tasthaubhrātṛsamīpasthaḥśakrasyendrānujoyathā || 4 ||
niṣṭanannivacāgatyarāghavāyamahātmane |
ācacakṣetadāvīroghoramindrajitovadham || 5 ||
rāvaṇestuśiraśchinnaṃlakṣmaṇenamahātmanā |
nyavedayatarāmāyatadāhṛṣṭovibhīṣaṇaḥ || 6 ||
śrutvaivatumahāvīryolakṣaṇanendrajidvadham |
praharṣamatulaṃlebhevākyañcedamuvāca ha || 7 ||
sādhulakṣmaṇatuṣṭo'smikarmacāsukaraṅkṛtam |
rāvaṇerhivināśenajitamutyapadhāraya || 8 ||
sa taṃśirasyupāghrāyalakṣmaṇaṅkīrtivardhanam |
lajjamānambalātsnehādaṅgamāropyavīryavān || 9 ||
upaveśyatamutsaṅgepariṣvajyāvapīḍitam |
bhrātaraṃlakṣmaṇaṃsnigdhampunaḥpunarudaikṣata || 10 ||
śalyasampīḍitaṃśastanniḥśvasantantuṃlakṣmaṇam |
rāmastuduḥkhasantaptantantuniḥśvāsapīḍitam || 11 ||
mūrdhnicainamupāghrāyabhūyaḥsaṃspṛśya ca tvaran |
uvācalakṣmaṇaṃvākyamāśvāsyapuruṣarṣabhaḥ || 12 ||
kṛtamparamakalyāṇaṅkarmaduṣkarakarmaṇā |
adyamanyehateputrerāvaṇannihataṃyudhi || 13 ||
adyāhaṃvijayīśatrauhatetasmin durātmani |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyadiṣṭyāvīratvayāraṇe || 14 ||
chinnohidakṣiṇobāhuḥ sa hitasyavyapāśrayaḥ |
vibhīṣaṇahanūmadbhyāṅkṛtaṅkarmamahadraṇe || 15 ||
ahorātraistribhirvīraḥkathañcitavandipātitaḥ |
viramitraḥkṛto'smyadyaniryāsyatihirāvaṇaḥ || 16 ||
balavyūhenamahatāśrutvāputtrannipātitam |
tamputravadhasantaptanniryāntaṃrākṣasādhipam || 17 ||
balenāvṛtyamahatānihaniṣyāmidurjayam |
tvayālakṣmaṇanāthenasītā ca pṛthivī ca me || 18 ||
na duṣprāpāhatetasmin śakrajetaricāhave |
satambhrātaramāśvāsyapariṣvajya ca rāghavaḥ || 19 ||
rāmaḥsuṣeṇammuditassamābhāṣyedamabravīt |
saśalyo'yammahāprājñassaumitrirmitravatsalaḥ || 20 ||
yathābhavatisusvasthastathātvaṃsamupācara |
viśalyaḥkriyatāṅkṣipraṃsaumitrissavibhīṣaṇaḥ || 21 ||
ṛkṣvānarasainyānāṃśūrāṇāndrumayodhinām |
yecāpyanye'trayudhyantisaśalyāvraṇinastathā || 22 ||
te'pisarveprayatnenakriyantāṃsukhinastathā |
evamuktasturāmeṇamahātmāhariyūthapaḥ || 23 ||
lakṣmaṇāyadaraunastassuṣeṇaḥparamauṣadham |
sa tasyagandhamāghrāyaviśalyassamapadyata || 24 ||
tadānirvedanaścaivasaṃrūḍhavraṇaeva ca |
vibhīṣaṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃrāghavājnāyā || 25 ||
sarvavānaramukhyānāñcikitsāmakarottadā |
tataḥprakṛtimāpannohṛtaśalyogatavyathaḥ || 26 ||
saumitrirmuditastatra kṣaṇena vigatajvaraḥ |
tadaivarāmaḥplavagādhipastathāvibhīṣaṇaścarkṣapatiścajāmbavān |
āvekṣyasaumitrimarogamuthatitammudāsasainyāssucirañjaharṣire || 27 ||
apūjayatkarma sa lakṣmaṇasyasuduṣkarandāśarathirmahātmā |
babhūvahṛṣṭovānarendroniśamyataṃśakrajitannipātitam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||