ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .
අථ ද්විනවතිතමස්සර්ගඃ .
රුධිරක්ලින්නගාත්රස්තුලක්ෂ්මණඃශුභලක්ෂණඃ .
බභූවහෘෂ්ටස්තංහත්වාශක්රජේතාරමාහවේ .. 1 ..
තතඃසජාම්බවන්තඤ්චහනූමන්තඤ්චවීර්යවාන් .
සන්නිපත්යමහාතේජාස්තාංශ්චසර්වාන්වනෞකසඃ .. 2 ..
ආජගාමතතඃශීඝ්රංයත්රසුග්රීවරාඝවෞ .
විභීෂණමවෂ්ටභ්යහනූමන්තඤ්චලක්ෂ්මණඃ .. 3 ..
තතෝරාමමභික්රම්යසෞමිත්රිරභිවාද්ය ච .
තස්ථෞභ්රාතෘසමීපස්ථඃශක්රස්යේන්ද්රානුජෝයථා .. 4 ..
නිෂ්ටනන්නිවචාගත්යරාඝවායමහාත්මනේ .
ආචචක්ෂේතදාවීරෝඝෝරමින්ද්රජිතෝවධම් .. 5 ..
රාවණේස්තුශිරශ්ඡින්නංලක්ෂ්මණේනමහාත්මනා .
න්යවේදයතරාමායතදාහෘෂ්ටෝවිභීෂණඃ .. 6 ..
ශ්රුත්වෛවතුමහාවීර්යෝලක්ෂණනේන්ද්රජිද්වධම් .
ප්රහර්ෂමතුලංලේභේවාක්යඤ්චේදමුවාච හ .. 7 ..
සාධුලක්ෂ්මණතුෂ්ටෝ(අ)ස්මිකර්මචාසුකරඞ්කෘතම් .
රාවණේර්හිවිනාශේනජිතමුත්යපධාරය .. 8 ..
ස තංශිරස්යුපාඝ්රායලක්ෂ්මණඞ්කීර්තිවර්ධනම් .
ලජ්ජමානම්බලාත්ස්නේහාදඞ්ගමාරෝප්යවීර්යවාන් .. 9 ..
උපවේශ්යතමුත්සඞ්ගේපරිෂ්වජ්යාවපීඩිතම් .
භ්රාතරංලක්ෂ්මණංස්නිග්ධම්පුනඃපුනරුදෛක්ෂත .. 10 ..
ශල්යසම්පීඩිතංශස්තන්නිඃශ්වසන්තන්තුංලක්ෂ්මණම් .
රාමස්තුදුඃඛසන්තප්තන්තන්තුනිඃශ්වාසපීඩිතම් .. 11 ..
මූර්ධ්නිචෛනමුපාඝ්රායභූයඃසංස්පෘශ්ය ච ත්වරන් .
උවාචලක්ෂ්මණංවාක්යමාශ්වාස්යපුරුෂර්ෂභඃ .. 12 ..
කෘතම්පරමකල්යාණඞ්කර්මදුෂ්කරකර්මණා .
අද්යමන්යේහතේපුත්රේරාවණන්නිහතංයුධි .. 13 ..
අද්යාහංවිජයීශත්රෞහතේතස්මින් දුරාත්මනි .
රාවණස්යනෘශංසස්යදිෂ්ට්යාවීරත්වයාරණේ .. 14 ..
ඡින්නෝහිදක්ෂිණෝබාහුඃ ස හිතස්යව්යපාශ්රයඃ .
විභීෂණහනූමද්භ්යාඞ්කෘතඞ්කර්මමහද්රණේ .. 15 ..
අහෝරාත්රෛස්ත්රිභිර්වීරඃකථඤ්චිතවන්දිපාතිතඃ .
විරමිත්රඃකෘතෝ(අ)ස්ම්යද්යනිර්යාස්යතිහිරාවණඃ .. 16 ..
බලව්යූහේනමහතාශ්රුත්වාපුත්ත්රන්නිපාතිතම් .
තම්පුත්රවධසන්තප්තන්නිර්යාන්තංරාක්ෂසාධිපම් .. 17 ..
බලේනාවෘත්යමහතානිහනිෂ්යාමිදුර්ජයම් .
ත්වයාලක්ෂ්මණනාථේනසීතා ච පෘථිවී ච මේ .. 18 ..
න දුෂ්ප්රාපාහතේතස්මින් ශක්රජේතරිචාහවේ .
සතම්භ්රාතරමාශ්වාස්යපරිෂ්වජ්ය ච රාඝවඃ .. 19 ..
රාමඃසුෂේණම්මුදිතස්සමාභාෂ්යේදමබ්රවීත් .
සශල්යෝ(අ)යම්මහාප්රාජ්ඤස්සෞමිත්රිර්මිත්රවත්සලඃ .. 20 ..
යථාභවතිසුස්වස්ථස්තථාත්වංසමුපාචර .
විශල්යඃක්රියතාඞ්ක්ෂිප්රංසෞමිත්රිස්සවිභීෂණඃ .. 21 ..
ඍක්ෂ්වානරසෛන්යානාංශූරාණාන්ද්රුමයෝධිනාම් .
යේචාප්යන්යේ(අ)ත්රයුධ්යන්තිසශල්යාව්රණිනස්තථා .. 22 ..
තේ(අ)පිසර්වේප්රයත්නේනක්රියන්තාංසුඛිනස්තථා .
ඒවමුක්තස්තුරාමේණමහාත්මාහරියූථපඃ .. 23 ..
ලක්ෂ්මණායදරෞනස්තස්සුෂේණඃපරමෞෂධම් .
ස තස්යගන්ධමාඝ්රායවිශල්යස්සමපද්යත .. 24 ..
තදානිර්වේදනශ්චෛවසංරූඪව්රණඒව ච .
විභීෂණමුඛානාං ච සුහෘදාංරාඝවාජ්නායා .. 25 ..
සර්වවානරමුඛ්යානාඤ්චිකිත්සාමකරෝත්තදා .
තතඃප්රකෘතිමාපන්නෝහෘතශල්යෝගතව්යථඃ .. 26 ..
සෞමිත්රිර්මුදිතස්තත්ර ක්ෂණේන විගතජ්වරඃ .
තදෛවරාමඃප්ලවගාධිපස්තථාවිභීෂණශ්චර්ක්ෂපතිශ්චජාම්බවාන් .
ආවේක්ෂ්යසෞමිත්රිමරෝගමුථතිතම්මුදාසසෛන්යාස්සුචිරඤ්ජහර්ෂිරේ .. 27 ..
අපූජයත්කර්ම ස ලක්ෂ්මණස්යසුදුෂ්කරන්දාශරථිර්මහාත්මා .
බභූවහෘෂ්ටෝවානරේන්ද්රෝනිශම්යතංශක්රජිතන්නිපාතිතම් .. 28 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ද්විනවතිතමස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvinavatitamassargaḥ |
rudhiraklinnagātrastulakṣmaṇaḥśubhalakṣaṇaḥ |
babhūvahṛṣṭastaṃhatvāśakrajetāramāhave || 1 ||
tataḥsajāmbavantañcahanūmantañcavīryavān |
sannipatyamahātejāstāṃścasarvānvanaukasaḥ || 2 ||
ājagāmatataḥśīghraṃyatrasugrīvarāghavau |
vibhīṣaṇamavaṣṭabhyahanūmantañcalakṣmaṇaḥ || 3 ||
tatorāmamabhikramyasaumitrirabhivādya ca |
tasthaubhrātṛsamīpasthaḥśakrasyendrānujoyathā || 4 ||
niṣṭanannivacāgatyarāghavāyamahātmane |
ācacakṣetadāvīroghoramindrajitovadham || 5 ||
rāvaṇestuśiraśchinnaṃlakṣmaṇenamahātmanā |
nyavedayatarāmāyatadāhṛṣṭovibhīṣaṇaḥ || 6 ||
śrutvaivatumahāvīryolakṣaṇanendrajidvadham |
praharṣamatulaṃlebhevākyañcedamuvāca ha || 7 ||
sādhulakṣmaṇatuṣṭo'smikarmacāsukaraṅkṛtam |
rāvaṇerhivināśenajitamutyapadhāraya || 8 ||
sa taṃśirasyupāghrāyalakṣmaṇaṅkīrtivardhanam |
lajjamānambalātsnehādaṅgamāropyavīryavān || 9 ||
upaveśyatamutsaṅgepariṣvajyāvapīḍitam |
bhrātaraṃlakṣmaṇaṃsnigdhampunaḥpunarudaikṣata || 10 ||
śalyasampīḍitaṃśastanniḥśvasantantuṃlakṣmaṇam |
rāmastuduḥkhasantaptantantuniḥśvāsapīḍitam || 11 ||
mūrdhnicainamupāghrāyabhūyaḥsaṃspṛśya ca tvaran |
uvācalakṣmaṇaṃvākyamāśvāsyapuruṣarṣabhaḥ || 12 ||
kṛtamparamakalyāṇaṅkarmaduṣkarakarmaṇā |
adyamanyehateputrerāvaṇannihataṃyudhi || 13 ||
adyāhaṃvijayīśatrauhatetasmin durātmani |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyadiṣṭyāvīratvayāraṇe || 14 ||
chinnohidakṣiṇobāhuḥ sa hitasyavyapāśrayaḥ |
vibhīṣaṇahanūmadbhyāṅkṛtaṅkarmamahadraṇe || 15 ||
ahorātraistribhirvīraḥkathañcitavandipātitaḥ |
viramitraḥkṛto'smyadyaniryāsyatihirāvaṇaḥ || 16 ||
balavyūhenamahatāśrutvāputtrannipātitam |
tamputravadhasantaptanniryāntaṃrākṣasādhipam || 17 ||
balenāvṛtyamahatānihaniṣyāmidurjayam |
tvayālakṣmaṇanāthenasītā ca pṛthivī ca me || 18 ||
na duṣprāpāhatetasmin śakrajetaricāhave |
satambhrātaramāśvāsyapariṣvajya ca rāghavaḥ || 19 ||
rāmaḥsuṣeṇammuditassamābhāṣyedamabravīt |
saśalyo'yammahāprājñassaumitrirmitravatsalaḥ || 20 ||
yathābhavatisusvasthastathātvaṃsamupācara |
viśalyaḥkriyatāṅkṣipraṃsaumitrissavibhīṣaṇaḥ || 21 ||
ṛkṣvānarasainyānāṃśūrāṇāndrumayodhinām |
yecāpyanye'trayudhyantisaśalyāvraṇinastathā || 22 ||
te'pisarveprayatnenakriyantāṃsukhinastathā |
evamuktasturāmeṇamahātmāhariyūthapaḥ || 23 ||
lakṣmaṇāyadaraunastassuṣeṇaḥparamauṣadham |
sa tasyagandhamāghrāyaviśalyassamapadyata || 24 ||
tadānirvedanaścaivasaṃrūḍhavraṇaeva ca |
vibhīṣaṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃrāghavājnāyā || 25 ||
sarvavānaramukhyānāñcikitsāmakarottadā |
tataḥprakṛtimāpannohṛtaśalyogatavyathaḥ || 26 ||
saumitrirmuditastatra kṣaṇena vigatajvaraḥ |
tadaivarāmaḥplavagādhipastathāvibhīṣaṇaścarkṣapatiścajāmbavān |
āvekṣyasaumitrimarogamuthatitammudāsasainyāssucirañjaharṣire || 27 ||
apūjayatkarma sa lakṣmaṇasyasuduṣkarandāśarathirmahātmā |
babhūvahṛṣṭovānarendroniśamyataṃśakrajitannipātitam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ द्विनवतितमस्सर्गः ।
रुधिरक्लिन्नगात्रस्तुलक्ष्मणःशुभलक्षणः ।
बभूवहृष्टस्तंहत्वाशक्रजेतारमाहवे ॥ 1 ॥
ततःसजाम्बवन्तञ्चहनूमन्तञ्चवीर्यवान् ।
सन्निपत्यमहातेजास्तांश्चसर्वान्वनौकसः ॥ 2 ॥
आजगामततःशीघ्रंयत्रसुग्रीवराघवौ ।
विभीषणमवष्टभ्यहनूमन्तञ्चलक्ष्मणः ॥ 3 ॥
ततोराममभिक्रम्यसौमित्रिरभिवाद्य च ।
तस्थौभ्रातृसमीपस्थःशक्रस्येन्द्रानुजोयथा ॥ 4 ॥
निष्टनन्निवचागत्यराघवायमहात्मने ।
आचचक्षेतदावीरोघोरमिन्द्रजितोवधम् ॥ 5 ॥
रावणेस्तुशिरश्छिन्नंलक्ष्मणेनमहात्मना ।
न्यवेदयतरामायतदाहृष्टोविभीषणः ॥ 6 ॥
श्रुत्वैवतुमहावीर्योलक्षणनेन्द्रजिद्वधम् ।
प्रहर्षमतुलंलेभेवाक्यञ्चेदमुवाच ह ॥ 7 ॥
साधुलक्ष्मणतुष्टोऽस्मिकर्मचासुकरङ्कृतम् ।
रावणेर्हिविनाशेनजितमुत्यपधारय ॥ 8 ॥
स तंशिरस्युपाघ्रायलक्ष्मणङ्कीर्तिवर्धनम् ।
लज्जमानम्बलात्स्नेहादङ्गमारोप्यवीर्यवान् ॥ 9 ॥
उपवेश्यतमुत्सङ्गेपरिष्वज्यावपीडितम् ।
भ्रातरंलक्ष्मणंस्निग्धम्पुनःपुनरुदैक्षत ॥ 10 ॥
शल्यसम्पीडितंशस्तन्निःश्वसन्तन्तुंलक्ष्मणम् ।
रामस्तुदुःखसन्तप्तन्तन्तुनिःश्वासपीडितम् ॥ 11 ॥
मूर्ध्निचैनमुपाघ्रायभूयःसंस्पृश्य च त्वरन् ।
उवाचलक्ष्मणंवाक्यमाश्वास्यपुरुषर्षभः ॥ 12 ॥
कृतम्परमकल्याणङ्कर्मदुष्करकर्मणा ।
अद्यमन्येहतेपुत्रेरावणन्निहतंयुधि ॥ 13 ॥
अद्याहंविजयीशत्रौहतेतस्मिन् दुरात्मनि ।
रावणस्यनृशंसस्यदिष्ट्यावीरत्वयारणे ॥ 14 ॥
छिन्नोहिदक्षिणोबाहुः स हितस्यव्यपाश्रयः ।
विभीषणहनूमद्भ्याङ्कृतङ्कर्ममहद्रणे ॥ 15 ॥
अहोरात्रैस्त्रिभिर्वीरःकथञ्चितवन्दिपातितः ।
विरमित्रःकृतोऽस्म्यद्यनिर्यास्यतिहिरावणः ॥ 16 ॥
बलव्यूहेनमहताश्रुत्वापुत्त्रन्निपातितम् ।
तम्पुत्रवधसन्तप्तन्निर्यान्तंराक्षसाधिपम् ॥ 17 ॥
बलेनावृत्यमहतानिहनिष्यामिदुर्जयम् ।
त्वयालक्ष्मणनाथेनसीता च पृथिवी च मे ॥ 18 ॥
न दुष्प्रापाहतेतस्मिन् शक्रजेतरिचाहवे ।
सतम्भ्रातरमाश्वास्यपरिष्वज्य च राघवः ॥ 19 ॥
रामःसुषेणम्मुदितस्समाभाष्येदमब्रवीत् ।
सशल्योऽयम्महाप्राज्ञस्सौमित्रिर्मित्रवत्सलः ॥ 20 ॥
यथाभवतिसुस्वस्थस्तथात्वंसमुपाचर ।
विशल्यःक्रियताङ्क्षिप्रंसौमित्रिस्सविभीषणः ॥ 21 ॥
ऋक्ष्वानरसैन्यानांशूराणान्द्रुमयोधिनाम् ।
येचाप्यन्येऽत्रयुध्यन्तिसशल्याव्रणिनस्तथा ॥ 22 ॥
तेऽपिसर्वेप्रयत्नेनक्रियन्तांसुखिनस्तथा ।
एवमुक्तस्तुरामेणमहात्माहरियूथपः ॥ 23 ॥
लक्ष्मणायदरौनस्तस्सुषेणःपरमौषधम् ।
स तस्यगन्धमाघ्रायविशल्यस्समपद्यत ॥ 24 ॥
तदानिर्वेदनश्चैवसंरूढव्रणएव च ।
विभीषणमुखानां च सुहृदांराघवाज्नाया ॥ 25 ॥
सर्ववानरमुख्यानाञ्चिकित्सामकरोत्तदा ।
ततःप्रकृतिमापन्नोहृतशल्योगतव्यथः ॥ 26 ॥
सौमित्रिर्मुदितस्तत्र क्षणेन विगतज्वरः ।
तदैवरामःप्लवगाधिपस्तथाविभीषणश्चर्क्षपतिश्चजाम्बवान् ।
आवेक्ष्यसौमित्रिमरोगमुथतितम्मुदाससैन्यास्सुचिरञ्जहर्षिरे ॥ 27 ॥
अपूजयत्कर्म स लक्ष्मणस्यसुदुष्करन्दाशरथिर्महात्मा ।
बभूवहृष्टोवानरेन्द्रोनिशम्यतंशक्रजितन्निपातितम् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्विनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvinavatitamassargaḥ |
rudhiraklinnagātrastulakṣmaṇaḥśubhalakṣaṇaḥ |
babhūvahṛṣṭastaṃhatvāśakrajetāramāhave || 1 ||
tataḥsajāmbavantañcahanūmantañcavīryavān |
sannipatyamahātejāstāṃścasarvānvanaukasaḥ || 2 ||
ājagāmatataḥśīghraṃyatrasugrīvarāghavau |
vibhīṣaṇamavaṣṭabhyahanūmantañcalakṣmaṇaḥ || 3 ||
tatorāmamabhikramyasaumitrirabhivādya ca |
tasthaubhrātṛsamīpasthaḥśakrasyendrānujoyathā || 4 ||
niṣṭanannivacāgatyarāghavāyamahātmane |
ācacakṣetadāvīroghoramindrajitovadham || 5 ||
rāvaṇestuśiraśchinnaṃlakṣmaṇenamahātmanā |
nyavedayatarāmāyatadāhṛṣṭovibhīṣaṇaḥ || 6 ||
śrutvaivatumahāvīryolakṣaṇanendrajidvadham |
praharṣamatulaṃlebhevākyañcedamuvāca ha || 7 ||
sādhulakṣmaṇatuṣṭo'smikarmacāsukaraṅkṛtam |
rāvaṇerhivināśenajitamutyapadhāraya || 8 ||
sa taṃśirasyupāghrāyalakṣmaṇaṅkīrtivardhanam |
lajjamānambalātsnehādaṅgamāropyavīryavān || 9 ||
upaveśyatamutsaṅgepariṣvajyāvapīḍitam |
bhrātaraṃlakṣmaṇaṃsnigdhampunaḥpunarudaikṣata || 10 ||
śalyasampīḍitaṃśastanniḥśvasantantuṃlakṣmaṇam |
rāmastuduḥkhasantaptantantuniḥśvāsapīḍitam || 11 ||
mūrdhnicainamupāghrāyabhūyaḥsaṃspṛśya ca tvaran |
uvācalakṣmaṇaṃvākyamāśvāsyapuruṣarṣabhaḥ || 12 ||
kṛtamparamakalyāṇaṅkarmaduṣkarakarmaṇā |
adyamanyehateputrerāvaṇannihataṃyudhi || 13 ||
adyāhaṃvijayīśatrauhatetasmin durātmani |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyadiṣṭyāvīratvayāraṇe || 14 ||
chinnohidakṣiṇobāhuḥ sa hitasyavyapāśrayaḥ |
vibhīṣaṇahanūmadbhyāṅkṛtaṅkarmamahadraṇe || 15 ||
ahorātraistribhirvīraḥkathañcitavandipātitaḥ |
viramitraḥkṛto'smyadyaniryāsyatihirāvaṇaḥ || 16 ||
balavyūhenamahatāśrutvāputtrannipātitam |
tamputravadhasantaptanniryāntaṃrākṣasādhipam || 17 ||
balenāvṛtyamahatānihaniṣyāmidurjayam |
tvayālakṣmaṇanāthenasītā ca pṛthivī ca me || 18 ||
na duṣprāpāhatetasmin śakrajetaricāhave |
satambhrātaramāśvāsyapariṣvajya ca rāghavaḥ || 19 ||
rāmaḥsuṣeṇammuditassamābhāṣyedamabravīt |
saśalyo'yammahāprājñassaumitrirmitravatsalaḥ || 20 ||
yathābhavatisusvasthastathātvaṃsamupācara |
viśalyaḥkriyatāṅkṣipraṃsaumitrissavibhīṣaṇaḥ || 21 ||
ṛkṣvānarasainyānāṃśūrāṇāndrumayodhinām |
yecāpyanye'trayudhyantisaśalyāvraṇinastathā || 22 ||
te'pisarveprayatnenakriyantāṃsukhinastathā |
evamuktasturāmeṇamahātmāhariyūthapaḥ || 23 ||
lakṣmaṇāyadaraunastassuṣeṇaḥparamauṣadham |
sa tasyagandhamāghrāyaviśalyassamapadyata || 24 ||
tadānirvedanaścaivasaṃrūḍhavraṇaeva ca |
vibhīṣaṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃrāghavājnāyā || 25 ||
sarvavānaramukhyānāñcikitsāmakarottadā |
tataḥprakṛtimāpannohṛtaśalyogatavyathaḥ || 26 ||
saumitrirmuditastatra kṣaṇena vigatajvaraḥ |
tadaivarāmaḥplavagādhipastathāvibhīṣaṇaścarkṣapatiścajāmbavān |
āvekṣyasaumitrimarogamuthatitammudāsasainyāssucirañjaharṣire || 27 ||
apūjayatkarma sa lakṣmaṇasyasuduṣkarandāśarathirmahātmā |
babhūvahṛṣṭovānarendroniśamyataṃśakrajitannipātitam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.