𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌂𑌶𑌤𑍍𑌯𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌾𑌂𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌮𑍁𑌷𑌿𑌤𑌂𑌰𑌾𑌮𑌂𑌸𑍁𑌖𑍋𑌤𑍍𑌥𑌿𑌮𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑌮𑌮𑍍 ।
𑌅𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌞𑍍𑌜𑌯𑌮𑍍𑌪𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌃 ॥ 1 ॥
𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑌾𑌨𑌿𑌚𑌾𑌙𑍍𑌗𑌰𑌾𑌗𑌾𑌣𑌿𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑍍𑌯𑌾𑌭𑌰𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌚 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌿 𑌚 ॥ 2 ॥
𑌅𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌵𑌿𑌦𑌶𑍍𑌚𑍇𑌮𑌾𑌨𑌾𑌰𑍍𑌯𑌃𑌪𑌦𑍍𑌮𑌨𑌿𑌭𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌃 ।
𑌉𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂𑌵𑌿𑌧𑌵𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑌾𑌪𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿𑌰𑌾𑌘𑌵 ॥ 3 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌮𑍍 ।
𑌹𑌰𑍀𑌨𑍍𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑍇𑌨𑍋𑌪𑌨𑌿𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯 ॥ 4 ॥
𑌸 𑌤𑍁𑌤𑌾𑌮𑍍𑌯𑌤𑌿𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌮𑌮𑌹𑍇𑌤𑍋𑌸𑍍𑌸𑍁𑌖𑍋𑌚𑌿𑌤𑌃 ।
𑌸𑍁𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍋𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍋𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑌃 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑌯𑌃 ॥ 5 ॥
𑌤𑌂𑌵𑌿𑌨𑌾𑌕𑍈𑌕𑌯𑍀𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌮𑍍𑌭𑌰𑌤𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌮𑍇𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑌮𑍍𑌬𑌹𑍁𑌮𑌤𑌂𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑍍𑌯𑌾𑌭𑌰𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌚 ॥ 6 ॥
𑌏𑌤𑌤𑍍𑌪𑌶𑍍𑌯𑌯𑌥𑌾𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌗𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌤𑌾𑌮𑍍𑌪𑍁𑌰𑍀𑌮𑍍 ।
𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑍋𑌹𑍍𑌯𑍇𑌷𑌪𑌨𑍍𑌥𑌾𑌃𑌪𑌰𑌮𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌮𑌃 ॥ 7 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌃 ।
𑌅𑌹𑍍𑌨𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍𑌪𑍁𑌰𑍀𑌮𑍍𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜 ॥ 8 ॥
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌕𑌨𑍍𑌨𑌾𑌮𑌭𑌦𑍍𑌰𑌨𑍍𑌤𑍇𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌂𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑌮𑍍 ।
𑌮𑌮𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌃𑌕𑍁𑌬𑍇𑌰𑌸𑍍𑌯𑌰𑌾𑌵𑌣𑍇𑌨𑌬𑌲𑍀𑌯𑌸𑌾 ॥ 9 ॥
𑌹𑍃𑌤𑌨𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍇𑌕𑌾𑌮𑌗𑌨𑍍𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌤𑍍𑌵𑌦𑌰𑍍𑌥𑌮𑍍𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌞𑍍𑌚𑍇𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑍍𑌯𑌤𑍁𑌲𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮 ॥ 10 ॥
𑌤𑌦𑌿𑌦𑌮𑍍𑌮𑍇𑌘𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌂𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌮𑌿𑌹𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ।
𑌤𑍇𑌨𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯𑌸𑌿𑌯𑌾𑌨𑍇𑌨𑌤𑍍𑌵𑌮𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑌤𑌜𑍍𑌵𑌰𑌃 ॥ 11 ॥
𑌅𑌹𑌨𑍍𑌤𑍇𑌯𑍁𑌦𑍍𑌯𑌨𑍁𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌯𑍋𑌯𑌦𑌿𑌸𑍍𑌮𑌰𑌸𑌿𑌮𑍇𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑍍 ।
𑌵𑌸𑌤𑌾𑌵𑌦𑌿𑌹𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞 𑌯𑌦𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌿𑌮𑌯𑌿𑌸𑍗𑌹𑍃𑌦𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨𑌸𑌹𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌯𑌾𑌸𑌹 ।
𑌅𑌰𑍍𑌚𑌿𑌤𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑌾𑌮𑍈𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌤𑍋𑌰𑌾𑌮 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 13 ॥
𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌵𑌿𑌹𑌿𑌤𑌾𑌂𑌸𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌃𑌸𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑍍𑌗𑌣𑌃 ।
𑌸𑌕𑍍𑌰𑌤𑌿𑌯𑌾𑌂𑌰𑌾𑌮𑌮𑍇𑌤𑌾𑌵𑌦𑍍𑌗𑍃𑌹𑍇𑌣𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍𑌮𑌯𑍋𑌦𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌣𑌯𑌾𑌦𑍍𑌭𑌹𑍁𑌮𑌾𑌨𑌾𑌚𑍍𑌚𑌸𑍗𑌹𑌾𑌰𑍍𑌦𑍇𑌨 𑌚 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌾𑌯𑌾𑌮𑌿𑌪𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌯𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌨 𑌖𑌲𑍍𑌵𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑌯𑌾𑌮𑌿𑌤𑍇 ॥ 15 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑌤𑍋𑌰𑌾𑌮𑌃𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌮𑍍 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌚 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑌾𑌮𑍇𑌵𑌶𑍃𑌣𑍍𑌵𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾𑌵𑍀𑌰 𑌸𑌾𑌚𑌿𑌵𑍍𑌯𑍇𑌨𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌚 𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌾𑌭𑌿𑌃𑌸𑍗𑌹𑌾𑌰𑍍𑌦𑍇𑌨𑌪𑌰𑍇𑌣 𑌚 ॥ 17 ॥
𑌨 𑌖𑌲𑍍𑌵𑍇𑌤𑌨𑍍𑌨𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇𑌵𑌚𑌨𑌂𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 ।
𑌤𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑍇𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑍍𑌭𑌰𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌤𑍇𑌮𑌨𑌃 ॥ 18 ॥
𑌮𑌾𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌿𑌤𑍁𑌂𑌯𑍋𑌽𑌸𑍗𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑍂𑌟𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌤𑌃 ।
𑌶𑌿𑌰𑌸𑌾𑌯𑌾𑌚𑌤𑍋𑌯𑌸𑍍𑌯𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌨 𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍𑌮𑌯𑌾 ॥ 19 ॥
𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌚 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀𑌂 𑌚 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌗𑍁𑌹𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑌞𑍍𑌚𑍈𑌵𑌪𑍗𑌰𑌾𑌨𑍍𑌜𑌨𑌪𑌦𑍈𑌸𑍍𑌸𑌹 ॥ 20 ॥
𑌅𑌨𑍁𑌜𑌾𑌨𑍀𑌹𑌮𑌾𑌂𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣 ।
𑌮𑌨𑍍𑌯𑍁𑌰𑍍𑌨𑌖𑌲𑍁𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌃𑌸𑌖𑍇𑌤𑍍𑌵𑌾𑌞𑍍𑌚𑌾𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑌯𑍇 ॥ 21 ॥
𑌉𑌪𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌮𑍇𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌂𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌂𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 ।
𑌕𑍃𑌤𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯𑌮𑍇𑌵𑌾𑌸𑌃𑌕𑌥𑌂𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌹𑌸𑌮𑍍𑌮𑌤𑌃 ॥ 22 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌃 ।
𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌮𑌾𑌜𑍁𑌹𑌾𑌵𑌤𑍍𑌵𑌰𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌃 ॥ 23 ॥
𑌤𑌤𑌃𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌙𑍍𑌗𑌂𑌵𑍈𑌦𑍂𑌰𑍍𑌯𑌮𑌣𑌿𑌵𑍇𑌦𑌿𑌕𑌮𑍍 ।
𑌕𑍂𑌟𑌾𑌗𑌾𑌰𑍈𑌃𑌪𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌤𑌂𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋𑌰𑌜𑌤𑌪𑍍𑌰𑌭𑌮𑍍 ॥ 24 ॥
𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌰𑌾𑌭𑌿𑌃𑌪𑌤𑌾𑌕𑌾𑌭𑌿𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌜𑍈𑌶𑍍𑌚𑌸𑌮𑌲𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌙𑍍𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑍈𑌰𑍍𑌹𑌰𑍍𑌮𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌹𑍇𑌮𑌪𑌦𑍍𑌮𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑍈𑌃 ॥ 25 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌙𑍍𑌕𑌿𑌙𑍍𑌕𑌿𑌣𑍀𑌜𑌾𑌲𑍈𑌰𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌮𑌣𑌿𑌗𑌵𑌾𑌕𑍍𑌷𑌕𑌮𑍍 ।
𑌘𑌣𑍍𑌟𑌾𑌜𑌾𑌲𑍈𑌃𑌪𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌤𑌂𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋𑌮𑌧𑍁𑌰𑌸𑍍𑌵𑌨𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌯𑌨𑍍𑌮𑍇𑌰𑍁𑌶𑌿𑌖𑌰𑌾𑌕𑌾𑌰𑌨𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿𑌤𑌂𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌬𑍃𑌹𑌭𑌿𑌰𑍍𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑌂𑌹𑌰𑍍𑌮𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌰𑌜𑌤𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑍈𑌃 ॥ 27 ॥
𑌤𑌲𑍈𑌸𑍍𑌸𑍍𑌫𑌟𑌿𑌕𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌙𑍍𑌗𑍈𑌦𑍂𑌰𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚𑌵𑌰𑌾𑌸𑌨𑍈𑌃 ।
𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌸𑍍𑌤𑌰𑌣𑍋𑌪𑍇𑌤𑍈𑌰𑍁𑌪𑌪𑌨𑍍𑌨𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌧𑌨𑍈𑌃 ॥ 28 ॥
𑌉𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑌨𑌾𑌧𑍃𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌮𑍍𑌮𑌨𑍋𑌜𑌵𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌤𑌸𑍍𑌥𑍗𑌤𑌤𑍍𑌰𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌃 ॥ 29 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌕𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮𑌗𑌮𑌂𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍𑌭𑍂𑌧𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌕𑌾𑌶𑌮𑍍 ।
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌤𑌦𑌾𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌮𑌾𑌜𑌗𑌾𑌮𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌰𑍁𑌦𑌾𑌰𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌃 ॥ 30 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌂𑌶𑌤𑍍𑌯𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
tāṃrātrimuṣitaṃrāmaṃsukhotthimarindamam |
abravītprāñjalirvākyañjayampṛṣṭavāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
snānānicāṅgarāgāṇivastrāṇyābharaṇāni ca |
candanāni ca divyānimālyānivividhāni ca || 2 ||
alaṅkāravidaścemānāryaḥpadmanibhekṣaṇāḥ |
upasthitāstvāṃvidhavatsnāpayiṣyantirāghava || 3 ||
evamuktastukākutsthaḥ pratyuvācavibhīṣaṇam |
harīnsugrīvamukhyāṃstvaṃsnānenopanimantraya || 4 ||
sa tutāmyatidharmātmāmamahetossukhocitaḥ |
sukumāromahābāhokumāraḥ satyasaṃśrayaḥ || 5 ||
taṃvinākaikayīputrambharatandharmacāriṇam |
na mesnānambahumataṃvastrāṇyābharaṇāni ca || 6 ||
etatpaśyayathākṣiprampratigacchāmatāmpurīm |
ayodhyāṅgacchatohyeṣapanthāḥparamadurgamaḥ || 7 ||
evamuktastukākutsthampratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ahnātvāmprāpayiṣyāmitāmpurīmpārthivātmaja || 8 ||
puṣpakannāmabhadrantevimānaṃsūryasannibham |
mamabhrātuḥkuberasyarāvaṇenabalīyasā || 9 ||
hṛtannirjityasaṅgrāmekāmagandivyamuttamam |
tvadarthampālitañcedantiṣṭhatyatulavikrama || 10 ||
tadidammeghasaṅkāśaṃvimānamihatiṣṭhati |
tenayāsyasiyānenatvamayodhyāṅgatajvaraḥ || 11 ||
ahanteyudyanugrāhyoyadismarasimeguṇān |
vasatāvadihaprājña yadyastimayisauhṛdam || 12 ||
lakṣmaṇenasahabhrātrāvaidehyābhāryayāsaha |
arcitassarvakāmaistvantatorāma gamiṣyasi || 13 ||
prītiyuktasyavihitāṃsasainyaḥsasuhṛdgaṇaḥ |
sakratiyāṃrāmametāvadgṛheṇatvammayodyatām || 14 ||
praṇayādbhahumānāccasauhārdena ca rāghava |
prasādāyāmipreṣyo'haṃ na khalvājñāpayāmite || 15 ||
evamuktastatorāmaḥpratyuvācavibhīṣaṇam |
rakṣasāṃvānarāṇāṃ ca sarveṣāmevaśṛṇvatām || 16 ||
pūjito'smitvayāvīra sācivyenaparantapa |
sarvātmanā ca ceṣṭābhiḥsauhārdenapareṇa ca || 17 ||
na khalvetannakuryāntevacanaṃrākṣaseśvara |
tantumebhrātarandraṣṭumbharatantvaratemanaḥ || 18 ||
mānnivartayituṃyo'saucitrakūṭamupāgataḥ |
śirasāyācatoyasyavacanaṃ na kṛtammayā || 19 ||
kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm |
guhaṃ ca suhṛdañcaivapaurānjanapadaissaha || 20 ||
anujānīhamāṃsaumya pūjito'smivibhīṣaṇa |
manyurnakhalukartavyaḥsakhetvāñcānumānaye || 21 ||
upasthāpayameśīghraṃvimānaṃrākṣaseśvara |
kṛtakāryasyamevāsaḥkathaṃsyādihasammataḥ || 22 ||
evamuktasturāmeṇarākṣasendrovibhīṣaṇaḥ |
vimānasūryasaṅkāśamājuhāvatvarānvitaḥ || 23 ||
tataḥkāñcanacitrāṅgaṃvaidūryamaṇivedikam |
kūṭāgāraiḥparikṣiptaṃsarvatorajataprabham || 24 ||
pāṇḍurābhiḥpatākābhirdhvajaiścasamalaṅkṛtam |
śobhitaṅkāñcanairharmyairhemapadmavibhūṣitaiḥ || 25 ||
prakīrṇaṅkiṅkiṇījālairmuktāmaṇigavākṣakam |
ghaṇṭājālaiḥparikṣiptaṃsarvatomadhurasvanam || 26 ||
yanmeruśikharākārannirmitaṃviśvakarmaṇā |
bṛhabhirbhūṣitaṃharmyairmuktārajataśobhitaiḥ || 27 ||
talaissphaṭikacitrāṅgaidūryaiścavarāsanaiḥ |
mahārhāstaraṇopetairupapannammahādhanaiḥ || 28 ||
upasthitamanādhṛṣyantadvimānammanojavam |
nivedayitvārāmāyatasthautatravibhīṣaṇaḥ || 29 ||
tatpuṣpakaṅkāmagamaṃvimānamupasthitambhūdharasannikāśam |
dṛṣṭavātadāvismayamājagāmarāmassasaumitrirudārasattvaḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुर्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
तांरात्रिमुषितंरामंसुखोत्थिमरिन्दमम् ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यञ्जयम्पृष्टवाविभीषणः ॥ 1 ॥
स्नानानिचाङ्गरागाणिवस्त्राण्याभरणानि च ।
चन्दनानि च दिव्यानिमाल्यानिविविधानि च ॥ 2 ॥
अलङ्कारविदश्चेमानार्यःपद्मनिभेक्षणाः ।
उपस्थितास्त्वांविधवत्स्नापयिष्यन्तिराघव ॥ 3 ॥
एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थः प्रत्युवाचविभीषणम् ।
हरीन्सुग्रीवमुख्यांस्त्वंस्नानेनोपनिमन्त्रय ॥ 4 ॥
स तुताम्यतिधर्मात्माममहेतोस्सुखोचितः ।
सुकुमारोमहाबाहोकुमारः सत्यसंश्रयः ॥ 5 ॥
तंविनाकैकयीपुत्रम्भरतन्धर्मचारिणम् ।
न मेस्नानम्बहुमतंवस्त्राण्याभरणानि च ॥ 6 ॥
एतत्पश्ययथाक्षिप्रम्प्रतिगच्छामताम्पुरीम् ।
अयोध्याङ्गच्छतोह्येषपन्थाःपरमदुर्गमः ॥ 7 ॥
एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थम्प्रत्युवाचविभीषणः ।
अह्नात्वाम्प्रापयिष्यामिताम्पुरीम्पार्थिवात्मज ॥ 8 ॥
पुष्पकन्नामभद्रन्तेविमानंसूर्यसन्निभम् ।
ममभ्रातुःकुबेरस्यरावणेनबलीयसा ॥ 9 ॥
हृतन्निर्जित्यसङ्ग्रामेकामगन्दिव्यमुत्तमम् ।
त्वदर्थम्पालितञ्चेदन्तिष्ठत्यतुलविक्रम ॥ 10 ॥
तदिदम्मेघसङ्काशंविमानमिहतिष्ठति ।
तेनयास्यसियानेनत्वमयोध्याङ्गतज्वरः ॥ 11 ॥
अहन्तेयुद्यनुग्राह्योयदिस्मरसिमेगुणान् ।
वसतावदिहप्राज्ञ यद्यस्तिमयिसौहृदम् ॥ 12 ॥
लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावैदेह्याभार्ययासह ।
अर्चितस्सर्वकामैस्त्वन्ततोराम गमिष्यसि ॥ 13 ॥
प्रीतियुक्तस्यविहितांससैन्यःससुहृद्गणः ।
सक्रतियांराममेतावद्गृहेणत्वम्मयोद्यताम् ॥ 14 ॥
प्रणयाद्भहुमानाच्चसौहार्देन च राघव ।
प्रसादायामिप्रेष्योऽहं न खल्वाज्ञापयामिते ॥ 15 ॥
एवमुक्तस्ततोरामःप्रत्युवाचविभीषणम् ।
रक्षसांवानराणां च सर्वेषामेवशृण्वताम् ॥ 16 ॥
पूजितोऽस्मित्वयावीर साचिव्येनपरन्तप ।
सर्वात्मना च चेष्टाभिःसौहार्देनपरेण च ॥ 17 ॥
न खल्वेतन्नकुर्यान्तेवचनंराक्षसेश्वर ।
तन्तुमेभ्रातरन्द्रष्टुम्भरतन्त्वरतेमनः ॥ 18 ॥
मान्निवर्तयितुंयोऽसौचित्रकूटमुपागतः ।
शिरसायाचतोयस्यवचनं न कृतम्मया ॥ 19 ॥
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् ।
गुहं च सुहृदञ्चैवपौरान्जनपदैस्सह ॥ 20 ॥
अनुजानीहमांसौम्य पूजितोऽस्मिविभीषण ।
मन्युर्नखलुकर्तव्यःसखेत्वाञ्चानुमानये ॥ 21 ॥
उपस्थापयमेशीघ्रंविमानंराक्षसेश्वर ।
कृतकार्यस्यमेवासःकथंस्यादिहसम्मतः ॥ 22 ॥
एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।
विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ॥ 23 ॥
ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।
कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ॥ 24 ॥
पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।
शोभितङ्काञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ॥ 25 ॥
प्रकीर्णङ्किङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।
घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ॥ 26 ॥
यन्मेरुशिखराकारन्निर्मितंविश्वकर्मणा ।
बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ॥ 27 ॥
तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।
महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नम्महाधनैः ॥ 28 ॥
उपस्थितमनाधृष्यन्तद्विमानम्मनोजवम् ।
निवेदयित्वारामायतस्थौतत्रविभीषणः ॥ 29 ॥
तत्पुष्पकङ्कामगमंविमानमुपस्थितम्भूधरसन्निकाशम् ।
दृष्टवातदाविस्मयमाजगामरामस्ससौमित्रिरुदारसत्त्वः ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुर्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
tāṃrātrimuṣitaṃrāmaṃsukhotthimarindamam |
abravītprāñjalirvākyañjayampṛṣṭavāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
snānānicāṅgarāgāṇivastrāṇyābharaṇāni ca |
candanāni ca divyānimālyānivividhāni ca || 2 ||
alaṅkāravidaścemānāryaḥpadmanibhekṣaṇāḥ |
upasthitāstvāṃvidhavatsnāpayiṣyantirāghava || 3 ||
evamuktastukākutsthaḥ pratyuvācavibhīṣaṇam |
harīnsugrīvamukhyāṃstvaṃsnānenopanimantraya || 4 ||
sa tutāmyatidharmātmāmamahetossukhocitaḥ |
sukumāromahābāhokumāraḥ satyasaṃśrayaḥ || 5 ||
taṃvinākaikayīputrambharatandharmacāriṇam |
na mesnānambahumataṃvastrāṇyābharaṇāni ca || 6 ||
etatpaśyayathākṣiprampratigacchāmatāmpurīm |
ayodhyāṅgacchatohyeṣapanthāḥparamadurgamaḥ || 7 ||
evamuktastukākutsthampratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ahnātvāmprāpayiṣyāmitāmpurīmpārthivātmaja || 8 ||
puṣpakannāmabhadrantevimānaṃsūryasannibham |
mamabhrātuḥkuberasyarāvaṇenabalīyasā || 9 ||
hṛtannirjityasaṅgrāmekāmagandivyamuttamam |
tvadarthampālitañcedantiṣṭhatyatulavikrama || 10 ||
tadidammeghasaṅkāśaṃvimānamihatiṣṭhati |
tenayāsyasiyānenatvamayodhyāṅgatajvaraḥ || 11 ||
ahanteyudyanugrāhyoyadismarasimeguṇān |
vasatāvadihaprājña yadyastimayisauhṛdam || 12 ||
lakṣmaṇenasahabhrātrāvaidehyābhāryayāsaha |
arcitassarvakāmaistvantatorāma gamiṣyasi || 13 ||
prītiyuktasyavihitāṃsasainyaḥsasuhṛdgaṇaḥ |
sakratiyāṃrāmametāvadgṛheṇatvammayodyatām || 14 ||
praṇayādbhahumānāccasauhārdena ca rāghava |
prasādāyāmipreṣyo'haṃ na khalvājñāpayāmite || 15 ||
evamuktastatorāmaḥpratyuvācavibhīṣaṇam |
rakṣasāṃvānarāṇāṃ ca sarveṣāmevaśṛṇvatām || 16 ||
pūjito'smitvayāvīra sācivyenaparantapa |
sarvātmanā ca ceṣṭābhiḥsauhārdenapareṇa ca || 17 ||
na khalvetannakuryāntevacanaṃrākṣaseśvara |
tantumebhrātarandraṣṭumbharatantvaratemanaḥ || 18 ||
mānnivartayituṃyo'saucitrakūṭamupāgataḥ |
śirasāyācatoyasyavacanaṃ na kṛtammayā || 19 ||
kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm |
guhaṃ ca suhṛdañcaivapaurānjanapadaissaha || 20 ||
anujānīhamāṃsaumya pūjito'smivibhīṣaṇa |
manyurnakhalukartavyaḥsakhetvāñcānumānaye || 21 ||
upasthāpayameśīghraṃvimānaṃrākṣaseśvara |
kṛtakāryasyamevāsaḥkathaṃsyādihasammataḥ || 22 ||
evamuktasturāmeṇarākṣasendrovibhīṣaṇaḥ |
vimānasūryasaṅkāśamājuhāvatvarānvitaḥ || 23 ||
tataḥkāñcanacitrāṅgaṃvaidūryamaṇivedikam |
kūṭāgāraiḥparikṣiptaṃsarvatorajataprabham || 24 ||
pāṇḍurābhiḥpatākābhirdhvajaiścasamalaṅkṛtam |
śobhitaṅkāñcanairharmyairhemapadmavibhūṣitaiḥ || 25 ||
prakīrṇaṅkiṅkiṇījālairmuktāmaṇigavākṣakam |
ghaṇṭājālaiḥparikṣiptaṃsarvatomadhurasvanam || 26 ||
yanmeruśikharākārannirmitaṃviśvakarmaṇā |
bṛhabhirbhūṣitaṃharmyairmuktārajataśobhitaiḥ || 27 ||
talaissphaṭikacitrāṅgaidūryaiścavarāsanaiḥ |
mahārhāstaraṇopetairupapannammahādhanaiḥ || 28 ||
upasthitamanādhṛṣyantadvimānammanojavam |
nivedayitvārāmāyatasthautatravibhīṣaṇaḥ || 29 ||
tatpuṣpakaṅkāmagamaṃvimānamupasthitambhūdharasannikāśam |
dṛṣṭavātadāvismayamājagāmarāmassasaumitrirudārasattvaḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.