𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌶𑍀𑌤𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾𑌤𑍁𑌭𑍀𑌮𑌨𑌿𑌰𑍍𑌹𑍍𑌰𑌾𑌦𑌂𑌶𑌕𑍍𑌰𑌾𑌶𑌨𑌿𑌸𑌮𑌸𑍍𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌾𑌦𑌿𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌦𑍁𑌦𑍍𑌰𑍁𑌵𑍁𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑌰𑍍𑌷𑌭𑌾𑌃 ॥ 1 ॥
𑌤𑌾𑌨𑍁𑌵𑌾𑌚𑌤𑌤𑌃𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍𑌹𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ।
𑌵𑌿𑌷𑌣𑍍𑌣𑌵𑌦𑌨𑌾𑌨𑍍𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌦𑍍𑌰𑌵𑌤𑌃𑌪𑍃𑌥𑌕𑍍 ॥ 2 ॥
𑌕𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌣𑍍𑌣𑌵𑌦𑌨𑌾𑌵𑌿𑌦𑍍𑌰𑌵𑌧𑍍𑌵𑌮𑍍𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮𑌾𑌃 ।
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌾𑌶𑍍𑌶𑍂𑌰𑌤𑍍𑌵𑌙𑍍𑌕𑍍𑌵𑌨𑍁𑌵𑍋𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌪𑍃𑌷𑍍𑌠𑌤𑍋𑌽𑌨𑍁𑌵𑍍𑌰𑌜𑌧𑍍𑌵𑌮𑍍𑌮𑌾𑌮𑌗𑍍𑌰𑌤𑍋𑌯𑌨𑍍𑌤𑌮𑌾𑌹𑌵𑍇 ।
𑌶𑍂𑌰𑍈𑌰𑌨𑌿𑌜𑌨𑍋𑌪𑍇𑌤𑍈𑌰𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂𑌹𑌿𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾𑌵𑌾𑌯𑍁𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣𑌧𑍀𑌮𑌤𑌾 ।
𑌶𑍈𑌲𑌶𑍃𑌙𑍍𑌗𑌾𑌨𑍍 𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌵𑌜𑌗𑍃𑌹𑍁𑌰𑍍𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌮𑌾𑌨𑌸𑌾𑌃 ॥ 5 ॥
𑌅𑌭𑌿𑌪𑍇𑌤𑍁𑌶𑍍𑌚𑌗𑌰𑍍𑌜𑌨𑍍𑌤𑍋𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑌰𑍍𑌷𑌭𑌾𑌃 ।
𑌪𑌰𑌿𑌵𑌾𑌰𑍍𑌯𑌹𑌨𑍂𑌮𑌨𑍍𑌤𑌮𑌨𑍍𑌵𑌯𑍁𑌶𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌹𑌵𑍇 ॥ 6 ॥
𑌸 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑍈𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋 𑌵𑍃𑌤𑌃 ।
𑌹𑍁𑌤𑌾𑌶𑌨 𑌇𑌵𑌾𑌰𑍍𑌚𑌿𑌷𑍍𑌮𑌾𑌨𑌦𑌹𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍𑌰𑍁𑌵𑌾𑌹𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌸 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌨𑌾𑌙𑍍𑌕𑌦𑌨𑌞𑍍𑌚𑌕𑌾𑌰𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌕𑌪𑌿𑌃 ।
𑌵𑍃𑌤𑍋𑌵𑌾𑌨𑌰𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑍇𑌨𑌕𑌾𑌲𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌯𑍋𑌮𑍋𑌪𑌮𑌃 ॥ 8 ॥
𑌸 𑌤𑍁𑌕𑍋𑌪𑍇𑌨𑌚𑌾𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌕𑌪𑌿𑌃 ।
𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍𑌰𑌾𑌵𑌣𑌿𑌰𑌥𑍇𑌮𑌹𑌤𑍀𑌮𑍍𑌪𑌾𑌤𑌯𑌚𑍍𑌛𑌿𑌲𑌾𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌤𑌾𑌮𑌾𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑍀𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑍈𑌵𑌰𑌥𑌸𑍍𑌸𑌾𑌰𑌥𑌿𑌨𑌾𑌤𑌦𑌾 ।
𑌵𑌿𑌧𑍇𑌯𑌾𑌶𑍍𑌵𑌸𑌮𑌾𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋𑌵𑌿𑌦𑍂𑌰𑌮𑌪𑌵𑌾𑌹𑌿𑌤𑌃 ॥ 10 ॥
𑌤𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌤𑌮𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯𑌰𑌥𑌸𑍍𑌥𑌂𑌸𑌹𑌸𑌾𑌰𑌥𑌿𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶𑌧𑌰𑌣𑍀𑌮𑍍𑌭𑌿𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌸𑌾𑌶𑌿𑌲𑌾𑌵𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌤𑌾 ॥ 11 ॥
𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾𑌯𑌾𑌂𑌶𑌿𑌲𑌾𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑍁𑌵𑍍𑌯𑌥𑌿𑌤𑌾𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌞𑍍𑌚𑌮𑍂𑌃 ।
𑌨𑌿𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌶𑌿𑌲𑌯𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌮𑌥𑌿𑌤𑌾𑌭𑍃𑌶𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌤𑌮𑌭𑍍𑌯𑌧𑌾𑌵𑌨𑍍 𑌶𑌤𑌶𑍋𑌨𑌦𑌨𑍍𑌤𑌃𑌕𑌾𑌨𑌨𑍗𑌕𑌸𑌃 ।
𑌤𑍇𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌕𑌾𑌯𑌾𑌗𑌿𑌰𑌿𑌶𑍃𑌙𑍍𑌗𑌾𑌣𑌿𑌚𑍋𑌦𑍍𑌯𑌤𑌾𑌃 ॥ 13 ॥
𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑌨𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌤𑌂𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑍇𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌭𑍀𑌮𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌾𑌃 ।
𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌶𑍈𑌲𑌮𑌹𑌾𑌵𑌰𑍍𑌷𑌂𑌵𑌿𑌸𑍃𑌜𑌨𑍍𑌤𑌃𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮𑌾𑌃 ॥ 14 ॥
𑌶𑌤𑍍𑌰𑍂𑌣𑌾𑌙𑍍𑌕𑌦𑌨𑌞𑍍𑌚𑌕𑍍𑌰𑍁𑌰𑍍𑌨𑍇𑌦𑍁𑌶𑍍𑌚𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑍈𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌨𑍈𑌃 ।
𑌵𑌾𑌨𑌰𑍈𑌸𑍈𑌰𑍍𑌮𑌹𑌾𑌭𑍀𑌮𑍈𑌰𑍍𑌘𑍋𑌰𑌰𑍂𑌪𑌾𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑌾𑌃 ॥ 15 ॥
𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌾𑌦𑌭𑌿𑌹𑌤𑌾𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑍈𑌰𑍍𑌵𑍍𑌯𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌨𑍍𑌤𑌰𑌣𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍗 ।
𑌸𑍍𑌵𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌮𑌭𑌿𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌥𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌤𑍍 ॥ 16 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌾𑌯𑍁𑌧𑌃𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌃𑌪𑌰𑌾𑌨𑌭𑌿𑌮𑍁𑌖𑍋𑌯𑌯𑍗 ।
𑌸𑌃𑌶𑌰𑍗𑌘𑌾𑌨𑌵𑌸𑍃𑌜𑌨𑍍𑌸𑍍𑌵𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑍇𑌨𑌾𑌭𑌿𑌸𑌮𑍍𑌵𑍃𑌤𑌃 ॥ 17 ॥
𑌜𑌘𑌾𑌨𑌕𑌪𑌿𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲𑌾𑌨𑍍𑌸𑍁𑌬𑌹𑍂𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌶𑍂𑌲𑍈𑌃𑌰𑌶𑌨𑌿𑌭𑌿𑌃𑌖𑌙𑍍𑌗𑍈𑌃 𑌪𑌟𑍍𑌟𑌸𑍈𑌃 𑌕𑍂𑌟𑌮𑍁𑌦𑍍𑌗𑌰𑍈𑌃 ॥ 18 ॥
𑌤𑍇𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑌨𑍁𑌚𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍𑌜𑌘𑍍𑌨𑍁𑌰𑌾𑌹𑌵𑍇 ।
𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑌵𑌿𑌟𑌪𑍈𑌶𑍍𑌶𑌾𑌲𑍈𑌶𑍍𑌶𑌿𑌲𑌾𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ॥ 19 ॥
𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍𑌕𑌦𑌨𑌞𑍍𑌚𑌕𑍍𑌰𑍇𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌮𑍍𑌭𑍀𑌮𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌸𑌨𑌿𑌵𑌾𑌰𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌨𑍀𑌕𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌵𑌨𑍗𑌕𑌸𑌃 ॥ 20 ॥
𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌨 𑌨𑌸𑍍𑌸𑌾𑌧𑍍𑌯𑌮𑌿𑌦𑌮𑍍𑌬𑌲𑌮𑍍 ।
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑌨𑍍𑌤𑍋𑌰𑌾𑌮𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌚𑌿𑌕𑍀𑌰𑍍𑌷𑌵𑌃 ॥ 21 ॥
𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌂𑌹𑌿𑌯𑍁𑌧𑍍𑌯𑌾𑌮𑍋𑌹𑌤𑌾𑌸𑌾𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾 ।
𑌇𑌮𑌮𑌰𑍍𑌥𑌂𑌹𑌿𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑍍𑌯𑌰𑌾𑌮𑌂𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍇𑌵 𑌚 ॥ 22 ॥
𑌤𑍗𑌯𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌸𑍍𑌯𑍇𑌤𑍇𑌤𑌤𑍍𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌹𑍇𑌵𑌯𑌮𑍍 ।
𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌵𑌾𑌨𑌰𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑍋𑌵𑌾𑌰𑌯𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍 ॥ 23 ॥
𑌶𑌨𑍈𑌶𑍍𑌶𑌨𑍈𑌰𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌸𑌬𑌲𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌯𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤 ।
𑌤𑌤𑌃𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌹𑌨𑍂𑌮𑌨𑍍𑌤𑌂𑌵𑍍𑌰𑌜𑌨𑍍𑌤𑌂𑌯𑌤𑍍𑌰𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ॥ 24 ॥
𑌸 𑌹𑍋𑌤𑍁𑌕𑌾𑌮𑍋𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌗𑌤𑌶𑍍𑌚𑍈𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌿𑌲𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌿𑌲𑌾𑌮𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌯𑌪𑌾𑌵𑌕𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑌵𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌤𑍍 ॥ 25 ॥
𑌯𑌜𑍍𑌞𑌭𑍂𑌮𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌤𑍋𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾𑌪𑌾𑌵𑌕𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾 ।
𑌹𑍂𑌯𑌮𑌾𑌨𑌃𑌪𑍍𑌰𑌜𑌜𑍍𑌵𑌾𑌲𑌮𑌾𑌂𑌸𑌶𑍋𑌣𑌿𑌤𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 26 ॥
𑌅𑌥𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌦𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌭𑍂𑌤𑌯𑍇 𑌤𑍁 ।
𑌜𑍁𑌹𑌾𑌵 𑌹𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌧𑌿𑌨𑌾 𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌵𑌤𑍍 ।
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌤 𑌚 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 ।
𑌮𑌹𑌾𑌸𑌮𑍂𑌹𑍇𑌷𑍁 𑌨𑌯𑌾𑌨𑌯𑌜𑍍𑌞𑌾𑌃 ॥ 27 ॥
𑌅𑌥𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌦𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌭𑍂𑌤𑌯𑍇𑌤𑍁𑌜𑍁𑌹𑌾𑌵𑌹𑌵𑍍𑌯𑌂𑌵𑌿𑌧𑌿𑌨𑌾𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌵𑌿𑌤𑍍 ।
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌤 𑌚 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌮𑌹𑌾𑌸𑌮𑍂𑌹𑍇𑌷𑍁𑌸𑌮𑌾𑌨𑌯𑌜𑍍𑌞𑌾𑌃 ॥ 28 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌶𑍀𑌤𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvāśītitamassargaḥ |
śrutvātubhīmanirhrādaṃśakrāśanisamasvanam |
vīkṣamāṇādiśassarvādudruvurvānararṣabhāḥ || 1 ||
tānuvācatataḥsarvānhanumān mārutātmajaḥ |
viṣaṇṇavadanāndīnāṃstrastānvidravataḥpṛthak || 2 ||
kasmādviṣaṇṇavadanāvidravadhvamplavaṅgamāḥ |
tyaktayuddhasamutsāhāśśūratvaṅkvanuvogatam || 3 ||
pṛṣṭhato'nuvrajadhvammāmagratoyantamāhave |
śūrairanijanopetairayuktaṃhinivartitum || 4 ||
evamuktāssusaṅkruddhāvāyuputreṇadhīmatā |
śailaśṛṅgān drumāṃścavajagṛhurhṛṣṭamānasāḥ || 5 ||
abhipetuścagarjantorākṣasānvānararṣabhāḥ |
parivāryahanūmantamanvayuścamahāhave || 6 ||
sa tairvānaramukhyaistu hanūmānsarvato vṛtaḥ |
hutāśana ivārciṣmānadahacchatruvāhinīm || 7 ||
sa rākṣasānāṅkadanañcakārasumahākapiḥ |
vṛtovānarasainyenakālāntakayomopamaḥ || 8 ||
sa tukopenacāviṣṭaḥśokena ca mahākapiḥ |
hanūmānrāvaṇirathemahatīmpātayacchilām || 9 ||
tāmāpatantīndṛṣṭavaivarathassārathinātadā |
vidheyāśvasamāyuktovidūramapavāhitaḥ || 10 ||
tamindrajitamaprāpyarathasthaṃsahasārathim |
viveśadharaṇīmbhittvāsāśilāvyarthamudyatā || 11 ||
patitāyāṃśilāyāntuvyathitārakṣasāñcamūḥ |
nipatantyā ca śilayārākṣasāmathitābhṛśam || 12 ||
tamabhyadhāvan śataśonadantaḥkānanaukasaḥ |
tedrumāṃścamahākāyāgiriśṛṅgāṇicodyatāḥ || 13 ||
kṣipanīndrajitaṃsaṅkhyevānarābhīmavikramāḥ |
vṛkṣaśailamahāvarṣaṃvisṛjantaḥplavaṅgamāḥ || 14 ||
śatrūṇāṅkadanañcakrurneduścavividhaissvanaiḥ |
vānaraisairmahābhīmairghorarūpāniśācarāḥ || 15 ||
vīryādabhihatāvṛkṣairvyaceṣṭantaraṇakṣitau |
svasainyamabhivīkṣyāthavānarārditamindrajit || 16 ||
pragṛhītāyudhaḥkruddhaḥparānabhimukhoyayau |
saḥśaraughānavasṛjansvasainyenābhisamvṛtaḥ || 17 ||
jaghānakapiśārdūlānsubahūndṛṣṭavikramaḥ |
śūlaiḥraśanibhiḥkhaṅgaiḥ paṭṭasaiḥ kūṭamudgaraiḥ || 18 ||
tecāpyanucarāstasyavānarānjaghnurāhave |
skandhaviṭapaiśśālaiśśilābhiścamahābalaḥ || 19 ||
hanūmānkadanañcakrerakṣasāmbhīmakarmaṇām |
sanivāryaparānīkamabravīttānvanaukasaḥ || 20 ||
hanūmān sannivartadhvaṃ na nassādhyamidambalam |
tyaktvāprāṇānviveṣṭantorāmapriyacikīrṣavaḥ || 21 ||
yannimittaṃhiyudhyāmohatāsājanakātmajā |
imamarthaṃhivijñāpyarāmaṃsugrīvameva ca || 22 ||
tauyatpratividhāsyetetatkariṣyāmahevayam |
tyuktvāvānaraśreṣṭhovārayansarvavānarān || 23 ||
śanaiśśanairasantrastassabalassanyavartata |
tataḥprekṣyahanūmantaṃvrajantaṃyatrarāghavaḥ || 24 ||
sa hotukāmoduṣṭātmāgataścaityannikumbhilām |
nikumbhilāmadhiṣṭhāyapāvakañjuhavendrajit || 25 ||
yajñabhūmyāntatogatvāpāvakastenarakṣasā |
hūyamānaḥprajajvālamāṃsaśoṇitabhuktadā || 26 ||
athendrajidrākṣasabhūtaye tu |
juhāva havyaṃ vidhinā vidhānavat |
dṛṣṭvā vyatiṣṭhanta ca rākṣasāste |
mahāsamūheṣu nayānayajñāḥ || 27 ||
athendrajidrākṣabhūtayetujuhāvahavyaṃvidhināvidhānavit |
dṛṣṭavāvyatiṣṭhanta ca rākṣasāstemahāsamūheṣusamānayajñāḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ द्वाशीतितमस्सर्गः ।
श्रुत्वातुभीमनिर्ह्रादंशक्राशनिसमस्वनम् ।
वीक्षमाणादिशस्सर्वादुद्रुवुर्वानरर्षभाः ॥ 1 ॥
तानुवाचततःसर्वान्हनुमान् मारुतात्मजः ।
विषण्णवदनान्दीनांस्त्रस्तान्विद्रवतःपृथक् ॥ 2 ॥
कस्माद्विषण्णवदनाविद्रवध्वम्प्लवङ्गमाः ।
त्यक्तयुद्धसमुत्साहाश्शूरत्वङ्क्वनुवोगतम् ॥ 3 ॥
पृष्ठतोऽनुव्रजध्वम्मामग्रतोयन्तमाहवे ।
शूरैरनिजनोपेतैरयुक्तंहिनिवर्तितुम् ॥ 4 ॥
एवमुक्तास्सुसङ्क्रुद्धावायुपुत्रेणधीमता ।
शैलशृङ्गान् द्रुमांश्चवजगृहुर्हृष्टमानसाः ॥ 5 ॥
अभिपेतुश्चगर्जन्तोराक्षसान्वानरर्षभाः ।
परिवार्यहनूमन्तमन्वयुश्चमहाहवे ॥ 6 ॥
स तैर्वानरमुख्यैस्तु हनूमान्सर्वतो वृतः ।
हुताशन इवार्चिष्मानदहच्छत्रुवाहिनीम् ॥ 7 ॥
स राक्षसानाङ्कदनञ्चकारसुमहाकपिः ।
वृतोवानरसैन्येनकालान्तकयोमोपमः ॥ 8 ॥
स तुकोपेनचाविष्टःशोकेन च महाकपिः ।
हनूमान्रावणिरथेमहतीम्पातयच्छिलाम् ॥ 9 ॥
तामापतन्तीन्दृष्टवैवरथस्सारथिनातदा ।
विधेयाश्वसमायुक्तोविदूरमपवाहितः ॥ 10 ॥
तमिन्द्रजितमप्राप्यरथस्थंसहसारथिम् ।
विवेशधरणीम्भित्त्वासाशिलाव्यर्थमुद्यता ॥ 11 ॥
पतितायांशिलायान्तुव्यथितारक्षसाञ्चमूः ।
निपतन्त्या च शिलयाराक्षसामथिताभृशम् ॥ 12 ॥
तमभ्यधावन् शतशोनदन्तःकाननौकसः ।
तेद्रुमांश्चमहाकायागिरिशृङ्गाणिचोद्यताः ॥ 13 ॥
क्षिपनीन्द्रजितंसङ्ख्येवानराभीमविक्रमाः ।
वृक्षशैलमहावर्षंविसृजन्तःप्लवङ्गमाः ॥ 14 ॥
शत्रूणाङ्कदनञ्चक्रुर्नेदुश्चविविधैस्स्वनैः ।
वानरैसैर्महाभीमैर्घोररूपानिशाचराः ॥ 15 ॥
वीर्यादभिहतावृक्षैर्व्यचेष्टन्तरणक्षितौ ।
स्वसैन्यमभिवीक्ष्याथवानरार्दितमिन्द्रजित् ॥ 16 ॥
प्रगृहीतायुधःक्रुद्धःपरानभिमुखोययौ ।
सःशरौघानवसृजन्स्वसैन्येनाभिसम्वृतः ॥ 17 ॥
जघानकपिशार्दूलान्सुबहून्दृष्टविक्रमः ।
शूलैःरशनिभिःखङ्गैः पट्टसैः कूटमुद्गरैः ॥ 18 ॥
तेचाप्यनुचरास्तस्यवानरान्जघ्नुराहवे ।
स्कन्धविटपैश्शालैश्शिलाभिश्चमहाबलः ॥ 19 ॥
हनूमान्कदनञ्चक्रेरक्षसाम्भीमकर्मणाम् ।
सनिवार्यपरानीकमब्रवीत्तान्वनौकसः ॥ 20 ॥
हनूमान् सन्निवर्तध्वं न नस्साध्यमिदम्बलम् ।
त्यक्त्वाप्राणान्विवेष्टन्तोरामप्रियचिकीर्षवः ॥ 21 ॥
यन्निमित्तंहियुध्यामोहतासाजनकात्मजा ।
इममर्थंहिविज्ञाप्यरामंसुग्रीवमेव च ॥ 22 ॥
तौयत्प्रतिविधास्येतेतत्करिष्यामहेवयम् ।
त्युक्त्वावानरश्रेष्ठोवारयन्सर्ववानरान् ॥ 23 ॥
शनैश्शनैरसन्त्रस्तस्सबलस्सन्यवर्तत ।
ततःप्रेक्ष्यहनूमन्तंव्रजन्तंयत्रराघवः ॥ 24 ॥
स होतुकामोदुष्टात्मागतश्चैत्यन्निकुम्भिलाम् ।
निकुम्भिलामधिष्ठायपावकञ्जुहवेन्द्रजित् ॥ 25 ॥
यज्ञभूम्यान्ततोगत्वापावकस्तेनरक्षसा ।
हूयमानःप्रजज्वालमांसशोणितभुक्तदा ॥ 26 ॥
अथेन्द्रजिद्राक्षसभूतये तु ।
जुहाव हव्यं विधिना विधानवत् ।
दृष्ट्वा व्यतिष्ठन्त च राक्षसास्ते ।
महासमूहेषु नयानयज्ञाः ॥ 27 ॥
अथेन्द्रजिद्राक्षभूतयेतुजुहावहव्यंविधिनाविधानवित् ।
दृष्टवाव्यतिष्ठन्त च राक्षसास्तेमहासमूहेषुसमानयज्ञाः ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvāśītitamassargaḥ |
śrutvātubhīmanirhrādaṃśakrāśanisamasvanam |
vīkṣamāṇādiśassarvādudruvurvānararṣabhāḥ || 1 ||
tānuvācatataḥsarvānhanumān mārutātmajaḥ |
viṣaṇṇavadanāndīnāṃstrastānvidravataḥpṛthak || 2 ||
kasmādviṣaṇṇavadanāvidravadhvamplavaṅgamāḥ |
tyaktayuddhasamutsāhāśśūratvaṅkvanuvogatam || 3 ||
pṛṣṭhato'nuvrajadhvammāmagratoyantamāhave |
śūrairanijanopetairayuktaṃhinivartitum || 4 ||
evamuktāssusaṅkruddhāvāyuputreṇadhīmatā |
śailaśṛṅgān drumāṃścavajagṛhurhṛṣṭamānasāḥ || 5 ||
abhipetuścagarjantorākṣasānvānararṣabhāḥ |
parivāryahanūmantamanvayuścamahāhave || 6 ||
sa tairvānaramukhyaistu hanūmānsarvato vṛtaḥ |
hutāśana ivārciṣmānadahacchatruvāhinīm || 7 ||
sa rākṣasānāṅkadanañcakārasumahākapiḥ |
vṛtovānarasainyenakālāntakayomopamaḥ || 8 ||
sa tukopenacāviṣṭaḥśokena ca mahākapiḥ |
hanūmānrāvaṇirathemahatīmpātayacchilām || 9 ||
tāmāpatantīndṛṣṭavaivarathassārathinātadā |
vidheyāśvasamāyuktovidūramapavāhitaḥ || 10 ||
tamindrajitamaprāpyarathasthaṃsahasārathim |
viveśadharaṇīmbhittvāsāśilāvyarthamudyatā || 11 ||
patitāyāṃśilāyāntuvyathitārakṣasāñcamūḥ |
nipatantyā ca śilayārākṣasāmathitābhṛśam || 12 ||
tamabhyadhāvan śataśonadantaḥkānanaukasaḥ |
tedrumāṃścamahākāyāgiriśṛṅgāṇicodyatāḥ || 13 ||
kṣipanīndrajitaṃsaṅkhyevānarābhīmavikramāḥ |
vṛkṣaśailamahāvarṣaṃvisṛjantaḥplavaṅgamāḥ || 14 ||
śatrūṇāṅkadanañcakrurneduścavividhaissvanaiḥ |
vānaraisairmahābhīmairghorarūpāniśācarāḥ || 15 ||
vīryādabhihatāvṛkṣairvyaceṣṭantaraṇakṣitau |
svasainyamabhivīkṣyāthavānarārditamindrajit || 16 ||
pragṛhītāyudhaḥkruddhaḥparānabhimukhoyayau |
saḥśaraughānavasṛjansvasainyenābhisamvṛtaḥ || 17 ||
jaghānakapiśārdūlānsubahūndṛṣṭavikramaḥ |
śūlaiḥraśanibhiḥkhaṅgaiḥ paṭṭasaiḥ kūṭamudgaraiḥ || 18 ||
tecāpyanucarāstasyavānarānjaghnurāhave |
skandhaviṭapaiśśālaiśśilābhiścamahābalaḥ || 19 ||
hanūmānkadanañcakrerakṣasāmbhīmakarmaṇām |
sanivāryaparānīkamabravīttānvanaukasaḥ || 20 ||
hanūmān sannivartadhvaṃ na nassādhyamidambalam |
tyaktvāprāṇānviveṣṭantorāmapriyacikīrṣavaḥ || 21 ||
yannimittaṃhiyudhyāmohatāsājanakātmajā |
imamarthaṃhivijñāpyarāmaṃsugrīvameva ca || 22 ||
tauyatpratividhāsyetetatkariṣyāmahevayam |
tyuktvāvānaraśreṣṭhovārayansarvavānarān || 23 ||
śanaiśśanairasantrastassabalassanyavartata |
tataḥprekṣyahanūmantaṃvrajantaṃyatrarāghavaḥ || 24 ||
sa hotukāmoduṣṭātmāgataścaityannikumbhilām |
nikumbhilāmadhiṣṭhāyapāvakañjuhavendrajit || 25 ||
yajñabhūmyāntatogatvāpāvakastenarakṣasā |
hūyamānaḥprajajvālamāṃsaśoṇitabhuktadā || 26 ||
athendrajidrākṣasabhūtaye tu |
juhāva havyaṃ vidhinā vidhānavat |
dṛṣṭvā vyatiṣṭhanta ca rākṣasāste |
mahāsamūheṣu nayānayajñāḥ || 27 ||
athendrajidrākṣabhūtayetujuhāvahavyaṃvidhināvidhānavit |
dṛṣṭavāvyatiṣṭhanta ca rākṣasāstemahāsamūheṣusamānayajñāḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.