ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .
අථ ද්වාශීතිතමස්සර්ගඃ .
ශ්රුත්වාතුභීමනිර්හ්රාදංශක්රාශනිසමස්වනම් .
වීක්ෂමාණාදිශස්සර්වාදුද්රුවුර්වානරර්ෂභාඃ .. 1 ..
තානුවාචතතඃසර්වාන්හනුමාන් මාරුතාත්මජඃ .
විෂණ්ණවදනාන්දීනාංස්ත්රස්තාන්විද්රවතඃපෘථක් .. 2 ..
කස්මාද්විෂණ්ණවදනාවිද්රවධ්වම්ප්ලවඞ්ගමාඃ .
ත්යක්තයුද්ධසමුත්සාහාශ්ශූරත්වඞ්ක්වනුවෝගතම් .. 3 ..
පෘෂ්ඨතෝ(අ)නුව්රජධ්වම්මාමග්රතෝයන්තමාහවේ .
ශූරෛරනිජනෝපේතෛරයුක්තංහිනිවර්තිතුම් .. 4 ..
ඒවමුක්තාස්සුසඞ්ක්රුද්ධාවායුපුත්රේණධීමතා .
ශෛලශෘඞ්ගාන් ද්රුමාංශ්චවජගෘහුර්හෘෂ්ටමානසාඃ .. 5 ..
අභිපේතුශ්චගර්ජන්තෝරාක්ෂසාන්වානරර්ෂභාඃ .
පරිවාර්යහනූමන්තමන්වයුශ්චමහාහවේ .. 6 ..
ස තෛර්වානරමුඛ්යෛස්තු හනූමාන්සර්වතෝ වෘතඃ .
හුතාශන ඉවාර්චිෂ්මානදහච්ඡත්රුවාහිනීම් .. 7 ..
ස රාක්ෂසානාඞ්කදනඤ්චකාරසුමහාකපිඃ .
වෘතෝවානරසෛන්යේනකාලාන්තකයෝමෝපමඃ .. 8 ..
ස තුකෝපේනචාවිෂ්ටඃශෝකේන ච මහාකපිඃ .
හනූමාන්රාවණිරථේමහතීම්පාතයච්ඡිලාම් .. 9 ..
තාමාපතන්තීන්දෘෂ්ටවෛවරථස්සාරථිනාතදා .
විධේයාශ්වසමායුක්තෝවිදූරමපවාහිතඃ .. 10 ..
තමින්ද්රජිතමප්රාප්යරථස්ථංසහසාරථිම් .
විවේශධරණීම්භිත්ත්වාසාශිලාව්යර්ථමුද්යතා .. 11 ..
පතිතායාංශිලායාන්තුව්යථිතාරක්ෂසාඤ්චමූඃ .
නිපතන්ත්යා ච ශිලයාරාක්ෂසාමථිතාභෘශම් .. 12 ..
තමභ්යධාවන් ශතශෝනදන්තඃකානනෞකසඃ .
තේද්රුමාංශ්චමහාකායාගිරිශෘඞ්ගාණිචෝද්යතාඃ .. 13 ..
ක්ෂිපනීන්ද්රජිතංසඞ්ඛ්යේවානරාභීමවික්රමාඃ .
වෘක්ෂශෛලමහාවර්ෂංවිසෘජන්තඃප්ලවඞ්ගමාඃ .. 14 ..
ශත්රූණාඞ්කදනඤ්චක්රුර්නේදුශ්චවිවිධෛස්ස්වනෛඃ .
වානරෛසෛර්මහාභීමෛර්ඝෝරරූපානිශාචරාඃ .. 15 ..
වීර්යාදභිහතාවෘක්ෂෛර්ව්යචේෂ්ටන්තරණක්ෂිතෞ .
ස්වසෛන්යමභිවීක්ෂ්යාථවානරාර්දිතමින්ද්රජිත් .. 16 ..
ප්රගෘහීතායුධඃක්රුද්ධඃපරානභිමුඛෝයයෞ .
සඃශරෞඝානවසෘජන්ස්වසෛන්යේනාභිසම්වෘතඃ .. 17 ..
ජඝානකපිශාර්දූලාන්සුබහූන්දෘෂ්ටවික්රමඃ .
ශූලෛඃරශනිභිඃඛඞ්ගෛඃ පට්ටසෛඃ කූටමුද්ගරෛඃ .. 18 ..
තේචාප්යනුචරාස්තස්යවානරාන්ජඝ්නුරාහවේ .
ස්කන්ධවිටපෛශ්ශාලෛශ්ශිලාභිශ්චමහාබලඃ .. 19 ..
හනූමාන්කදනඤ්චක්රේරක්ෂසාම්භීමකර්මණාම් .
සනිවාර්යපරානීකමබ්රවීත්තාන්වනෞකසඃ .. 20 ..
හනූමාන් සන්නිවර්තධ්වං න නස්සාධ්යමිදම්බලම් .
ත්යක්ත්වාප්රාණාන්විවේෂ්ටන්තෝරාමප්රියචිකීර්ෂවඃ .. 21 ..
යන්නිමිත්තංහියුධ්යාමෝහතාසාජනකාත්මජා .
ඉමමර්ථංහිවිජ්ඤාප්යරාමංසුග්රීවමේව ච .. 22 ..
තෞයත්ප්රතිවිධාස්යේතේතත්කරිෂ්යාමහේවයම් .
ත්යුක්ත්වාවානරශ්රේෂ්ඨෝවාරයන්සර්වවානරාන් .. 23 ..
ශනෛශ්ශනෛරසන්ත්රස්තස්සබලස්සන්යවර්තත .
තතඃප්රේක්ෂ්යහනූමන්තංව්රජන්තංයත්රරාඝවඃ .. 24 ..
ස හෝතුකාමෝදුෂ්ටාත්මාගතශ්චෛත්යන්නිකුම්භිලාම් .
නිකුම්භිලාමධිෂ්ඨායපාවකඤ්ජුහවේන්ද්රජිත් .. 25 ..
යජ්ඤභූම්යාන්තතෝගත්වාපාවකස්තේනරක්ෂසා .
හූයමානඃප්රජජ්වාලමාංසශෝණිතභුක්තදා .. 26 ..
අථේන්ද්රජිද්රාක්ෂසභූතයේ තු .
ජුහාව හව්යං විධිනා විධානවත් .
දෘෂ්ට්වා ව්යතිෂ්ඨන්ත ච රාක්ෂසාස්තේ .
මහාසමූහේෂු නයානයජ්ඤාඃ .. 27 ..
අථේන්ද්රජිද්රාක්ෂභූතයේතුජුහාවහව්යංවිධිනාවිධානවිත් .
දෘෂ්ටවාව්යතිෂ්ඨන්ත ච රාක්ෂසාස්තේමහාසමූහේෂුසමානයජ්ඤාඃ .. 28 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ද්වාශීතිතමස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvāśītitamassargaḥ |
śrutvātubhīmanirhrādaṃśakrāśanisamasvanam |
vīkṣamāṇādiśassarvādudruvurvānararṣabhāḥ || 1 ||
tānuvācatataḥsarvānhanumān mārutātmajaḥ |
viṣaṇṇavadanāndīnāṃstrastānvidravataḥpṛthak || 2 ||
kasmādviṣaṇṇavadanāvidravadhvamplavaṅgamāḥ |
tyaktayuddhasamutsāhāśśūratvaṅkvanuvogatam || 3 ||
pṛṣṭhato'nuvrajadhvammāmagratoyantamāhave |
śūrairanijanopetairayuktaṃhinivartitum || 4 ||
evamuktāssusaṅkruddhāvāyuputreṇadhīmatā |
śailaśṛṅgān drumāṃścavajagṛhurhṛṣṭamānasāḥ || 5 ||
abhipetuścagarjantorākṣasānvānararṣabhāḥ |
parivāryahanūmantamanvayuścamahāhave || 6 ||
sa tairvānaramukhyaistu hanūmānsarvato vṛtaḥ |
hutāśana ivārciṣmānadahacchatruvāhinīm || 7 ||
sa rākṣasānāṅkadanañcakārasumahākapiḥ |
vṛtovānarasainyenakālāntakayomopamaḥ || 8 ||
sa tukopenacāviṣṭaḥśokena ca mahākapiḥ |
hanūmānrāvaṇirathemahatīmpātayacchilām || 9 ||
tāmāpatantīndṛṣṭavaivarathassārathinātadā |
vidheyāśvasamāyuktovidūramapavāhitaḥ || 10 ||
tamindrajitamaprāpyarathasthaṃsahasārathim |
viveśadharaṇīmbhittvāsāśilāvyarthamudyatā || 11 ||
patitāyāṃśilāyāntuvyathitārakṣasāñcamūḥ |
nipatantyā ca śilayārākṣasāmathitābhṛśam || 12 ||
tamabhyadhāvan śataśonadantaḥkānanaukasaḥ |
tedrumāṃścamahākāyāgiriśṛṅgāṇicodyatāḥ || 13 ||
kṣipanīndrajitaṃsaṅkhyevānarābhīmavikramāḥ |
vṛkṣaśailamahāvarṣaṃvisṛjantaḥplavaṅgamāḥ || 14 ||
śatrūṇāṅkadanañcakrurneduścavividhaissvanaiḥ |
vānaraisairmahābhīmairghorarūpāniśācarāḥ || 15 ||
vīryādabhihatāvṛkṣairvyaceṣṭantaraṇakṣitau |
svasainyamabhivīkṣyāthavānarārditamindrajit || 16 ||
pragṛhītāyudhaḥkruddhaḥparānabhimukhoyayau |
saḥśaraughānavasṛjansvasainyenābhisamvṛtaḥ || 17 ||
jaghānakapiśārdūlānsubahūndṛṣṭavikramaḥ |
śūlaiḥraśanibhiḥkhaṅgaiḥ paṭṭasaiḥ kūṭamudgaraiḥ || 18 ||
tecāpyanucarāstasyavānarānjaghnurāhave |
skandhaviṭapaiśśālaiśśilābhiścamahābalaḥ || 19 ||
hanūmānkadanañcakrerakṣasāmbhīmakarmaṇām |
sanivāryaparānīkamabravīttānvanaukasaḥ || 20 ||
hanūmān sannivartadhvaṃ na nassādhyamidambalam |
tyaktvāprāṇānviveṣṭantorāmapriyacikīrṣavaḥ || 21 ||
yannimittaṃhiyudhyāmohatāsājanakātmajā |
imamarthaṃhivijñāpyarāmaṃsugrīvameva ca || 22 ||
tauyatpratividhāsyetetatkariṣyāmahevayam |
tyuktvāvānaraśreṣṭhovārayansarvavānarān || 23 ||
śanaiśśanairasantrastassabalassanyavartata |
tataḥprekṣyahanūmantaṃvrajantaṃyatrarāghavaḥ || 24 ||
sa hotukāmoduṣṭātmāgataścaityannikumbhilām |
nikumbhilāmadhiṣṭhāyapāvakañjuhavendrajit || 25 ||
yajñabhūmyāntatogatvāpāvakastenarakṣasā |
hūyamānaḥprajajvālamāṃsaśoṇitabhuktadā || 26 ||
athendrajidrākṣasabhūtaye tu |
juhāva havyaṃ vidhinā vidhānavat |
dṛṣṭvā vyatiṣṭhanta ca rākṣasāste |
mahāsamūheṣu nayānayajñāḥ || 27 ||
athendrajidrākṣabhūtayetujuhāvahavyaṃvidhināvidhānavit |
dṛṣṭavāvyatiṣṭhanta ca rākṣasāstemahāsamūheṣusamānayajñāḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ द्वाशीतितमस्सर्गः ।
श्रुत्वातुभीमनिर्ह्रादंशक्राशनिसमस्वनम् ।
वीक्षमाणादिशस्सर्वादुद्रुवुर्वानरर्षभाः ॥ 1 ॥
तानुवाचततःसर्वान्हनुमान् मारुतात्मजः ।
विषण्णवदनान्दीनांस्त्रस्तान्विद्रवतःपृथक् ॥ 2 ॥
कस्माद्विषण्णवदनाविद्रवध्वम्प्लवङ्गमाः ।
त्यक्तयुद्धसमुत्साहाश्शूरत्वङ्क्वनुवोगतम् ॥ 3 ॥
पृष्ठतोऽनुव्रजध्वम्मामग्रतोयन्तमाहवे ।
शूरैरनिजनोपेतैरयुक्तंहिनिवर्तितुम् ॥ 4 ॥
एवमुक्तास्सुसङ्क्रुद्धावायुपुत्रेणधीमता ।
शैलशृङ्गान् द्रुमांश्चवजगृहुर्हृष्टमानसाः ॥ 5 ॥
अभिपेतुश्चगर्जन्तोराक्षसान्वानरर्षभाः ।
परिवार्यहनूमन्तमन्वयुश्चमहाहवे ॥ 6 ॥
स तैर्वानरमुख्यैस्तु हनूमान्सर्वतो वृतः ।
हुताशन इवार्चिष्मानदहच्छत्रुवाहिनीम् ॥ 7 ॥
स राक्षसानाङ्कदनञ्चकारसुमहाकपिः ।
वृतोवानरसैन्येनकालान्तकयोमोपमः ॥ 8 ॥
स तुकोपेनचाविष्टःशोकेन च महाकपिः ।
हनूमान्रावणिरथेमहतीम्पातयच्छिलाम् ॥ 9 ॥
तामापतन्तीन्दृष्टवैवरथस्सारथिनातदा ।
विधेयाश्वसमायुक्तोविदूरमपवाहितः ॥ 10 ॥
तमिन्द्रजितमप्राप्यरथस्थंसहसारथिम् ।
विवेशधरणीम्भित्त्वासाशिलाव्यर्थमुद्यता ॥ 11 ॥
पतितायांशिलायान्तुव्यथितारक्षसाञ्चमूः ।
निपतन्त्या च शिलयाराक्षसामथिताभृशम् ॥ 12 ॥
तमभ्यधावन् शतशोनदन्तःकाननौकसः ।
तेद्रुमांश्चमहाकायागिरिशृङ्गाणिचोद्यताः ॥ 13 ॥
क्षिपनीन्द्रजितंसङ्ख्येवानराभीमविक्रमाः ।
वृक्षशैलमहावर्षंविसृजन्तःप्लवङ्गमाः ॥ 14 ॥
शत्रूणाङ्कदनञ्चक्रुर्नेदुश्चविविधैस्स्वनैः ।
वानरैसैर्महाभीमैर्घोररूपानिशाचराः ॥ 15 ॥
वीर्यादभिहतावृक्षैर्व्यचेष्टन्तरणक्षितौ ।
स्वसैन्यमभिवीक्ष्याथवानरार्दितमिन्द्रजित् ॥ 16 ॥
प्रगृहीतायुधःक्रुद्धःपरानभिमुखोययौ ।
सःशरौघानवसृजन्स्वसैन्येनाभिसम्वृतः ॥ 17 ॥
जघानकपिशार्दूलान्सुबहून्दृष्टविक्रमः ।
शूलैःरशनिभिःखङ्गैः पट्टसैः कूटमुद्गरैः ॥ 18 ॥
तेचाप्यनुचरास्तस्यवानरान्जघ्नुराहवे ।
स्कन्धविटपैश्शालैश्शिलाभिश्चमहाबलः ॥ 19 ॥
हनूमान्कदनञ्चक्रेरक्षसाम्भीमकर्मणाम् ।
सनिवार्यपरानीकमब्रवीत्तान्वनौकसः ॥ 20 ॥
हनूमान् सन्निवर्तध्वं न नस्साध्यमिदम्बलम् ।
त्यक्त्वाप्राणान्विवेष्टन्तोरामप्रियचिकीर्षवः ॥ 21 ॥
यन्निमित्तंहियुध्यामोहतासाजनकात्मजा ।
इममर्थंहिविज्ञाप्यरामंसुग्रीवमेव च ॥ 22 ॥
तौयत्प्रतिविधास्येतेतत्करिष्यामहेवयम् ।
त्युक्त्वावानरश्रेष्ठोवारयन्सर्ववानरान् ॥ 23 ॥
शनैश्शनैरसन्त्रस्तस्सबलस्सन्यवर्तत ।
ततःप्रेक्ष्यहनूमन्तंव्रजन्तंयत्रराघवः ॥ 24 ॥
स होतुकामोदुष्टात्मागतश्चैत्यन्निकुम्भिलाम् ।
निकुम्भिलामधिष्ठायपावकञ्जुहवेन्द्रजित् ॥ 25 ॥
यज्ञभूम्यान्ततोगत्वापावकस्तेनरक्षसा ।
हूयमानःप्रजज्वालमांसशोणितभुक्तदा ॥ 26 ॥
अथेन्द्रजिद्राक्षसभूतये तु ।
जुहाव हव्यं विधिना विधानवत् ।
दृष्ट्वा व्यतिष्ठन्त च राक्षसास्ते ।
महासमूहेषु नयानयज्ञाः ॥ 27 ॥
अथेन्द्रजिद्राक्षभूतयेतुजुहावहव्यंविधिनाविधानवित् ।
दृष्टवाव्यतिष्ठन्त च राक्षसास्तेमहासमूहेषुसमानयज्ञाः ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvāśītitamassargaḥ |
śrutvātubhīmanirhrādaṃśakrāśanisamasvanam |
vīkṣamāṇādiśassarvādudruvurvānararṣabhāḥ || 1 ||
tānuvācatataḥsarvānhanumān mārutātmajaḥ |
viṣaṇṇavadanāndīnāṃstrastānvidravataḥpṛthak || 2 ||
kasmādviṣaṇṇavadanāvidravadhvamplavaṅgamāḥ |
tyaktayuddhasamutsāhāśśūratvaṅkvanuvogatam || 3 ||
pṛṣṭhato'nuvrajadhvammāmagratoyantamāhave |
śūrairanijanopetairayuktaṃhinivartitum || 4 ||
evamuktāssusaṅkruddhāvāyuputreṇadhīmatā |
śailaśṛṅgān drumāṃścavajagṛhurhṛṣṭamānasāḥ || 5 ||
abhipetuścagarjantorākṣasānvānararṣabhāḥ |
parivāryahanūmantamanvayuścamahāhave || 6 ||
sa tairvānaramukhyaistu hanūmānsarvato vṛtaḥ |
hutāśana ivārciṣmānadahacchatruvāhinīm || 7 ||
sa rākṣasānāṅkadanañcakārasumahākapiḥ |
vṛtovānarasainyenakālāntakayomopamaḥ || 8 ||
sa tukopenacāviṣṭaḥśokena ca mahākapiḥ |
hanūmānrāvaṇirathemahatīmpātayacchilām || 9 ||
tāmāpatantīndṛṣṭavaivarathassārathinātadā |
vidheyāśvasamāyuktovidūramapavāhitaḥ || 10 ||
tamindrajitamaprāpyarathasthaṃsahasārathim |
viveśadharaṇīmbhittvāsāśilāvyarthamudyatā || 11 ||
patitāyāṃśilāyāntuvyathitārakṣasāñcamūḥ |
nipatantyā ca śilayārākṣasāmathitābhṛśam || 12 ||
tamabhyadhāvan śataśonadantaḥkānanaukasaḥ |
tedrumāṃścamahākāyāgiriśṛṅgāṇicodyatāḥ || 13 ||
kṣipanīndrajitaṃsaṅkhyevānarābhīmavikramāḥ |
vṛkṣaśailamahāvarṣaṃvisṛjantaḥplavaṅgamāḥ || 14 ||
śatrūṇāṅkadanañcakrurneduścavividhaissvanaiḥ |
vānaraisairmahābhīmairghorarūpāniśācarāḥ || 15 ||
vīryādabhihatāvṛkṣairvyaceṣṭantaraṇakṣitau |
svasainyamabhivīkṣyāthavānarārditamindrajit || 16 ||
pragṛhītāyudhaḥkruddhaḥparānabhimukhoyayau |
saḥśaraughānavasṛjansvasainyenābhisamvṛtaḥ || 17 ||
jaghānakapiśārdūlānsubahūndṛṣṭavikramaḥ |
śūlaiḥraśanibhiḥkhaṅgaiḥ paṭṭasaiḥ kūṭamudgaraiḥ || 18 ||
tecāpyanucarāstasyavānarānjaghnurāhave |
skandhaviṭapaiśśālaiśśilābhiścamahābalaḥ || 19 ||
hanūmānkadanañcakrerakṣasāmbhīmakarmaṇām |
sanivāryaparānīkamabravīttānvanaukasaḥ || 20 ||
hanūmān sannivartadhvaṃ na nassādhyamidambalam |
tyaktvāprāṇānviveṣṭantorāmapriyacikīrṣavaḥ || 21 ||
yannimittaṃhiyudhyāmohatāsājanakātmajā |
imamarthaṃhivijñāpyarāmaṃsugrīvameva ca || 22 ||
tauyatpratividhāsyetetatkariṣyāmahevayam |
tyuktvāvānaraśreṣṭhovārayansarvavānarān || 23 ||
śanaiśśanairasantrastassabalassanyavartata |
tataḥprekṣyahanūmantaṃvrajantaṃyatrarāghavaḥ || 24 ||
sa hotukāmoduṣṭātmāgataścaityannikumbhilām |
nikumbhilāmadhiṣṭhāyapāvakañjuhavendrajit || 25 ||
yajñabhūmyāntatogatvāpāvakastenarakṣasā |
hūyamānaḥprajajvālamāṃsaśoṇitabhuktadā || 26 ||
athendrajidrākṣasabhūtaye tu |
juhāva havyaṃ vidhinā vidhānavat |
dṛṣṭvā vyatiṣṭhanta ca rākṣasāste |
mahāsamūheṣu nayānayajñāḥ || 27 ||
athendrajidrākṣabhūtayetujuhāvahavyaṃvidhināvidhānavit |
dṛṣṭavāvyatiṣṭhanta ca rākṣasāstemahāsamūheṣusamānayajñāḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.