𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌶𑍁𑌕𑍇𑌨𑌤𑍁𑌸𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑌾𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾𑌸𑌹𑌰𑌿𑌯𑍂𑌥𑌪𑌾𑌨𑍍 ।
𑌸𑌮𑍀𑌪𑌸𑍍𑌥𑌞𑍍𑌚𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂𑌸𑍍𑌵𑌂𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌞𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌮𑍍𑌭𑍁𑌜𑌂𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑌾𑌨𑌰𑌰𑌾𑌜𑌞𑍍𑌚𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍍𑌭𑍀𑌮𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌦𑌞𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿𑌬𑌲𑌿𑌨𑌂𑌵𑌜𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌮𑍍 ।
𑌹𑌨𑍂𑌮𑌨𑍍𑌤𑌞𑍍𑌚𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌞𑍍𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑌵𑌨𑍍𑌤𑌞𑍍𑌚𑌦𑍁𑌰𑍍𑌜𑌯𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌸𑍁𑌷𑍇𑌣𑌙𑍍𑌕𑍁𑌮𑍁𑌦𑌨𑍍𑌨𑍀𑌲𑌨𑍍𑌨𑌲𑌞𑍍𑌚𑌪𑍍𑌲𑌵𑌗𑌰𑍍𑌷𑌭𑌮𑍍 ।
𑌗𑌜𑌙𑍍𑌗𑌵𑌾𑌕𑍍𑌷𑌂𑌶𑌰𑌭𑌮𑍍𑌮𑍈𑌨𑍍𑌦𑌞𑍍𑌚𑌦𑍍𑌵𑌿𑌵𑌿𑌦𑌨𑍍𑌤𑌥𑌾 ॥ 4 ॥
𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌾𑌵𑌿𑌗𑍍𑌨𑌹𑍃𑌦𑌯𑍋𑌜𑌾𑌤𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌶𑍍𑌚𑌰𑌾𑌵𑌣𑌃 ।
𑌭𑌰𑍍𑌤𑍍𑌸𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑌤𑍗𑌵𑍀𑌰𑍗𑌕𑌥𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇𑌶𑍁𑌕𑌸𑌾𑌰𑌣𑍗 ॥ 5 ॥
𑌅𑌧𑍋𑌮𑍁𑌖𑍗𑌤𑍗𑌪𑍍𑌰𑌣𑌤𑌾𑌵𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌚𑍍𑌛𑍁𑌕𑌸𑌾𑌰𑌣𑍗 ।
𑌰𑍋𑌷𑌗𑌦𑍍𑌗𑌦𑌯𑌾𑌵𑌾𑌚𑌾𑌸𑌂𑌰𑌬𑍍𑌧𑌮𑍍𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂𑌵𑌚𑌃 ॥ 6 ॥
𑌨𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍𑌸𑌦𑍃𑌶𑌨𑍍𑌨𑌾𑌮𑌸𑌚𑌿𑌵𑍈𑌰𑍁𑌪𑌜𑍀𑌵𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌨𑍍𑌨𑍃𑌪𑌤𑍇𑌰𑍍𑌵𑌕𑍍𑌤𑍁𑌨𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑍇𑌪𑍍𑌰𑌗𑍍𑌰𑌹𑍇𑌪𑍍𑌰𑌭𑍋𑌃 ॥ 7 ॥
𑌰𑌿𑌪𑍂𑌣𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌕𑍂𑌲𑌾𑌨𑌾𑌂𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌭𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌉𑌭𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂𑌸𑌦𑍃𑌶𑌨𑍍𑌨𑌾𑌮𑌵𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌵𑍇𑌸𑍍𑌤𑌵𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌆𑌚𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌗𑍁𑌰𑌵𑍋𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾𑌵𑍃𑌥𑌾𑌵𑌾𑌮𑍍𑌪𑌰𑍍𑌯𑍁𑌪𑌾𑌸𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌸𑌾𑌰𑌂𑌯𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌮𑌨𑍁𑌜𑍀𑌵𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 9 ॥
𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑍋𑌵𑌾𑌨𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍋𑌭𑌾𑌰𑍋𑌽𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯𑌵𑌾𑌹𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌈𑌦𑍃𑌶𑍈𑌃 𑌸𑌚𑌿𑌵𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋𑌮𑍂𑌰𑍍𑌖𑍈𑌰𑍍𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌧𑌰𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌕𑌿𑌨𑍍𑌨𑍁𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍋𑌰𑍍𑌭𑌯𑌨𑍍𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿𑌵𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑍍𑌮𑌾𑌮𑍍𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂𑌵𑌚𑌃 ।
𑌯𑌸𑍍𑌯𑌮𑍇𑌶𑌾𑌸𑌤𑍋𑌜𑌿𑌹𑍍𑌵𑌾𑌪𑍍𑌰𑌯𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿𑌶𑍁𑌭𑌾𑌶𑍁𑌭𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌅𑌪𑍍𑌯𑍇𑌵𑌦𑌹𑌨𑌂𑌸𑍍𑌪𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌵𑌨𑍇𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌤𑌿𑌪𑌾𑌦𑌪𑌾𑌃 ।
𑌰𑌾𑌜𑌦𑍋𑌷𑌪𑌰𑌾𑌮𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌤𑍇𑌨𑌾𑌪𑌰𑌾𑌧𑌿𑌨𑌃 ॥ 12 ॥
𑌹𑌨𑍍𑌯𑌾𑌮𑌹𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌮𑍗𑌪𑌾𑌪𑍗𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌪𑌕𑍍𑌷𑌪𑍍𑌰𑌶𑌂𑌸𑌕𑍗 ।
𑌯𑌦𑌿𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑍋𑌪𑌕𑌾𑌰𑍈𑌸𑍍𑌤𑍁𑌨𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑍋𑌮𑍃𑌦𑍁𑌤𑌾𑌂𑌵𑍍𑌰𑌜𑍇𑌤𑍍 ॥ 13 ॥
𑌅𑌪𑌧𑍍𑌵𑌂𑌸𑌤 𑌗𑌚𑍍𑌚𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌨𑌿𑌕𑌰𑍍𑌷𑌾𑌦𑍍 𑌇𑌤𑍋 𑌮𑌮 ।
𑌨 𑌹𑌿 𑌵𑌾𑌂 𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌇𑌚𑍍𑌚𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍍𑌮𑌰𑌨𑍍𑌨𑍍 𑌉𑌪𑌕𑍃𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌵𑌾𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌹𑌤𑌾𑌵𑍍 𑌏𑌵 𑌕𑍃𑌤𑌘𑍍𑌨𑍗 𑌤𑍗 𑌮𑌯𑌿 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹 𑌪𑌰𑌾𑌨𑍍 𑌮𑍁𑌖𑍗 ।
𑌏𑌵𑌂 𑌉𑌕𑍍𑌤𑍗 𑌤𑍁 𑌸𑌵𑍍𑌰𑍀𑌡𑍗 𑌤𑌾𑌵𑍍 𑌉𑌭𑍗 𑌶𑍁𑌕 𑌸𑌾𑌰𑌣𑍗 ॥ 15 ॥
𑌅𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍𑌸𑌦𑌶𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌃 𑌸𑌮𑍀𑌪𑌸𑍍𑌥𑌮𑍍𑌮𑌹𑍋𑌦𑌰𑌮𑍍 ।
𑌉𑌪𑌸𑍍𑌤𑌾𑌪𑌯𑌮𑍇𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌞𑍍𑌚𑌾𑌰𑌾𑌨𑍍𑌨𑍀𑌤𑌿𑌵𑌿𑌶𑌾𑌰𑌦𑌾𑌨𑍍 ॥ 16 ॥
𑌮𑌹𑍋𑌦𑌰𑌸𑍍𑌤𑌥𑍋𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑌯𑌚𑍍𑌚𑌰𑌾𑌨𑍍 ॥ 17 ॥
𑌤𑌤𑌶𑍍𑌚𑌾𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌾𑌃𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌃𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌶𑌾𑌸𑌨𑌾𑌤𑍍 ।
𑌉𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌃𑌪𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌯𑍋𑌵𑌰𑍍𑌧𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌜𑌯𑌶𑌿𑌷𑌾𑌃 ॥ 18 ॥
𑌤𑌾𑌨𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍𑌤𑌤𑍋𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂𑌰𑌾𑌵𑌣𑍋𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌧𑌿𑌪𑌃 ।
𑌚𑌾𑌰𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌾𑌯𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌶𑍂𑌰𑌾𑌨𑍍𑌭𑌕𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌗𑌤𑌸𑌾𑌧𑍍𑌵𑌸𑌾𑌨𑍍 ॥ 19 ॥
𑌇𑌤𑍋𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑌾𑌯𑌮𑍍𑌪𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑌥 ।
𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌷𑍍𑌵𑌭𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌯𑍇𑌽𑌸𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾𑌤𑍇𑌨𑌸𑌮𑌾𑌗𑌤𑌾𑌃 ॥ 20 ॥
𑌕𑌥𑌂𑌸𑍍𑌵𑌪𑌿𑌤𑌿𑌜𑌾𑌗𑌰𑍍𑌤𑌿𑌕𑌿𑌮𑌨𑍍𑌯𑌚𑍍𑌚𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯𑌨𑌿𑌪𑍁𑌣𑌂𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌗𑌨𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌮𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ॥ 21 ॥
𑌚𑌾𑌰𑍇𑌣𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌶𑍍𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌃𑌪𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑍈𑌰𑍍𑌵𑌸𑍁𑌧𑌾𑌧𑌿𑌪𑍈𑌃 ।
𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇𑌸𑍍𑌵𑌲𑍍𑌪𑍇𑌨𑌯𑌤𑍍𑌨𑍇𑌨𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯𑌨𑌿𑌰𑌸𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 22 ॥
𑌚𑌾𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁𑌤𑍇𑌤𑌥𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲𑌮𑌗𑍍𑌰𑌤𑌃𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾𑌤𑌤𑌶𑍍𑌚𑌕𑍍𑌰𑍁𑌃𑌪𑍍𑌰𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌮𑍍 ॥ 23 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇𑌤𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌞𑍍𑌚𑌾𑌰𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾𑌪𑍍𑌰𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌞𑍍𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑍍𑌯𑌤𑍍𑌰𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ॥ 24 ॥
𑌤𑍇𑌸𑍁𑌵𑍇𑌲𑌸𑍍𑌯𑌶𑍈𑌲𑌸𑍍𑌯𑌸𑌮𑍀𑌪𑍇𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ।
𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑌦𑍃𑌶𑍁𑌰𑍍𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾𑌸𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑍗 ॥ 25 ॥
𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌾𑌶𑍍𑌚𑌮𑍂𑌨𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑍁𑌬𑌭𑍂𑌵𑍁𑌰𑍍𑌭𑌯𑌵𑌿𑌕𑍍𑌲𑌬𑌾𑌃 ।
𑌤𑍇𑌤𑍁𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾 ॥ 26 ॥
𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑍇𑌨𑌤𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌿𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌾𑌯𑌦𑍃𑌚𑍍𑌛𑌯𑌾 ।
𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲𑍋𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑌿𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑍇𑌕𑌃𑌪𑌾𑌪𑍋𑌽𑌯𑌮𑌿𑌤𑌿𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ॥ 27 ॥
𑌮𑍋𑌚𑌿𑌤𑌸𑍍𑌸𑍋𑌽𑌪𑌿𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌵𑌧𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌃𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮𑍈𑌃 ।
𑌅𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑍍𑌯𑍇𑌨𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌮𑍋𑌚𑌿𑌤𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃𑌪𑌰𑍇 ॥ 28 ॥
𑌵𑌾𑌨𑌰𑍈𑌰𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌤𑍁𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍈𑌰𑍍𑌲𑌘𑍁𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍈𑌃 ।
𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌶𑍍𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑍋𑌨𑌷𑍍𑌟𑌚𑍇𑌤𑌸𑌃 ॥ 29 ॥
𑌤𑌤𑍋𑌦𑌶𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌚𑌾𑌰𑌾𑌬𑌹𑌿𑌰𑍍𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌚𑌰𑌾𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑌾𑌃 ।
𑌗𑌿𑌰𑍇𑌸𑍍𑌸𑍁𑌵𑍇𑌲𑌸𑍍𑌯𑌸𑌮𑍀𑌪𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑌨𑍍𑌨𑍍𑌯𑌵𑍇𑌦𑌯𑌨𑍍𑌭𑍀𑌮𑌬𑌲𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌾𑌃 ॥ 30 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |
samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||
lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |
sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||
aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |
hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||
suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |
gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||
kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |
bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||
adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |
roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||
natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |
vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||
ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |
ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||
ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |
sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||
gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |
īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||
kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |
yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||
apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||
hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |
yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||
apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |
na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||
hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |
evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||
abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |
upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||
mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||
tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |
upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||
tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |
cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||
itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |
mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||
kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |
vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||
cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |
yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||
cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |
śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||
tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |
kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||
tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |
pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||
prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |
tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||
vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |
śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||
mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |
anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||
vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |
punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||
tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |
giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।
शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।
समीपस्थञ्चरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ॥ 1 ॥
लक्ष्मणञ्चमहावीर्यम्भुजंरामस्यदक्षिणम् ।
सर्ववानरराजञ्चसुग्रीवम्भीमविक्रमम् ॥ 2 ॥
अङ्गदञ्चापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।
हनूमन्तञ्चविक्रान्तञ्जाम्बवन्तञ्चदुर्जयम् ॥ 3 ॥
सुषेणङ्कुमुदन्नीलन्नलञ्चप्लवगर्षभम् ।
गजङ्गवाक्षंशरभम्मैन्दञ्चद्विविदन्तथा ॥ 4 ॥
किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।
भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ॥ 5 ॥
अधोमुखौतौप्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ ।
रोषगद्गदयावाचासंरब्धम्परुषंवचः ॥ 6 ॥
नतावत्सदृशन्नामसचिवैरुपजीविभिः ।
विप्रियन्नृपतेर्वक्तुन्निग्रहेप्रग्रहेप्रभोः ॥ 7 ॥
रिपूणाम्प्रतिकूलानांयुद्धार्थमभिवर्तताम् ।
उभाभ्यांसदृशन्नामवक्तुमप्रस्तवेस्तवम् ॥ 8 ॥
आचार्यागुरवोवृद्धावृथावाम्पर्युपासिताः ।
सारंयद्राजशास्त्राणामनुजीव्यन्नगृह्यते ॥ 9 ॥
गृहीतोवानविज्ञातोभारोऽज्ञानस्यवाह्यते ।
ईदृशैः सचिवैर्युक्तोमूर्खैर्दिष्ट्यधराम्यहम् ॥ 10 ॥
किन्नुमृत्योर्भयन्नास्तिवक्तुम्माम्परुषंवचः ।
यस्यमेशासतोजिह्वाप्रयच्छतिशुभाशुभम् ॥ 11 ॥
अप्येवदहनंस्पृष्टवावनेतिष्ठन्तिपादपाः ।
राजदोषपरामृष्टास्तिष्ठन्तेनापराधिनः ॥ 12 ॥
हन्यामहन्त्विमौपापौशत्रुपक्षप्रशंसकौ ।
यदिपूर्वोपकारैस्तुनक्रोधोमृदुतांव्रजेत् ॥ 13 ॥
अपध्वंसत गच्चध्वं सम्निकर्षाद् इतो मम ।
न हि वां हन्तुं इच्चामि स्मरन्न् उपकृतानि वाम् ॥ 14 ॥
हताव् एव कृतघ्नौ तौ मयि स्नेह परान् मुखौ ।
एवं उक्तौ तु सव्रीडौ ताव् उभौ शुक सारणौ ॥ 15 ॥
अब्रवीत्सदशग्रीवः समीपस्थम्महोदरम् ।
उपस्तापयमेशीघ्रञ्चारान्नीतिविशारदान् ॥ 16 ॥
महोदरस्तथोक्तस्तुशीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ॥ 17 ॥
ततश्चारास्सन्त्वरिताःप्राप्ताःपार्थिवशासनात् ।
उपस्थिताःप्राञ्जलयोवर्धयित्वाजयशिषाः ॥ 18 ॥
तानब्रवीत्ततोवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।
चारान्प्रत्यायितान् शूरान्भक्तान्विगतसाध्वसान् ॥ 19 ॥
इतोगच्छतरामस्यव्यवसायम्परीक्षथ ।
मन्त्रिष्वभ्यन्तरायेऽस्यप्रीत्यातेनसमागताः ॥ 20 ॥
कथंस्वपितिजागर्तिकिमन्यच्चकरिष्यति ।
विज्ञायनिपुणंसर्वमागन्तव्यमशेषतः ॥ 21 ॥
चारेणविदितश्शत्रुःपण्डितैर्वसुधाधिपैः ।
युद्धेस्वल्पेनयत्नेनसमासाद्यनिरस्यते ॥ 22 ॥
चारास्तुतेतथेत्युक्त्वाप्रहृष्टाराक्षसेश्वरम् ।
शार्दूलमग्रतःकृत्वाततश्चक्रुःप्रदक्षिणम् ॥ 23 ॥
ततस्तेतम्महात्मानञ्चाराराक्षससत्तमम् ।
कृत्वाप्रदक्षिणञ्जग्मुर्यत्ररामस्सलक्ष्मणः ॥ 24 ॥
तेसुवेलस्यशैलस्यसमीपेरामलक्ष्मणौ ।
प्रच्छन्नाददृशुर्गत्वाससुग्रीवविभीषणौ ॥ 25 ॥
प्रेक्षमाणाश्चमून्तान्तुबभूवुर्भयविक्लबाः ।
तेतुधर्मात्मनादृष्टाराक्षसेन्द्रेणराक्षसा ॥ 26 ॥
विभीषणेनतत्रस्थानिगृहीतायदृच्छया ।
शार्दूलोग्राहितस्त्वेकःपापोऽयमितिराक्षसः ॥ 27 ॥
मोचितस्सोऽपिरामेणवध्यमानःप्लवङ्गमैः ।
अनृशंस्येनरामेणमोचिताराक्षसाःपरे ॥ 28 ॥
वानरैरर्दितास्तेतुविक्रान्तैर्लघुविक्रमैः ।
पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताश्वसन्तोनष्टचेतसः ॥ 29 ॥
ततोदशग्रीवमुपस्थितास्तेचाराबहिर्नित्यचरानिशाचराः ।
गिरेस्सुवेलस्यसमीपवासिनन्न्यवेदयन्भीमबलम्महाबलाः ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |
samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||
lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |
sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||
aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |
hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||
suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |
gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||
kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |
bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||
adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |
roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||
natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |
vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||
ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |
ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||
ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |
sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||
gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |
īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||
kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |
yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||
apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||
hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |
yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||
apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |
na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||
hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |
evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||
abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |
upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||
mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||
tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |
upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||
tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |
cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||
itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |
mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||
kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |
vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||
cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |
yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||
cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |
śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||
tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |
kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||
tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |
pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||
prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |
tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||
vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |
śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||
mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |
anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||
vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |
punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||
tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |
giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.