ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .
අථ ඒකෝනත්රිංශස්සර්ගඃ .
ශුකේනතුසමාඛ්යාතාන්දෘෂ්ට්වාසහරියූථපාන් .
සමීපස්ථඤ්චරාමස්යභ්රාතරංස්වංවිභීෂණම් .. 1 ..
ලක්ෂ්මණඤ්චමහාවීර්යම්භුජංරාමස්යදක්ෂිණම් .
සර්වවානරරාජඤ්චසුග්රීවම්භීමවික්රමම් .. 2 ..
අඞ්ගදඤ්චාපිබලිනංවජ්රහස්තාත්මජාත්මජම් .
හනූමන්තඤ්චවික්රාන්තඤ්ජාම්බවන්තඤ්චදුර්ජයම් .. 3 ..
සුෂේණඞ්කුමුදන්නීලන්නලඤ්චප්ලවගර්ෂභම් .
ගජඞ්ගවාක්ෂංශරභම්මෛන්දඤ්චද්විවිදන්තථා .. 4 ..
කිඤ්චිදාවිග්නහෘදයෝජාතක්රෝධශ්චරාවණඃ .
භර්ත්සයාමාසතෞවීරෞකථාන්තේශුකසාරණෞ .. 5 ..
අධෝමුඛෞතෞප්රණතාවබ්රවීච්ඡුකසාරණෞ .
රෝෂගද්ගදයාවාචාසංරබ්ධම්පරුෂංවචඃ .. 6 ..
නතාවත්සදෘශන්නාමසචිවෛරුපජීවිභිඃ .
විප්රියන්නෘපතේර්වක්තුන්නිග්රහේප්රග්රහේප්රභෝඃ .. 7 ..
රිපූණාම්ප්රතිකූලානාංයුද්ධාර්ථමභිවර්තතාම් .
උභාභ්යාංසදෘශන්නාමවක්තුමප්රස්තවේස්තවම් .. 8 ..
ආචාර්යාගුරවෝවෘද්ධාවෘථාවාම්පර්යුපාසිතාඃ .
සාරංයද්රාජශාස්ත්රාණාමනුජීව්යන්නගෘහ්යතේ .. 9 ..
ගෘහීතෝවානවිජ්ඤාතෝභාරෝ(අ)ජ්ඤානස්යවාහ්යතේ .
ඊදෘශෛඃ සචිවෛර්යුක්තෝමූර්ඛෛර්දිෂ්ට්යධරාම්යහම් .. 10 ..
කින්නුමෘත්යෝර්භයන්නාස්තිවක්තුම්මාම්පරුෂංවචඃ .
යස්යමේශාසතෝජිහ්වාප්රයච්ඡතිශුභාශුභම් .. 11 ..
අප්යේවදහනංස්පෘෂ්ටවාවනේතිෂ්ඨන්තිපාදපාඃ .
රාජදෝෂපරාමෘෂ්ටාස්තිෂ්ඨන්තේනාපරාධිනඃ .. 12 ..
හන්යාමහන්ත්විමෞපාපෞශත්රුපක්ෂප්රශංසකෞ .
යදිපූර්වෝපකාරෛස්තුනක්රෝධෝමෘදුතාංව්රජේත් .. 13 ..
අපධ්වංසත ගච්චධ්වං සම්නිකර්ෂාද් ඉතෝ මම .
න හි වාං හන්තුං ඉච්චාමි ස්මරන්න් උපකෘතානි වාම් .. 14 ..
හතාව් ඒව කෘතඝ්නෞ තෞ මයි ස්නේහ පරාන් මුඛෞ .
ඒවං උක්තෞ තු සව්රීඩෞ තාව් උභෞ ශුක සාරණෞ .. 15 ..
අබ්රවීත්සදශග්රීවඃ සමීපස්ථම්මහෝදරම් .
උපස්තාපයමේශීඝ්රඤ්චාරාන්නීතිවිශාරදාන් .. 16 ..
මහෝදරස්තථෝක්තස්තුශීඝ්රමාජ්ඤාපයච්චරාන් .. 17 ..
තතශ්චාරාස්සන්ත්වරිතාඃප්රාප්තාඃපාර්ථිවශාසනාත් .
උපස්ථිතාඃප්රාඤ්ජලයෝවර්ධයිත්වාජයශිෂාඃ .. 18 ..
තානබ්රවීත්තතෝවාක්යංරාවණෝරාක්ෂසාධිපඃ .
චාරාන්ප්රත්යායිතාන් ශූරාන්භක්තාන්විගතසාධ්වසාන් .. 19 ..
ඉතෝගච්ඡතරාමස්යව්යවසායම්පරීක්ෂථ .
මන්ත්රිෂ්වභ්යන්තරායේ(අ)ස්යප්රීත්යාතේනසමාගතාඃ .. 20 ..
කථංස්වපිතිජාගර්තිකිමන්යච්චකරිෂ්යති .
විජ්ඤායනිපුණංසර්වමාගන්තව්යමශේෂතඃ .. 21 ..
චාරේණවිදිතශ්ශත්රුඃපණ්ඩිතෛර්වසුධාධිපෛඃ .
යුද්ධේස්වල්පේනයත්නේනසමාසාද්යනිරස්යතේ .. 22 ..
චාරාස්තුතේතථේත්යුක්ත්වාප්රහෘෂ්ටාරාක්ෂසේශ්වරම් .
ශාර්දූලමග්රතඃකෘත්වාතතශ්චක්රුඃප්රදක්ෂිණම් .. 23 ..
තතස්තේතම්මහාත්මානඤ්චාරාරාක්ෂසසත්තමම් .
කෘත්වාප්රදක්ෂිණඤ්ජග්මුර්යත්රරාමස්සලක්ෂ්මණඃ .. 24 ..
තේසුවේලස්යශෛලස්යසමීපේරාමලක්ෂ්මණෞ .
ප්රච්ඡන්නාදදෘශුර්ගත්වාසසුග්රීවවිභීෂණෞ .. 25 ..
ප්රේක්ෂමාණාශ්චමූන්තාන්තුබභූවුර්භයවික්ලබාඃ .
තේතුධර්මාත්මනාදෘෂ්ටාරාක්ෂසේන්ද්රේණරාක්ෂසා .. 26 ..
විභීෂණේනතත්රස්ථානිගෘහීතායදෘච්ඡයා .
ශාර්දූලෝග්රාහිතස්ත්වේකඃපාපෝ(අ)යමිතිරාක්ෂසඃ .. 27 ..
මෝචිතස්සෝ(අ)පිරාමේණවධ්යමානඃප්ලවඞ්ගමෛඃ .
අනෘශංස්යේනරාමේණමෝචිතාරාක්ෂසාඃපරේ .. 28 ..
වානරෛරර්දිතාස්තේතුවික්රාන්තෛර්ලඝුවික්රමෛඃ .
පුනර්ලඞ්කාමනුප්රාප්තාශ්වසන්තෝනෂ්ටචේතසඃ .. 29 ..
තතෝදශග්රීවමුපස්ථිතාස්තේචාරාබහිර්නිත්යචරානිශාචරාඃ .
ගිරේස්සුවේලස්යසමීපවාසිනන්න්යවේදයන්භීමබලම්මහාබලාඃ .. 30 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ඒකෝනත්රිංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |
samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||
lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |
sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||
aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |
hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||
suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |
gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||
kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |
bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||
adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |
roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||
natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |
vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||
ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |
ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||
ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |
sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||
gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |
īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||
kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |
yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||
apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||
hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |
yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||
apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |
na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||
hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |
evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||
abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |
upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||
mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||
tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |
upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||
tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |
cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||
itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |
mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||
kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |
vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||
cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |
yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||
cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |
śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||
tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |
kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||
tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |
pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||
prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |
tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||
vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |
śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||
mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |
anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||
vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |
punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||
tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |
giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।
शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।
समीपस्थञ्चरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ॥ 1 ॥
लक्ष्मणञ्चमहावीर्यम्भुजंरामस्यदक्षिणम् ।
सर्ववानरराजञ्चसुग्रीवम्भीमविक्रमम् ॥ 2 ॥
अङ्गदञ्चापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।
हनूमन्तञ्चविक्रान्तञ्जाम्बवन्तञ्चदुर्जयम् ॥ 3 ॥
सुषेणङ्कुमुदन्नीलन्नलञ्चप्लवगर्षभम् ।
गजङ्गवाक्षंशरभम्मैन्दञ्चद्विविदन्तथा ॥ 4 ॥
किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।
भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ॥ 5 ॥
अधोमुखौतौप्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ ।
रोषगद्गदयावाचासंरब्धम्परुषंवचः ॥ 6 ॥
नतावत्सदृशन्नामसचिवैरुपजीविभिः ।
विप्रियन्नृपतेर्वक्तुन्निग्रहेप्रग्रहेप्रभोः ॥ 7 ॥
रिपूणाम्प्रतिकूलानांयुद्धार्थमभिवर्तताम् ।
उभाभ्यांसदृशन्नामवक्तुमप्रस्तवेस्तवम् ॥ 8 ॥
आचार्यागुरवोवृद्धावृथावाम्पर्युपासिताः ।
सारंयद्राजशास्त्राणामनुजीव्यन्नगृह्यते ॥ 9 ॥
गृहीतोवानविज्ञातोभारोऽज्ञानस्यवाह्यते ।
ईदृशैः सचिवैर्युक्तोमूर्खैर्दिष्ट्यधराम्यहम् ॥ 10 ॥
किन्नुमृत्योर्भयन्नास्तिवक्तुम्माम्परुषंवचः ।
यस्यमेशासतोजिह्वाप्रयच्छतिशुभाशुभम् ॥ 11 ॥
अप्येवदहनंस्पृष्टवावनेतिष्ठन्तिपादपाः ।
राजदोषपरामृष्टास्तिष्ठन्तेनापराधिनः ॥ 12 ॥
हन्यामहन्त्विमौपापौशत्रुपक्षप्रशंसकौ ।
यदिपूर्वोपकारैस्तुनक्रोधोमृदुतांव्रजेत् ॥ 13 ॥
अपध्वंसत गच्चध्वं सम्निकर्षाद् इतो मम ।
न हि वां हन्तुं इच्चामि स्मरन्न् उपकृतानि वाम् ॥ 14 ॥
हताव् एव कृतघ्नौ तौ मयि स्नेह परान् मुखौ ।
एवं उक्तौ तु सव्रीडौ ताव् उभौ शुक सारणौ ॥ 15 ॥
अब्रवीत्सदशग्रीवः समीपस्थम्महोदरम् ।
उपस्तापयमेशीघ्रञ्चारान्नीतिविशारदान् ॥ 16 ॥
महोदरस्तथोक्तस्तुशीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ॥ 17 ॥
ततश्चारास्सन्त्वरिताःप्राप्ताःपार्थिवशासनात् ।
उपस्थिताःप्राञ्जलयोवर्धयित्वाजयशिषाः ॥ 18 ॥
तानब्रवीत्ततोवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।
चारान्प्रत्यायितान् शूरान्भक्तान्विगतसाध्वसान् ॥ 19 ॥
इतोगच्छतरामस्यव्यवसायम्परीक्षथ ।
मन्त्रिष्वभ्यन्तरायेऽस्यप्रीत्यातेनसमागताः ॥ 20 ॥
कथंस्वपितिजागर्तिकिमन्यच्चकरिष्यति ।
विज्ञायनिपुणंसर्वमागन्तव्यमशेषतः ॥ 21 ॥
चारेणविदितश्शत्रुःपण्डितैर्वसुधाधिपैः ।
युद्धेस्वल्पेनयत्नेनसमासाद्यनिरस्यते ॥ 22 ॥
चारास्तुतेतथेत्युक्त्वाप्रहृष्टाराक्षसेश्वरम् ।
शार्दूलमग्रतःकृत्वाततश्चक्रुःप्रदक्षिणम् ॥ 23 ॥
ततस्तेतम्महात्मानञ्चाराराक्षससत्तमम् ।
कृत्वाप्रदक्षिणञ्जग्मुर्यत्ररामस्सलक्ष्मणः ॥ 24 ॥
तेसुवेलस्यशैलस्यसमीपेरामलक्ष्मणौ ।
प्रच्छन्नाददृशुर्गत्वाससुग्रीवविभीषणौ ॥ 25 ॥
प्रेक्षमाणाश्चमून्तान्तुबभूवुर्भयविक्लबाः ।
तेतुधर्मात्मनादृष्टाराक्षसेन्द्रेणराक्षसा ॥ 26 ॥
विभीषणेनतत्रस्थानिगृहीतायदृच्छया ।
शार्दूलोग्राहितस्त्वेकःपापोऽयमितिराक्षसः ॥ 27 ॥
मोचितस्सोऽपिरामेणवध्यमानःप्लवङ्गमैः ।
अनृशंस्येनरामेणमोचिताराक्षसाःपरे ॥ 28 ॥
वानरैरर्दितास्तेतुविक्रान्तैर्लघुविक्रमैः ।
पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताश्वसन्तोनष्टचेतसः ॥ 29 ॥
ततोदशग्रीवमुपस्थितास्तेचाराबहिर्नित्यचरानिशाचराः ।
गिरेस्सुवेलस्यसमीपवासिनन्न्यवेदयन्भीमबलम्महाबलाः ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |
samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||
lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |
sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||
aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |
hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||
suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |
gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||
kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |
bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||
adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |
roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||
natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |
vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||
ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |
ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||
ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |
sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||
gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |
īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||
kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |
yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||
apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||
hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |
yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||
apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |
na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||
hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |
evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||
abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |
upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||
mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||
tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |
upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||
tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |
cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||
itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |
mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||
kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |
vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||
cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |
yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||
cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |
śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||
tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |
kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||
tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |
pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||
prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |
tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||
vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |
śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||
mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |
anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||
vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |
punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||
tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |
giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.