𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌷𑌟𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌤𑍍𑌤𑍁𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌵𑌤𑍋𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂𑌹𑌿𑌤𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌨𑍍𑌦𑌶𑌾𑌨𑌨𑌃 ।
𑌨𑌮𑌰𑍍𑌷𑌯𑌤𑌿𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌕𑌾𑌲𑌸𑍍𑌯𑌵𑌶𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ॥ 1 ॥
𑌨𑌬𑌦𑍍 𑌧𑍍𑌵𑌾𑌭𑍍𑌰𑍁𑌕𑍁𑌟𑍀𑌂𑌵𑌕𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌸𑍍𑌯𑌵𑌶𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ।
𑌅𑌮𑌰𑍍𑌷𑌾𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾𑌕𑍍𑌷𑍋𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌵𑌨𑍍𑌤𑌮𑌥𑌾𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 2 ॥
𑌹𑌿𑌤𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌦𑌹𑌿𑌤𑌂𑌵𑌚𑌃𑌪𑌰𑍁𑌷𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌪𑌰𑌪𑌕𑍍𑌷𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌨𑌿𑌶𑍍𑌯𑍈𑌵𑌨𑍈𑌤𑌚𑍍𑌚𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑌗𑌤𑌮𑍍𑌮𑌮 ॥ 3 ॥
𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑌙𑍍𑌕𑍃𑌪𑌣𑌂𑌰𑌾𑌮𑌮𑍇𑌕𑌂𑌶𑌾𑌖𑌾𑌮𑍃𑌗𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌮𑍍 ।
𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌮𑍍𑌮𑌨𑍍𑌯𑌸𑍇𑌕𑍇𑌨𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌮𑍍𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌵𑌨𑌾𑌲𑌯𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌮𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍𑌮𑌾𑌞𑍍𑌚𑌦𑍇𑌵𑌾𑌨𑌾𑌞𑍍𑌚𑌭𑌯𑌙𑍍𑌕𑌰𑌮𑍍 ।
𑌹𑍀𑌨𑌮𑍍𑌮𑌾𑌮𑍍𑌮𑌨𑍍𑌯𑌸𑍇𑌕𑍇𑌨𑌹𑍍𑌯𑌹𑍀𑌨𑌂𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍈𑌃 ॥ 5 ॥
𑌵𑍀𑌰𑌦𑍍𑌵𑍇𑌷𑍇𑌣𑌵𑌾𑌶𑌙𑍍𑌕𑍇𑌪𑌕𑍍𑌷𑌪𑌾𑌤𑍇𑌨𑌵𑌾𑌰𑌿𑌪𑍋𑌃 ।
𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾𑌹𑌮𑍍𑌪𑌰𑍁𑌷𑌾𑌣𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃𑌪𑌰𑌪𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌨𑍇𑌨𑌵𑌾 ॥ 6 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌮𑍍𑌪𑌦𑌸𑍍𑌥𑌂𑌹𑌿𑌪𑌰𑍁𑌷𑌙𑍍𑌕𑍋𑌽𑌭𑌿𑌭𑌾𑌷𑌤𑍇 ।
𑌪𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑌶𑍍𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑍋𑌵𑌿𑌨𑌾𑌪𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌨𑌾𑌦𑍍𑌰𑌿𑌪𑍋𑌃 ॥ 7 ॥
𑌆𑌨𑍀𑌯𑌚𑌵𑌨𑌾𑌸𑌤𑍀𑌤𑌾𑌮𑍍𑌪𑌦𑍍𑌮𑌹𑍀𑌨𑌾𑌮𑌿𑌵𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ।
𑌕𑌿𑌮𑌰𑍍𑌥𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌦𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑍍𑌯𑌭𑌯𑌾𑌦𑌹𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌵𑍃𑌤𑌂𑌵𑌾𑌨𑌰𑌕𑍋𑌟𑍀𑌭𑌿𑌸𑍍𑌸𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑍍 ।
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌕𑍈𑌶𑍍𑌚𑌿𑌦𑌹𑍋𑌭𑌿𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂𑌰𑌾𑌘𑌵𑌨𑍍𑌨𑌿𑌹𑌤𑌮𑍍𑌮𑌯𑌾 ॥ 9 ॥
𑌦𑍍𑌵𑌨𑍍𑌦𑍍𑌵𑍇𑌯𑌸𑍍𑌯𑌨𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌤𑌿𑌦𑍈𑌵𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑌪𑌿𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ।
𑌸𑌕𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌰𑌾𑌵𑌣𑍋𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇𑌭𑌯𑌮𑌾𑌹𑌾𑌰𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 10 ॥
𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑌾𑌭𑌜𑍍𑌯𑍇𑌯𑌮𑌪𑍍𑌯𑍇𑌵𑌨𑍍𑌨𑌨𑌮𑍇𑌯𑌨𑍍𑌤𑍁𑌕𑌸𑍍𑌯𑌚𑌿𑌤𑍍 ।
𑌏𑌷𑌮𑍇𑌸𑌹𑌜𑍋𑌦𑍋𑌷𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑍋𑌦𑍁𑌰𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 11 ॥
𑌯𑌦𑌿𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑍇𑌤𑍁𑌸𑍇𑌤𑍁𑌰𑍍𑌬𑌦𑍍𑌧𑍋𑌯𑌦𑍃𑌚𑍍𑌛𑌯𑌾 ।
𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌃𑌕𑍋𑌽𑌤𑍍𑌰𑌯𑍇𑌵𑌮𑍇𑌭𑌯𑌮𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌸𑌤𑍁𑌤𑍀𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑍍𑌣𑌵𑌂𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌹𑌵𑌾𑌨𑌰𑌸𑍇𑌨𑌯𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑌾𑌨𑌾𑌮𑌿𑌤𑍇𑌸𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 13 ॥
𑌏𑌵𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌾𑌣𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌰𑌬𑍍𑌧𑌂 𑌰𑍁𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌵𑌿𑌜𑍍𑌨𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌮𑍍 ।
𑌵𑍍𑌰𑍀𑌡𑌿𑌤𑍋 𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌨 𑌉𑌤𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌪𑌦𑍍𑌯𑌤 ॥ 14 ॥
𑌜𑌯𑌾𑌶𑌿𑌷𑌾𑌚𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑌂𑌵𑌰𑍍𑌧𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌯𑌥𑍋𑌚𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑌭𑍍𑌯𑌨𑍁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍋𑌜𑌗𑌾𑌮𑌸𑍍𑌵𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌰𑌾𑌵𑌣𑌸𑍍𑌤𑍁𑌸𑌹𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑍋𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌵𑌿𑌮𑍃𑌶𑍍𑌯𑌚 ।
𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌯𑌾𑌮𑌤𑍁𑌲𑌾𑌙𑍍𑌗𑍁𑌪𑍍𑌤𑌿𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ॥ 16 ॥
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌦𑍇𑌶𑌸𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌨𑍍𑌦𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌮𑍍 ।
𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑍗𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑌮𑌹𑌾𑌦𑌰𑍗 ॥ 17 ॥
𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌮𑌾𑌯𑌾𑌮𑌥𑍋𑌦𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌤𑌨𑍍𑌤𑌦𑌾 ।
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌦𑍇𑌶𑌮𑌯𑌾𑌮𑌾𑌯𑌮𑍍𑌬𑌹𑍂𑌭𑍀𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌰𑍍𑌭𑌹𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌉𑌤𑌰𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌪𑍁𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌶𑍍𑌯𑌶𑍁𑌕𑌸𑌾𑌰𑌣𑍗 ।
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌞𑍍𑌚𑌾𑌤𑍍𑌰𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌣𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑍁𑌵𑌾𑌚𑌹 ॥ 19 ॥
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌨𑍍𑌤𑍁𑌵𑌿𑌰𑍂𑌪𑌾𑌕𑍍𑌷𑌮𑍍𑌮𑌹𑌾𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌮𑌧𑍍𑌯𑌮𑍇𑌽𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌦𑍍𑌗𑍁𑌲𑍍𑌮𑍇𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌸𑍍𑌸𑌹𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌃 ॥ 20 ॥
𑌏𑌵𑌂𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌂𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌯𑌾𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌃 ।
𑌕𑍃𑌤𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌮𑌿𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌮𑍍𑌮𑌨𑍍𑌯𑌤𑍇𑌕𑌾𑌲𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑌃 ॥ 21 ॥
𑌵𑌿𑌸𑌰𑍍𑌜𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌣𑍋𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑍍𑌯𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌯𑌪𑍁𑌷𑍍𑌕𑌲𑌮𑍍 ।
𑌜𑌯𑌾𑌶𑌿𑌷𑌾𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌗𑌣𑍇𑌨𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑍋𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶𑌚𑌾𑌽𑌨𑍍𑌤𑌃𑌪𑍁𑌰𑌮𑍃𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑌨𑍍𑌮𑌹𑌤𑍍 ॥ 22 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌷𑌟𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ |
tattumālyavatovākyaṃhitamuktandaśānanaḥ |
namarṣayatiduṣṭātmākālasyavaśamāgataḥ || 1 ||
nabad dhvābhrukuṭīṃvaktrekrodhasyavaśamāgataḥ |
amarṣātparivṛttākṣomālyavantamathābravīt || 2 ||
hitabudhyāyadahitaṃvacaḥparuṣamucyate |
parapakṣampraniśyaivanaitaccrotragatammama || 3 ||
mānuṣaṅkṛpaṇaṃrāmamekaṃśākhāmṛgāśrayam |
samarthammanyasekenatyaktampitrāvanālayam || 4 ||
rakṣasāmīśvarammāñcadevānāñcabhayaṅkaram |
hīnammāmmanyasekenahyahīnaṃsarvavikramaiḥ || 5 ||
vīradveṣeṇavāśaṅkepakṣapātenavāripoḥ |
tvayāhamparuṣāṇyuktaḥparaprotsāhanenavā || 6 ||
prabhavantampadasthaṃhiparuṣaṅko'bhibhāṣate |
paṇḍitaśśāstratattvajñovināprotsāhanādripoḥ || 7 ||
ānīyacavanāsatītāmpadmahīnāmivaśriyam |
kimarthampratidāsyāmirāghavasyabhayādaham || 8 ||
vṛtaṃvānarakoṭībhissasugrīvaṃsalakṣmaṇam |
paśyakaiścidahobhistvaṃrāghavannihatammayā || 9 ||
dvandveyasyanatiṣṭhantidaivatānyapisaṃyuge |
sakasmādrāvaṇoyuddhebhayamāhārayiṣyati || 10 ||
dvidhābhajyeyamapyevannanameyantukasyacit |
eṣamesahajodoṣassvabhāvoduratikramaḥ || 11 ||
yaditāvatsamudretuseturbaddhoyadṛcchayā |
rāmeṇavismayaḥko'trayevamebhayamāgatam || 12 ||
satutīrtvārṇavaṃrāmassahavānarasenayā |
pratijānāmitesatyannajīvanpratiyāsyati || 13 ||
evaṃ bruvāṇaṃ samrabdhaṃ ruṣṭaṃ vijnāya rāvaṇam |
vrīḍito mālyavān vākyaṃ na uttaraṃ pratyapadyata || 14 ||
jayāśiṣācarājānaṃvardhayitvāyathocitam |
mālyavānabhyanujñātojagāmasvanniveśanam || 15 ||
rāvaṇastusahāmātyomantrayitvāvimṛśyaca |
laṅkāyāmatulāṅguptiṅkārayāmāsarākṣasaḥ || 16 ||
vyādideśasapūrvasyāmprahastandvārirākṣasam |
dakṣiṇasyāmmahāvīryaumahāpārśvamahādarau || 17 ||
paścimāyāmathodvāriputramindrajitantadā |
vyādideśamayāmāyambahūbhīrākṣasairbhahubhirvṛtam || 18 ||
utarasyāmpuradvārivyādiśyaśukasāraṇau |
svayañcātragamiṣyāmimantriṇastānuvācaha || 19 ||
rākṣasāntuvirūpākṣammahāvīryaparākramam |
madhyame'sthāpayadgulmebahubhissaharākṣasaiḥ || 20 ||
evaṃvidhānaṃlaṅkāyāṅkṛtvārākṣasapuṅgavaḥ |
kṛtakṛtyamivātmānammanyatekālacoditaḥ || 21 ||
visarjayāmāsatatassamantriṇovidhānamājñāpyapurasyapuṣkalam |
jayāśiṣāmantrigaṇenapūjitoviveśacā'ntaḥpuramṛddhimanmahat || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṭtriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षट्त्रिंशस्सर्गः ।
तत्तुमाल्यवतोवाक्यंहितमुक्तन्दशाननः ।
नमर्षयतिदुष्टात्माकालस्यवशमागतः ॥ 1 ॥
नबद् ध्वाभ्रुकुटींवक्त्रेक्रोधस्यवशमागतः ।
अमर्षात्परिवृत्ताक्षोमाल्यवन्तमथाब्रवीत् ॥ 2 ॥
हितबुध्यायदहितंवचःपरुषमुच्यते ।
परपक्षम्प्रनिश्यैवनैतच्च्रोत्रगतम्मम ॥ 3 ॥
मानुषङ्कृपणंराममेकंशाखामृगाश्रयम् ।
समर्थम्मन्यसेकेनत्यक्तम्पित्रावनालयम् ॥ 4 ॥
रक्षसामीश्वरम्माञ्चदेवानाञ्चभयङ्करम् ।
हीनम्माम्मन्यसेकेनह्यहीनंसर्वविक्रमैः ॥ 5 ॥
वीरद्वेषेणवाशङ्केपक्षपातेनवारिपोः ।
त्वयाहम्परुषाण्युक्तःपरप्रोत्साहनेनवा ॥ 6 ॥
प्रभवन्तम्पदस्थंहिपरुषङ्कोऽभिभाषते ।
पण्डितश्शास्त्रतत्त्वज्ञोविनाप्रोत्साहनाद्रिपोः ॥ 7 ॥
आनीयचवनासतीताम्पद्महीनामिवश्रियम् ।
किमर्थम्प्रतिदास्यामिराघवस्यभयादहम् ॥ 8 ॥
वृतंवानरकोटीभिस्ससुग्रीवंसलक्ष्मणम् ।
पश्यकैश्चिदहोभिस्त्वंराघवन्निहतम्मया ॥ 9 ॥
द्वन्द्वेयस्यनतिष्ठन्तिदैवतान्यपिसंयुगे ।
सकस्माद्रावणोयुद्धेभयमाहारयिष्यति ॥ 10 ॥
द्विधाभज्येयमप्येवन्ननमेयन्तुकस्यचित् ।
एषमेसहजोदोषस्स्वभावोदुरतिक्रमः ॥ 11 ॥
यदितावत्समुद्रेतुसेतुर्बद्धोयदृच्छया ।
रामेणविस्मयःकोऽत्रयेवमेभयमागतम् ॥ 12 ॥
सतुतीर्त्वार्णवंरामस्सहवानरसेनया ।
प्रतिजानामितेसत्यन्नजीवन्प्रतियास्यति ॥ 13 ॥
एवं ब्रुवाणं सम्रब्धं रुष्टं विज्नाय रावणम् ।
व्रीडितो माल्यवान् वाक्यं न उत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ 14 ॥
जयाशिषाचराजानंवर्धयित्वायथोचितम् ।
माल्यवानभ्यनुज्ञातोजगामस्वन्निवेशनम् ॥ 15 ॥
रावणस्तुसहामात्योमन्त्रयित्वाविमृश्यच ।
लङ्कायामतुलाङ्गुप्तिङ्कारयामासराक्षसः ॥ 16 ॥
व्यादिदेशसपूर्वस्याम्प्रहस्तन्द्वारिराक्षसम् ।
दक्षिणस्याम्महावीर्यौमहापार्श्वमहादरौ ॥ 17 ॥
पश्चिमायामथोद्वारिपुत्रमिन्द्रजितन्तदा ।
व्यादिदेशमयामायम्बहूभीराक्षसैर्भहुभिर्वृतम् ॥ 18 ॥
उतरस्याम्पुरद्वारिव्यादिश्यशुकसारणौ ।
स्वयञ्चात्रगमिष्यामिमन्त्रिणस्तानुवाचह ॥ 19 ॥
राक्षसान्तुविरूपाक्षम्महावीर्यपराक्रमम् ।
मध्यमेऽस्थापयद्गुल्मेबहुभिस्सहराक्षसैः ॥ 20 ॥
एवंविधानंलङ्कायाङ्कृत्वाराक्षसपुङ्गवः ।
कृतकृत्यमिवात्मानम्मन्यतेकालचोदितः ॥ 21 ॥
विसर्जयामासततस्समन्त्रिणोविधानमाज्ञाप्यपुरस्यपुष्कलम् ।
जयाशिषामन्त्रिगणेनपूजितोविवेशचाऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत् ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षट्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ |
tattumālyavatovākyaṃhitamuktandaśānanaḥ |
namarṣayatiduṣṭātmākālasyavaśamāgataḥ || 1 ||
nabad dhvābhrukuṭīṃvaktrekrodhasyavaśamāgataḥ |
amarṣātparivṛttākṣomālyavantamathābravīt || 2 ||
hitabudhyāyadahitaṃvacaḥparuṣamucyate |
parapakṣampraniśyaivanaitaccrotragatammama || 3 ||
mānuṣaṅkṛpaṇaṃrāmamekaṃśākhāmṛgāśrayam |
samarthammanyasekenatyaktampitrāvanālayam || 4 ||
rakṣasāmīśvarammāñcadevānāñcabhayaṅkaram |
hīnammāmmanyasekenahyahīnaṃsarvavikramaiḥ || 5 ||
vīradveṣeṇavāśaṅkepakṣapātenavāripoḥ |
tvayāhamparuṣāṇyuktaḥparaprotsāhanenavā || 6 ||
prabhavantampadasthaṃhiparuṣaṅko'bhibhāṣate |
paṇḍitaśśāstratattvajñovināprotsāhanādripoḥ || 7 ||
ānīyacavanāsatītāmpadmahīnāmivaśriyam |
kimarthampratidāsyāmirāghavasyabhayādaham || 8 ||
vṛtaṃvānarakoṭībhissasugrīvaṃsalakṣmaṇam |
paśyakaiścidahobhistvaṃrāghavannihatammayā || 9 ||
dvandveyasyanatiṣṭhantidaivatānyapisaṃyuge |
sakasmādrāvaṇoyuddhebhayamāhārayiṣyati || 10 ||
dvidhābhajyeyamapyevannanameyantukasyacit |
eṣamesahajodoṣassvabhāvoduratikramaḥ || 11 ||
yaditāvatsamudretuseturbaddhoyadṛcchayā |
rāmeṇavismayaḥko'trayevamebhayamāgatam || 12 ||
satutīrtvārṇavaṃrāmassahavānarasenayā |
pratijānāmitesatyannajīvanpratiyāsyati || 13 ||
evaṃ bruvāṇaṃ samrabdhaṃ ruṣṭaṃ vijnāya rāvaṇam |
vrīḍito mālyavān vākyaṃ na uttaraṃ pratyapadyata || 14 ||
jayāśiṣācarājānaṃvardhayitvāyathocitam |
mālyavānabhyanujñātojagāmasvanniveśanam || 15 ||
rāvaṇastusahāmātyomantrayitvāvimṛśyaca |
laṅkāyāmatulāṅguptiṅkārayāmāsarākṣasaḥ || 16 ||
vyādideśasapūrvasyāmprahastandvārirākṣasam |
dakṣiṇasyāmmahāvīryaumahāpārśvamahādarau || 17 ||
paścimāyāmathodvāriputramindrajitantadā |
vyādideśamayāmāyambahūbhīrākṣasairbhahubhirvṛtam || 18 ||
utarasyāmpuradvārivyādiśyaśukasāraṇau |
svayañcātragamiṣyāmimantriṇastānuvācaha || 19 ||
rākṣasāntuvirūpākṣammahāvīryaparākramam |
madhyame'sthāpayadgulmebahubhissaharākṣasaiḥ || 20 ||
evaṃvidhānaṃlaṅkāyāṅkṛtvārākṣasapuṅgavaḥ |
kṛtakṛtyamivātmānammanyatekālacoditaḥ || 21 ||
visarjayāmāsatatassamantriṇovidhānamājñāpyapurasyapuṣkalam |
jayāśiṣāmantrigaṇenapūjitoviveśacā'ntaḥpuramṛddhimanmahat || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṭtriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.