Valmiki Ramayana Yuddha Kanda Sarga 36 — Devanagari Script

⚠️ AI-generated translation — the Assamese meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Assamese

বাল্মীকি ৰামায়ণৰ যুদ্ধকাণ্ডৰ ষট্‌ত্ৰিংশ সৰ্গত ৰাৱণে মাল্যৱানৰ হিতকৰ উপদেশ অগ্ৰাহ্য কৰি ক্ৰোধিত হৈ ৰামক তুচ্ছজ্ঞান কৰাৰ বৰ্ণনা আছে। ৰাৱণে সীতাক ঘূৰাই নিদিয়াৰ সিদ্ধান্ত দৃঢ় কৰি ৰাম, সুগ্ৰীৱ আৰু লক্ষ্মণক বধ কৰাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰে। মাল্যৱানে লাজ পাই উত্তৰ নিদি ৰজাক জয়াশীষ দি ঘৰলৈ যায়। ইয়াৰ পিছত ৰাৱণে মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে মন্ত্ৰণা কৰি লংকাত সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰে আৰু চাৰি দিশত দ্বাৰপাল নিযুক্ত কৰে। শেষত মন্ত্ৰীসকলক বিদায় দি ৰাৱণে অন্তঃপুৰত প্ৰৱেশ কৰে।

AI-generated · not yet verified

The Assamese meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండ 36వ సర్గలో, మాల్యవంతుడు చెప్పిన హితవచనాలను రావణుడు సహించలేక కోపంతో తిరస్కరించి, రాముడిని దీనుడని, తనను హీనుడని భావించడం అన్యాయమని పలుకుతాడు. సీతను తిరిగి ఇచ్చివేయనని, యుద్ధంలో రాముడిని, సుగ్రీవుడిని, లక్ష్మణుడిని వానరసేనతో సహా కొన్ని రోజులలో చంపుతానని రావణుడు ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. అతని ఆగ్రహాన్ని గ్రహించిన మాల్యవంతుడు సిగ్గుపడి సమాధానం చెప్పక, రాజును అభినందించి అనుమతి పొంది తన నివాసానికి వెళ్ళిపోతాడు. రావణుడు మంత్రులతో సమాలోచన చేసి లంకలో కాపలాను ఏర్పాటు చేయించి, తూర్పు, దక్షిణ, పశ్చిమ, ఉత్తర ద్వారాలకు, మధ్య గుల్మమునకు రాక్షస వీరులను నియమిస్తాడు. ఈ విధంగా ఏర్పాట్లు చేసి కాలచోదితుడై తాను కృతకృత్యుడనని భావించి, మంత్రులను పంపివేసి అంతఃపురమును ప్రవేశిస్తాడు.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ षट्त्रिंशस्सर्गः ।

Shloka 1

तत्तुमाल्यवतोवाक्यंहितमुक्तन्दशाननः ।
नमर्षयतिदुष्टात्माकालस्यवशमागतः ॥ 1 ॥

tattumālyavatovākyaṃhitamuktandaśānanaḥ |
namarṣayatiduṣṭātmākālasyavaśamāgataḥ || 1 ||

দশানন (ৰাৱণে) মাল্যৱানৰ হিতকৰ কথাক নমনা কৰিলে, দুৰাত্মা হৈ কালৰ বশৱৰ্তী হ'ল। ^AI

ఆ దుష్టబుద్ధి అయిన దశాననుడు (రావణుడు), కాలవశాన చిక్కి, మాల్యవంతుడు చెప్పిన హితమైన మాటలను సహించలేకపోయాడు. ^AI

Shloka 2

नबद् ध्वाभ्रुकुटींवक्त्रेक्रोधस्यवशमागतः ।
अमर्षात्परिवृत्ताक्षोमाल्यवन्तमथाब्रवीत् ॥ 2 ॥

nabad dhvābhrukuṭīṃvaktrekrodhasyavaśamāgataḥ |
amarṣātparivṛttākṣomālyavantamathābravīt || 2 ||

ক্ৰোধৰ বশৱৰ্তী হৈ মুখত ভ্ৰুকুটি নকৰি, অসহিষ্ণুতাত চকু ঘূৰাই মাল্যৱানক ক'লে। ^AI

కోపవశుడై, ముఖంలో భృకుటిని (కనుబొమల ముడతను) చేర్చి, అసహనంతో కళ్ళు తిప్పుతూ, అప్పుడు మాల్యవంతుడితో ఇలా అన్నాడు. ^AI

Shloka 3

हितबुध्यायदहितंवचःपरुषमुच्यते ।
परपक्षम्प्रनिश्यैवनैतच्च्रोत्रगतम्मम ॥ 3 ॥

hitabudhyāyadahitaṃvacaḥparuṣamucyate |
parapakṣampraniśyaivanaitaccrotragatammama || 3 ||

হিত বুদ্ধিৰে যি অহিতকৰ পৰুষ বচন কোৱা হয়, শত্ৰুপক্ষক ভালদৰে বিচাৰ কৰি মই তাক কাণত নলওঁ। ^AI

హితబుద్ధితో చెప్పబడే మాట కఠినమైనదైనా, పరపక్షాన్ని (శత్రుపక్షాన్ని) బాగా ఆశ్రయించి చెప్పినందున ఈ మాట నా చెవిని చేరలేదు. ^AI

Shloka 4

मानुषङ्कृपणंराममेकंशाखामृगाश्रयम् ।
समर्थम्मन्यसेकेनत्यक्तम्पित्रावनालयम् ॥ 4 ॥

mānuṣaṅkṛpaṇaṃrāmamekaṃśākhāmṛgāśrayam |
samarthammanyasekenatyaktampitrāvanālayam || 4 ||

মানুহ, দীন, ৰাম, এজন, শাখামৃগ (বান্দৰ) আশ্ৰয় লোৱা, পিতৃ-ত্যক্ত, আশ্ৰয়হীন — তাক তুমি সক্ষম বুলি ভাবা। ^AI

తండ్రిచేత విడువబడి, నివాసం లేని, ఒక్కడే శాఖామృగాలను (కోతులను) ఆశ్రయించిన, మనుష్యుడైన దీనుడు రాముడిని ఎవరు సమర్థుడని భావిస్తారు? ^AI

Shloka 5

रक्षसामीश्वरम्माञ्चदेवानाञ्चभयङ्करम् ।
हीनम्माम्मन्यसेकेनह्यहीनंसर्वविक्रमैः ॥ 5 ॥

rakṣasāmīśvarammāñcadevānāñcabhayaṅkaram |
hīnammāmmanyasekenahyahīnaṃsarvavikramaiḥ || 5 ||

ৰাক্ষসসকলৰ ঈশ্বৰ আৰু দেৱতাসকলৰ ভয়ংকৰ মোক, তুমি মোক সৰ্ববিক্ৰমত হীন বুলি ভাবা, কিন্তু মই হীন নহয়। ^AI

రాక్షసులకు ప్రభువును, దేవతలకు భయంకరుడును అయిన నన్ను, సర్వవిక్రమాలలో హీనుడు కాని నన్ను, ఎవరు హీనుడని భావిస్తారు? ^AI

Shloka 6

वीरद्वेषेणवाशङ्केपक्षपातेनवारिपोः ।
त्वयाहम्परुषाण्युक्तःपरप्रोत्साहनेनवा ॥ 6 ॥

vīradveṣeṇavāśaṅkepakṣapātenavāripoḥ |
tvayāhamparuṣāṇyuktaḥparaprotsāhanenavā || 6 ||

বীৰৰ প্ৰতি দ্বেষ, সন্দেহ, শত্ৰুৰ প্ৰতি পক্ষপাত, বা শত্ৰুৰ উৎসাহ বৰ্ধন কৰি তুমি মোক পৰুষ বচন কৈছা। ^AI

వీరద్వేషంతోనో, శత్రువు పట్ల పక్షపాతంతోనో, లేదా పరుల ప్రేరణతోనో, నీవు నాతో కఠినమైన మాటలు పలికావు. ^AI

Shloka 7

प्रभवन्तम्पदस्थंहिपरुषङ्कोऽभिभाषते ।
पण्डितश्शास्त्रतत्त्वज्ञोविनाप्रोत्साहनाद्रिपोः ॥ 7 ॥

prabhavantampadasthaṃhiparuṣaṅko'bhibhāṣate |
paṇḍitaśśāstratattvajñovināprotsāhanādripoḥ || 7 ||

শাস্ত্ৰতত্ত্বজ্ঞ পণ্ডিতে শত্ৰুৰ উৎসাহ নকৰাকৈ সমৰ্থৱান পদস্থ ব্যক্তিক পৰুষ বচন নকয়। ^AI

ప్రభావవంతుడై, పదవిలో ఉన్నవానిని శత్రువు ప్రేరణ లేకుండానే, శాస్త్రతత్త్వాన్ని తెలిసిన పండితుడు ఎవరు కఠినంగా పలుకుతాడు? ^AI

Shloka 8

आनीयचवनासतीताम्पद्महीनामिवश्रियम् ।
किमर्थम्प्रतिदास्यामिराघवस्यभयादहम् ॥ 8 ॥

ānīyacavanāsatītāmpadmahīnāmivaśriyam |
kimarthampratidāsyāmirāghavasyabhayādaham || 8 ||

সেই অসতী সীতাক আনিলোঁ, পদ্মহীনা লক্ষ্মীৰ দৰে, ৰাঘৱৰ ভয়ত মই কিয় ঘূৰাই দিম? ^AI

అటువంటి సతిని (సీతను) తెచ్చి, పద్మం లేని లక్ష్మి వలె ఉన్న ఆమెను, రాఘవుని భయంతో నేను ఎందుకు తిరిగి ఇచ్చివేయాలి? ^AI

Shloka 9

वृतंवानरकोटीभिस्ससुग्रीवंसलक्ष्मणम् ।
पश्यकैश्चिदहोभिस्त्वंराघवन्निहतम्मया ॥ 9 ॥

vṛtaṃvānarakoṭībhissasugrīvaṃsalakṣmaṇam |
paśyakaiścidahobhistvaṃrāghavannihatammayā || 9 ||

হে ৰাঘৱ, সুগ্ৰীৱ আৰু লক্ষ্মণৰ সৈতে বানৰকোটিয়ে বেৰি থকা তোমাক মই কেইদিনমানৰ ভিতৰতে বধ কৰিম। ^AI

ఓ రాఘవా! సుగ్రీవుడు మరియు లక్ష్మణులతో కూడిన నిన్ను వానరకోటులతో చుట్టుముట్టబడినవాడిగా కొన్ని రోజులలో నేను చంపబడినవాడిగా చూస్తావు. ^AI

Shloka 10

द्वन्द्वेयस्यनतिष्ठन्तिदैवतान्यपिसंयुगे ।
सकस्माद्रावणोयुद्धेभयमाहारयिष्यति ॥ 10 ॥

dvandveyasyanatiṣṭhantidaivatānyapisaṃyuge |
sakasmādrāvaṇoyuddhebhayamāhārayiṣyati || 10 ||

যুদ্ধত যাৰ লগত দেৱতাসকলেও যুঁজিবলৈ নাথাকে, সেই ৰাৱণে কিয় যুদ্ধত ভয় কৰিব? ^AI

యుద్ధంలో ఎవనితో ద్వంద్వయుద్ధం చేయగా దేవతలు కూడా నిలబడలేరో, అటువంటి రావణుడు యుద్ధంలో ఎందుకు భయపడతాడు? ^AI

Shloka 11

द्विधाभज्येयमप्येवन्ननमेयन्तुकस्यचित् ।
एषमेसहजोदोषस्स्वभावोदुरतिक्रमः ॥ 11 ॥

dvidhābhajyeyamapyevannanameyantukasyacit |
eṣamesahajodoṣassvabhāvoduratikramaḥ || 11 ||

ইয়াক দুই ভাগ কৰিব পাৰি, কিন্তু কোনেও ইয়াক নত কৰিব নোৱাৰে। এইটো ইয়াৰ সহজাত দোষ, স্বভাৱৰ অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰি। ^AI

ఈమె రెండుగా విరిగిపోయినా ఎవరికీ వంగదు. ఇది ఆమెకు సహజమైన దోషం; స్వభావాన్ని దాటడం సాధ్యం కాదు. ^AI

Shloka 12

यदितावत्समुद्रेतुसेतुर्बद्धोयदृच्छया ।
रामेणविस्मयःकोऽत्रयेवमेभयमागतम् ॥ 12 ॥

yaditāvatsamudretuseturbaddhoyadṛcchayā |
rāmeṇavismayaḥko'trayevamebhayamāgatam || 12 ||

যদি ৰামে সমুদ্ৰত সংযোগেৰে সেতু বান্ধিছে, তাত আচৰিত কি? এনে ভয় কেনেকৈ আহিল? ^AI

రాముడు సముద్రంపై వారధిని యథేచ్ఛగా కట్టాడు; ఇందులో ఆశ్చర్యమేమి ఉంది? ఇలా భయం వచ్చింది. ^AI

Shloka 13

सतुतीर्त्वार्णवंरामस्सहवानरसेनया ।
प्रतिजानामितेसत्यन्नजीवन्प्रतियास्यति ॥ 13 ॥

satutīrtvārṇavaṃrāmassahavānarasenayā |
pratijānāmitesatyannajīvanpratiyāsyati || 13 ||

সেই ৰামে বানৰসেনাৰ সৈতে সাগৰ পাৰ হৈ, মই সত্যৰ শপত কৰি কৈছোঁ, জীৱিত থকা অৱস্থাত ঘূৰি যাব নোৱাৰিব। ^AI

ఆ రాముడు వానరసేనతో కలిసి సముద్రాన్ని దాటి, నేను సత్యం చెబుతున్నాను, జీవించి ఉండి తిరిగి వెళ్ళడు. ^AI

Shloka 14

एवं ब्रुवाणं सम्रब्धं रुष्टं विज्नाय रावणम् ।
व्रीडितो माल्यवान् वाक्यं न उत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ 14 ॥

evaṃ bruvāṇaṃ samrabdhaṃ ruṣṭaṃ vijnāya rāvaṇam |
vrīḍito mālyavān vākyaṃ na uttaraṃ pratyapadyata || 14 ||

এইদৰে ক্ৰুদ্ধ হৈ কৈ থকা ৰাৱণক জানি মাল্যৱানে লাজ পাই কোনো উত্তৰ দিব নোৱাৰিলে। ^AI

ఇలా మాట్లాడుతున్న, ఆగ్రహించిన, కోపించిన రావణుడిని తెలుసుకొని, సిగ్గుపడిన మాల్యవంతుడు ఏమీ సమాధానం చెప్పలేదు. ^AI

Shloka 15

जयाशिषाचराजानंवर्धयित्वायथोचितम् ।
माल्यवानभ्यनुज्ञातोजगामस्वन्निवेशनम् ॥ 15 ॥

jayāśiṣācarājānaṃvardhayitvāyathocitam |
mālyavānabhyanujñātojagāmasvanniveśanam || 15 ||

মাল্যৱানে ৰজাক যথোচিতভাৱে জয়াশীষ দি বঢ়াই, অনুমতি লৈ নিজৰ ঘৰলৈ গ'ল। ^AI

మాల్యవంతుడు రాజును జయాశీర్వచనాలతో యథోచితంగా అభినందించి, అనుమతి పొంది తన నివాసానికి వెళ్ళాడు. ^AI

Shloka 16

रावणस्तुसहामात्योमन्त्रयित्वाविमृश्यच ।
लङ्कायामतुलाङ्गुप्तिङ्कारयामासराक्षसः ॥ 16 ॥

rāvaṇastusahāmātyomantrayitvāvimṛśyaca |
laṅkāyāmatulāṅguptiṅkārayāmāsarākṣasaḥ || 16 ||

ৰাৱণে মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে মন্ত্ৰণা কৰি আৰু বিচাৰ কৰি লংকাত অপূৰ্ব সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰালে। ^AI

రావణుడు మాత్రం మంత్రులతో సమాలోచన చేసి, ఆలోచించి, ఆ రాక్షసుడు లంకలో సాటిలేని కాపలాను ఏర్పాటు చేయించాడు. ^AI

Shloka 17

व्यादिदेशसपूर्वस्याम्प्रहस्तन्द्वारिराक्षसम् ।
दक्षिणस्याम्महावीर्यौमहापार्श्वमहादरौ ॥ 17 ॥

vyādideśasapūrvasyāmprahastandvārirākṣasam |
dakṣiṇasyāmmahāvīryaumahāpārśvamahādarau || 17 ||

পূব দিশত ৰাক্ষস দ্বাৰপাল প্ৰহস্তক নিযুক্ত কৰিলে; দক্ষিণ দিশত মহাপৰাক্ৰমী মহাপাৰ্শ্ব আৰু মহাদৰক নিযুক্ত কৰিলে। ^AI

తూర్పు ద్వారమునకు రాక్షసుడైన ప్రహస్తుని నియమించెను. దక్షిణ ద్వారమునకు మహావీర్యుడు, మహాపార్శ్వుడు, మహాదరుడు అను మహావీరులను నియమించెను. ^AI

Shloka 18

पश्चिमायामथोद्वारिपुत्रमिन्द्रजितन्तदा ।
व्यादिदेशमयामायम्बहूभीराक्षसैर्भहुभिर्वृतम् ॥ 18 ॥

paścimāyāmathodvāriputramindrajitantadā |
vyādideśamayāmāyambahūbhīrākṣasairbhahubhirvṛtam || 18 ||

পশ্চিম দিশত তেতিয়া দ্বাৰপালৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰজিতক বহু ভয়ংকৰ ৰাক্ষসেৰে পৰিৱেষ্টিত ময়ক নিযুক্ত কৰিলে। ^AI

అటుపిమ్మట పశ్చిమ ద్వారమునకు ద్వారపాలకుని కుమారుడైన ఇంద్రజిత్తును నియమించెను. మాయామయుడైన అతనిని అనేకమంది భయంకర రాక్షసులతో కూడిన బహుళ సైన్యముతో చుట్టుముట్టి ఉంచెను. ^AI

Shloka 19

उतरस्याम्पुरद्वारिव्यादिश्यशुकसारणौ ।
स्वयञ्चात्रगमिष्यामिमन्त्रिणस्तानुवाचह ॥ 19 ॥

utarasyāmpuradvārivyādiśyaśukasāraṇau |
svayañcātragamiṣyāmimantriṇastānuvācaha || 19 ||

উত্তৰ দিশত নগৰৰ দ্বাৰপাল শুক আৰু সাৰণক নিযুক্ত কৰি, নিজেও তাত যাম বুলি সেই মন্ত্ৰীসকলক ক'লে। ^AI

ఉత్తర ద్వారమునకు శుకుడు, సారణుడు అను ద్వారపాలకులను నియమించి, తాను కూడా అక్కడికి వెళ్తానని ఆ మంత్రులతో అనెను. ^AI

Shloka 20

राक्षसान्तुविरूपाक्षम्महावीर्यपराक्रमम् ।
मध्यमेऽस्थापयद्गुल्मेबहुभिस्सहराक्षसैः ॥ 20 ॥

rākṣasāntuvirūpākṣammahāvīryaparākramam |
madhyame'sthāpayadgulmebahubhissaharākṣasaiḥ || 20 ||

মহাপৰাক্ৰমী আৰু মহাবীৰ্য্য ৰাক্ষস विरूपाक्षক বহু ৰাক্ষসৰ সৈতে মধ্যৱৰ্তী গুল্মত স্থাপন কৰিলে। ^AI

మహావీర్యుడు, పరాక్రమవంతుడు అయిన విరూపాక్షుడు అను రాక్షసుని అనేకమంది రాక్షసులతో కూడి మధ్య గుల్మమునందు నిలిపెను. ^AI

Shloka 21

एवंविधानंलङ्कायाङ्कृत्वाराक्षसपुङ्गवः ।
कृतकृत्यमिवात्मानम्मन्यतेकालचोदितः ॥ 21 ॥

evaṃvidhānaṃlaṅkāyāṅkṛtvārākṣasapuṅgavaḥ |
kṛtakṛtyamivātmānammanyatekālacoditaḥ || 21 ||

এইদৰে লংকাত ৰাক্ষসশ্ৰেষ্ঠে ৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰি, কালৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ নিজকে কৃতকৃত্য বুলি ভাবে। ^AI

ఈ విధముగా లంకయందు ఏర్పాట్లు చేసి, రాక్షసశ్రేష్ఠుడు కాలచోదితుడై తాను కృతకృత్యుడను అయినట్లు భావించెను. ^AI

Shloka 22

विसर्जयामासततस्समन्त्रिणोविधानमाज्ञाप्यपुरस्यपुष्कलम् ।
जयाशिषामन्त्रिगणेनपूजितोविवेशचाऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत् ॥ 22 ॥

visarjayāmāsatatassamantriṇovidhānamājñāpyapurasyapuṣkalam |
jayāśiṣāmantrigaṇenapūjitoviveśacā'ntaḥpuramṛddhimanmahat || 22 ||

তেতিয়া তেওঁ মন্ত্ৰীসকলক বিদায় দিলে আৰু নগৰৰ প্ৰচুৰ ৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা আজ্ঞা কৰিলে; মন্ত্ৰিগণে জয়ৰ আশীৰ্বাদেৰে পূজা কৰাৰ পিছত তেওঁ মহান ঐশ্বৰ্যশালী অন্তঃপুৰত প্ৰৱেশ কৰিলে। ^AI

అప్పుడు పట్టణమునకు గొప్ప ఏర్పాట్లను ఆజ్ఞాపించి, మంత్రులను పంపివేసెను. జయాశీస్సులతో మంత్రిసమూహముచే పూజింపబడిన అతడు గొప్ప సమృద్ధితో కూడిన అంతఃపురమును ప్రవేశించెను. ^AI

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षट्त्रिंशस्सर्गः ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ षट्त्रिंशस्सर्गः ।

तत्तुमाल्यवतोवाक्यंहितमुक्तन्दशाननः ।

नमर्षयतिदुष्टात्माकालस्यवशमागतः ॥ 1 ॥

नबद् ध्वाभ्रुकुटींवक्त्रेक्रोधस्यवशमागतः ।

अमर्षात्परिवृत्ताक्षोमाल्यवन्तमथाब्रवीत् ॥ 2 ॥

हितबुध्यायदहितंवचःपरुषमुच्यते ।

परपक्षम्प्रनिश्यैवनैतच्च्रोत्रगतम्मम ॥ 3 ॥

मानुषङ्कृपणंराममेकंशाखामृगाश्रयम् ।

समर्थम्मन्यसेकेनत्यक्तम्पित्रावनालयम् ॥ 4 ॥

रक्षसामीश्वरम्माञ्चदेवानाञ्चभयङ्करम् ।

हीनम्माम्मन्यसेकेनह्यहीनंसर्वविक्रमैः ॥ 5 ॥

वीरद्वेषेणवाशङ्केपक्षपातेनवारिपोः ।

त्वयाहम्परुषाण्युक्तःपरप्रोत्साहनेनवा ॥ 6 ॥

प्रभवन्तम्पदस्थंहिपरुषङ्कोऽभिभाषते ।

पण्डितश्शास्त्रतत्त्वज्ञोविनाप्रोत्साहनाद्रिपोः ॥ 7 ॥

आनीयचवनासतीताम्पद्महीनामिवश्रियम् ।

किमर्थम्प्रतिदास्यामिराघवस्यभयादहम् ॥ 8 ॥

वृतंवानरकोटीभिस्ससुग्रीवंसलक्ष्मणम् ।

पश्यकैश्चिदहोभिस्त्वंराघवन्निहतम्मया ॥ 9 ॥

द्वन्द्वेयस्यनतिष्ठन्तिदैवतान्यपिसंयुगे ।

सकस्माद्रावणोयुद्धेभयमाहारयिष्यति ॥ 10 ॥

द्विधाभज्येयमप्येवन्ननमेयन्तुकस्यचित् ।

एषमेसहजोदोषस्स्वभावोदुरतिक्रमः ॥ 11 ॥

यदितावत्समुद्रेतुसेतुर्बद्धोयदृच्छया ।

रामेणविस्मयःकोऽत्रयेवमेभयमागतम् ॥ 12 ॥

सतुतीर्त्वार्णवंरामस्सहवानरसेनया ।

प्रतिजानामितेसत्यन्नजीवन्प्रतियास्यति ॥ 13 ॥

एवं ब्रुवाणं सम्रब्धं रुष्टं विज्नाय रावणम् ।

व्रीडितो माल्यवान् वाक्यं न उत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ 14 ॥

जयाशिषाचराजानंवर्धयित्वायथोचितम् ।

माल्यवानभ्यनुज्ञातोजगामस्वन्निवेशनम् ॥ 15 ॥

रावणस्तुसहामात्योमन्त्रयित्वाविमृश्यच ।

लङ्कायामतुलाङ्गुप्तिङ्कारयामासराक्षसः ॥ 16 ॥

व्यादिदेशसपूर्वस्याम्प्रहस्तन्द्वारिराक्षसम् ।

दक्षिणस्याम्महावीर्यौमहापार्श्वमहादरौ ॥ 17 ॥

पश्चिमायामथोद्वारिपुत्रमिन्द्रजितन्तदा ।

व्यादिदेशमयामायम्बहूभीराक्षसैर्भहुभिर्वृतम् ॥ 18 ॥

उतरस्याम्पुरद्वारिव्यादिश्यशुकसारणौ ।

स्वयञ्चात्रगमिष्यामिमन्त्रिणस्तानुवाचह ॥ 19 ॥

राक्षसान्तुविरूपाक्षम्महावीर्यपराक्रमम् ।

मध्यमेऽस्थापयद्गुल्मेबहुभिस्सहराक्षसैः ॥ 20 ॥

एवंविधानंलङ्कायाङ्कृत्वाराक्षसपुङ्गवः ।

कृतकृत्यमिवात्मानम्मन्यतेकालचोदितः ॥ 21 ॥

विसर्जयामासततस्समन्त्रिणोविधानमाज्ञाप्यपुरस्यपुष्कलम् ।

जयाशिषामन्त्रिगणेनपूजितोविवेशचाऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत् ॥ 22 ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

6.36 युद्धकाण्ड - षट्त्रिंश सर्गः