ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତ୍ତୁମାଲ୍ଯଵତୋଵାକ୍ଯଂହିତମୁକ୍ତନ୍ଦଶାନନଃ ।
ନମର୍ଷଯତିଦୁଷ୍ଟାତ୍ମାକାଲସ୍ଯଵଶମାଗତଃ ॥ 1 ॥
ନବଦ୍ ଧ୍ଵାଭ୍ରୁକୁଟୀଂଵକ୍ତ୍ରେକ୍ରୋଧସ୍ଯଵଶମାଗତଃ ।
ଅମର୍ଷାତ୍ପରିଵୃତ୍ତାକ୍ଷୋମାଲ୍ଯଵନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ହିତବୁଧ୍ଯାଯଦହିତଂଵଚଃପରୁଷମୁଚ୍ଯତେ ।
ପରପକ୍ଷମ୍ପ୍ରନିଶ୍ଯୈଵନୈତଚ୍ଚ୍ରୋତ୍ରଗତମ୍ମମ ॥ 3 ॥
ମାନୁଷଙ୍କୃପଣଂରାମମେକଂଶାଖାମୃଗାଶ୍ରଯମ୍ ।
ସମର୍ଥମ୍ମନ୍ଯସେକେନତ୍ଯକ୍ତମ୍ପିତ୍ରାଵନାଲଯମ୍ ॥ 4 ॥
ରକ୍ଷସାମୀଶ୍ଵରମ୍ମାଞ୍ଚଦେଵାନାଞ୍ଚଭଯଙ୍କରମ୍ ।
ହୀନମ୍ମାମ୍ମନ୍ଯସେକେନହ୍ଯହୀନଂସର୍ଵଵିକ୍ରମୈଃ ॥ 5 ॥
ଵୀରଦ୍ଵେଷେଣଵାଶଙ୍କେପକ୍ଷପାତେନଵାରିପୋଃ ।
ତ୍ଵଯାହମ୍ପରୁଷାଣ୍ଯୁକ୍ତଃପରପ୍ରୋତ୍ସାହନେନଵା ॥ 6 ॥
ପ୍ରଭଵନ୍ତମ୍ପଦସ୍ଥଂହିପରୁଷଙ୍କୋଽଭିଭାଷତେ ।
ପଣ୍ଡିତଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋଵିନାପ୍ରୋତ୍ସାହନାଦ୍ରିପୋଃ ॥ 7 ॥
ଆନୀଯଚଵନାସତୀତାମ୍ପଦ୍ମହୀନାମିଵଶ୍ରିଯମ୍ ।
କିମର୍ଥମ୍ପ୍ରତିଦାସ୍ଯାମିରାଘଵସ୍ଯଭଯାଦହମ୍ ॥ 8 ॥
ଵୃତଂଵାନରକୋଟୀଭିସ୍ସସୁଗ୍ରୀଵଂସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ପଶ୍ଯକୈଶ୍ଚିଦହୋଭିସ୍ତ୍ଵଂରାଘଵନ୍ନିହତମ୍ମଯା ॥ 9 ॥
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେଯସ୍ଯନତିଷ୍ଠନ୍ତିଦୈଵତାନ୍ଯପିସଂଯୁଗେ ।
ସକସ୍ମାଦ୍ରାଵଣୋଯୁଦ୍ଧେଭଯମାହାରଯିଷ୍ଯତି ॥ 10 ॥
ଦ୍ଵିଧାଭଜ୍ଯେଯମପ୍ଯେଵନ୍ନନମେଯନ୍ତୁକସ୍ଯଚିତ୍ ।
ଏଷମେସହଜୋଦୋଷସ୍ସ୍ଵଭାଵୋଦୁରତିକ୍ରମଃ ॥ 11 ॥
ଯଦିତାଵତ୍ସମୁଦ୍ରେତୁସେତୁର୍ବଦ୍ଧୋଯଦୃଚ୍ଛଯା ।
ରାମେଣଵିସ୍ମଯଃକୋଽତ୍ରଯେଵମେଭଯମାଗତମ୍ ॥ 12 ॥
ସତୁତୀର୍ତ୍ଵାର୍ଣଵଂରାମସ୍ସହଵାନରସେନଯା ।
ପ୍ରତିଜାନାମିତେସତ୍ଯନ୍ନଜୀଵନ୍ପ୍ରତିଯାସ୍ଯତି ॥ 13 ॥
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ସମ୍ରବ୍ଧଂ ରୁଷ୍ଟଂ ଵିଜ୍ନାଯ ରାଵଣମ୍ ।
ଵ୍ରୀଡିତୋ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ନ ଉତ୍ତରଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ ॥ 14 ॥
ଜଯାଶିଷାଚରାଜାନଂଵର୍ଧଯିତ୍ଵାଯଥୋଚିତମ୍ ।
ମାଲ୍ଯଵାନଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋଜଗାମସ୍ଵନ୍ନିଵେଶନମ୍ ॥ 15 ॥
ରାଵଣସ୍ତୁସହାମାତ୍ଯୋମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵାଵିମୃଶ୍ଯଚ ।
ଲଙ୍କାଯାମତୁଲାଙ୍ଗୁପ୍ତିଙ୍କାରଯାମାସରାକ୍ଷସଃ ॥ 16 ॥
ଵ୍ଯାଦିଦେଶସପୂର୍ଵସ୍ଯାମ୍ପ୍ରହସ୍ତନ୍ଦ୍ଵାରିରାକ୍ଷସମ୍ ।
ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାମ୍ମହାଵୀର୍ଯୌମହାପାର୍ଶ୍ଵମହାଦରୌ ॥ 17 ॥
ପଶ୍ଚିମାଯାମଥୋଦ୍ଵାରିପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଜିତନ୍ତଦା ।
ଵ୍ଯାଦିଦେଶମଯାମାଯମ୍ବହୂଭୀରାକ୍ଷସୈର୍ଭହୁଭିର୍ଵୃତମ୍ ॥ 18 ॥
ଉତରସ୍ଯାମ୍ପୁରଦ୍ଵାରିଵ୍ଯାଦିଶ୍ଯଶୁକସାରଣୌ ।
ସ୍ଵଯଞ୍ଚାତ୍ରଗମିଷ୍ଯାମିମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତାନୁଵାଚହ ॥ 19 ॥
ରାକ୍ଷସାନ୍ତୁଵିରୂପାକ୍ଷମ୍ମହାଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମମ୍ ।
ମଧ୍ଯମେଽସ୍ଥାପଯଦ୍ଗୁଲ୍ମେବହୁଭିସ୍ସହରାକ୍ଷସୈଃ ॥ 20 ॥
ଏଵଂଵିଧାନଂଲଙ୍କାଯାଙ୍କୃତ୍ଵାରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ ।
କୃତକୃତ୍ଯମିଵାତ୍ମାନମ୍ମନ୍ଯତେକାଲଚୋଦିତଃ ॥ 21 ॥
ଵିସର୍ଜଯାମାସତତସ୍ସମନ୍ତ୍ରିଣୋଵିଧାନମାଜ୍ଞାପ୍ଯପୁରସ୍ଯପୁଷ୍କଲମ୍ ।
ଜଯାଶିଷାମନ୍ତ୍ରିଗଣେନପୂଜିତୋଵିଵେଶଚାଽନ୍ତଃପୁରମୃଦ୍ଧିମନ୍ମହତ୍ ॥ 22 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ |
tattumālyavatovākyaṃhitamuktandaśānanaḥ |
namarṣayatiduṣṭātmākālasyavaśamāgataḥ || 1 ||
nabad dhvābhrukuṭīṃvaktrekrodhasyavaśamāgataḥ |
amarṣātparivṛttākṣomālyavantamathābravīt || 2 ||
hitabudhyāyadahitaṃvacaḥparuṣamucyate |
parapakṣampraniśyaivanaitaccrotragatammama || 3 ||
mānuṣaṅkṛpaṇaṃrāmamekaṃśākhāmṛgāśrayam |
samarthammanyasekenatyaktampitrāvanālayam || 4 ||
rakṣasāmīśvarammāñcadevānāñcabhayaṅkaram |
hīnammāmmanyasekenahyahīnaṃsarvavikramaiḥ || 5 ||
vīradveṣeṇavāśaṅkepakṣapātenavāripoḥ |
tvayāhamparuṣāṇyuktaḥparaprotsāhanenavā || 6 ||
prabhavantampadasthaṃhiparuṣaṅko'bhibhāṣate |
paṇḍitaśśāstratattvajñovināprotsāhanādripoḥ || 7 ||
ānīyacavanāsatītāmpadmahīnāmivaśriyam |
kimarthampratidāsyāmirāghavasyabhayādaham || 8 ||
vṛtaṃvānarakoṭībhissasugrīvaṃsalakṣmaṇam |
paśyakaiścidahobhistvaṃrāghavannihatammayā || 9 ||
dvandveyasyanatiṣṭhantidaivatānyapisaṃyuge |
sakasmādrāvaṇoyuddhebhayamāhārayiṣyati || 10 ||
dvidhābhajyeyamapyevannanameyantukasyacit |
eṣamesahajodoṣassvabhāvoduratikramaḥ || 11 ||
yaditāvatsamudretuseturbaddhoyadṛcchayā |
rāmeṇavismayaḥko'trayevamebhayamāgatam || 12 ||
satutīrtvārṇavaṃrāmassahavānarasenayā |
pratijānāmitesatyannajīvanpratiyāsyati || 13 ||
evaṃ bruvāṇaṃ samrabdhaṃ ruṣṭaṃ vijnāya rāvaṇam |
vrīḍito mālyavān vākyaṃ na uttaraṃ pratyapadyata || 14 ||
jayāśiṣācarājānaṃvardhayitvāyathocitam |
mālyavānabhyanujñātojagāmasvanniveśanam || 15 ||
rāvaṇastusahāmātyomantrayitvāvimṛśyaca |
laṅkāyāmatulāṅguptiṅkārayāmāsarākṣasaḥ || 16 ||
vyādideśasapūrvasyāmprahastandvārirākṣasam |
dakṣiṇasyāmmahāvīryaumahāpārśvamahādarau || 17 ||
paścimāyāmathodvāriputramindrajitantadā |
vyādideśamayāmāyambahūbhīrākṣasairbhahubhirvṛtam || 18 ||
utarasyāmpuradvārivyādiśyaśukasāraṇau |
svayañcātragamiṣyāmimantriṇastānuvācaha || 19 ||
rākṣasāntuvirūpākṣammahāvīryaparākramam |
madhyame'sthāpayadgulmebahubhissaharākṣasaiḥ || 20 ||
evaṃvidhānaṃlaṅkāyāṅkṛtvārākṣasapuṅgavaḥ |
kṛtakṛtyamivātmānammanyatekālacoditaḥ || 21 ||
visarjayāmāsatatassamantriṇovidhānamājñāpyapurasyapuṣkalam |
jayāśiṣāmantrigaṇenapūjitoviveśacā'ntaḥpuramṛddhimanmahat || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṭtriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षट्त्रिंशस्सर्गः ।
तत्तुमाल्यवतोवाक्यंहितमुक्तन्दशाननः ।
नमर्षयतिदुष्टात्माकालस्यवशमागतः ॥ 1 ॥
नबद् ध्वाभ्रुकुटींवक्त्रेक्रोधस्यवशमागतः ।
अमर्षात्परिवृत्ताक्षोमाल्यवन्तमथाब्रवीत् ॥ 2 ॥
हितबुध्यायदहितंवचःपरुषमुच्यते ।
परपक्षम्प्रनिश्यैवनैतच्च्रोत्रगतम्मम ॥ 3 ॥
मानुषङ्कृपणंराममेकंशाखामृगाश्रयम् ।
समर्थम्मन्यसेकेनत्यक्तम्पित्रावनालयम् ॥ 4 ॥
रक्षसामीश्वरम्माञ्चदेवानाञ्चभयङ्करम् ।
हीनम्माम्मन्यसेकेनह्यहीनंसर्वविक्रमैः ॥ 5 ॥
वीरद्वेषेणवाशङ्केपक्षपातेनवारिपोः ।
त्वयाहम्परुषाण्युक्तःपरप्रोत्साहनेनवा ॥ 6 ॥
प्रभवन्तम्पदस्थंहिपरुषङ्कोऽभिभाषते ।
पण्डितश्शास्त्रतत्त्वज्ञोविनाप्रोत्साहनाद्रिपोः ॥ 7 ॥
आनीयचवनासतीताम्पद्महीनामिवश्रियम् ।
किमर्थम्प्रतिदास्यामिराघवस्यभयादहम् ॥ 8 ॥
वृतंवानरकोटीभिस्ससुग्रीवंसलक्ष्मणम् ।
पश्यकैश्चिदहोभिस्त्वंराघवन्निहतम्मया ॥ 9 ॥
द्वन्द्वेयस्यनतिष्ठन्तिदैवतान्यपिसंयुगे ।
सकस्माद्रावणोयुद्धेभयमाहारयिष्यति ॥ 10 ॥
द्विधाभज्येयमप्येवन्ननमेयन्तुकस्यचित् ।
एषमेसहजोदोषस्स्वभावोदुरतिक्रमः ॥ 11 ॥
यदितावत्समुद्रेतुसेतुर्बद्धोयदृच्छया ।
रामेणविस्मयःकोऽत्रयेवमेभयमागतम् ॥ 12 ॥
सतुतीर्त्वार्णवंरामस्सहवानरसेनया ।
प्रतिजानामितेसत्यन्नजीवन्प्रतियास्यति ॥ 13 ॥
एवं ब्रुवाणं सम्रब्धं रुष्टं विज्नाय रावणम् ।
व्रीडितो माल्यवान् वाक्यं न उत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ 14 ॥
जयाशिषाचराजानंवर्धयित्वायथोचितम् ।
माल्यवानभ्यनुज्ञातोजगामस्वन्निवेशनम् ॥ 15 ॥
रावणस्तुसहामात्योमन्त्रयित्वाविमृश्यच ।
लङ्कायामतुलाङ्गुप्तिङ्कारयामासराक्षसः ॥ 16 ॥
व्यादिदेशसपूर्वस्याम्प्रहस्तन्द्वारिराक्षसम् ।
दक्षिणस्याम्महावीर्यौमहापार्श्वमहादरौ ॥ 17 ॥
पश्चिमायामथोद्वारिपुत्रमिन्द्रजितन्तदा ।
व्यादिदेशमयामायम्बहूभीराक्षसैर्भहुभिर्वृतम् ॥ 18 ॥
उतरस्याम्पुरद्वारिव्यादिश्यशुकसारणौ ।
स्वयञ्चात्रगमिष्यामिमन्त्रिणस्तानुवाचह ॥ 19 ॥
राक्षसान्तुविरूपाक्षम्महावीर्यपराक्रमम् ।
मध्यमेऽस्थापयद्गुल्मेबहुभिस्सहराक्षसैः ॥ 20 ॥
एवंविधानंलङ्कायाङ्कृत्वाराक्षसपुङ्गवः ।
कृतकृत्यमिवात्मानम्मन्यतेकालचोदितः ॥ 21 ॥
विसर्जयामासततस्समन्त्रिणोविधानमाज्ञाप्यपुरस्यपुष्कलम् ।
जयाशिषामन्त्रिगणेनपूजितोविवेशचाऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत् ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षट्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ |
tattumālyavatovākyaṃhitamuktandaśānanaḥ |
namarṣayatiduṣṭātmākālasyavaśamāgataḥ || 1 ||
nabad dhvābhrukuṭīṃvaktrekrodhasyavaśamāgataḥ |
amarṣātparivṛttākṣomālyavantamathābravīt || 2 ||
hitabudhyāyadahitaṃvacaḥparuṣamucyate |
parapakṣampraniśyaivanaitaccrotragatammama || 3 ||
mānuṣaṅkṛpaṇaṃrāmamekaṃśākhāmṛgāśrayam |
samarthammanyasekenatyaktampitrāvanālayam || 4 ||
rakṣasāmīśvarammāñcadevānāñcabhayaṅkaram |
hīnammāmmanyasekenahyahīnaṃsarvavikramaiḥ || 5 ||
vīradveṣeṇavāśaṅkepakṣapātenavāripoḥ |
tvayāhamparuṣāṇyuktaḥparaprotsāhanenavā || 6 ||
prabhavantampadasthaṃhiparuṣaṅko'bhibhāṣate |
paṇḍitaśśāstratattvajñovināprotsāhanādripoḥ || 7 ||
ānīyacavanāsatītāmpadmahīnāmivaśriyam |
kimarthampratidāsyāmirāghavasyabhayādaham || 8 ||
vṛtaṃvānarakoṭībhissasugrīvaṃsalakṣmaṇam |
paśyakaiścidahobhistvaṃrāghavannihatammayā || 9 ||
dvandveyasyanatiṣṭhantidaivatānyapisaṃyuge |
sakasmādrāvaṇoyuddhebhayamāhārayiṣyati || 10 ||
dvidhābhajyeyamapyevannanameyantukasyacit |
eṣamesahajodoṣassvabhāvoduratikramaḥ || 11 ||
yaditāvatsamudretuseturbaddhoyadṛcchayā |
rāmeṇavismayaḥko'trayevamebhayamāgatam || 12 ||
satutīrtvārṇavaṃrāmassahavānarasenayā |
pratijānāmitesatyannajīvanpratiyāsyati || 13 ||
evaṃ bruvāṇaṃ samrabdhaṃ ruṣṭaṃ vijnāya rāvaṇam |
vrīḍito mālyavān vākyaṃ na uttaraṃ pratyapadyata || 14 ||
jayāśiṣācarājānaṃvardhayitvāyathocitam |
mālyavānabhyanujñātojagāmasvanniveśanam || 15 ||
rāvaṇastusahāmātyomantrayitvāvimṛśyaca |
laṅkāyāmatulāṅguptiṅkārayāmāsarākṣasaḥ || 16 ||
vyādideśasapūrvasyāmprahastandvārirākṣasam |
dakṣiṇasyāmmahāvīryaumahāpārśvamahādarau || 17 ||
paścimāyāmathodvāriputramindrajitantadā |
vyādideśamayāmāyambahūbhīrākṣasairbhahubhirvṛtam || 18 ||
utarasyāmpuradvārivyādiśyaśukasāraṇau |
svayañcātragamiṣyāmimantriṇastānuvācaha || 19 ||
rākṣasāntuvirūpākṣammahāvīryaparākramam |
madhyame'sthāpayadgulmebahubhissaharākṣasaiḥ || 20 ||
evaṃvidhānaṃlaṅkāyāṅkṛtvārākṣasapuṅgavaḥ |
kṛtakṛtyamivātmānammanyatekālacoditaḥ || 21 ||
visarjayāmāsatatassamantriṇovidhānamājñāpyapurasyapuṣkalam |
jayāśiṣāmantrigaṇenapūjitoviveśacā'ntaḥpuramṛddhimanmahat || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṭtriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.