ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାତୁସୌମିତ୍ରିଞ୍ଜାତହର୍ଷୋଵିଭୀଷଣଃ ।
ଧନୁଷ୍ପାଣିନ୍ନମାଦାଯତ୍ଵରମାଣୋଜଗାମସଃ ॥ 1 ॥
ଅଵିଦୂରନ୍ତତୋଗତ୍ଵାପ୍ରଵିଶ୍ଯତୁମହଦ୍ଵନମ୍ ।
ଦର୍ଶମାମାସତତ୍କର୍ମଲକ୍ଷ୍ମଣାତଵିଭୀଷଣଃ ॥ 2 ॥
ନୀଲଜୀମୂତସଙ୍କାଶନ୍ନ୍ଯଗ୍ରୋଧମ୍ଭୀମଦର୍ଶନମ୍ ।
ତେଜସ୍ଵୀରାଵଣଭ୍ରାତାଲକ୍ଷ୍ମଣାଯନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ॥ 3 ॥
ଇହୋପହାରମ୍ଭୂତାନାମ୍ବଲଵାନ୍ରାଵଣାତ୍ମଜଃ ।
ଉପହୃତ୍ଯତତଃପଶ୍ଚାତ୍ସଙ୍ଗ୍ରାମମଭିଵର୍ତତେ ॥ 4 ॥
ଅଦୃଶ୍ଟସ୍ସର୍ଵଭୂତାନାନ୍ତତୋଭଵତିରାକ୍ଷସଃ ।
ନିହନ୍ତିସମରେଶତ୍ରୂନ୍ ବଧ୍ନାତି ଚ ଶରୋତ୍ତମୈଃ ॥ 5 ॥
ତମପ୍ରଵିଷ୍ଟନ୍ନ୍ଯଗ୍ରୋଧମ୍ବଲିନଂରାଵଣାତ୍ମଜମ୍ ।
ଵିଧ୍ଵଂସଯଶରୈର୍ଦୀପ୍ଟୈଃ ସରଥଂସାଶ୍ଵସାରଥିମ୍ ॥ 6 ॥
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାମହାତେଜାସ୍ସୌମିତ୍ରିର୍ମିତ୍ରନନ୍ଦନଃ ।
ବଭୂଵାଵସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ରଚିତ୍ରଂଵିସ୍ଫାରଯନ୍? ଧନୁଃ ॥ 7 ॥
ସ ରଥେନାଗ୍ନିଵର୍ଣେନବଲଵାନ୍ରାଵଣାତ୍ମଜଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍କଵଚୀଖଙ୍ଗୀସଧ୍ଵଜଃପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ॥ 8 ॥
ତମୁଵାଚମହାତେଜାଃପୌଲସ୍ତ୍ଯମପରାଜିତମ୍ ।
ସମହ୍ଵଯେତ୍ଵାଂସମରେସମ୍ଯଗ୍ଯୁଦ୍ଧମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛମେ ॥ 9 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋମହାତେଜାମନସ୍ଵୀରାଵଣାତ୍ମଜଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରୁଷଂଵାକ୍ଯନ୍ତତ୍ରଦୃଷ୍ଟଵାଵିଭୀଷଣମ୍ ॥ 10 ॥
ଇହତ୍ଵଞ୍ଜାତସମ୍ଵୃଦ୍ଧଃସାକ୍ଷାଦ୍ଭ୍ରାତାପିତୁର୍ମମ ।
କଥନ୍ଦ୍ରୁହ୍ଯସିପୁତ୍ରସ୍ଯପିତୃଵ୍ଯୋମମରାକ୍ଷସ ॥ 11 ॥
ନ ଜ୍ଞାତିତ୍ଵଂ ନ ସୌହାର୍ଧଂ ନ ଜାତିସ୍ତଵଦୁର୍ମତେ ।
ପ୍ରମାଣଂ ନ ଚ ସୌଦର୍ଯଂ ନ ଧର୍ମୋଧର୍ମଦୂଷଣ ॥ 12 ॥
ଶୋଚ୍ଯସ୍ତ୍ଵମସିଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେନିନ୍ଦନୀଯଶ୍ଚସାଧୁଭିଃ ।
ଯସ୍ତ୍ଵଂସ୍ଵଜନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯପରଭୃତ୍ଯତ୍ଵମାଗତଃ ॥ 13 ॥
ନୈତଛଚିଥିଲଯାବୁଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵଂଵେସତିମହଦନ୍ତରମ୍ ।
କ୍ଵ ଚ ସ୍ଵଜନସମ୍ଵାସଃକ୍ଵ ଚ ନୀଚପରାଶ୍ରଯଃ ॥ 14 ॥
ଗୁଣଵାନ୍ଵାପରଜନଃସ୍ଵଜନୋନିର୍ଗୁଣୋଽପିଵା ।
ନିର୍ଗୁଣଃସ୍ଵଜନଃଶ୍ରେଯାନ୍ ଯଃପରଃପରଏଵସଃ ॥ 15 ॥
ଯସସ୍ସ୍ଵପକ୍ଷମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯପରପକ୍ଷନ୍ନିଷେଵତେ ।
ସ ସ୍ଵପକ୍ଷେକ୍ଷ୍ଯମ୍ପ୍ରାପ୍ତେପଶ୍ଚାସ୍ତ୍ତୈରେଵହନ୍ଯତେ ॥ 16 ॥
ନିରନୁକ୍ରୋଶତାଚେଯଂଯାଦୃଶୀତେନିଶାଚର ।
ସ୍ଵଜନେନତ୍ଵଯାଶକ୍ଯମ୍ପୌରୁଷଂରାଵଣାନୁଜ ॥ 17 ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରେଣପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚଵିଭୀଷଣଃ ।
ଅଜାନନ୍ନିଵମଛଚୀଲଙ୍କିଂରାକ୍ଷସଵିକତ୍ଥସେ ॥ 18 ॥
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତାସାଧୋପାରୁଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଜଗୌରଵାତ୍ ।
କୁଲେଯଦ୍ଯପ୍ଯହଞ୍ଜାତୋରକ୍ଷସାଙ୍କ୍ରୂରକର୍ମଣାମ୍ ॥ 19 ॥
ଗୁଣୋଯଃପ୍ରଥମୋନୃଣନ୍ତନ୍ମେଶୀଲମରାକ୍ଷସମ୍ ।
ନ ରମେଦାରୁଣେନାହଂ ନ ଚାଧର୍ମେଣଵୈରମେ ॥ 20 ॥
ଭ୍ରାତ୍ରାଵିଷଶୀଲୋଽପିକଥମ୍ଭ୍ରାତାନିରସ୍ଯତେ ।
ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରଚ୍ଯୁତଶୀଲଂହିପୁରୁଷମ୍ପାପନିଶ୍ଚଯମ୍ ॥ 21 ॥
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାସୁଖମଵାପ୍ନୋତିହସ୍ତାଦାଶୀଵିଷଂଯଥା ।
ପରସ୍ଵହରଣେଯୁକ୍ତମ୍ପରଦାରାଭିମର୍ଶକମ୍ ॥ 22 ॥
ତ୍ଯାଜ୍ଯମାହୁର୍ଦୁରାତ୍ମାନଂଵେଶ୍ମପ୍ରଜ୍ଵଲିତଂଯଥା ।
ପରସ୍ଵାନାଂ ଚ ହରଣମ୍ପରଦାରାଭିମର୍ଶନମ୍ ॥ 23 ॥
ସୁହୃଦାମତିଶଙ୍କା ଚ ତ୍ରଯୋଦୋଷାଃକ୍ଷଯାଵହାଃ ।
ମହର୍ଷୀଣାଂଵଧୋଘୋରସ୍ସର୍ଵଦେଵୈଶ୍ଚଵିଗ୍ରହଃ ॥ 24 ॥
ଅଭିମାନଶ୍ଚଦୋଷଶ୍ଚଵୈରିତ୍ଵମ୍ପ୍ରତିକୂଲତା ।
ଏତେଦୋଷାମମଭ୍ରାତୁର୍ଜୀଵିତୈଶ୍ଵର୍ଯନାଶନାଃ ॥ 25 ॥
ଗୁଣାନ୍ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯାମାସୁଃପର୍ଵତାନିଵତୋଯଦାଃ ।
ଦୋଷୈରେତୈଃପରିତ୍ଯକ୍ତୋମଯାଭ୍ରାତାପିତାତଵ ॥ 26 ॥
ନେଯମସ୍ତିପୁରୀଲଙ୍କା ନ ଚ ତ୍ଵଂ ନ ଚ ତେପିତା ।
ଅତିମାନନୀ ଚ ବାଲଶ୍ଚଦୁର୍ଵିନୀତଶ୍ଚରାକ୍ଷସ ।
ବଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵଙ୍କାଲପାଶେନବ୍ରୂହିମାଂଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି ॥ 27 ॥
ଅଦ୍ଯତେଵ୍ଯସନମ୍ପ୍ରାପ୍ତଙ୍କିମ୍ମାନ୍ତ୍ଵାମିହଵକ୍ଷ୍ଯସି ।
ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ନ ତ୍ଵଯାଶକ୍ଯନ୍ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଂରାକ୍ଷସାଧମ ॥ 28 ॥
ଧର୍ଷଯିତ୍ଵା ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ନ ଶକ୍ଯଞ୍ଜୀଵିତୁନ୍ତ୍ଵଯା ।
ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵନରଦେଵେନଲକ୍ଷ୍ମଣେନରଣେସହ ॥ 29 ॥
ହତସ୍ତ୍ଵନ୍ଦେଵତାକାର୍ଯଙ୍କରିଷ୍ଯସିଯମକ୍ଷଯେ ।
ନିଦର୍ଶଯିତ୍ଵାତ୍ମବଲଂସମୁଦ୍ଯତଙ୍କୁରୁଷ୍ଵସର୍ଵାଯୁଧସାଯକଵ୍ଯଯମ୍ ।
ନ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯୈତ୍ଯହିବାଣଗୋଚରନ୍ତ୍ଵମଦ୍ଯଜୀଵନ୍ ସବଲୋଗମିଷ୍ଯସି ॥ 30 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptāśītitamassargaḥ |
evamuktvātusaumitriñjātaharṣovibhīṣaṇaḥ |
dhanuṣpāṇinnamādāyatvaramāṇojagāmasaḥ || 1 ||
avidūrantatogatvāpraviśyatumahadvanam |
darśamāmāsatatkarmalakṣmaṇātavibhīṣaṇaḥ || 2 ||
nīlajīmūtasaṅkāśannyagrodhambhīmadarśanam |
tejasvīrāvaṇabhrātālakṣmaṇāyanyavedayat || 3 ||
ihopahārambhūtānāmbalavānrāvaṇātmajaḥ |
upahṛtyatataḥpaścātsaṅgrāmamabhivartate || 4 ||
adṛśṭassarvabhūtānāntatobhavatirākṣasaḥ |
nihantisamareśatrūn badhnāti ca śarottamaiḥ || 5 ||
tamapraviṣṭannyagrodhambalinaṃrāvaṇātmajam |
vidhvaṃsayaśarairdīpṭaiḥ sarathaṃsāśvasārathim || 6 ||
tathetyuktvāmahātejāssaumitrirmitranandanaḥ |
babhūvāvasthitastatracitraṃvisphārayan? dhanuḥ || 7 ||
sa rathenāgnivarṇenabalavānrāvaṇātmajaḥ |
indrajitkavacīkhaṅgīsadhvajaḥpratyadṛśyata || 8 ||
tamuvācamahātejāḥpaulastyamaparājitam |
samahvayetvāṃsamaresamyagyuddhamprayacchame || 9 ||
evamuktomahātejāmanasvīrāvaṇātmajaḥ |
abravītparuṣaṃvākyantatradṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 10 ||
ihatvañjātasamvṛddhaḥsākṣādbhrātāpiturmama |
kathandruhyasiputrasyapitṛvyomamarākṣasa || 11 ||
na jñātitvaṃ na sauhārdhaṃ na jātistavadurmate |
pramāṇaṃ na ca saudaryaṃ na dharmodharmadūṣaṇa || 12 ||
śocyastvamasidurbuddhenindanīyaścasādhubhiḥ |
yastvaṃsvajanamutsṛjyaparabhṛtyatvamāgataḥ || 13 ||
naitachacithilayābuddhyātvaṃvesatimahadantaram |
kva ca svajanasamvāsaḥkva ca nīcaparāśrayaḥ || 14 ||
guṇavānvāparajanaḥsvajanonirguṇo'pivā |
nirguṇaḥsvajanaḥśreyān yaḥparaḥparaevasaḥ || 15 ||
yasassvapakṣamparityajyaparapakṣanniṣevate |
sa svapakṣekṣyamprāptepaścāsttairevahanyate || 16 ||
niranukrośatāceyaṃyādṛśīteniśācara |
svajanenatvayāśakyampauruṣaṃrāvaṇānuja || 17 ||
ityuktobhrātṛputreṇapratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ajānannivamachacīlaṅkiṃrākṣasavikatthase || 18 ||
rākṣasendrasutāsādhopāruṣyantyajagauravāt |
kuleyadyapyahañjātorakṣasāṅkrūrakarmaṇām || 19 ||
guṇoyaḥprathamonṛṇantanmeśīlamarākṣasam |
na ramedāruṇenāhaṃ na cādharmeṇavairame || 20 ||
bhrātrāviṣaśīlo'pikathambhrātānirasyate |
dharmātpracyutaśīlaṃhipuruṣampāpaniścayam || 21 ||
tyaktvāsukhamavāpnotihastādāśīviṣaṃyathā |
parasvaharaṇeyuktamparadārābhimarśakam || 22 ||
tyājyamāhurdurātmānaṃveśmaprajvalitaṃyathā |
parasvānāṃ ca haraṇamparadārābhimarśanam || 23 ||
suhṛdāmatiśaṅkā ca trayodoṣāḥkṣayāvahāḥ |
maharṣīṇāṃvadhoghorassarvadevaiścavigrahaḥ || 24 ||
abhimānaścadoṣaścavairitvampratikūlatā |
etedoṣāmamabhrāturjīvitaiśvaryanāśanāḥ || 25 ||
guṇānpracchādayāmāsuḥparvatānivatoyadāḥ |
doṣairetaiḥparityaktomayābhrātāpitātava || 26 ||
neyamastipurīlaṅkā na ca tvaṃ na ca tepitā |
atimānanī ca bālaścadurvinītaścarākṣasa |
baddhastvaṅkālapāśenabrūhimāṃyadyadicchasi || 27 ||
adyatevyasanamprāptaṅkimmāntvāmihavakṣyasi |
praveṣṭuṃ na tvayāśakyannyagrodhaṃrākṣasādhama || 28 ||
dharṣayitvā ca kākutsthaṃ na śakyañjīvituntvayā |
yudhyasvanaradevenalakṣmaṇenaraṇesaha || 29 ||
hatastvandevatākāryaṅkariṣyasiyamakṣaye |
nidarśayitvātmabalaṃsamudyataṅkuruṣvasarvāyudhasāyakavyayam |
na lakṣmaṇasyaityahibāṇagocarantvamadyajīvan sabalogamiṣyasi || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्ताशीतितमस्सर्गः ।
एवमुक्त्वातुसौमित्रिञ्जातहर्षोविभीषणः ।
धनुष्पाणिन्नमादायत्वरमाणोजगामसः ॥ 1 ॥
अविदूरन्ततोगत्वाप्रविश्यतुमहद्वनम् ।
दर्शमामासतत्कर्मलक्ष्मणातविभीषणः ॥ 2 ॥
नीलजीमूतसङ्काशन्न्यग्रोधम्भीमदर्शनम् ।
तेजस्वीरावणभ्रातालक्ष्मणायन्यवेदयत् ॥ 3 ॥
इहोपहारम्भूतानाम्बलवान्रावणात्मजः ।
उपहृत्यततःपश्चात्सङ्ग्राममभिवर्तते ॥ 4 ॥
अदृश्टस्सर्वभूतानान्ततोभवतिराक्षसः ।
निहन्तिसमरेशत्रून् बध्नाति च शरोत्तमैः ॥ 5 ॥
तमप्रविष्टन्न्यग्रोधम्बलिनंरावणात्मजम् ।
विध्वंसयशरैर्दीप्टैः सरथंसाश्वसारथिम् ॥ 6 ॥
तथेत्युक्त्वामहातेजास्सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ।
बभूवावस्थितस्तत्रचित्रंविस्फारयन्? धनुः ॥ 7 ॥
स रथेनाग्निवर्णेनबलवान्रावणात्मजः ।
इन्द्रजित्कवचीखङ्गीसध्वजःप्रत्यदृश्यत ॥ 8 ॥
तमुवाचमहातेजाःपौलस्त्यमपराजितम् ।
समह्वयेत्वांसमरेसम्यग्युद्धम्प्रयच्छमे ॥ 9 ॥
एवमुक्तोमहातेजामनस्वीरावणात्मजः ।
अब्रवीत्परुषंवाक्यन्तत्रदृष्टवाविभीषणम् ॥ 10 ॥
इहत्वञ्जातसम्वृद्धःसाक्षाद्भ्रातापितुर्मम ।
कथन्द्रुह्यसिपुत्रस्यपितृव्योममराक्षस ॥ 11 ॥
न ज्ञातित्वं न सौहार्धं न जातिस्तवदुर्मते ।
प्रमाणं न च सौदर्यं न धर्मोधर्मदूषण ॥ 12 ॥
शोच्यस्त्वमसिदुर्बुद्धेनिन्दनीयश्चसाधुभिः ।
यस्त्वंस्वजनमुत्सृज्यपरभृत्यत्वमागतः ॥ 13 ॥
नैतछचिथिलयाबुद्ध्यात्वंवेसतिमहदन्तरम् ।
क्व च स्वजनसम्वासःक्व च नीचपराश्रयः ॥ 14 ॥
गुणवान्वापरजनःस्वजनोनिर्गुणोऽपिवा ।
निर्गुणःस्वजनःश्रेयान् यःपरःपरएवसः ॥ 15 ॥
यसस्स्वपक्षम्परित्यज्यपरपक्षन्निषेवते ।
स स्वपक्षेक्ष्यम्प्राप्तेपश्चास्त्तैरेवहन्यते ॥ 16 ॥
निरनुक्रोशताचेयंयादृशीतेनिशाचर ।
स्वजनेनत्वयाशक्यम्पौरुषंरावणानुज ॥ 17 ॥
इत्युक्तोभ्रातृपुत्रेणप्रत्युवाचविभीषणः ।
अजानन्निवमछचीलङ्किंराक्षसविकत्थसे ॥ 18 ॥
राक्षसेन्द्रसुतासाधोपारुष्यन्त्यजगौरवात् ।
कुलेयद्यप्यहञ्जातोरक्षसाङ्क्रूरकर्मणाम् ॥ 19 ॥
गुणोयःप्रथमोनृणन्तन्मेशीलमराक्षसम् ।
न रमेदारुणेनाहं न चाधर्मेणवैरमे ॥ 20 ॥
भ्रात्राविषशीलोऽपिकथम्भ्रातानिरस्यते ।
धर्मात्प्रच्युतशीलंहिपुरुषम्पापनिश्चयम् ॥ 21 ॥
त्यक्त्वासुखमवाप्नोतिहस्तादाशीविषंयथा ।
परस्वहरणेयुक्तम्परदाराभिमर्शकम् ॥ 22 ॥
त्याज्यमाहुर्दुरात्मानंवेश्मप्रज्वलितंयथा ।
परस्वानां च हरणम्परदाराभिमर्शनम् ॥ 23 ॥
सुहृदामतिशङ्का च त्रयोदोषाःक्षयावहाः ।
महर्षीणांवधोघोरस्सर्वदेवैश्चविग्रहः ॥ 24 ॥
अभिमानश्चदोषश्चवैरित्वम्प्रतिकूलता ।
एतेदोषाममभ्रातुर्जीवितैश्वर्यनाशनाः ॥ 25 ॥
गुणान्प्रच्छादयामासुःपर्वतानिवतोयदाः ।
दोषैरेतैःपरित्यक्तोमयाभ्रातापितातव ॥ 26 ॥
नेयमस्तिपुरीलङ्का न च त्वं न च तेपिता ।
अतिमाननी च बालश्चदुर्विनीतश्चराक्षस ।
बद्धस्त्वङ्कालपाशेनब्रूहिमांयद्यदिच्छसि ॥ 27 ॥
अद्यतेव्यसनम्प्राप्तङ्किम्मान्त्वामिहवक्ष्यसि ।
प्रवेष्टुं न त्वयाशक्यन्न्यग्रोधंराक्षसाधम ॥ 28 ॥
धर्षयित्वा च काकुत्स्थं न शक्यञ्जीवितुन्त्वया ।
युध्यस्वनरदेवेनलक्ष्मणेनरणेसह ॥ 29 ॥
हतस्त्वन्देवताकार्यङ्करिष्यसियमक्षये ।
निदर्शयित्वात्मबलंसमुद्यतङ्कुरुष्वसर्वायुधसायकव्ययम् ।
न लक्ष्मणस्यैत्यहिबाणगोचरन्त्वमद्यजीवन् सबलोगमिष्यसि ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्ताशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptāśītitamassargaḥ |
evamuktvātusaumitriñjātaharṣovibhīṣaṇaḥ |
dhanuṣpāṇinnamādāyatvaramāṇojagāmasaḥ || 1 ||
avidūrantatogatvāpraviśyatumahadvanam |
darśamāmāsatatkarmalakṣmaṇātavibhīṣaṇaḥ || 2 ||
nīlajīmūtasaṅkāśannyagrodhambhīmadarśanam |
tejasvīrāvaṇabhrātālakṣmaṇāyanyavedayat || 3 ||
ihopahārambhūtānāmbalavānrāvaṇātmajaḥ |
upahṛtyatataḥpaścātsaṅgrāmamabhivartate || 4 ||
adṛśṭassarvabhūtānāntatobhavatirākṣasaḥ |
nihantisamareśatrūn badhnāti ca śarottamaiḥ || 5 ||
tamapraviṣṭannyagrodhambalinaṃrāvaṇātmajam |
vidhvaṃsayaśarairdīpṭaiḥ sarathaṃsāśvasārathim || 6 ||
tathetyuktvāmahātejāssaumitrirmitranandanaḥ |
babhūvāvasthitastatracitraṃvisphārayan? dhanuḥ || 7 ||
sa rathenāgnivarṇenabalavānrāvaṇātmajaḥ |
indrajitkavacīkhaṅgīsadhvajaḥpratyadṛśyata || 8 ||
tamuvācamahātejāḥpaulastyamaparājitam |
samahvayetvāṃsamaresamyagyuddhamprayacchame || 9 ||
evamuktomahātejāmanasvīrāvaṇātmajaḥ |
abravītparuṣaṃvākyantatradṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 10 ||
ihatvañjātasamvṛddhaḥsākṣādbhrātāpiturmama |
kathandruhyasiputrasyapitṛvyomamarākṣasa || 11 ||
na jñātitvaṃ na sauhārdhaṃ na jātistavadurmate |
pramāṇaṃ na ca saudaryaṃ na dharmodharmadūṣaṇa || 12 ||
śocyastvamasidurbuddhenindanīyaścasādhubhiḥ |
yastvaṃsvajanamutsṛjyaparabhṛtyatvamāgataḥ || 13 ||
naitachacithilayābuddhyātvaṃvesatimahadantaram |
kva ca svajanasamvāsaḥkva ca nīcaparāśrayaḥ || 14 ||
guṇavānvāparajanaḥsvajanonirguṇo'pivā |
nirguṇaḥsvajanaḥśreyān yaḥparaḥparaevasaḥ || 15 ||
yasassvapakṣamparityajyaparapakṣanniṣevate |
sa svapakṣekṣyamprāptepaścāsttairevahanyate || 16 ||
niranukrośatāceyaṃyādṛśīteniśācara |
svajanenatvayāśakyampauruṣaṃrāvaṇānuja || 17 ||
ityuktobhrātṛputreṇapratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ajānannivamachacīlaṅkiṃrākṣasavikatthase || 18 ||
rākṣasendrasutāsādhopāruṣyantyajagauravāt |
kuleyadyapyahañjātorakṣasāṅkrūrakarmaṇām || 19 ||
guṇoyaḥprathamonṛṇantanmeśīlamarākṣasam |
na ramedāruṇenāhaṃ na cādharmeṇavairame || 20 ||
bhrātrāviṣaśīlo'pikathambhrātānirasyate |
dharmātpracyutaśīlaṃhipuruṣampāpaniścayam || 21 ||
tyaktvāsukhamavāpnotihastādāśīviṣaṃyathā |
parasvaharaṇeyuktamparadārābhimarśakam || 22 ||
tyājyamāhurdurātmānaṃveśmaprajvalitaṃyathā |
parasvānāṃ ca haraṇamparadārābhimarśanam || 23 ||
suhṛdāmatiśaṅkā ca trayodoṣāḥkṣayāvahāḥ |
maharṣīṇāṃvadhoghorassarvadevaiścavigrahaḥ || 24 ||
abhimānaścadoṣaścavairitvampratikūlatā |
etedoṣāmamabhrāturjīvitaiśvaryanāśanāḥ || 25 ||
guṇānpracchādayāmāsuḥparvatānivatoyadāḥ |
doṣairetaiḥparityaktomayābhrātāpitātava || 26 ||
neyamastipurīlaṅkā na ca tvaṃ na ca tepitā |
atimānanī ca bālaścadurvinītaścarākṣasa |
baddhastvaṅkālapāśenabrūhimāṃyadyadicchasi || 27 ||
adyatevyasanamprāptaṅkimmāntvāmihavakṣyasi |
praveṣṭuṃ na tvayāśakyannyagrodhaṃrākṣasādhama || 28 ||
dharṣayitvā ca kākutsthaṃ na śakyañjīvituntvayā |
yudhyasvanaradevenalakṣmaṇenaraṇesaha || 29 ||
hatastvandevatākāryaṅkariṣyasiyamakṣaye |
nidarśayitvātmabalaṃsamudyataṅkuruṣvasarvāyudhasāyakavyayam |
na lakṣmaṇasyaityahibāṇagocarantvamadyajīvan sabalogamiṣyasi || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.