ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଵିଜ୍ଞାଯତୁମନସ୍ତସ୍ଯରାଘଵସ୍ଯମହାତ୍ମନଃ ।
ସ ନିଵୃତ୍ଯାହଵାତ୍ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଵିଵେଶପୁରୀନ୍ତତଃ ॥ 1 ॥
ସୋଽନୁସ୍ମୃତ୍ଯଵଧନ୍ତେଷାଂରାକ୍ଷସାନାନ୍ତରସ୍ଵିନାମ୍ ।
କ୍ରୋଧତାମ୍ରେକ୍ଷଣଶ୍ଶୂରୋନିର୍ଜଗାମାହାଦ୍ଯୁତିଃ ॥ 2 ॥
ସ ପଶ୍ଚିମେଵଦ୍ଵାରେଣନିର୍ଯଯୌରାକ୍ଷସୈର୍ଵୃତଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ସୁମହାଵୀର୍ଯଃପୌଲସ୍ତ୍ଯୋଦେଵକଣ୍ଟକଃ ॥ 3 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ତୁତତୋଦୃଷ୍ଟଵାଭ୍ରାତରୌରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ରଣାଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତୌଵୀରୌମାଯାମ୍ପ୍ରାଦୁଷ୍କରୋତ୍ତଦା ॥ 4 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ତୁରଥେସ୍ଥାପ୍ଯସୀତାମ୍ମାଯାମଯୀନ୍ତଦା ।
ବଲେନମହତାଵୃତ୍ଯତସ୍ଯାଵଧମରୋଚଯତ୍ ॥ 5 ॥
ମୋହନାର୍ଥନ୍ତୁସର୍ଵେଷାମ୍ବୁଦ୍ଧିଙ୍କୃତ୍ଵାସୁଦୁର୍ମତିଃ ।
ହନ୍ତୁଂସୀତାଂଵ୍ଯଵସିତୋଵାନରାଭିମୁଖୋଯଯୌ ॥ 6 ॥
ତମ୍ଦୃଷ୍ଟଵାତ୍ଵଭିନିର୍ଯାନ୍ତଂସର୍ଵେତେକାନନୌକସଃ ।
ଉତ୍ପେତୁରଭିସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଶ୍ଶିଲାହସ୍ତାଯୁଯୁତ୍ସଵଃ ॥ 7 ॥
ହନୂମାନ୍ ପୁରତସ୍ତେଷାଞ୍ଜଗାମକପିକୁଞ୍ଜରଃ ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯସୁମହଚ୍ଛୃଙ୍ଗମ୍ପର୍ଵତସ୍ଯଦୁରାସଦମ୍ ॥ 8 ॥
ସ ଦଦର୍ଶହତାନନ୍ଦାଂସୀତାମିନ୍ଦ୍ରଜିତୋରଥେ ।
ଏକଵେଣୀଧରାନ୍ଦୀନାମୁପଵାସକୃଶାନନାମ୍ ॥ 9 ॥
ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟୈକଵସନାମମୃଜାଂରାଘଵପ୍ରିଯାମ୍ ।
ରଜୋମଲାଭ୍ଯାମାଲିପ୍ତୈସ୍ସର୍ଵଗାତ୍ରୈର୍ଵରସ୍ତ୍ରିଯମ୍ ॥ 10 ॥
ତାନ୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯମୁହୂର୍ତନ୍ତୁମୈଥିଲୀତ୍ଯଧ୍ଯଵସ୍ଯତୁ ।
ବଭୂଵାଚିରଦୃଷ୍ଟାହିତେନସାଜନକାତ୍ମଜା ॥ 11 ॥
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତାନ୍ତୁଶୋକାର୍ତାନ୍ନିରାନନ୍ଦାନ୍ତପସ୍ଵିନୀମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟଵାରଥୋସ୍ଥିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତଶ୍ରିତାମ୍ ॥ 12 ॥
କଂସମର୍ଥିତମସ୍ଯେତିଚିନ୍ତଯନ୍ସମହାକପିଃ ।
ସହତୈର୍ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠୈରଭ୍ଯଧାଵତରାଵଣିମ୍ ॥ 13 ॥
ତଦ୍ଵାନରବଲନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରାଵଣିଃକ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ।
କୃତ୍ଵାଵିକୋଶନ୍ନିସ୍ତ୍ରିଂଶମ୍ମୂର୍ଧ୍ନିସୀତାମକର୍ଷଯତ୍ ॥ 14 ॥
ତାଂସ୍ତ୍ରିଯମ୍ପଶ୍ଯତାନ୍ତେଷାନ୍ତାଡଯାମାସରାଵଣିଃ ।
କ୍ରୋଶନ୍ତୀଂରାମରାମେତିମାଯଯାଯୋଜିତାଂରଥେ ॥ 15 ॥
ଗୃହୀତମୂର୍ଧଜାନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାହନୁମାନ୍ ଦୈନ୍ଯମାଗତଃ ।
ଶୋକଜଂଵାରିନେତ୍ରାଭ୍ଯାମୁତ୍ସୃଜନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ 16 ॥
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂରାମସ୍ଯମହିଷୀମ୍ପ୍ରିଯାମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପୁରୁଷଂଵାକ୍ଯଙ୍କ୍ରୋଧାଦ୍ରକ୍ଷୋଧିପାତ୍ମଜମ୍ ॥ 17 ॥
ଦୁରାତ୍ମନ୍ନାତ୍ମନାଶାଯକେଶପକ୍ଷେପରାମୃଶଃ ।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀଣାଙ୍କୁଲେଜାତୋରାକ୍ଷସୀଂଯୋନିମାଶ୍ରିତଃ ॥ 18 ॥
ଧିକ୍ତ୍ଵାମ୍ପାପସମାଚାରଂଯସ୍ଯତେମତିରିଦୃଶୀ ।
ନୃଶଂସାନାର୍ଯ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ପାପପରାକ୍ରମ ॥ 19 ॥
ଅନାର୍ଯସ୍ଯେଦୃଶଙ୍କର୍ମଘୃଣାତେନାସ୍ତିନିର୍ଘୃଣ ।
ଚ୍ଯୁତାଗୃହାଚ୍ଚରାଜ୍ଯାଚ୍ଚରାମହସ୍ତାଚ୍ଚମୈଥିଲୀ ॥ 20 ॥
କିନ୍ତଵୈଷାପରାଦ୍ଧାହିଯଦେନାଂହନ୍ତୁମିଚ୍ଛସି ।
ସୀତାଂହତ୍ଵାତୁ ନ ଚିରଞ୍ଜୀଵିଷ୍ଯସିକଥଞ୍ଚନ ॥ 21 ॥
ଵଧାର୍ହକର୍ମଣାନେନମମହସ୍ତଗତୋହ୍ଯସି ।
ଯେଚ ସ୍ତ୍ରୀଘାତିନାଂଲୋକାଲୋକଵଧ୍ଯୈଷୁକୁସତିତାଃ ॥ 22 ॥
ଇହଜୀଵିତମୁତ୍ସୃଜ୍ଯପ୍ରେତ୍ଯତାନ୍ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯସେ ।
ତିବ୍ରୁଵାଣୋହନୁମାନ୍ ସାଯୁଧୈର୍ହରିଭିର୍ଵୃତଃ ॥ 23 ॥
ଅଭ୍ଯଦାଵତ୍ ସସୁଙ୍କୃଦ୍ଧୋରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତମ୍ପ୍ରତି ।
ପତନ୍ତମ୍ମହାଵୀର୍ଯନ୍ତଦନୀକଂଵନୌକସାମ୍ ॥ 24 ॥
ରକ୍ଷସାମ୍ଭୀମକୋପାନାମନୀକନ୍ତୁନ୍ଯଵାରଯତ୍ ।
ସଃତାମ୍ବାଣସହସ୍ରେଣଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯହରିଵାହିନୀମ୍ ॥ 25 ॥
ହନୂମନ୍ତଂହରିଶ୍ରେଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ରାମଶ୍ଚଯନ୍ନିମିତ୍ତମିହାଗତାଃ ॥ 26 ॥
ତାଂଵଧିଷ୍ଯାମିଵୈଦେହୀମଦ୍ଯୈଵତଵପଶ୍ଯତଃ ।
ଇମାଂହତ୍ଵାତତୋରାମଂଲକ୍ଷ୍ମଣନ୍ତ୍ଵାଂ ଚ ଵାନର ॥ 27 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ଵଧିଷ୍ଯାମିତଞ୍ଚାନାର୍ଯଂଵିଭୀଷଣମ୍ ।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯାଃସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚେତିଯଦ୍ ବ୍ରଵୀଷିପ୍ଲଵଙ୍ଗମ ॥ 28 ॥
ପୀଡାକରମମିତ୍ରାଣାଂଯତ୍ସ୍ଯାତ୍କର୍ତଵ୍ଯମେଵତତ୍ ।
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵାରୁଦତୀଂସୀତାମ୍ମଯାମଯୀଂ ଚ ତାମ୍ ॥ 29 ॥
ଶିତଧାରେଣଖଙ୍ଗେନନିଜଘାନେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଯଜ୍ଞୋପଵୀତମାର୍ଗେଣଭିନ୍ନାତେନତପସ୍ଵିନୀ ॥ 30 ॥
ସାପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ପୃଥୁଶ୍ରୋଣୀପପାତପ୍ରିଯଦର୍ଶନା ।
ତ୍ତାମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂହତ୍ଵାହନୂମନ୍ତମୁଵାଚ ହ ॥ 31 ॥
ମଯାରାମସ୍ଯପଶ୍ଯେମାଙ୍କୋପେନ ଚ ।
ଏଷାଵିଶସ୍ତାଵୈଦେହୀନିଷ୍ଫଲୋଵଃପରିଶ୍ରମଃ ॥ 32 ॥
ତତଃଖଡଗେନମହତାହତ୍ଵାତାମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ।
ହୃଷ୍ଟସ୍ସରଥମାସ୍ଥାଯନନାଦ ଚ ମହାସ୍ଵନମ୍ ॥ 33 ॥
ଵାନରାଶ୍ଶୁଶ୍ରୁଵୁଶ୍ଶବ୍ଦମଦୂରେପ୍ରତ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।
ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯସ୍ଯନଦତସ୍ତଦ୍ଦୁର୍ଗଂସଂଶ୍ରିତସ୍ଯତୁ ॥ 34 ॥
ତଥାତୁସୀତାଂଵିନିହତ୍ଯଦୁର୍ମତିଃପ୍ରହୃଷ୍ଟଚେତାସ୍ସବଭୂଵରାଵଣିଃ ।
ତଂହୃଷ୍ଟରୂପଂସମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯଵାନରାଵିଷଣ୍ଣରୂପାସ୍ସହସାପ୍ରଦଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ॥ 35 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekāśītitamassargaḥ |
vijñāyatumanastasyarāghavasyamahātmanaḥ |
sa nivṛtyāhavāttasmāt praviveśapurīntataḥ || 1 ||
so'nusmṛtyavadhanteṣāṃrākṣasānāntarasvinām |
krodhatāmrekṣaṇaśśūronirjagāmāhādyutiḥ || 2 ||
sa paścimevadvāreṇaniryayaurākṣasairvṛtaḥ |
indrajitsumahāvīryaḥpaulastyodevakaṇṭakaḥ || 3 ||
indrajittutatodṛṣṭavābhrātaraurāmalakṣmaṇau |
raṇāyābhyudyatauvīraumāyāmprāduṣkarottadā || 4 ||
indrajitturathesthāpyasītāmmāyāmayīntadā |
balenamahatāvṛtyatasyāvadhamarocayat || 5 ||
mohanārthantusarveṣāmbuddhiṅkṛtvāsudurmatiḥ |
hantuṃsītāṃvyavasitovānarābhimukhoyayau || 6 ||
tamdṛṣṭavātvabhiniryāntaṃsarvetekānanaukasaḥ |
utpeturabhisaṅkruddhāśśilāhastāyuyutsavaḥ || 7 ||
hanūmān puratasteṣāñjagāmakapikuñjaraḥ |
pragṛhyasumahacchṛṅgamparvatasyadurāsadam || 8 ||
sa dadarśahatānandāṃsītāmindrajitorathe |
ekaveṇīdharāndīnāmupavāsakṛśānanām || 9 ||
parikliṣṭaikavasanāmamṛjāṃrāghavapriyām |
rajomalābhyāmāliptaissarvagātrairvarastriyam || 10 ||
tānnirīkṣyamuhūrtantumaithilītyadhyavasyatu |
babhūvāciradṛṣṭāhitenasājanakātmajā || 11 ||
abravīttāntuśokārtānnirānandāntapasvinīm |
dṛṣṭavārathosthitāndṛṣṭvārākṣasendrasutaśritām || 12 ||
kaṃsamarthitamasyeticintayansamahākapiḥ |
sahatairvānaraśreṣṭhairabhyadhāvatarāvaṇim || 13 ||
tadvānarabalandṛṣṭavārāvaṇiḥkrodhamūrchitaḥ |
kṛtvāvikośannistriṃśammūrdhnisītāmakarṣayat || 14 ||
tāṃstriyampaśyatānteṣāntāḍayāmāsarāvaṇiḥ |
krośantīṃrāmarāmetimāyayāyojitāṃrathe || 15 ||
gṛhītamūrdhajāndṛṣṭavāhanumān dainyamāgataḥ |
śokajaṃvārinetrābhyāmutsṛjanmārutātmajaḥ || 16 ||
tāndṛṣṭavācārusarvāṅgīṃrāmasyamahiṣīmpriyām |
abravītpuruṣaṃvākyaṅkrodhādrakṣodhipātmajam || 17 ||
durātmannātmanāśāyakeśapakṣeparāmṛśaḥ |
brahmarṣīṇāṅkulejātorākṣasīṃyonimāśritaḥ || 18 ||
dhiktvāmpāpasamācāraṃyasyatematiridṛśī |
nṛśaṃsānārya durvṛtta kṣudra pāpaparākrama || 19 ||
anāryasyedṛśaṅkarmaghṛṇātenāstinirghṛṇa |
cyutāgṛhāccarājyāccarāmahastāccamaithilī || 20 ||
kintavaiṣāparāddhāhiyadenāṃhantumicchasi |
sītāṃhatvātu na cirañjīviṣyasikathañcana || 21 ||
vadhārhakarmaṇānenamamahastagatohyasi |
yeca strīghātināṃlokālokavadhyaiṣukusatitāḥ || 22 ||
ihajīvitamutsṛjyapretyatānpratipatsyase |
tibruvāṇohanumān sāyudhairharibhirvṛtaḥ || 23 ||
abhyadāvat sasuṅkṛddhorākṣasendrasutamprati |
patantammahāvīryantadanīkaṃvanaukasām || 24 ||
rakṣasāmbhīmakopānāmanīkantunyavārayat |
saḥtāmbāṇasahasreṇavikṣobhyaharivāhinīm || 25 ||
hanūmantaṃhariśreṣṭhamindrajit pratyuvāca ha |
sugrīvastvaṃ ca rāmaścayannimittamihāgatāḥ || 26 ||
tāṃvadhiṣyāmivaidehīmadyaivatavapaśyataḥ |
imāṃhatvātatorāmaṃlakṣmaṇantvāṃ ca vānara || 27 ||
sugrīvaṃ ca vadhiṣyāmitañcānāryaṃvibhīṣaṇam |
na hantavyāḥstriyaścetiyad bravīṣiplavaṅgama || 28 ||
pīḍākaramamitrāṇāṃyatsyātkartavyamevatat |
tamevamuktvārudatīṃsītāmmayāmayīṃ ca tām || 29 ||
śitadhāreṇakhaṅgenanijaghānendrajitsvayam |
yajñopavītamārgeṇabhinnātenatapasvinī || 30 ||
sāpṛthivyāmpṛthuśroṇīpapātapriyadarśanā |
ttāmindrajit striyaṃhatvāhanūmantamuvāca ha || 31 ||
mayārāmasyapaśyemāṅkopena ca |
eṣāviśastāvaidehīniṣphalovaḥpariśramaḥ || 32 ||
tataḥkhaḍagenamahatāhatvātāmindrajit svayam |
hṛṣṭassarathamāsthāyananāda ca mahāsvanam || 33 ||
vānarāśśuśruvuśśabdamadūrepratyavasthitāḥ |
vyāditāsyasyanadatastaddurgaṃsaṃśritasyatu || 34 ||
tathātusītāṃvinihatyadurmatiḥprahṛṣṭacetāssababhūvarāvaṇiḥ |
taṃhṛṣṭarūpaṃsamudīkṣyavānarāviṣaṇṇarūpāssahasāpradadudruvuḥ || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकाशीतितमस्सर्गः ।
विज्ञायतुमनस्तस्यराघवस्यमहात्मनः ।
स निवृत्याहवात्तस्मात् प्रविवेशपुरीन्ततः ॥ 1 ॥
सोऽनुस्मृत्यवधन्तेषांराक्षसानान्तरस्विनाम् ।
क्रोधताम्रेक्षणश्शूरोनिर्जगामाहाद्युतिः ॥ 2 ॥
स पश्चिमेवद्वारेणनिर्ययौराक्षसैर्वृतः ।
इन्द्रजित्सुमहावीर्यःपौलस्त्योदेवकण्टकः ॥ 3 ॥
इन्द्रजित्तुततोदृष्टवाभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
रणायाभ्युद्यतौवीरौमायाम्प्रादुष्करोत्तदा ॥ 4 ॥
इन्द्रजित्तुरथेस्थाप्यसीताम्मायामयीन्तदा ।
बलेनमहतावृत्यतस्यावधमरोचयत् ॥ 5 ॥
मोहनार्थन्तुसर्वेषाम्बुद्धिङ्कृत्वासुदुर्मतिः ।
हन्तुंसीतांव्यवसितोवानराभिमुखोययौ ॥ 6 ॥
तम्दृष्टवात्वभिनिर्यान्तंसर्वेतेकाननौकसः ।
उत्पेतुरभिसङ्क्रुद्धाश्शिलाहस्तायुयुत्सवः ॥ 7 ॥
हनूमान् पुरतस्तेषाञ्जगामकपिकुञ्जरः ।
प्रगृह्यसुमहच्छृङ्गम्पर्वतस्यदुरासदम् ॥ 8 ॥
स ददर्शहतानन्दांसीतामिन्द्रजितोरथे ।
एकवेणीधरान्दीनामुपवासकृशाननाम् ॥ 9 ॥
परिक्लिष्टैकवसनाममृजांराघवप्रियाम् ।
रजोमलाभ्यामालिप्तैस्सर्वगात्रैर्वरस्त्रियम् ॥ 10 ॥
तान्निरीक्ष्यमुहूर्तन्तुमैथिलीत्यध्यवस्यतु ।
बभूवाचिरदृष्टाहितेनसाजनकात्मजा ॥ 11 ॥
अब्रवीत्तान्तुशोकार्तान्निरानन्दान्तपस्विनीम् ।
दृष्टवारथोस्थितान्दृष्ट्वाराक्षसेन्द्रसुतश्रिताम् ॥ 12 ॥
कंसमर्थितमस्येतिचिन्तयन्समहाकपिः ।
सहतैर्वानरश्रेष्ठैरभ्यधावतरावणिम् ॥ 13 ॥
तद्वानरबलन्दृष्टवारावणिःक्रोधमूर्छितः ।
कृत्वाविकोशन्निस्त्रिंशम्मूर्ध्निसीतामकर्षयत् ॥ 14 ॥
तांस्त्रियम्पश्यतान्तेषान्ताडयामासरावणिः ।
क्रोशन्तींरामरामेतिमाययायोजितांरथे ॥ 15 ॥
गृहीतमूर्धजान्दृष्टवाहनुमान् दैन्यमागतः ।
शोकजंवारिनेत्राभ्यामुत्सृजन्मारुतात्मजः ॥ 16 ॥
तान्दृष्टवाचारुसर्वाङ्गींरामस्यमहिषीम्प्रियाम् ।
अब्रवीत्पुरुषंवाक्यङ्क्रोधाद्रक्षोधिपात्मजम् ॥ 17 ॥
दुरात्मन्नात्मनाशायकेशपक्षेपरामृशः ।
ब्रह्मर्षीणाङ्कुलेजातोराक्षसींयोनिमाश्रितः ॥ 18 ॥
धिक्त्वाम्पापसमाचारंयस्यतेमतिरिदृशी ।
नृशंसानार्य दुर्वृत्त क्षुद्र पापपराक्रम ॥ 19 ॥
अनार्यस्येदृशङ्कर्मघृणातेनास्तिनिर्घृण ।
च्युतागृहाच्चराज्याच्चरामहस्ताच्चमैथिली ॥ 20 ॥
किन्तवैषापराद्धाहियदेनांहन्तुमिच्छसि ।
सीतांहत्वातु न चिरञ्जीविष्यसिकथञ्चन ॥ 21 ॥
वधार्हकर्मणानेनममहस्तगतोह्यसि ।
येच स्त्रीघातिनांलोकालोकवध्यैषुकुसतिताः ॥ 22 ॥
इहजीवितमुत्सृज्यप्रेत्यतान्प्रतिपत्स्यसे ।
तिब्रुवाणोहनुमान् सायुधैर्हरिभिर्वृतः ॥ 23 ॥
अभ्यदावत् ससुङ्कृद्धोराक्षसेन्द्रसुतम्प्रति ।
पतन्तम्महावीर्यन्तदनीकंवनौकसाम् ॥ 24 ॥
रक्षसाम्भीमकोपानामनीकन्तुन्यवारयत् ।
सःताम्बाणसहस्रेणविक्षोभ्यहरिवाहिनीम् ॥ 25 ॥
हनूमन्तंहरिश्रेष्ठमिन्द्रजित् प्रत्युवाच ह ।
सुग्रीवस्त्वं च रामश्चयन्निमित्तमिहागताः ॥ 26 ॥
तांवधिष्यामिवैदेहीमद्यैवतवपश्यतः ।
इमांहत्वाततोरामंलक्ष्मणन्त्वां च वानर ॥ 27 ॥
सुग्रीवं च वधिष्यामितञ्चानार्यंविभीषणम् ।
न हन्तव्याःस्त्रियश्चेतियद् ब्रवीषिप्लवङ्गम ॥ 28 ॥
पीडाकरममित्राणांयत्स्यात्कर्तव्यमेवतत् ।
तमेवमुक्त्वारुदतींसीताम्मयामयीं च ताम् ॥ 29 ॥
शितधारेणखङ्गेननिजघानेन्द्रजित्स्वयम् ।
यज्ञोपवीतमार्गेणभिन्नातेनतपस्विनी ॥ 30 ॥
सापृथिव्याम्पृथुश्रोणीपपातप्रियदर्शना ।
त्तामिन्द्रजित् स्त्रियंहत्वाहनूमन्तमुवाच ह ॥ 31 ॥
मयारामस्यपश्येमाङ्कोपेन च ।
एषाविशस्तावैदेहीनिष्फलोवःपरिश्रमः ॥ 32 ॥
ततःखडगेनमहताहत्वातामिन्द्रजित् स्वयम् ।
हृष्टस्सरथमास्थायननाद च महास्वनम् ॥ 33 ॥
वानराश्शुश्रुवुश्शब्दमदूरेप्रत्यवस्थिताः ।
व्यादितास्यस्यनदतस्तद्दुर्गंसंश्रितस्यतु ॥ 34 ॥
तथातुसीतांविनिहत्यदुर्मतिःप्रहृष्टचेतास्सबभूवरावणिः ।
तंहृष्टरूपंसमुदीक्ष्यवानराविषण्णरूपास्सहसाप्रददुद्रुवुः ॥ 35 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekāśītitamassargaḥ |
vijñāyatumanastasyarāghavasyamahātmanaḥ |
sa nivṛtyāhavāttasmāt praviveśapurīntataḥ || 1 ||
so'nusmṛtyavadhanteṣāṃrākṣasānāntarasvinām |
krodhatāmrekṣaṇaśśūronirjagāmāhādyutiḥ || 2 ||
sa paścimevadvāreṇaniryayaurākṣasairvṛtaḥ |
indrajitsumahāvīryaḥpaulastyodevakaṇṭakaḥ || 3 ||
indrajittutatodṛṣṭavābhrātaraurāmalakṣmaṇau |
raṇāyābhyudyatauvīraumāyāmprāduṣkarottadā || 4 ||
indrajitturathesthāpyasītāmmāyāmayīntadā |
balenamahatāvṛtyatasyāvadhamarocayat || 5 ||
mohanārthantusarveṣāmbuddhiṅkṛtvāsudurmatiḥ |
hantuṃsītāṃvyavasitovānarābhimukhoyayau || 6 ||
tamdṛṣṭavātvabhiniryāntaṃsarvetekānanaukasaḥ |
utpeturabhisaṅkruddhāśśilāhastāyuyutsavaḥ || 7 ||
hanūmān puratasteṣāñjagāmakapikuñjaraḥ |
pragṛhyasumahacchṛṅgamparvatasyadurāsadam || 8 ||
sa dadarśahatānandāṃsītāmindrajitorathe |
ekaveṇīdharāndīnāmupavāsakṛśānanām || 9 ||
parikliṣṭaikavasanāmamṛjāṃrāghavapriyām |
rajomalābhyāmāliptaissarvagātrairvarastriyam || 10 ||
tānnirīkṣyamuhūrtantumaithilītyadhyavasyatu |
babhūvāciradṛṣṭāhitenasājanakātmajā || 11 ||
abravīttāntuśokārtānnirānandāntapasvinīm |
dṛṣṭavārathosthitāndṛṣṭvārākṣasendrasutaśritām || 12 ||
kaṃsamarthitamasyeticintayansamahākapiḥ |
sahatairvānaraśreṣṭhairabhyadhāvatarāvaṇim || 13 ||
tadvānarabalandṛṣṭavārāvaṇiḥkrodhamūrchitaḥ |
kṛtvāvikośannistriṃśammūrdhnisītāmakarṣayat || 14 ||
tāṃstriyampaśyatānteṣāntāḍayāmāsarāvaṇiḥ |
krośantīṃrāmarāmetimāyayāyojitāṃrathe || 15 ||
gṛhītamūrdhajāndṛṣṭavāhanumān dainyamāgataḥ |
śokajaṃvārinetrābhyāmutsṛjanmārutātmajaḥ || 16 ||
tāndṛṣṭavācārusarvāṅgīṃrāmasyamahiṣīmpriyām |
abravītpuruṣaṃvākyaṅkrodhādrakṣodhipātmajam || 17 ||
durātmannātmanāśāyakeśapakṣeparāmṛśaḥ |
brahmarṣīṇāṅkulejātorākṣasīṃyonimāśritaḥ || 18 ||
dhiktvāmpāpasamācāraṃyasyatematiridṛśī |
nṛśaṃsānārya durvṛtta kṣudra pāpaparākrama || 19 ||
anāryasyedṛśaṅkarmaghṛṇātenāstinirghṛṇa |
cyutāgṛhāccarājyāccarāmahastāccamaithilī || 20 ||
kintavaiṣāparāddhāhiyadenāṃhantumicchasi |
sītāṃhatvātu na cirañjīviṣyasikathañcana || 21 ||
vadhārhakarmaṇānenamamahastagatohyasi |
yeca strīghātināṃlokālokavadhyaiṣukusatitāḥ || 22 ||
ihajīvitamutsṛjyapretyatānpratipatsyase |
tibruvāṇohanumān sāyudhairharibhirvṛtaḥ || 23 ||
abhyadāvat sasuṅkṛddhorākṣasendrasutamprati |
patantammahāvīryantadanīkaṃvanaukasām || 24 ||
rakṣasāmbhīmakopānāmanīkantunyavārayat |
saḥtāmbāṇasahasreṇavikṣobhyaharivāhinīm || 25 ||
hanūmantaṃhariśreṣṭhamindrajit pratyuvāca ha |
sugrīvastvaṃ ca rāmaścayannimittamihāgatāḥ || 26 ||
tāṃvadhiṣyāmivaidehīmadyaivatavapaśyataḥ |
imāṃhatvātatorāmaṃlakṣmaṇantvāṃ ca vānara || 27 ||
sugrīvaṃ ca vadhiṣyāmitañcānāryaṃvibhīṣaṇam |
na hantavyāḥstriyaścetiyad bravīṣiplavaṅgama || 28 ||
pīḍākaramamitrāṇāṃyatsyātkartavyamevatat |
tamevamuktvārudatīṃsītāmmayāmayīṃ ca tām || 29 ||
śitadhāreṇakhaṅgenanijaghānendrajitsvayam |
yajñopavītamārgeṇabhinnātenatapasvinī || 30 ||
sāpṛthivyāmpṛthuśroṇīpapātapriyadarśanā |
ttāmindrajit striyaṃhatvāhanūmantamuvāca ha || 31 ||
mayārāmasyapaśyemāṅkopena ca |
eṣāviśastāvaidehīniṣphalovaḥpariśramaḥ || 32 ||
tataḥkhaḍagenamahatāhatvātāmindrajit svayam |
hṛṣṭassarathamāsthāyananāda ca mahāsvanam || 33 ||
vānarāśśuśruvuśśabdamadūrepratyavasthitāḥ |
vyāditāsyasyanadatastaddurgaṃsaṃśritasyatu || 34 ||
tathātusītāṃvinihatyadurmatiḥprahṛṣṭacetāssababhūvarāvaṇiḥ |
taṃhṛṣṭarūpaṃsamudīkṣyavānarāviṣaṇṇarūpāssahasāpradadudruvuḥ || 35 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.