ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରତିପ୍ରଯାତେକାକୁତ୍ସ୍ଥେମହେନ୍ଦ୍ରଃପାକଶାସନଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରମପ୍ରୀତୋରାଘଵମ୍ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂସ୍ଥିତମ୍ ॥ 1 ॥
ଅମୋଘନ୍ଦର୍ଶନଂରାମ ତଵାସ୍ମାକନ୍ନରର୍ଷଭ ।
ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତାଃସ୍ମତେନତ୍ଵମ୍ବ୍ରୂହିଯନ୍ମନସେପ୍ସିତମ୍ ॥ 2 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋମହେନ୍ଦ୍ରେଣପ୍ରସନ୍ନେନମହାତ୍ମନା ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନମନାହୃଷ୍ଟୋଵଚନମ୍ପ୍ରାହରାଘଵଃ ॥ 3 ॥
ଯଦିପ୍ରୀତିସ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନାମଯିତେଵିବୁଧେଶ୍ଵର ।
ଵକ୍ଷ୍ଯାମିକୁରୁମେସତ୍ଯଂଵଚନଂଵଦତାଂଵର ॥ 4 ॥
ମମହେତୋଃପରାକ୍ରାନ୍ତାଯେଗତାଯମସାଦନମ୍ ।
ତେସର୍ଵେଜୀଵିତମ୍ପ୍ରାପ୍ଯସମୁତତିଷ୍ଠନ୍ତୁଵାନରାଃ ॥ 5 ॥
ମତ୍କୃତେଵିପ୍ରଯୁକ୍ତାଯେପୁତ୍ରୈର୍ଦାରୈଶ୍ଚଵାନରାଃ ।
ତାନ୍ପ୍ରୀତମନସଃସର୍ଵାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମିମାନଦ ॥ 6 ॥
ଵିକ୍ରାନ୍ତାଶ୍ଚାପିଶୂରାଶ୍ଚ ନ ମୃତ୍ଯୁଙ୍ଗଣଯନ୍ତି ଚ ।
କୃତଯତ୍ନାଵିପନ୍ନାଶ୍ଚଜୀଵଯୈନାନ୍ ପୁରନ୍ଦର ॥ 7 ॥
ମତ୍ପ୍ରିଯେଷ୍ଵଭିରକ୍ତାଶ୍ଚ ନ ମୃତ୍ଯୁଙ୍ଗଣଯନ୍ତିଯେ ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସମେଯୁସ୍ତେଵରମେତମହଂଵୃଣେ ॥ 8 ॥
ନୀରୁଜୋନିର୍ଵ୍ରଣାଂଶ୍ଚୈଵସମ୍ପନ୍ନବଲପୌରୁଷାନ୍ ।
ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲାଂସ୍ତଥୈଵର୍କ୍ଷାନ୍ନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମିମାନଦ ॥ 9 ॥
ଅକାଲେଚାପିପୁଷ୍ପାଣିମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ ।
ନଦ୍ଯଶ୍ଚଵିମଲାସ୍ତତ୍ରତିଷ୍ଠେଯୁର୍ଯତ୍ରଵାନରାଃ ॥ 10 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵାତୁଵଚନନ୍ତସ୍ଯରାଘଵସ୍ଯମହାତ୍ମନଃ ।
ମହେନ୍ଦ୍ରଃପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂଵଚନମ୍ପ୍ରୀତିସଂଯୁତମ୍ ॥ 11 ॥
ମହାନଯଂଵରସ୍ତାତଯସ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତୋରଘୂତ୍ତମ ।
ଵଦିର୍ମଯାନୋକ୍ତପୂର୍ଵଂ ଚ ତସ୍ମାଦେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ 12 ॥
ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁତେସର୍ଵେହତାଯେଯୁଧିରାକ୍ଷସୈଃ ।
ଋକ୍ଷାଶ୍ଚସହଗୋପୁଚ୍ଛୈର୍ନିକୃତ୍ତାନନବାହଵଃ ॥ 13 ॥
ନୀରୁଜୋନିର୍ଵ୍ରଣାଶ୍ଚୈଵସମ୍ପନ୍ନବଲପୌରୁଷାଃ ।
ସମୁତ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତିହରଯସ୍ସୁପ୍ତାନିଦ୍ରାକ୍ଷ୍ଯେଯଥା ॥ 14 ॥
ସୁହୃଦ୍ଭିର୍ବାନ୍ଧଵୈଶ୍ଚୈଵଜ୍ଞାତିଭିଃସ୍ଵଜନେନ ଚ ।
ସର୍ଵଏଵସମେଷ୍ଯନ୍ତିସମ୍ଯୁକ୍ତାଃପରଯାମୁଦା ॥ 15 ॥
ଅକାଲେପୁଷ୍ପଶବଲାଃଫଲଵନ୍ତଶ୍ଚପାଦପାଃ ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତିମହେଷ୍ଵାସ ନଦ୍ଯଶ୍ଚସଲିଲାଯୁତାଃ ॥ 16 ॥
ସଵ୍ରଣୈଃପ୍ରଥମଙ୍ଗାତ୍ରୈରିଦାନୀନ୍ନିର୍ଵ୍ରଣୈସ୍ସମୈଃ ।
ତତସ୍ସମୁତ୍ଥିତାସ୍ସର୍ଵେସୁପ୍ତ୍ଵେଵହରିଯୂଥପାଃ ॥ 17 ॥
ବଭୂଵୁର୍ଵାନରାସ୍ସର୍ଵେକିନ୍ନ୍ଵେତଦିତିଵିସ୍ମିତାଃ ।
କାକୁତ୍ସ୍ଥମ୍ପରିପୂର୍ଣାର୍ଥନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାସର୍ଵେସୁରୋତ୍ତମାଃ ॥ 18 ॥
ଅବ୍ରୁଵନ୍ପରମପ୍ରୀତାସ୍ସ୍ତୁତ୍ଵାରାମଂସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ଗଚ୍ଛାଯୋଧ୍ଯାମିତୋରାଜନ୍ଵିସର୍ଜଯ ଚ ଵାନରାନ୍ ॥ 19 ॥
ମୈଥିଲୀଂସାନ୍ତ୍ଵଯସ୍ଵୈନାମନୁରକ୍ତାଂଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ ।
ଭ୍ରାରାତରମ୍ଭରତମ୍ପଶ୍ଯତ୍ଵଚ୍ଛୋକାଦ୍ଵ୍ରତଚାରିଣମ୍ ॥ 20 ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଚ ମହାତ୍ମାନମ୍ମାତ୍ରୂଃସର୍ଵାଃପରନ୍ତପ ।
ଅଭିଷେଚଯଚାତ୍ମାନମ୍ପୌରାନ୍ଗତ୍ଵାପ୍ରହର୍ଷଯ ॥ 21 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାସହସ୍ରାକ୍ଷୋରାମଂସୌମିତ୍ରିଣାସହ ।
ଵିମାନୈଃସୂର୍ଯସଙ୍କାଶୈର୍ଯଯୌହୃଷ୍ଟଃସୁରୈଃସହ ॥ 22 ॥
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାଂସ୍ତ୍ରିଦଶୋତ୍ତମାନ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନସହଭ୍ରାତ୍ରାଵାସମାଜ୍ଞାପଯତ୍ତଦା ॥ 23 ॥
ତତସ୍ତୁସାଲକ୍ଷ୍ମଣରାମପାଲିତାମହାଚମୂର୍ହୃଷ୍ଟଜନାଯଶସ୍ଵିନୀ ।
ଶ୍ରିଯାଜ୍ଵଲନ୍ତୀଵିରରାଜସର୍ଵତୋନିଶାପ୍ରଣୀତେଵହିଶୀତରଶ୍ମିନା ॥ 24 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayātekākutsthemahendraḥpākaśāsanaḥ |
abravītparamaprītorāghavamprāñjaliṃsthitam || 1 ||
amoghandarśanaṃrāma tavāsmākannararṣabha |
prītiyuktāḥsmatenatvambrūhiyanmanasepsitam || 2 ||
evamuktomahendreṇaprasannenamahātmanā |
suprasannamanāhṛṣṭovacanamprāharāghavaḥ || 3 ||
yadiprītissamutpannāmayitevibudheśvara |
vakṣyāmikurumesatyaṃvacanaṃvadatāṃvara || 4 ||
mamahetoḥparākrāntāyegatāyamasādanam |
tesarvejīvitamprāpyasamutatiṣṭhantuvānarāḥ || 5 ||
matkṛteviprayuktāyeputrairdāraiścavānarāḥ |
tānprītamanasaḥsarvāndraṣṭumicchāmimānada || 6 ||
vikrāntāścāpiśūrāśca na mṛtyuṅgaṇayanti ca |
kṛtayatnāvipannāścajīvayainān purandara || 7 ||
matpriyeṣvabhiraktāśca na mṛtyuṅgaṇayantiye |
tvatprasādātsameyustevarametamahaṃvṛṇe || 8 ||
nīrujonirvraṇāṃścaivasampannabalapauruṣān |
golāṅgūlāṃstathaivarkṣānndraṣṭumicchāmimānada || 9 ||
akālecāpipuṣpāṇimūlāni ca phalāni ca |
nadyaścavimalāstatratiṣṭheyuryatravānarāḥ || 10 ||
śrutvātuvacanantasyarāghavasyamahātmanaḥ |
mahendraḥpratyuvācedaṃvacanamprītisaṃyutam || 11 ||
mahānayaṃvarastātayastvayoktoraghūttama |
vadirmayānoktapūrvaṃ ca tasmādetadbhaviṣyati || 12 ||
samuttiṣṭhantutesarvehatāyeyudhirākṣasaiḥ |
ṛkṣāścasahagopucchairnikṛttānanabāhavaḥ || 13 ||
nīrujonirvraṇāścaivasampannabalapauruṣāḥ |
samutthāsyantiharayassuptānidrākṣyeyathā || 14 ||
suhṛdbhirbāndhavaiścaivajñātibhiḥsvajanena ca |
sarvaevasameṣyantisamyuktāḥparayāmudā || 15 ||
akālepuṣpaśabalāḥphalavantaścapādapāḥ |
bhaviṣyantimaheṣvāsa nadyaścasalilāyutāḥ || 16 ||
savraṇaiḥprathamaṅgātrairidānīnnirvraṇaissamaiḥ |
tatassamutthitāssarvesuptvevahariyūthapāḥ || 17 ||
babhūvurvānarāssarvekinnvetaditivismitāḥ |
kākutsthamparipūrṇārthandṛṣṭavāsarvesurottamāḥ || 18 ||
abruvanparamaprītāsstutvārāmaṃsalakṣmaṇam |
gacchāyodhyāmitorājanvisarjaya ca vānarān || 19 ||
maithilīṃsāntvayasvaināmanuraktāṃyaśasvinīm |
bhrārātarambharatampaśyatvacchokādvratacāriṇam || 20 ||
śatrughnaṃ ca mahātmānammātrūḥsarvāḥparantapa |
abhiṣecayacātmānampaurāngatvāpraharṣaya || 21 ||
evamuktvāsahasrākṣorāmaṃsaumitriṇāsaha |
vimānaiḥsūryasaṅkāśairyayauhṛṣṭaḥsuraiḥsaha || 22 ||
abhivādya ca kākutsthaḥ sarvāṃstāṃstridaśottamān |
lakṣmaṇenasahabhrātrāvāsamājñāpayattadā || 23 ||
tatastusālakṣmaṇarāmapālitāmahācamūrhṛṣṭajanāyaśasvinī |
śriyājvalantīvirarājasarvatoniśāpraṇītevahiśītaraśminā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ त्रयोविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
प्रतिप्रयातेकाकुत्स्थेमहेन्द्रःपाकशासनः ।
अब्रवीत्परमप्रीतोराघवम्प्राञ्जलिंस्थितम् ॥ 1 ॥
अमोघन्दर्शनंराम तवास्माकन्नरर्षभ ।
प्रीतियुक्ताःस्मतेनत्वम्ब्रूहियन्मनसेप्सितम् ॥ 2 ॥
एवमुक्तोमहेन्द्रेणप्रसन्नेनमहात्मना ।
सुप्रसन्नमनाहृष्टोवचनम्प्राहराघवः ॥ 3 ॥
यदिप्रीतिस्समुत्पन्नामयितेविबुधेश्वर ।
वक्ष्यामिकुरुमेसत्यंवचनंवदतांवर ॥ 4 ॥
ममहेतोःपराक्रान्तायेगतायमसादनम् ।
तेसर्वेजीवितम्प्राप्यसमुततिष्ठन्तुवानराः ॥ 5 ॥
मत्कृतेविप्रयुक्तायेपुत्रैर्दारैश्चवानराः ।
तान्प्रीतमनसःसर्वान्द्रष्टुमिच्छामिमानद ॥ 6 ॥
विक्रान्ताश्चापिशूराश्च न मृत्युङ्गणयन्ति च ।
कृतयत्नाविपन्नाश्चजीवयैनान् पुरन्दर ॥ 7 ॥
मत्प्रियेष्वभिरक्ताश्च न मृत्युङ्गणयन्तिये ।
त्वत्प्रसादात्समेयुस्तेवरमेतमहंवृणे ॥ 8 ॥
नीरुजोनिर्व्रणांश्चैवसम्पन्नबलपौरुषान् ।
गोलाङ्गूलांस्तथैवर्क्षान्न्द्रष्टुमिच्छामिमानद ॥ 9 ॥
अकालेचापिपुष्पाणिमूलानि च फलानि च ।
नद्यश्चविमलास्तत्रतिष्ठेयुर्यत्रवानराः ॥ 10 ॥
श्रुत्वातुवचनन्तस्यराघवस्यमहात्मनः ।
महेन्द्रःप्रत्युवाचेदंवचनम्प्रीतिसंयुतम् ॥ 11 ॥
महानयंवरस्तातयस्त्वयोक्तोरघूत्तम ।
वदिर्मयानोक्तपूर्वं च तस्मादेतद्भविष्यति ॥ 12 ॥
समुत्तिष्ठन्तुतेसर्वेहतायेयुधिराक्षसैः ।
ऋक्षाश्चसहगोपुच्छैर्निकृत्ताननबाहवः ॥ 13 ॥
नीरुजोनिर्व्रणाश्चैवसम्पन्नबलपौरुषाः ।
समुत्थास्यन्तिहरयस्सुप्तानिद्राक्ष्येयथा ॥ 14 ॥
सुहृद्भिर्बान्धवैश्चैवज्ञातिभिःस्वजनेन च ।
सर्वएवसमेष्यन्तिसम्युक्ताःपरयामुदा ॥ 15 ॥
अकालेपुष्पशबलाःफलवन्तश्चपादपाः ।
भविष्यन्तिमहेष्वास नद्यश्चसलिलायुताः ॥ 16 ॥
सव्रणैःप्रथमङ्गात्रैरिदानीन्निर्व्रणैस्समैः ।
ततस्समुत्थितास्सर्वेसुप्त्वेवहरियूथपाः ॥ 17 ॥
बभूवुर्वानरास्सर्वेकिन्न्वेतदितिविस्मिताः ।
काकुत्स्थम्परिपूर्णार्थन्दृष्टवासर्वेसुरोत्तमाः ॥ 18 ॥
अब्रुवन्परमप्रीतास्स्तुत्वारामंसलक्ष्मणम् ।
गच्छायोध्यामितोराजन्विसर्जय च वानरान् ॥ 19 ॥
मैथिलींसान्त्वयस्वैनामनुरक्तांयशस्विनीम् ।
भ्रारातरम्भरतम्पश्यत्वच्छोकाद्व्रतचारिणम् ॥ 20 ॥
शत्रुघ्नं च महात्मानम्मात्रूःसर्वाःपरन्तप ।
अभिषेचयचात्मानम्पौरान्गत्वाप्रहर्षय ॥ 21 ॥
एवमुक्त्वासहस्राक्षोरामंसौमित्रिणासह ।
विमानैःसूर्यसङ्काशैर्ययौहृष्टःसुरैःसह ॥ 22 ॥
अभिवाद्य च काकुत्स्थः सर्वांस्तांस्त्रिदशोत्तमान् ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावासमाज्ञापयत्तदा ॥ 23 ॥
ततस्तुसालक्ष्मणरामपालितामहाचमूर्हृष्टजनायशस्विनी ।
श्रियाज्वलन्तीविरराजसर्वतोनिशाप्रणीतेवहिशीतरश्मिना ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayātekākutsthemahendraḥpākaśāsanaḥ |
abravītparamaprītorāghavamprāñjaliṃsthitam || 1 ||
amoghandarśanaṃrāma tavāsmākannararṣabha |
prītiyuktāḥsmatenatvambrūhiyanmanasepsitam || 2 ||
evamuktomahendreṇaprasannenamahātmanā |
suprasannamanāhṛṣṭovacanamprāharāghavaḥ || 3 ||
yadiprītissamutpannāmayitevibudheśvara |
vakṣyāmikurumesatyaṃvacanaṃvadatāṃvara || 4 ||
mamahetoḥparākrāntāyegatāyamasādanam |
tesarvejīvitamprāpyasamutatiṣṭhantuvānarāḥ || 5 ||
matkṛteviprayuktāyeputrairdāraiścavānarāḥ |
tānprītamanasaḥsarvāndraṣṭumicchāmimānada || 6 ||
vikrāntāścāpiśūrāśca na mṛtyuṅgaṇayanti ca |
kṛtayatnāvipannāścajīvayainān purandara || 7 ||
matpriyeṣvabhiraktāśca na mṛtyuṅgaṇayantiye |
tvatprasādātsameyustevarametamahaṃvṛṇe || 8 ||
nīrujonirvraṇāṃścaivasampannabalapauruṣān |
golāṅgūlāṃstathaivarkṣānndraṣṭumicchāmimānada || 9 ||
akālecāpipuṣpāṇimūlāni ca phalāni ca |
nadyaścavimalāstatratiṣṭheyuryatravānarāḥ || 10 ||
śrutvātuvacanantasyarāghavasyamahātmanaḥ |
mahendraḥpratyuvācedaṃvacanamprītisaṃyutam || 11 ||
mahānayaṃvarastātayastvayoktoraghūttama |
vadirmayānoktapūrvaṃ ca tasmādetadbhaviṣyati || 12 ||
samuttiṣṭhantutesarvehatāyeyudhirākṣasaiḥ |
ṛkṣāścasahagopucchairnikṛttānanabāhavaḥ || 13 ||
nīrujonirvraṇāścaivasampannabalapauruṣāḥ |
samutthāsyantiharayassuptānidrākṣyeyathā || 14 ||
suhṛdbhirbāndhavaiścaivajñātibhiḥsvajanena ca |
sarvaevasameṣyantisamyuktāḥparayāmudā || 15 ||
akālepuṣpaśabalāḥphalavantaścapādapāḥ |
bhaviṣyantimaheṣvāsa nadyaścasalilāyutāḥ || 16 ||
savraṇaiḥprathamaṅgātrairidānīnnirvraṇaissamaiḥ |
tatassamutthitāssarvesuptvevahariyūthapāḥ || 17 ||
babhūvurvānarāssarvekinnvetaditivismitāḥ |
kākutsthamparipūrṇārthandṛṣṭavāsarvesurottamāḥ || 18 ||
abruvanparamaprītāsstutvārāmaṃsalakṣmaṇam |
gacchāyodhyāmitorājanvisarjaya ca vānarān || 19 ||
maithilīṃsāntvayasvaināmanuraktāṃyaśasvinīm |
bhrārātarambharatampaśyatvacchokādvratacāriṇam || 20 ||
śatrughnaṃ ca mahātmānammātrūḥsarvāḥparantapa |
abhiṣecayacātmānampaurāngatvāpraharṣaya || 21 ||
evamuktvāsahasrākṣorāmaṃsaumitriṇāsaha |
vimānaiḥsūryasaṅkāśairyayauhṛṣṭaḥsuraiḥsaha || 22 ||
abhivādya ca kākutsthaḥ sarvāṃstāṃstridaśottamān |
lakṣmaṇenasahabhrātrāvāsamājñāpayattadā || 23 ||
tatastusālakṣmaṇarāmapālitāmahācamūrhṛṣṭajanāyaśasvinī |
śriyājvalantīvirarājasarvatoniśāpraṇītevahiśītaraśminā || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.