ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁରଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ରାମମାଶ୍ଵାସଯାନେତୁଲକ୍ଷ୍ମଣେଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲେ ।
ନିକ୍ଷିପ୍ଯଗୁଲ୍ମାନ୍ ସ୍ଵସ୍ଥାନେତତ୍ରାଗଚ୍ଛଦ୍ଵିଭୀଷଣଃ ॥ 1 ॥
ନାନାପ୍ରହରଣୈର୍ଵୀରୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିସ୍ସଚିଵୈର୍ଵୃତଃ ।
ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯାକାରୈର୍ମାତଙ୍ଗୈରିଵଯୂଥପ ॥ 2 ॥
ରାଘଵଂ ଚ ମହାତ୍ମାନମିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନନ୍ଦନମ୍ ।
ଦଦର୍ଶମୋହମାପନ୍ନଂଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯାଙ୍ଗମାଶ୍ରିତମ୍ ॥ 3 ॥
ଵ୍ରୀଡିତଂଶୋକସନ୍ତପ୍ତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରାମଂଵିଭୀଷଣଃ ।
ଅନ୍ତର୍ଧୁଃଖଏନଦୀନାତ୍ମାକିମେତଦିତିସୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 4 ॥
ଵିଭୀଷଣମୁଖନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାସୁଗ୍ରୀଵନ୍ତାଂଶ୍ଚଵାନରାନ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଵାଚମନ୍ଦାର୍ଥମିଦମ୍ବାଷ୍ପପରିପ୍ଲୁତଃ ॥ 5 ॥
ହତାଇନ୍ଦ୍ରଜିତାସୀତାଇତିଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵରାଘଵଃ ।
ହନୂମଦ୍ଵଚନାତ୍ସୌମ୍ଯତତୋମୋହମୁପାଗତଃ ॥ 6 ॥
କଥଯନ୍ତନ୍ତୁସୌମିତ୍ରିଂସନ୍ନିଵାର୍ଯଵିଭୀଷଣଃ ।
ପୁଷ୍କଲାର୍ଥମିଦଂଵାକ୍ଯଂଵିସଞ୍ଜ୍ଞଂରାମମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 7 ॥
ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରାର୍ଥରୂପେଣଯଦୁକ୍ତତୁହନୂମତା ।
ତଦଯୁକ୍ତମହମ୍ମନ୍ଯେସାଗରସ୍ଯେଵଶୋଷଣମ୍ ॥ 8 ॥
ଅଭିପ୍ରାଯନ୍ତୁଜାନାମିରାଵଣସ୍ଯଦୁରାତ୍ମନଃ ।
ସୀତାମ୍ପ୍ରତିମହାବାହୋ ନ ଚ ଘାତଙ୍କରିଷ୍ଯତି ॥ 9 ॥
ଯାଚ୍ଯମାନଃସୁବହୁଶୋମଯାହିତଚିକୀର୍ଷୁଣା ।
ଵୈଦେହୀମୁତ୍ସୃଜସ୍ଵେତି ନ ଚ ତତ୍କୃତଵାନ୍ଵଚଃ ॥ 10 ॥
ନୈଵସାମ୍ନା ନ ଦାନେନ ନ ଭେଦେନକୁତୋଯୁଧା ।
ସାଦ୍ରଷ୍ଟୁମପିଶକ୍ଯେତନୈଵଚାନ୍ଯେନକେନଚିତ୍ ॥ 11 ॥
ଵାନରାନ୍ମୋହଯିତ୍ଵାତୁପ୍ରତିଯାତଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ ।
ମଯାମଯୀମ୍ମହାବାହୋତାଂଵିଦ୍ଦିଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 12 ॥
ଚୈତ୍ଯନ୍ନିକୁମ୍ଭିଲାନ୍ନାମପ୍ରାପ୍ଯହୋମଙ୍କରିଷ୍ଯତି ।
ହୁତଵାନୁପଯାତୋହିଦେଵୈରପିସଵାସଵୈଃ ॥ 13 ॥
ଦୁରାଧର୍ଷୋଭଵତ୍ଯେଷସଙ୍ଗ୍ରାମେରାଵଣାତ୍ମଜଃ ।
ତେନମୋହଯତାନୂନମେଷାମାଯାପ୍ରଯୋଜିତା ॥ 14 ॥
ଵିଘ୍ନମନ୍ଵିଚ୍ଛତାତତ୍ରଵାନରାଣାମ୍ପରାକ୍ରମେ ।
ସସୈନ୍ଯାସ୍ତତ୍ରଗଚ୍ଛାମୋଯାଵତ୍ତନ୍ନସମାପ୍ଯତେ ॥ 15 ॥
ତ୍ଯଜେମନ୍ନରଶାର୍ଦୂଲମିଥ୍ଯାସନ୍ତାପଗତମ୍ ।
ସୀଦତେହିବଲଂସର୍ଵନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାତ୍ଵାଂଶୋକକର୍ଶିତମ୍ ॥ 16 ॥
ଇହତ୍ଵଂସ୍ଵସ୍ଥହୃଦଯସ୍ତିଷ୍ଠସତ୍ତ୍ଵସମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ପ୍ରେଷଯାସ୍ମାଭିସ୍ସହସୈନ୍ଯାନୁକର୍ଷିଭିଃ ॥ 17 ॥
ଏଷତନ୍ନରଶାର୍ଦୂଲୋରାଵଣିନ୍ନିଶିତୈଶ୍ଶରୈଃ ।
ତ୍ଯାଜଯିଷ୍ଯତିତତ୍କର୍ମତତୋଵଧ୍ଯୋଭଵିଷ୍ଯତି ॥ 18 ॥
ଏଷ ତଂ ନରଶାର୍ଦୂଲୋ ରାଵଣିଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ ।
ତ୍ଯାଜଯିଷ୍ଯତି ତତ୍କର୍ମ ତତୋ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ 19 ॥
ସତ୍ସନ୍ଦିଶମହାବାହୋଲକ୍ଷ୍ମଣଂଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ରାକ୍ଷସସ୍ଯଵିନାଶାଯଵଜ୍ରଂଵଜ୍ରଧରୋଯଥା ॥ 20 ॥
ମନୁଜଵରନ କାଲଵିପ୍ରକର୍ଷୋରିପୁନିଧନମ୍ପ୍ରତିଯତ୍କ୍ଷାମୋଽଦ୍ଯକର୍ତୁମ୍ ।
ତ୍ଵମତିସୃଜରିପୋର୍ଵଧାଯଵାଣୀମମରରିପୋର୍ମଥନେଯଥାମହେନ୍ଦ୍ରଃ ॥ 21 ॥
ସମାପ୍ତକର୍ମାହି ସ ରାକ୍ଷସାଧିପୋଭଵତ୍ଯଦୃଶ୍ଯସ୍ସମରେସୁରାସୁରୈଃ ।
ଯୁଯୁତ୍ସତାତେନସମାପ୍ତକର୍ମଣାଭଵେତ୍ସୁରାଣାମପିସଂଶଯୋମହାନ୍ ॥ 22 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଚତୁରଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturaśītitamassargaḥ |
rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale |
nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛtaḥ |
nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa || 2 ||
rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam |
dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam || 3 ||
vrīḍitaṃśokasantaptandṛṣṭavārāmaṃvibhīṣaṇaḥ |
antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt || 4 ||
vibhīṣaṇamukhandṛṣṭavāsugrīvantāṃścavānarān |
lakṣmaṇovācamandārthamidambāṣpapariplutaḥ || 5 ||
hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavaḥ |
hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ || 6 ||
kathayantantusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇaḥ |
puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisañjñaṃrāmamabravīt || 7 ||
manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā |
tadayuktamahammanyesāgarasyevaśoṣaṇam || 8 ||
abhiprāyantujānāmirāvaṇasyadurātmanaḥ |
sītāmpratimahābāho na ca ghātaṅkariṣyati || 9 ||
yācyamānaḥsubahuśomayāhitacikīrṣuṇā |
vaidehīmutsṛjasveti na ca tatkṛtavānvacaḥ || 10 ||
naivasāmnā na dānena na bhedenakutoyudhā |
sādraṣṭumapiśakyetanaivacānyenakenacit || 11 ||
vānarānmohayitvātupratiyātaḥ sa rākṣasaḥ |
mayāmayīmmahābāhotāṃviddijanakātmajām || 12 ||
caityannikumbhilānnāmaprāpyahomaṅkariṣyati |
hutavānupayātohidevairapisavāsavaiḥ || 13 ||
durādharṣobhavatyeṣasaṅgrāmerāvaṇātmajaḥ |
tenamohayatānūnameṣāmāyāprayojitā || 14 ||
vighnamanvicchatātatravānarāṇāmparākrame |
sasainyāstatragacchāmoyāvattannasamāpyate || 15 ||
tyajemannaraśārdūlamithyāsantāpagatam |
sīdatehibalaṃsarvandṛṣṭavātvāṃśokakarśitam || 16 ||
ihatvaṃsvasthahṛdayastiṣṭhasattvasamucchritaḥ |
lakṣmaṇampreṣayāsmābhissahasainyānukarṣibhiḥ || 17 ||
eṣatannaraśārdūlorāvaṇinniśitaiśśaraiḥ |
tyājayiṣyatitatkarmatatovadhyobhaviṣyati || 18 ||
eṣa taṃ naraśārdūlo rāvaṇiṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
tyājayiṣyati tatkarma tato vadhyo bhaviṣyati || 19 ||
satsandiśamahābāholakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
rākṣasasyavināśāyavajraṃvajradharoyathā || 20 ||
manujavarana kālaviprakarṣoripunidhanampratiyatkṣāmo'dyakartum |
tvamatisṛjariporvadhāyavāṇīmamararipormathaneyathāmahendraḥ || 21 ||
samāptakarmāhi sa rākṣasādhipobhavatyadṛśyassamaresurāsuraiḥ |
yuyutsatātenasamāptakarmaṇābhavetsurāṇāmapisaṃśayomahān || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुरशीतितमस्सर्गः ।
राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले ।
निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ॥ 1 ॥
नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृतः ।
नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ॥ 2 ॥
राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।
ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ॥ 3 ॥
व्रीडितंशोकसन्तप्तन्दृष्टवारामंविभीषणः ।
अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ॥ 4 ॥
विभीषणमुखन्दृष्टवासुग्रीवन्तांश्चवानरान् ।
लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदम्बाष्पपरिप्लुतः ॥ 5 ॥
हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः ।
हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ॥ 6 ॥
कथयन्तन्तुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः ।
पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसञ्ज्ञंराममब्रवीत् ॥ 7 ॥
मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता ।
तदयुक्तमहम्मन्येसागरस्येवशोषणम् ॥ 8 ॥
अभिप्रायन्तुजानामिरावणस्यदुरात्मनः ।
सीताम्प्रतिमहाबाहो न च घातङ्करिष्यति ॥ 9 ॥
याच्यमानःसुबहुशोमयाहितचिकीर्षुणा ।
वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत्कृतवान्वचः ॥ 10 ॥
नैवसाम्ना न दानेन न भेदेनकुतोयुधा ।
साद्रष्टुमपिशक्येतनैवचान्येनकेनचित् ॥ 11 ॥
वानरान्मोहयित्वातुप्रतियातः स राक्षसः ।
मयामयीम्महाबाहोतांविद्दिजनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
चैत्यन्निकुम्भिलान्नामप्राप्यहोमङ्करिष्यति ।
हुतवानुपयातोहिदेवैरपिसवासवैः ॥ 13 ॥
दुराधर्षोभवत्येषसङ्ग्रामेरावणात्मजः ।
तेनमोहयतानूनमेषामायाप्रयोजिता ॥ 14 ॥
विघ्नमन्विच्छतातत्रवानराणाम्पराक्रमे ।
ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ॥ 15 ॥
त्यजेमन्नरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।
सीदतेहिबलंसर्वन्दृष्टवात्वांशोककर्शितम् ॥ 16 ॥
इहत्वंस्वस्थहृदयस्तिष्ठसत्त्वसमुच्छ्रितः ।
लक्ष्मणम्प्रेषयास्माभिस्सहसैन्यानुकर्षिभिः ॥ 17 ॥
एषतन्नरशार्दूलोरावणिन्निशितैश्शरैः ।
त्याजयिष्यतितत्कर्मततोवध्योभविष्यति ॥ 18 ॥
एष तं नरशार्दूलो रावणिं निशितैः शरैः ।
त्याजयिष्यति तत्कर्म ततो वध्यो भविष्यति ॥ 19 ॥
सत्सन्दिशमहाबाहोलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
राक्षसस्यविनाशायवज्रंवज्रधरोयथा ॥ 20 ॥
मनुजवरन कालविप्रकर्षोरिपुनिधनम्प्रतियत्क्षामोऽद्यकर्तुम् ।
त्वमतिसृजरिपोर्वधायवाणीममररिपोर्मथनेयथामहेन्द्रः ॥ 21 ॥
समाप्तकर्माहि स राक्षसाधिपोभवत्यदृश्यस्समरेसुरासुरैः ।
युयुत्सतातेनसमाप्तकर्मणाभवेत्सुराणामपिसंशयोमहान् ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुरशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturaśītitamassargaḥ |
rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale |
nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛtaḥ |
nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa || 2 ||
rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam |
dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam || 3 ||
vrīḍitaṃśokasantaptandṛṣṭavārāmaṃvibhīṣaṇaḥ |
antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt || 4 ||
vibhīṣaṇamukhandṛṣṭavāsugrīvantāṃścavānarān |
lakṣmaṇovācamandārthamidambāṣpapariplutaḥ || 5 ||
hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavaḥ |
hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ || 6 ||
kathayantantusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇaḥ |
puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisañjñaṃrāmamabravīt || 7 ||
manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā |
tadayuktamahammanyesāgarasyevaśoṣaṇam || 8 ||
abhiprāyantujānāmirāvaṇasyadurātmanaḥ |
sītāmpratimahābāho na ca ghātaṅkariṣyati || 9 ||
yācyamānaḥsubahuśomayāhitacikīrṣuṇā |
vaidehīmutsṛjasveti na ca tatkṛtavānvacaḥ || 10 ||
naivasāmnā na dānena na bhedenakutoyudhā |
sādraṣṭumapiśakyetanaivacānyenakenacit || 11 ||
vānarānmohayitvātupratiyātaḥ sa rākṣasaḥ |
mayāmayīmmahābāhotāṃviddijanakātmajām || 12 ||
caityannikumbhilānnāmaprāpyahomaṅkariṣyati |
hutavānupayātohidevairapisavāsavaiḥ || 13 ||
durādharṣobhavatyeṣasaṅgrāmerāvaṇātmajaḥ |
tenamohayatānūnameṣāmāyāprayojitā || 14 ||
vighnamanvicchatātatravānarāṇāmparākrame |
sasainyāstatragacchāmoyāvattannasamāpyate || 15 ||
tyajemannaraśārdūlamithyāsantāpagatam |
sīdatehibalaṃsarvandṛṣṭavātvāṃśokakarśitam || 16 ||
ihatvaṃsvasthahṛdayastiṣṭhasattvasamucchritaḥ |
lakṣmaṇampreṣayāsmābhissahasainyānukarṣibhiḥ || 17 ||
eṣatannaraśārdūlorāvaṇinniśitaiśśaraiḥ |
tyājayiṣyatitatkarmatatovadhyobhaviṣyati || 18 ||
eṣa taṃ naraśārdūlo rāvaṇiṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
tyājayiṣyati tatkarma tato vadhyo bhaviṣyati || 19 ||
satsandiśamahābāholakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
rākṣasasyavināśāyavajraṃvajradharoyathā || 20 ||
manujavarana kālaviprakarṣoripunidhanampratiyatkṣāmo'dyakartum |
tvamatisṛjariporvadhāyavāṇīmamararipormathaneyathāmahendraḥ || 21 ||
samāptakarmāhi sa rākṣasādhipobhavatyadṛśyassamaresurāsuraiḥ |
yuyutsatātenasamāptakarmaṇābhavetsurāṇāmapisaṃśayomahān || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.