ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ନିର୍ଗତମ୍ମକରାକ୍ଷନ୍ତେଦୃଷ୍ଟଵାଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ ।
ଆପ୍ଲୁତ୍ଯସହସାସର୍ଵେଯୋଦ୍ଧୁକାମାଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ॥ 1 ॥
ତତଃପ୍ରଵୃତ୍ତଂସୁମହତ୍ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ନିଶାଚରୈଃପ୍ଲଵଙ୍ଗାନାନ୍ଦେଵାନାନ୍ଦାନଵୈରିଵ ॥ 2 ॥
ଵୃକ୍ଷଶୂଲନିପାତୈଶ୍ଚଶିଲାପରିଘପାତନୈଃ ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମ୍ମର୍ଦଯନ୍ତିସ୍ମତଦାକପିନିଶାଚରାଃ ॥ 3 ॥
ଶକ୍ତିଖଡଗଗଦାକୁନ୍ତୈସ୍ତୋମରୈଶ୍ଚନିଶାଚରାଃ ।
ପଟ୍ଟସୈର୍ଭିଣ୍ଢିପାଲୈଶ୍ଚବାଣପାତୈଃସମନ୍ତତଃ ॥ 4 ॥
ପାଶମୁଦ୍ଗରଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚନିଖାତୈଶ୍ଚାପରେସ୍ତଥା ।
କଦନଙ୍କପିସିଂହାନାଞ୍ଚକ୍ରୁସ୍ତେରଜନୀଚରାଃ ॥ 5 ॥
ବାଣୌଘୈରର୍ଦିତାଶ୍ଚାପିଖରପୁତ୍ରେଣଵାନରାଃ ।
ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମନସସ୍ସର୍ଵେଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭଯପୀଡିତାଃ ॥ 6 ॥
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରାକ୍ଷସାସ୍ସର୍ଵେଦ୍ରଵମାଣାନ୍ଵଲୀମୁଖାନ୍ ।
ନେଦୁସ୍ତେସିମ୍ହଵଦ୍ଦୃଷ୍ଟାରାକ୍ଷସାଜିତକାଶିନଃ ॥ 7 ॥
ଵିଦ୍ରଵତ୍ସୁତଦାତେଷୁଵାନରେଷୁସମନ୍ତତଃ ।
ରାମସ୍ତାନ୍ଵାରମାଯାସଶରଵର୍ଷେଣରାକ୍ଷସାନ୍ ॥ 8 ॥
ରିତାନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାମକରାକ୍ଷୋନିଶାଚରଃ ।
କ୍ରୋଧାନଲସମାଵିଷ୍ଟୋଵଚନଞ୍ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 9 ॥
ତିଷ୍ଠରାମ ମଯାସାର୍ଧନ୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧନ୍ଦଦାମିତେ ।
ତ୍ଯାଜଯିଷ୍ଯାମିତେପ୍ରାଣାନ୍ ଧନୁର୍ମୁକ୍ସୈଶଶିତୈଶ୍ଶରୈଃ ॥ 10 ॥
ଯତ୍ତଦାଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯେପିତରଂହତଵାନ୍ମମ ।
ତଦଗ୍ରତଃସ୍ଵକର୍ମସ୍ଥନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରୋଷୋଽଭିଵର୍ଧତେ ॥ 11 ॥
ଦହ୍ଯନ୍ତେଧୃଶମଙ୍ଗାନିଦୁରାତ୍ମନ୍ମମରାଘଵ ।
ଯନ୍ମଯାସି ନ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵନ୍ତସ୍ମିନ୍ କାଲେମହାଵନେ ॥ 12 ॥
ଦିଷ୍ଟ୍ଯାସିଦର୍ଶନଂରାମ ମମତ୍ଵମ୍ପ୍ରାପ୍ତଵାନିହ ।
କାଙ୍କ୍ଷିତୋଽସିକ୍ଷୁଧାର୍ତସ୍ଯସିଂହସ୍ଯେଵେତରୋମୃଗଃ ॥ 13 ॥
ଅଦ୍ଯମଦ୍ବାଣଵେଗେନପ୍ରେତରାଡିଵଷଯଙ୍ଗତଃ ।
ଯେତ୍ଵଯାନିହତାଃଶୂରାଃସହତୈଶ୍ଚସମେଷ୍ଯସି ॥ 14 ॥
ବହୁନାତ୍ରକିମୁକ୍ତେନଶୃଣୁରାମ ଵଚୋମମ ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୁସକଲାଲୋକାସ୍ତ୍ଵା, ମାଞ୍ଚୈଵରଣାଜିରେ ॥ 15 ॥
ଅସ୍ତ୍ରୈର୍ଵାଗଦଯାଵାପିବାହୁଭ୍ଯାଂଵାମହାହଵେ ।
ଅଭ୍ଯସ୍ତଂଯେନଵାରାମ ତେନୈଵଯୁଧିଵର୍ତତାମ୍ ॥ 16 ॥
ମକରାକ୍ଷ୍ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାରାମୋଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରହସନ୍ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରୋତ୍ତରଵାଦିନମ୍ ॥ 17 ॥
କତ୍ଥସେକିଂଵୃଥାରକ୍ଷୋ ବହୂନ୍ଯସଦୃଶାନିତେ ।
ନ ରଣେଶକ୍ଯତେଜେତୁଂଵିନାଯୁଦ୍ଧେନଵାଗ୍ଭଲାତ୍ ॥ 18 ॥
ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣିରକ୍ଷସାନ୍ତ୍ଵତ୍ପିତା ଚ ଯଃ ।
ତ୍ରିଶିରାଦୂଷଣଶ୍ଚାପିଦଣ୍ଡକେନିହତାମଯା ॥ 19 ॥
ସ୍ଵାଶିତାସ୍ତଵମାଂସେନଗୃଧ୍ରଗୋମାଯୁଵାଯସାଃ ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଦ୍ଯଵୈପାପ ତୀକ୍ଷ୍ଣତୁଣ୍ଡନଖାଙ୍କୁରାଃ ॥ 20 ॥
ରାଘଵେଣୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁମକରାକ୍ଷୋମହାବଲଃ ।
ବାଣୌଘାନମୁଚତ୍ତସ୍ମୈରାଘଵାଯରଣାଜିରେ ॥ 21 ॥
ତାନ୍ଶରାନ୍ ଶରଵର୍ଷେଣରାମଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦନୈକଧା ।
ନିପେତୁର୍ଭୁଵିତେଛିନ୍ନାରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାସ୍ସହସ୍ରଶଃ ॥ 22 ॥
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵତ୍ତତ୍ରସମେତ୍ଯାନ୍ଯୋନ୍ଯମୋଜସା ।
ଖରରାକ୍ଷସପୁତ୍ରସ୍ଯସୂନୋର୍ଧଶରଥସ୍ଯ ଚ ॥ 23 ॥
ଜୀମୂତଯୋରିଵାକାଶେଶବ୍ଦୋଜ୍ଯାତଲଯୋସ୍ତଦା ।
ଧନୁର୍ମୁକ୍ତଃସ୍ଵନୋତ୍କୃଷ୍ଟଶ୍ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ରଣାଜିରେ ॥ 24 ॥
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃକିନ୍ନରାଶ୍ଚମହୋରଗାଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତାସ୍ସର୍ଵେଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ 25 ॥
ଵିଦ୍ଧମନ୍ଯୋନ୍ଯଗାତ୍ରେଷୁଦ୍ଵିଗୁଣଂଵର୍ଧତେପରମ୍ ।
କୃତପ୍ରତିକୃତାନ୍ଯୋନ୍ଯଙ୍କୁରୁତାନ୍ତୌରଣାଜିରେ ॥ 26 ॥
ରାମମୁକ୍ତାଂସ୍ତୁବାଣୌଘାନ୍ ରାକ୍ଷସସ୍ତ୍ଵଚ୍ଛିନଦ୍ରଣେ ।
ରକ୍ଷୋମୁକ୍ତାଂସ୍ତୁରାମୋଵୈନୈକଥାପ୍ରାଚ୍ଛିନଚ୍ଛରୈଃ ॥ 27 ॥
ବାଣୌଘୈର୍ଵିତତାସ୍ସର୍ଵାଦିଶଶ୍ଚପ୍ରଦିଶସ୍ତଥା ।
ସଞ୍ଛନ୍ନାଵସୁଧାଚୈଵସମନ୍ତାନ୍ନପ୍ରକାଶତେ ॥ 28 ॥
ତଃକ୍ରୁଦ୍ଧୋମହାବାହୁର୍ଧନୁଚ୍ଶିଚ୍ଛେଦରକ୍ଷସଃ ।
ଅଷ୍ଟାଭିରଥନାରାଚୈସ୍ସୂତଂଵିଵ୍ଯାଧରାଘଵଃ ॥ 29 ॥
ଭିତ୍ତ୍ଵାରଥଂଶରୈରାମୋହତ୍ଵାଆଶ୍ଵାନପାତଯତ୍ ।
ଵିରଥୋଵସୁଧାସ୍ଥଶ୍ଚମକରାକ୍ଷୋନିଶାଚରଃ ॥ 30 ॥
ତତ୍ତିଷ୍ଠଦ୍ଵସୁଧାଂରକ୍ଷଶ୍ଶୂଲଞ୍ଜଗ୍ରାହପାଣିନା ।
ତ୍ରାସନଂସର୍ଵଭୂତାନାଂଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିସମପ୍ରଭମ୍ ॥ 31 ॥
ଦୁରଵାପଂ ମହଚ୍ଛୂଲଂରୁଦ୍ରଦତ୍ତମ୍ଭଯଙ୍କରମ୍ ।
ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନମାକାଶେସଂହାରାସ୍ତ୍ରମିଵାପରମ୍ ॥ 32 ॥
ଯନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଦେଵତାଃସର୍ଵାଭଯାର୍ତାଵିଦ୍ରୁତାଦିଶଃ ।
ଵିଭ୍ରାମ୍ଯତୁମହଚ୍ଛୂଲମ୍ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ତନ୍ନିଶାଚରଃ ॥ 33 ॥
ସ କ୍ରୋଧାପ୍ରାହିଣୋତ୍ତସ୍ମୈରାଘଵାଯମହାତ୍ମନେ ।
ତମାପତନ୍ତଞ୍ଜ୍ଵଲିତଙ୍ଖରପୁତ୍ରକରାଚ୍ଚ୍ଯୁତମ୍ ॥ 34 ॥
ବାଣୈତ୍ରିଭିରାକାଶେଶୂଲଞ୍ଚିଚ୍ଛେଦରାଘଵଃ ।
ସଚ୍ଛନ୍ନୋନୈକଥାଶୂଲୋଦିଵ୍ଯହାଟକମଣ୍ଡିତଃ ॥ 35 ॥
ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତମହୋଲ୍କେଵରାମବାଣାର୍ଦିତୋଭୁଵି ।
ଚ୍ଛୂଲନ୍ନିହତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ॥ 36 ॥
ସାଧୁସାଵଧିତିଭୂତାନିଵ୍ଯାହରନ୍ତିନଭୋଗତାଃ ।
ତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାନିହତଂଶୂଲମ୍ମକରାକ୍ଷୋନିଶାଚରଃ ॥ 37 ॥
ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ଯମ୍ଯକାକୁତ୍ସ୍ଥନ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତିଚାବ୍ରଵୀତ୍ ।
ସଃତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଽପତନ୍ତଂଵୈପ୍ରହସ୍ଯରଘୁନନ୍ଦନଃ ॥ 38 ॥
ପାଵକାସ୍ତ୍ରନ୍ତତୋରାମସ୍ସନ୍ଦଧେତୁଶରାସନେ ।
ତେନାସ୍ତ୍ରଣହତଂରକ୍ଷଃକାକୁତ୍ଥ୍ସେନତଦାରଣେ ॥ 39 ॥
ସଞ୍ଚିନ୍ନହୃଦଯନ୍ତତ୍ରପପାତ ଚ ମମାର ଚ ।
ଦୃଷ୍ଟଵାତେରାକ୍ଷସାସ୍ସର୍ଵେମକରାକ୍ଷସ୍ଯପାତନମ୍ ॥ 40 ॥
ଲଙ୍କାମେଵପ୍ରଧାଵନ୍ତରାମବାଣଭଯାର୍ଦିତାଃ ।
ଦଶରଥନୃପସୂନୁବାଣଵେଗୈଃରଜନିଚରନ୍ନିହତଙ୍ଖରାତ୍ମଜନ୍ତମ୍ ।
ଦଦୃଶୁରଥଦେଵତାଃପ୍ରହୃଷ୍ଟାଗିରିମଵଵଜ୍ରହତଙ୍କ୍ଷିତୌକୀର୍ଣମ୍ ॥ 41 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକୋନାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonāśītitamassargaḥ |
nirgatammakarākṣantedṛṣṭavāvānarapuṅgavāḥ |
āplutyasahasāsarveyoddhukāmāvyavasthitāḥ || 1 ||
tataḥpravṛttaṃsumahattadyuddhaṃromaharṣaṇam |
niśācaraiḥplavaṅgānāndevānāndānavairiva || 2 ||
vṛkṣaśūlanipātaiścaśilāparighapātanaiḥ |
anyonyammardayantismatadākapiniśācarāḥ || 3 ||
śaktikhaḍagagadākuntaistomaraiścaniśācarāḥ |
paṭṭasairbhiṇḍhipālaiścabāṇapātaiḥsamantataḥ || 4 ||
pāśamudgaradaṇḍaiścanikhātaiścāparestathā |
kadanaṅkapisiṃhānāñcakrusterajanīcarāḥ || 5 ||
bāṇaughairarditāścāpikharaputreṇavānarāḥ |
sambhrāntamanasassarvedudruvurbhayapīḍitāḥ || 6 ||
tāndṛṣṭavārākṣasāssarvedravamāṇānvalīmukhān |
nedustesimhavaddṛṣṭārākṣasājitakāśinaḥ || 7 ||
vidravatsutadāteṣuvānareṣusamantataḥ |
rāmastānvāramāyāsaśaravarṣeṇarākṣasān || 8 ||
ritānrākṣasāndṛṣṭavāmakarākṣoniśācaraḥ |
krodhānalasamāviṣṭovacanañcedamabravīt || 9 ||
tiṣṭharāma mayāsārdhandvandvayuddhandadāmite |
tyājayiṣyāmiteprāṇān dhanurmuksaiśaśitaiśśaraiḥ || 10 ||
yattadādaṇḍakāraṇyepitaraṃhatavānmama |
tadagrataḥsvakarmasthandṛṣṭavāroṣo'bhivardhate || 11 ||
dahyantedhṛśamaṅgānidurātmanmamarāghava |
yanmayāsi na dṛṣṭastvantasmin kālemahāvane || 12 ||
diṣṭyāsidarśanaṃrāma mamatvamprāptavāniha |
kāṅkṣito'sikṣudhārtasyasiṃhasyevetaromṛgaḥ || 13 ||
adyamadbāṇavegenapretarāḍivaṣayaṅgataḥ |
yetvayānihatāḥśūrāḥsahataiścasameṣyasi || 14 ||
bahunātrakimuktenaśṛṇurāma vacomama |
paśyantusakalālokāstvā, māñcaivaraṇājire || 15 ||
astrairvāgadayāvāpibāhubhyāṃvāmahāhave |
abhyastaṃyenavārāma tenaivayudhivartatām || 16 ||
makarākṣvacaśśrutvārāmodaśarathātmajaḥ |
abravītprahasanvākyamuttarottaravādinam || 17 ||
katthasekiṃvṛthārakṣo bahūnyasadṛśānite |
na raṇeśakyatejetuṃvināyuddhenavāgbhalāt || 18 ||
caturdaśasahasrāṇirakṣasāntvatpitā ca yaḥ |
triśirādūṣaṇaścāpidaṇḍakenihatāmayā || 19 ||
svāśitāstavamāṃsenagṛdhragomāyuvāyasāḥ |
bhaviṣyantyadyavaipāpa tīkṣṇatuṇḍanakhāṅkurāḥ || 20 ||
rāghaveṇaivamuktastumakarākṣomahābalaḥ |
bāṇaughānamucattasmairāghavāyaraṇājire || 21 ||
tānśarān śaravarṣeṇarāmaścicchedanaikadhā |
nipeturbhuvitechinnārukmapuṅkhāssahasraśaḥ || 22 ||
tadyuddhamabhavattatrasametyānyonyamojasā |
khararākṣasaputrasyasūnordhaśarathasya ca || 23 ||
jīmūtayorivākāśeśabdojyātalayostadā |
dhanurmuktaḥsvanotkṛṣṭaśśrūyate ca raṇājire || 24 ||
devadānavagandharvāḥkinnarāścamahoragāḥ |
antarikṣagatāssarvedraṣṭukāmāstadadbhutam || 25 ||
viddhamanyonyagātreṣudviguṇaṃvardhateparam |
kṛtapratikṛtānyonyaṅkurutāntauraṇājire || 26 ||
rāmamuktāṃstubāṇaughān rākṣasastvacchinadraṇe |
rakṣomuktāṃsturāmovainaikathāprācchinaccharaiḥ || 27 ||
bāṇaughairvitatāssarvādiśaścapradiśastathā |
sañchannāvasudhācaivasamantānnaprakāśate || 28 ||
taḥkruddhomahābāhurdhanucśicchedarakṣasaḥ |
aṣṭābhirathanārācaissūtaṃvivyādharāghavaḥ || 29 ||
bhittvārathaṃśarairāmohatvāāśvānapātayat |
virathovasudhāsthaścamakarākṣoniśācaraḥ || 30 ||
tattiṣṭhadvasudhāṃrakṣaśśūlañjagrāhapāṇinā |
trāsanaṃsarvabhūtānāṃyugāntāgnisamaprabham || 31 ||
duravāpaṃ mahacchūlaṃrudradattambhayaṅkaram |
jājvalyamānamākāśesaṃhārāstramivāparam || 32 ||
yandṛṣṭavādevatāḥsarvābhayārtāvidrutādiśaḥ |
vibhrāmyatumahacchūlamprajvalantanniśācaraḥ || 33 ||
sa krodhāprāhiṇottasmairāghavāyamahātmane |
tamāpatantañjvalitaṅkharaputrakarāccyutam || 34 ||
bāṇaitribhirākāśeśūlañcicchedarāghavaḥ |
sacchannonaikathāśūlodivyahāṭakamaṇḍitaḥ || 35 ||
vyaśīryatamaholkevarāmabāṇārditobhuvi |
cchūlannihatandṛṣṭavārāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 36 ||
sādhusāvadhitibhūtānivyāharantinabhogatāḥ |
tandṛṣṭavānihataṃśūlammakarākṣoniśācaraḥ || 37 ||
muṣṭimudyamyakākutsthantiṣṭhatiṣṭheticābravīt |
saḥtandṛṣṭavā'patantaṃvaiprahasyaraghunandanaḥ || 38 ||
pāvakāstrantatorāmassandadhetuśarāsane |
tenāstraṇahataṃrakṣaḥkākutthsenatadāraṇe || 39 ||
sañcinnahṛdayantatrapapāta ca mamāra ca |
dṛṣṭavāterākṣasāssarvemakarākṣasyapātanam || 40 ||
laṅkāmevapradhāvantarāmabāṇabhayārditāḥ |
daśarathanṛpasūnubāṇavegaiḥrajanicarannihataṅkharātmajantam |
dadṛśurathadevatāḥprahṛṣṭāgirimavavajrahataṅkṣitaukīrṇam || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनाशीतितमस्सर्गः ।
निर्गतम्मकराक्षन्तेदृष्टवावानरपुङ्गवाः ।
आप्लुत्यसहसासर्वेयोद्धुकामाव्यवस्थिताः ॥ 1 ॥
ततःप्रवृत्तंसुमहत्तद्युद्धंरोमहर्षणम् ।
निशाचरैःप्लवङ्गानान्देवानान्दानवैरिव ॥ 2 ॥
वृक्षशूलनिपातैश्चशिलापरिघपातनैः ।
अन्योन्यम्मर्दयन्तिस्मतदाकपिनिशाचराः ॥ 3 ॥
शक्तिखडगगदाकुन्तैस्तोमरैश्चनिशाचराः ।
पट्टसैर्भिण्ढिपालैश्चबाणपातैःसमन्ततः ॥ 4 ॥
पाशमुद्गरदण्डैश्चनिखातैश्चापरेस्तथा ।
कदनङ्कपिसिंहानाञ्चक्रुस्तेरजनीचराः ॥ 5 ॥
बाणौघैरर्दिताश्चापिखरपुत्रेणवानराः ।
सम्भ्रान्तमनसस्सर्वेदुद्रुवुर्भयपीडिताः ॥ 6 ॥
तान्दृष्टवाराक्षसास्सर्वेद्रवमाणान्वलीमुखान् ।
नेदुस्तेसिम्हवद्दृष्टाराक्षसाजितकाशिनः ॥ 7 ॥
विद्रवत्सुतदातेषुवानरेषुसमन्ततः ।
रामस्तान्वारमायासशरवर्षेणराक्षसान् ॥ 8 ॥
रितान्राक्षसान्दृष्टवामकराक्षोनिशाचरः ।
क्रोधानलसमाविष्टोवचनञ्चेदमब्रवीत् ॥ 9 ॥
तिष्ठराम मयासार्धन्द्वन्द्वयुद्धन्ददामिते ।
त्याजयिष्यामितेप्राणान् धनुर्मुक्सैशशितैश्शरैः ॥ 10 ॥
यत्तदादण्डकारण्येपितरंहतवान्मम ।
तदग्रतःस्वकर्मस्थन्दृष्टवारोषोऽभिवर्धते ॥ 11 ॥
दह्यन्तेधृशमङ्गानिदुरात्मन्ममराघव ।
यन्मयासि न दृष्टस्त्वन्तस्मिन् कालेमहावने ॥ 12 ॥
दिष्ट्यासिदर्शनंराम ममत्वम्प्राप्तवानिह ।
काङ्क्षितोऽसिक्षुधार्तस्यसिंहस्येवेतरोमृगः ॥ 13 ॥
अद्यमद्बाणवेगेनप्रेतराडिवषयङ्गतः ।
येत्वयानिहताःशूराःसहतैश्चसमेष्यसि ॥ 14 ॥
बहुनात्रकिमुक्तेनशृणुराम वचोमम ।
पश्यन्तुसकलालोकास्त्वा, माञ्चैवरणाजिरे ॥ 15 ॥
अस्त्रैर्वागदयावापिबाहुभ्यांवामहाहवे ।
अभ्यस्तंयेनवाराम तेनैवयुधिवर्तताम् ॥ 16 ॥
मकराक्ष्वचश्श्रुत्वारामोदशरथात्मजः ।
अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यमुत्तरोत्तरवादिनम् ॥ 17 ॥
कत्थसेकिंवृथारक्षो बहून्यसदृशानिते ।
न रणेशक्यतेजेतुंविनायुद्धेनवाग्भलात् ॥ 18 ॥
चतुर्दशसहस्राणिरक्षसान्त्वत्पिता च यः ।
त्रिशिरादूषणश्चापिदण्डकेनिहतामया ॥ 19 ॥
स्वाशितास्तवमांसेनगृध्रगोमायुवायसाः ।
भविष्यन्त्यद्यवैपाप तीक्ष्णतुण्डनखाङ्कुराः ॥ 20 ॥
राघवेणैवमुक्तस्तुमकराक्षोमहाबलः ।
बाणौघानमुचत्तस्मैराघवायरणाजिरे ॥ 21 ॥
तान्शरान् शरवर्षेणरामश्चिच्छेदनैकधा ।
निपेतुर्भुवितेछिन्नारुक्मपुङ्खास्सहस्रशः ॥ 22 ॥
तद्युद्धमभवत्तत्रसमेत्यान्योन्यमोजसा ।
खरराक्षसपुत्रस्यसूनोर्धशरथस्य च ॥ 23 ॥
जीमूतयोरिवाकाशेशब्दोज्यातलयोस्तदा ।
धनुर्मुक्तःस्वनोत्कृष्टश्श्रूयते च रणाजिरे ॥ 24 ॥
देवदानवगन्धर्वाःकिन्नराश्चमहोरगाः ।
अन्तरिक्षगतास्सर्वेद्रष्टुकामास्तदद्भुतम् ॥ 25 ॥
विद्धमन्योन्यगात्रेषुद्विगुणंवर्धतेपरम् ।
कृतप्रतिकृतान्योन्यङ्कुरुतान्तौरणाजिरे ॥ 26 ॥
राममुक्तांस्तुबाणौघान् राक्षसस्त्वच्छिनद्रणे ।
रक्षोमुक्तांस्तुरामोवैनैकथाप्राच्छिनच्छरैः ॥ 27 ॥
बाणौघैर्विततास्सर्वादिशश्चप्रदिशस्तथा ।
सञ्छन्नावसुधाचैवसमन्तान्नप्रकाशते ॥ 28 ॥
तःक्रुद्धोमहाबाहुर्धनुच्शिच्छेदरक्षसः ।
अष्टाभिरथनाराचैस्सूतंविव्याधराघवः ॥ 29 ॥
भित्त्वारथंशरैरामोहत्वाआश्वानपातयत् ।
विरथोवसुधास्थश्चमकराक्षोनिशाचरः ॥ 30 ॥
तत्तिष्ठद्वसुधांरक्षश्शूलञ्जग्राहपाणिना ।
त्रासनंसर्वभूतानांयुगान्ताग्निसमप्रभम् ॥ 31 ॥
दुरवापं महच्छूलंरुद्रदत्तम्भयङ्करम् ।
जाज्वल्यमानमाकाशेसंहारास्त्रमिवापरम् ॥ 32 ॥
यन्दृष्टवादेवताःसर्वाभयार्ताविद्रुतादिशः ।
विभ्राम्यतुमहच्छूलम्प्रज्वलन्तन्निशाचरः ॥ 33 ॥
स क्रोधाप्राहिणोत्तस्मैराघवायमहात्मने ।
तमापतन्तञ्ज्वलितङ्खरपुत्रकराच्च्युतम् ॥ 34 ॥
बाणैत्रिभिराकाशेशूलञ्चिच्छेदराघवः ।
सच्छन्नोनैकथाशूलोदिव्यहाटकमण्डितः ॥ 35 ॥
व्यशीर्यतमहोल्केवरामबाणार्दितोभुवि ।
च्छूलन्निहतन्दृष्टवारामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ 36 ॥
साधुसावधितिभूतानिव्याहरन्तिनभोगताः ।
तन्दृष्टवानिहतंशूलम्मकराक्षोनिशाचरः ॥ 37 ॥
मुष्टिमुद्यम्यकाकुत्स्थन्तिष्ठतिष्ठेतिचाब्रवीत् ।
सःतन्दृष्टवाऽपतन्तंवैप्रहस्यरघुनन्दनः ॥ 38 ॥
पावकास्त्रन्ततोरामस्सन्दधेतुशरासने ।
तेनास्त्रणहतंरक्षःकाकुत्थ्सेनतदारणे ॥ 39 ॥
सञ्चिन्नहृदयन्तत्रपपात च ममार च ।
दृष्टवातेराक्षसास्सर्वेमकराक्षस्यपातनम् ॥ 40 ॥
लङ्कामेवप्रधावन्तरामबाणभयार्दिताः ।
दशरथनृपसूनुबाणवेगैःरजनिचरन्निहतङ्खरात्मजन्तम् ।
ददृशुरथदेवताःप्रहृष्टागिरिमववज्रहतङ्क्षितौकीर्णम् ॥ 41 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonāśītitamassargaḥ |
nirgatammakarākṣantedṛṣṭavāvānarapuṅgavāḥ |
āplutyasahasāsarveyoddhukāmāvyavasthitāḥ || 1 ||
tataḥpravṛttaṃsumahattadyuddhaṃromaharṣaṇam |
niśācaraiḥplavaṅgānāndevānāndānavairiva || 2 ||
vṛkṣaśūlanipātaiścaśilāparighapātanaiḥ |
anyonyammardayantismatadākapiniśācarāḥ || 3 ||
śaktikhaḍagagadākuntaistomaraiścaniśācarāḥ |
paṭṭasairbhiṇḍhipālaiścabāṇapātaiḥsamantataḥ || 4 ||
pāśamudgaradaṇḍaiścanikhātaiścāparestathā |
kadanaṅkapisiṃhānāñcakrusterajanīcarāḥ || 5 ||
bāṇaughairarditāścāpikharaputreṇavānarāḥ |
sambhrāntamanasassarvedudruvurbhayapīḍitāḥ || 6 ||
tāndṛṣṭavārākṣasāssarvedravamāṇānvalīmukhān |
nedustesimhavaddṛṣṭārākṣasājitakāśinaḥ || 7 ||
vidravatsutadāteṣuvānareṣusamantataḥ |
rāmastānvāramāyāsaśaravarṣeṇarākṣasān || 8 ||
ritānrākṣasāndṛṣṭavāmakarākṣoniśācaraḥ |
krodhānalasamāviṣṭovacanañcedamabravīt || 9 ||
tiṣṭharāma mayāsārdhandvandvayuddhandadāmite |
tyājayiṣyāmiteprāṇān dhanurmuksaiśaśitaiśśaraiḥ || 10 ||
yattadādaṇḍakāraṇyepitaraṃhatavānmama |
tadagrataḥsvakarmasthandṛṣṭavāroṣo'bhivardhate || 11 ||
dahyantedhṛśamaṅgānidurātmanmamarāghava |
yanmayāsi na dṛṣṭastvantasmin kālemahāvane || 12 ||
diṣṭyāsidarśanaṃrāma mamatvamprāptavāniha |
kāṅkṣito'sikṣudhārtasyasiṃhasyevetaromṛgaḥ || 13 ||
adyamadbāṇavegenapretarāḍivaṣayaṅgataḥ |
yetvayānihatāḥśūrāḥsahataiścasameṣyasi || 14 ||
bahunātrakimuktenaśṛṇurāma vacomama |
paśyantusakalālokāstvā, māñcaivaraṇājire || 15 ||
astrairvāgadayāvāpibāhubhyāṃvāmahāhave |
abhyastaṃyenavārāma tenaivayudhivartatām || 16 ||
makarākṣvacaśśrutvārāmodaśarathātmajaḥ |
abravītprahasanvākyamuttarottaravādinam || 17 ||
katthasekiṃvṛthārakṣo bahūnyasadṛśānite |
na raṇeśakyatejetuṃvināyuddhenavāgbhalāt || 18 ||
caturdaśasahasrāṇirakṣasāntvatpitā ca yaḥ |
triśirādūṣaṇaścāpidaṇḍakenihatāmayā || 19 ||
svāśitāstavamāṃsenagṛdhragomāyuvāyasāḥ |
bhaviṣyantyadyavaipāpa tīkṣṇatuṇḍanakhāṅkurāḥ || 20 ||
rāghaveṇaivamuktastumakarākṣomahābalaḥ |
bāṇaughānamucattasmairāghavāyaraṇājire || 21 ||
tānśarān śaravarṣeṇarāmaścicchedanaikadhā |
nipeturbhuvitechinnārukmapuṅkhāssahasraśaḥ || 22 ||
tadyuddhamabhavattatrasametyānyonyamojasā |
khararākṣasaputrasyasūnordhaśarathasya ca || 23 ||
jīmūtayorivākāśeśabdojyātalayostadā |
dhanurmuktaḥsvanotkṛṣṭaśśrūyate ca raṇājire || 24 ||
devadānavagandharvāḥkinnarāścamahoragāḥ |
antarikṣagatāssarvedraṣṭukāmāstadadbhutam || 25 ||
viddhamanyonyagātreṣudviguṇaṃvardhateparam |
kṛtapratikṛtānyonyaṅkurutāntauraṇājire || 26 ||
rāmamuktāṃstubāṇaughān rākṣasastvacchinadraṇe |
rakṣomuktāṃsturāmovainaikathāprācchinaccharaiḥ || 27 ||
bāṇaughairvitatāssarvādiśaścapradiśastathā |
sañchannāvasudhācaivasamantānnaprakāśate || 28 ||
taḥkruddhomahābāhurdhanucśicchedarakṣasaḥ |
aṣṭābhirathanārācaissūtaṃvivyādharāghavaḥ || 29 ||
bhittvārathaṃśarairāmohatvāāśvānapātayat |
virathovasudhāsthaścamakarākṣoniśācaraḥ || 30 ||
tattiṣṭhadvasudhāṃrakṣaśśūlañjagrāhapāṇinā |
trāsanaṃsarvabhūtānāṃyugāntāgnisamaprabham || 31 ||
duravāpaṃ mahacchūlaṃrudradattambhayaṅkaram |
jājvalyamānamākāśesaṃhārāstramivāparam || 32 ||
yandṛṣṭavādevatāḥsarvābhayārtāvidrutādiśaḥ |
vibhrāmyatumahacchūlamprajvalantanniśācaraḥ || 33 ||
sa krodhāprāhiṇottasmairāghavāyamahātmane |
tamāpatantañjvalitaṅkharaputrakarāccyutam || 34 ||
bāṇaitribhirākāśeśūlañcicchedarāghavaḥ |
sacchannonaikathāśūlodivyahāṭakamaṇḍitaḥ || 35 ||
vyaśīryatamaholkevarāmabāṇārditobhuvi |
cchūlannihatandṛṣṭavārāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 36 ||
sādhusāvadhitibhūtānivyāharantinabhogatāḥ |
tandṛṣṭavānihataṃśūlammakarākṣoniśācaraḥ || 37 ||
muṣṭimudyamyakākutsthantiṣṭhatiṣṭheticābravīt |
saḥtandṛṣṭavā'patantaṃvaiprahasyaraghunandanaḥ || 38 ||
pāvakāstrantatorāmassandadhetuśarāsane |
tenāstraṇahataṃrakṣaḥkākutthsenatadāraṇe || 39 ||
sañcinnahṛdayantatrapapāta ca mamāra ca |
dṛṣṭavāterākṣasāssarvemakarākṣasyapātanam || 40 ||
laṅkāmevapradhāvantarāmabāṇabhayārditāḥ |
daśarathanṛpasūnubāṇavegaiḥrajanicarannihataṅkharātmajantam |
dadṛśurathadevatāḥprahṛṣṭāgirimavavajrahataṅkṣitaukīrṇam || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.