ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ചതുരശീതിതമസ്സര്ഗഃ ।
രാമമാശ്വാസയാനേതുലക്ഷ്മണേഭ്രാതൃവത്സലേ ।
നിക്ഷിപ്യഗുല്മാന് സ്വസ്ഥാനേതത്രാഗച്ഛദ്വിഭീഷണഃ ॥ 1 ॥
നാനാപ്രഹരണൈര്വീരൈശ്ചതുര്ഭിസ്സചിവൈര്വൃതഃ ।
നീലാഞ്ജനചയാകാരൈര്മാതങ്ഗൈരിവയൂഥപ ॥ 2 ॥
രാഘവം ച മഹാത്മാനമിക്ഷ്വാകുകുലനന്ദനമ് ।
ദദര്ശമോഹമാപന്നംലക്ഷ്മണസ്യാങ്ഗമാശ്രിതമ് ॥ 3 ॥
വ്രീഡിതംശോകസന്തപ്തന്ദൃഷ്ടവാരാമംവിഭീഷണഃ ।
അന്തര്ധുഃഖഏനദീനാത്മാകിമേതദിതിസോഽബ്രവീത് ॥ 4 ॥
വിഭീഷണമുഖന്ദൃഷ്ടവാസുഗ്രീവന്താംശ്ചവാനരാന് ।
ലക്ഷ്മണോവാചമന്ദാര്ഥമിദമ്ബാഷ്പപരിപ്ലുതഃ ॥ 5 ॥
ഹതാഇന്ദ്രജിതാസീതാഇതിശ്രുത്വൈവരാഘവഃ ।
ഹനൂമദ്വചനാത്സൌമ്യതതോമോഹമുപാഗതഃ ॥ 6 ॥
കഥയന്തന്തുസൌമിത്രിംസന്നിവാര്യവിഭീഷണഃ ।
പുഷ്കലാര്ഥമിദംവാക്യംവിസഞ്ജ്ഞംരാമമബ്രവീത് ॥ 7 ॥
മനുജേന്ദ്രാര്ഥരൂപേണയദുക്തതുഹനൂമതാ ।
തദയുക്തമഹമ്മന്യേസാഗരസ്യേവശോഷണമ് ॥ 8 ॥
അഭിപ്രായന്തുജാനാമിരാവണസ്യദുരാത്മനഃ ।
സീതാമ്പ്രതിമഹാബാഹോ ന ച ഘാതങ്കരിഷ്യതി ॥ 9 ॥
യാച്യമാനഃസുബഹുശോമയാഹിതചികീര്ഷുണാ ।
വൈദേഹീമുത്സൃജസ്വേതി ന ച തത്കൃതവാന്വചഃ ॥ 10 ॥
നൈവസാമ്നാ ന ദാനേന ന ഭേദേനകുതോയുധാ ।
സാദ്രഷ്ടുമപിശക്യേതനൈവചാന്യേനകേനചിത് ॥ 11 ॥
വാനരാന്മോഹയിത്വാതുപ്രതിയാതഃ സ രാക്ഷസഃ ।
മയാമയീമ്മഹാബാഹോതാംവിദ്ദിജനകാത്മജാമ് ॥ 12 ॥
ചൈത്യന്നികുമ്ഭിലാന്നാമപ്രാപ്യഹോമങ്കരിഷ്യതി ।
ഹുതവാനുപയാതോഹിദേവൈരപിസവാസവൈഃ ॥ 13 ॥
ദുരാധര്ഷോഭവത്യേഷസങ്ഗ്രാമേരാവണാത്മജഃ ।
തേനമോഹയതാനൂനമേഷാമായാപ്രയോജിതാ ॥ 14 ॥
വിഘ്നമന്വിച്ഛതാതത്രവാനരാണാമ്പരാക്രമേ ।
സസൈന്യാസ്തത്രഗച്ഛാമോയാവത്തന്നസമാപ്യതേ ॥ 15 ॥
ത്യജേമന്നരശാര്ദൂലമിഥ്യാസന്താപഗതമ് ।
സീദതേഹിബലംസര്വന്ദൃഷ്ടവാത്വാംശോകകര്ശിതമ് ॥ 16 ॥
ഇഹത്വംസ്വസ്ഥഹൃദയസ്തിഷ്ഠസത്ത്വസമുച്ഛ്രിതഃ ।
ലക്ഷ്മണമ്പ്രേഷയാസ്മാഭിസ്സഹസൈന്യാനുകര്ഷിഭിഃ ॥ 17 ॥
ഏഷതന്നരശാര്ദൂലോരാവണിന്നിശിതൈശ്ശരൈഃ ।
ത്യാജയിഷ്യതിതത്കര്മതതോവധ്യോഭവിഷ്യതി ॥ 18 ॥
ഏഷ തം നരശാര്ദൂലോ രാവണിം നിശിതൈഃ ശരൈഃ ।
ത്യാജയിഷ്യതി തത്കര്മ തതോ വധ്യോ ഭവിഷ്യതി ॥ 19 ॥
സത്സന്ദിശമഹാബാഹോലക്ഷ്മണംശുഭലക്ഷണമ് ।
രാക്ഷസസ്യവിനാശായവജ്രംവജ്രധരോയഥാ ॥ 20 ॥
മനുജവരന കാലവിപ്രകര്ഷോരിപുനിധനമ്പ്രതിയത്ക്ഷാമോഽദ്യകര്തുമ് ।
ത്വമതിസൃജരിപോര്വധായവാണീമമരരിപോര്മഥനേയഥാമഹേന്ദ്രഃ ॥ 21 ॥
സമാപ്തകര്മാഹി സ രാക്ഷസാധിപോഭവത്യദൃശ്യസ്സമരേസുരാസുരൈഃ ।
യുയുത്സതാതേനസമാപ്തകര്മണാഭവേത്സുരാണാമപിസംശയോമഹാന് ॥ 22 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ചതുരശീതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturaśītitamassargaḥ |
rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale |
nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛtaḥ |
nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa || 2 ||
rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam |
dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam || 3 ||
vrīḍitaṃśokasantaptandṛṣṭavārāmaṃvibhīṣaṇaḥ |
antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt || 4 ||
vibhīṣaṇamukhandṛṣṭavāsugrīvantāṃścavānarān |
lakṣmaṇovācamandārthamidambāṣpapariplutaḥ || 5 ||
hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavaḥ |
hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ || 6 ||
kathayantantusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇaḥ |
puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisañjñaṃrāmamabravīt || 7 ||
manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā |
tadayuktamahammanyesāgarasyevaśoṣaṇam || 8 ||
abhiprāyantujānāmirāvaṇasyadurātmanaḥ |
sītāmpratimahābāho na ca ghātaṅkariṣyati || 9 ||
yācyamānaḥsubahuśomayāhitacikīrṣuṇā |
vaidehīmutsṛjasveti na ca tatkṛtavānvacaḥ || 10 ||
naivasāmnā na dānena na bhedenakutoyudhā |
sādraṣṭumapiśakyetanaivacānyenakenacit || 11 ||
vānarānmohayitvātupratiyātaḥ sa rākṣasaḥ |
mayāmayīmmahābāhotāṃviddijanakātmajām || 12 ||
caityannikumbhilānnāmaprāpyahomaṅkariṣyati |
hutavānupayātohidevairapisavāsavaiḥ || 13 ||
durādharṣobhavatyeṣasaṅgrāmerāvaṇātmajaḥ |
tenamohayatānūnameṣāmāyāprayojitā || 14 ||
vighnamanvicchatātatravānarāṇāmparākrame |
sasainyāstatragacchāmoyāvattannasamāpyate || 15 ||
tyajemannaraśārdūlamithyāsantāpagatam |
sīdatehibalaṃsarvandṛṣṭavātvāṃśokakarśitam || 16 ||
ihatvaṃsvasthahṛdayastiṣṭhasattvasamucchritaḥ |
lakṣmaṇampreṣayāsmābhissahasainyānukarṣibhiḥ || 17 ||
eṣatannaraśārdūlorāvaṇinniśitaiśśaraiḥ |
tyājayiṣyatitatkarmatatovadhyobhaviṣyati || 18 ||
eṣa taṃ naraśārdūlo rāvaṇiṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
tyājayiṣyati tatkarma tato vadhyo bhaviṣyati || 19 ||
satsandiśamahābāholakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
rākṣasasyavināśāyavajraṃvajradharoyathā || 20 ||
manujavarana kālaviprakarṣoripunidhanampratiyatkṣāmo'dyakartum |
tvamatisṛjariporvadhāyavāṇīmamararipormathaneyathāmahendraḥ || 21 ||
samāptakarmāhi sa rākṣasādhipobhavatyadṛśyassamaresurāsuraiḥ |
yuyutsatātenasamāptakarmaṇābhavetsurāṇāmapisaṃśayomahān || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुरशीतितमस्सर्गः ।
राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले ।
निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ॥ 1 ॥
नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृतः ।
नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ॥ 2 ॥
राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।
ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ॥ 3 ॥
व्रीडितंशोकसन्तप्तन्दृष्टवारामंविभीषणः ।
अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ॥ 4 ॥
विभीषणमुखन्दृष्टवासुग्रीवन्तांश्चवानरान् ।
लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदम्बाष्पपरिप्लुतः ॥ 5 ॥
हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः ।
हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ॥ 6 ॥
कथयन्तन्तुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः ।
पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसञ्ज्ञंराममब्रवीत् ॥ 7 ॥
मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता ।
तदयुक्तमहम्मन्येसागरस्येवशोषणम् ॥ 8 ॥
अभिप्रायन्तुजानामिरावणस्यदुरात्मनः ।
सीताम्प्रतिमहाबाहो न च घातङ्करिष्यति ॥ 9 ॥
याच्यमानःसुबहुशोमयाहितचिकीर्षुणा ।
वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत्कृतवान्वचः ॥ 10 ॥
नैवसाम्ना न दानेन न भेदेनकुतोयुधा ।
साद्रष्टुमपिशक्येतनैवचान्येनकेनचित् ॥ 11 ॥
वानरान्मोहयित्वातुप्रतियातः स राक्षसः ।
मयामयीम्महाबाहोतांविद्दिजनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
चैत्यन्निकुम्भिलान्नामप्राप्यहोमङ्करिष्यति ।
हुतवानुपयातोहिदेवैरपिसवासवैः ॥ 13 ॥
दुराधर्षोभवत्येषसङ्ग्रामेरावणात्मजः ।
तेनमोहयतानूनमेषामायाप्रयोजिता ॥ 14 ॥
विघ्नमन्विच्छतातत्रवानराणाम्पराक्रमे ।
ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ॥ 15 ॥
त्यजेमन्नरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।
सीदतेहिबलंसर्वन्दृष्टवात्वांशोककर्शितम् ॥ 16 ॥
इहत्वंस्वस्थहृदयस्तिष्ठसत्त्वसमुच्छ्रितः ।
लक्ष्मणम्प्रेषयास्माभिस्सहसैन्यानुकर्षिभिः ॥ 17 ॥
एषतन्नरशार्दूलोरावणिन्निशितैश्शरैः ।
त्याजयिष्यतितत्कर्मततोवध्योभविष्यति ॥ 18 ॥
एष तं नरशार्दूलो रावणिं निशितैः शरैः ।
त्याजयिष्यति तत्कर्म ततो वध्यो भविष्यति ॥ 19 ॥
सत्सन्दिशमहाबाहोलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
राक्षसस्यविनाशायवज्रंवज्रधरोयथा ॥ 20 ॥
मनुजवरन कालविप्रकर्षोरिपुनिधनम्प्रतियत्क्षामोऽद्यकर्तुम् ।
त्वमतिसृजरिपोर्वधायवाणीममररिपोर्मथनेयथामहेन्द्रः ॥ 21 ॥
समाप्तकर्माहि स राक्षसाधिपोभवत्यदृश्यस्समरेसुरासुरैः ।
युयुत्सतातेनसमाप्तकर्मणाभवेत्सुराणामपिसंशयोमहान् ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुरशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha caturaśītitamassargaḥ |
rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale |
nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ || 1 ||
nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛtaḥ |
nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa || 2 ||
rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam |
dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam || 3 ||
vrīḍitaṃśokasantaptandṛṣṭavārāmaṃvibhīṣaṇaḥ |
antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt || 4 ||
vibhīṣaṇamukhandṛṣṭavāsugrīvantāṃścavānarān |
lakṣmaṇovācamandārthamidambāṣpapariplutaḥ || 5 ||
hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavaḥ |
hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ || 6 ||
kathayantantusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇaḥ |
puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisañjñaṃrāmamabravīt || 7 ||
manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā |
tadayuktamahammanyesāgarasyevaśoṣaṇam || 8 ||
abhiprāyantujānāmirāvaṇasyadurātmanaḥ |
sītāmpratimahābāho na ca ghātaṅkariṣyati || 9 ||
yācyamānaḥsubahuśomayāhitacikīrṣuṇā |
vaidehīmutsṛjasveti na ca tatkṛtavānvacaḥ || 10 ||
naivasāmnā na dānena na bhedenakutoyudhā |
sādraṣṭumapiśakyetanaivacānyenakenacit || 11 ||
vānarānmohayitvātupratiyātaḥ sa rākṣasaḥ |
mayāmayīmmahābāhotāṃviddijanakātmajām || 12 ||
caityannikumbhilānnāmaprāpyahomaṅkariṣyati |
hutavānupayātohidevairapisavāsavaiḥ || 13 ||
durādharṣobhavatyeṣasaṅgrāmerāvaṇātmajaḥ |
tenamohayatānūnameṣāmāyāprayojitā || 14 ||
vighnamanvicchatātatravānarāṇāmparākrame |
sasainyāstatragacchāmoyāvattannasamāpyate || 15 ||
tyajemannaraśārdūlamithyāsantāpagatam |
sīdatehibalaṃsarvandṛṣṭavātvāṃśokakarśitam || 16 ||
ihatvaṃsvasthahṛdayastiṣṭhasattvasamucchritaḥ |
lakṣmaṇampreṣayāsmābhissahasainyānukarṣibhiḥ || 17 ||
eṣatannaraśārdūlorāvaṇinniśitaiśśaraiḥ |
tyājayiṣyatitatkarmatatovadhyobhaviṣyati || 18 ||
eṣa taṃ naraśārdūlo rāvaṇiṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
tyājayiṣyati tatkarma tato vadhyo bhaviṣyati || 19 ||
satsandiśamahābāholakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
rākṣasasyavināśāyavajraṃvajradharoyathā || 20 ||
manujavarana kālaviprakarṣoripunidhanampratiyatkṣāmo'dyakartum |
tvamatisṛjariporvadhāyavāṇīmamararipormathaneyathāmahendraḥ || 21 ||
samāptakarmāhi sa rākṣasādhipobhavatyadṛśyassamaresurāsuraiḥ |
yuyutsatātenasamāptakarmaṇābhavetsurāṇāmapisaṃśayomahān || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.