ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
ഏതച്ഛ്രുത്വാശുഭംവാക്യമ്പിതാമഹസമീരിതമ് ।
അങ്കേനാദായവൈദേഹിമുത്പപാതവിഭാവസുഃ ॥ 1 ॥
നവിധൂയാഥചിതാന്താന്തുവൈദേഹീംഹവ്യവാഹനഃ ।
ഉത്തസ്ഥൌമൂര്തിമാനാശുഗൃഹീത്വാജനകാത്മജാമ് ॥ 2 ॥
തരുണാദിത്യസങ്കാശന്തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണാമ് ।
രക്താമ്ബരധരാമ്ബാലാംസീലകുഞ്ചിതമൂര്ഥജാമ് ॥ 3 ॥
അക്ലിഷ്ടമാല്യാഭരണാന്തഥാരൂപാമനിന്ദിതാമ് ।
ദദൌരാമായവൈദേഹീമങ്കേകൃത്വാവിഭാവസുഃ ॥ 4 ॥
അബ്രവീത്തുതദാരാമംസാക്ഷീലോകസ്യപാവകഃ ।
ഏഷാതേരാമ വൈദേഹീപാപമസ്യാം ന വിദ്യതേ ॥ 5 ॥
നൈവവാചാ ന മനസാനൈവബുദ്ധ്യാ ന ചക്ഷുഷാ ।
സുവൃത്താവൃത്തശൌണ്ഡീരന ത്വാമത്യചരച്ഛുഭാ ॥ 6 ॥
രാവണേനാപനീതൈഷാവീര്യോസതിക്തേനരക്ഷസാ ।
ത്വയാവിരഹിതാദീനാവിവശാനിര്ജനാദ്വനാത് ॥ 7 ॥
രുദ്ധാചാന്തഃപുരേഗുപ്താത്വച്ഛിത്താത്വത്പരായണാ ।
രക്ഷിതാരാക്ഷസീഭിശ്ചഘോരാഭിര്ഘോരബുദ്ധിഭിഃ ॥ 8 ॥
പ്രലോഭ്യമാനാവിവിധമ്ഭര്ത്സ്യമാനാ ച മൈഥിലീ ।
നാചിന്തയതതദ്രക്ഷസ്ത്വദ്ഗതേനാന്തരാത്മനാ ॥ 9 ॥
വിശുദ്ധഭാവാന്നിഷ്പാപാമ്പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വമൈഥിലീമ് ।
ന കിഞ്ചിരഭിധാതവ്യാഅഹമാജ്ഞാപയാമിതേ ॥ 10 ॥
തതഃപ്രീതിമാനാരാമഃശ്രുത്യൈവംവദതാംവരഃ ।
ദധ്യൌമുഹൂര്തന്ധര്മാത്മാബാഷ്പവ്യാകുലലോചനഃ ॥ 11 ॥
ഏവമുക്തോമഹാതേജാധൃതിമാന്ദൃഢവിക്രമഃ ।
ഉവാചത്രിദശശ്രേഷ്ഠംരാമോധര്മഭൃതാംവരഃ ॥ 12 ॥
അവശ്യന്ത്രിഷുലോകേഷു ന സീതാപാപമര്ഹതി ।
ദീര്ഘകാലോഷിതാഹീയംരാവണാന്തഃപുരേശുഭാ ॥ 13 ॥
ബാലിശോഖലുകാമാത്മാരാമോദശരഥാത്മജഃ ।
ഇതിവക്ഷ്യന്തിമാംസന്തോജാനകീമവിശോധ്യഹി ॥ 14 ॥
അനന്യഹൃദയാമ്ഭക്താമ്മച്ചിത്തപരിവര്തിനീമ് ।
അഹമപ്യവഗച്ഛാമിമൈഥിലീഞ്ജനകാത്മജാമ് ॥ 15 ॥
ഇമാമപിവിശാലാക്ഷീംരക്ഷിതാംസ്വേനതേജസാ ।
രാവണോനാതിവര്തേതവേലാമിവമഹോദധിഃ ॥ 16 ॥
പ്രത്യയാര്ഥന്തുലോകാനാന്ത്രയാണാംസത്യസംശ്രയഃ ।
ഉപേക്ഷേചാപിവൈദേഹീമ്പ്രവിശന്തീംഹുതാശനമ് ॥ 17 ॥
ന ഹിശക്തഃസുദുഷ്ടാത്മാമനസാപിഹിമൈഥിലീമ് ।
പ്രധര്ഷയിതുമപ്രാപ്യാന്ദീപ്താമഗ്നിശിഖാമിവ ॥ 18 ॥
നേയമര്ഹതിചൈശ്വര്യംരാവണാന്തഃപുരേശുഭാ ।
അനന്യാഹിമയാസീതാഭാസ്കരേണപ്രഭായഥാ ॥ 19 ॥
വിശുദ്ധാത്രിഷുലോകേഷുമൈഥിലീജനകാത്മജാ ।
ന വിഹാതുമ്മയാശക്യാകീര്തിരാത്വവതായഥാ ॥ 20 ॥
അവശ്യം ച മയാകാര്യംസര്വേഷാംവോവചോഹിതമ് ।
സ്നിഗ്ധാനാംലോകനാധാനാമേവം ച വദതാംഹിതമ് ॥ 21 ॥
ഇത്യേവമ്വിജയീമഹാബലഃപ്രശസ്യമാനഃസ്വകൃതേനകര്മണാ ।
സമേത്യരാമഃപ്രിയയാമഹായശാഃസുഖംസുഖാര്ഹോഽനുബഭൂവരാഘവഃ ॥ 22 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകവിംശത്യധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यम्पितामहसमीरितम् ।
अङ्केनादायवैदेहिमुत्पपातविभावसुः ॥ 1 ॥
नविधूयाथचितान्तान्तुवैदेहींहव्यवाहनः ।
उत्तस्थौमूर्तिमानाशुगृहीत्वाजनकात्मजाम् ॥ 2 ॥
तरुणादित्यसङ्काशन्तप्तकाञ्चनभूषणाम् ।
रक्ताम्बरधराम्बालांसीलकुञ्चितमूर्थजाम् ॥ 3 ॥
अक्लिष्टमाल्याभरणान्तथारूपामनिन्दिताम् ।
ददौरामायवैदेहीमङ्केकृत्वाविभावसुः ॥ 4 ॥
अब्रवीत्तुतदारामंसाक्षीलोकस्यपावकः ।
एषातेराम वैदेहीपापमस्यां न विद्यते ॥ 5 ॥
नैववाचा न मनसानैवबुद्ध्या न चक्षुषा ।
सुवृत्तावृत्तशौण्डीरन त्वामत्यचरच्छुभा ॥ 6 ॥
रावणेनापनीतैषावीर्योसतिक्तेनरक्षसा ।
त्वयाविरहितादीनाविवशानिर्जनाद्वनात् ॥ 7 ॥
रुद्धाचान्तःपुरेगुप्तात्वच्छित्तात्वत्परायणा ।
रक्षिताराक्षसीभिश्चघोराभिर्घोरबुद्धिभिः ॥ 8 ॥
प्रलोभ्यमानाविविधम्भर्त्स्यमाना च मैथिली ।
नाचिन्तयततद्रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ 9 ॥
विशुद्धभावान्निष्पापाम्प्रतिगृह्णीष्वमैथिलीम् ।
न किञ्चिरभिधातव्याअहमाज्ञापयामिते ॥ 10 ॥
ततःप्रीतिमानारामःश्रुत्यैवंवदतांवरः ।
दध्यौमुहूर्तन्धर्मात्माबाष्पव्याकुललोचनः ॥ 11 ॥
एवमुक्तोमहातेजाधृतिमान्दृढविक्रमः ।
उवाचत्रिदशश्रेष्ठंरामोधर्मभृतांवरः ॥ 12 ॥
अवश्यन्त्रिषुलोकेषु न सीतापापमर्हति ।
दीर्घकालोषिताहीयंरावणान्तःपुरेशुभा ॥ 13 ॥
बालिशोखलुकामात्मारामोदशरथात्मजः ।
इतिवक्ष्यन्तिमांसन्तोजानकीमविशोध्यहि ॥ 14 ॥
अनन्यहृदयाम्भक्ताम्मच्चित्तपरिवर्तिनीम् ।
अहमप्यवगच्छामिमैथिलीञ्जनकात्मजाम् ॥ 15 ॥
इमामपिविशालाक्षींरक्षितांस्वेनतेजसा ।
रावणोनातिवर्तेतवेलामिवमहोदधिः ॥ 16 ॥
प्रत्ययार्थन्तुलोकानान्त्रयाणांसत्यसंश्रयः ।
उपेक्षेचापिवैदेहीम्प्रविशन्तींहुताशनम् ॥ 17 ॥
न हिशक्तःसुदुष्टात्मामनसापिहिमैथिलीम् ।
प्रधर्षयितुमप्राप्यान्दीप्तामग्निशिखामिव ॥ 18 ॥
नेयमर्हतिचैश्वर्यंरावणान्तःपुरेशुभा ।
अनन्याहिमयासीताभास्करेणप्रभायथा ॥ 19 ॥
विशुद्धात्रिषुलोकेषुमैथिलीजनकात्मजा ।
न विहातुम्मयाशक्याकीर्तिरात्ववतायथा ॥ 20 ॥
अवश्यं च मयाकार्यंसर्वेषांवोवचोहितम् ।
स्निग्धानांलोकनाधानामेवं च वदतांहितम् ॥ 21 ॥
इत्येवम्विजयीमहाबलःप्रशस्यमानःस्वकृतेनकर्मणा ।
समेत्यरामःप्रिययामहायशाःसुखंसुखार्होऽनुबभूवराघवः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
etacchrutvāśubhaṃvākyampitāmahasamīritam |
aṅkenādāyavaidehimutpapātavibhāvasuḥ || 1 ||
navidhūyāthacitāntāntuvaidehīṃhavyavāhanaḥ |
uttasthaumūrtimānāśugṛhītvājanakātmajām || 2 ||
taruṇādityasaṅkāśantaptakāñcanabhūṣaṇām |
raktāmbaradharāmbālāṃsīlakuñcitamūrthajām || 3 ||
akliṣṭamālyābharaṇāntathārūpāmaninditām |
dadaurāmāyavaidehīmaṅkekṛtvāvibhāvasuḥ || 4 ||
abravīttutadārāmaṃsākṣīlokasyapāvakaḥ |
eṣāterāma vaidehīpāpamasyāṃ na vidyate || 5 ||
naivavācā na manasānaivabuddhyā na cakṣuṣā |
suvṛttāvṛttaśauṇḍīrana tvāmatyacaracchubhā || 6 ||
rāvaṇenāpanītaiṣāvīryosatiktenarakṣasā |
tvayāvirahitādīnāvivaśānirjanādvanāt || 7 ||
ruddhācāntaḥpureguptātvacchittātvatparāyaṇā |
rakṣitārākṣasībhiścaghorābhirghorabuddhibhiḥ || 8 ||
pralobhyamānāvividhambhartsyamānā ca maithilī |
nācintayatatadrakṣastvadgatenāntarātmanā || 9 ||
viśuddhabhāvānniṣpāpāmpratigṛhṇīṣvamaithilīm |
na kiñcirabhidhātavyāahamājñāpayāmite || 10 ||
tataḥprītimānārāmaḥśrutyaivaṃvadatāṃvaraḥ |
dadhyaumuhūrtandharmātmābāṣpavyākulalocanaḥ || 11 ||
evamuktomahātejādhṛtimāndṛḍhavikramaḥ |
uvācatridaśaśreṣṭhaṃrāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 12 ||
avaśyantriṣulokeṣu na sītāpāpamarhati |
dīrghakāloṣitāhīyaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā || 13 ||
bāliśokhalukāmātmārāmodaśarathātmajaḥ |
itivakṣyantimāṃsantojānakīmaviśodhyahi || 14 ||
ananyahṛdayāmbhaktāmmaccittaparivartinīm |
ahamapyavagacchāmimaithilīñjanakātmajām || 15 ||
imāmapiviśālākṣīṃrakṣitāṃsvenatejasā |
rāvaṇonātivartetavelāmivamahodadhiḥ || 16 ||
pratyayārthantulokānāntrayāṇāṃsatyasaṃśrayaḥ |
upekṣecāpivaidehīmpraviśantīṃhutāśanam || 17 ||
na hiśaktaḥsuduṣṭātmāmanasāpihimaithilīm |
pradharṣayitumaprāpyāndīptāmagniśikhāmiva || 18 ||
neyamarhaticaiśvaryaṃrāvaṇāntaḥpureśubhā |
ananyāhimayāsītābhāskareṇaprabhāyathā || 19 ||
viśuddhātriṣulokeṣumaithilījanakātmajā |
na vihātummayāśakyākīrtirātvavatāyathā || 20 ||
avaśyaṃ ca mayākāryaṃsarveṣāṃvovacohitam |
snigdhānāṃlokanādhānāmevaṃ ca vadatāṃhitam || 21 ||
ityevamvijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsvakṛtenakarmaṇā |
sametyarāmaḥpriyayāmahāyaśāḥsukhaṃsukhārho'nubabhūvarāghavaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.