ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതസ്തമക്ഷോഭ്യബലംലങ്കാധിപതയേചരാഃ ।
സുവേലേരാഘവംശൈലേനിവിഷ്ടമ്പ്രത്യവേദയന് ॥ 1 ॥
ചാരാണാംരാവണശ്ശ്രുത്വാപ്രാപ്തംരാമമ്മഹാബലമ് ।
ജാതോദ്വേഗോഽഭവത്കിഞ്ചിത്സചിവാനിദമബ്രവീത് ॥ 2 ॥
മന്ത്രിണശ്ശീഘ്രമായാന്തുസര്വേവൈസുസമാഹിതാഃ ।
അയന്നോമന്ത്രകാലോഹിസമ്പ്രപ്താഇതിരാക്ഷസാഃ ॥ 3 ॥
തസ്യതദ്വചനംശ്രുത്വാമന്ത്രിണോഽഭ്യാഗമന് ദ്രുതമ് ।
തതസ്സമന്ത്രയാമാസരാക്ഷസൈസ്സചിവൈസ്സഹ ॥ 4 ॥
മന്ത്രയിത്വാസദുര്ധര്ഷഃക്ഷമംയത്സമനന്തരമ് ।
വിസര്ജയിത്വാസചിവാന്പ്രവിവേശസ്വമാലയമ് ॥ 5 ॥
തതോരാക്ഷസമാഹൂയവിദ്യുജ്ജിഹ്വമ്മഹാബലമ് ।
മായാവിദമ്മഹാമായഃപ്രാവിശദ്യത്രമൈഥിലീ ॥ 6 ॥
വിദ്യുജ്ജിഹ്വഞ്ചമായാജ്ഞമബ്രവീദ്രാക്ഷസാധിപഃ ।
മോഹയിഷ്യാവഹേസീതാമ്മായയാജനകാത്മജാമ് ॥ 7 ॥
ശിരോമായാമയങ്ഗൃഹ്യരാഘവസ്യനിശാചരഃ ।
ത്വമ്മാംസമുതിഷ്ഠസ്വമഹച്ചസശരന്ധനുഃ ॥ 8 ॥
ഏവമുക്തസ്തഥേത്യാഹവിദ്യുജ്ജിഹ്വോനിശാചരഃ ।
ദര്ശയാമാസതാമ്മായാംസുപ്രയുക്താംസരാവണേ ॥ 9 ॥
തസ്യതുഷ്ടോഽഭവദ്രാജാപ്രദദൌചവിഭൂഷണമ് ।
അശോകവനികായാന്തുസീതാദര്ശനലാലസഃ ।
വൈരൃതാനാമധിപതിസ്സംവിവേശമഹാബലഃ ॥ 10 ॥
തതോദീനാമദൈന്യാര്ഹാന്ദദര്ശധനദാനുജഃ ॥ 11 ॥
അധോമുഖീംശോകപരാമുപവിഷ്ടാമ്മഹീതലേ ।
ഭര്താരമേവധ്യായന്തീമശോകവവികാങ്ഗതാമ് ॥ 12 ॥
ഉപാസ്യമാനാങ്ഘോരാഭീരാക്ഷസീഭിരിതസ്തതഃ ।
ഉപസൃത്യതതസ്സീതാമ്പ്രഹര്ഷന്നാമകീര്തയന് ॥ 13 ॥
ഇദഞ്ചവചനന്ധൃഷ്ടമുവാചജനകാത്മജാമ് ।
സാന്ത്വ്യമാനാമയാഭദ്രേയമുപാശ്രിത്യവല്ഗസേ ।
ഖരഹന്താസതേഭര്താരാഘവസ്സമരേഹതഃ ॥ 14 ॥
ഛിന്നന്തേസര്വതോമൂലന്ദര്പസ്തേനിഹതോമയാ ।
വ്യസനേനാത്മനസ്സീതേ മമഭാര്യാഭവിഷ്യസി ॥ 15 ॥
വിസൃജേമാമ്മതിമ്മൂഢേഃ കിമ്മൃതേനകരിഷ്യസി ।
ഭവസ്വഭദ്രേഃ ഭാര്യാണാംസര്വേസാമീശ്വരീമമ ॥ 16 ॥
അല്പപുണ്യേഃ നിവൃത്താര്ഥേഃ മൂഢേഃ പണ്ഡിതമാനിനിഃ ।
ശൃണുഭര്തൃവധംസീതേഃ ഘോരംവൃത്രവധംയഥാ ॥ 17 ॥
സമായാതസ്സമുദ്രാന്തമ്മാംഹന്തുങ്കിലരാഘവഃ ।
വാനരേന്ദ്രപ്രണീതേനബലേനമഹതാവൃതഃ ॥ 18 ॥
സന്നിവിഷ്ടസ്സമുദ്രസ്യപീഡ്യതീരമഥോത്തരമ് ।
ബലേനമഹതാരാമോവ്രജത്യസ്തന്ദിവാകരേ ॥ 19 ॥
അഥാധ്വനിപരിശ്രാന്തമര്ധരാത്രേസ്ഥിതമ്ബലമ് ।
സുഖസുപ്തംസമാസാദ്യചാരിത്രമ്പ്രഥമഞ്ചരൈഃ ॥ 20 ॥
തത്പ്രഹസ്തപ്രണീതേനബലേനമഹതാമമ ।
ബലമസ്യഹതംരാത്രൌയത്രരാമസ്സലക്ഷ്മണഃ ॥ 21 ॥
പട്ടസാന്പരിഘാംശ്ചക്രാന്ദണ്ഡാന്മഹായശാന് ।
ബാണജാലാനിശൂലാനിഭാസ്വരാന്കൂടമുദ്ഗരാന് ॥ 22 ॥
യഷ്ടീശ്ചതോമരാന് ശക്തീശ്ചക്രാണിമുസലാനിച ।
ഉദ്യമ്യോദ്യമ്യരക്ഷോഭിര്വാനരേഷുനിപാതിതാമ് ॥ 23 ॥
അഥസുപ്തസ്യരാമസ്യപ്രഹസ്തേനപ്രമാഥിനാ ।
അസക്തങ്കൃതഹസ്തേനശിരശ്ഛിന്നമ്മഹാസിനാ ॥ 24 ॥
വിഭീഷണസ്സമുത്പത്യനിഗൃഹീതോയദൃച്ഛയാ ।
ദിശഃപ്രവ്രാജിതസ്സര്വൈസ്സര്ലക്ഷ്മണഃപ്ലവഗൈസ്സഹാ ॥ 25 ॥
സുഗ്രീവോഗ്രീനയാസീതേഭഗ്നയാപ്ലവഗാധിപഃ ।
നിരസ്തഹനുകശ്ശേതേഹനുമാന്രാക്ഷസൈര്ഹതഃ ॥ 26 ॥
ജാമ്ബവാനഥജാനുഭ്യാമുത്പതന്നിഹതോയുധി ।
പട്ടസൈര്ബഹുഭിശ്ഛിന്നോനികൃത്തഃപാദപോയഥാ ॥ 27 ॥
മൈന്ദശ്ചദ്വിവിദശ്ചോഭൌനിഹതൌവാനരര്ഷഭൌ ॥ 28 ॥
നിശ്ശ്വസന്തൌരുദന്തൌചരുധിരേണസമുക്ഷിതൌ ।
അസിനാവ്യായതൌഛിന്നൌമധ്യേഹ്യരിനിഷൂദനൌ ॥ 29 ॥
അനുതിഷ്ഠതിമേദിന്യാമ്പനസഃപനസോയഥാ ॥ 30 ॥
നാരാചൈര്ബഹുഭിശ്ചിന്നശ്ശേതേദര്യാന്ദരീമുഖഃ ।
കുമുദസ്തുമഹാതേജാനിഷ്കൂജന്സായകൈഃ കൃതഃ ॥ 31 ॥
അങ്ഗദോബഹുഭിശ്ഛിന്നശ്ശരൈരാസാദ്യരാക്ഷസൈഃ ।
പതിതോരുധിരോദ്ഗാരീക്ഷിതൌനിപതിതാങ്ഗദഃ ॥ 32 ॥
ഹരയോമഥിതാനാഗൈരഥജാതൈസ്തഥാപരേ ।
ശയിതാമൃദിതാശ്ചാശ്വൈര്യായുവേഗൈരിവാമ്ബുദാഃ ॥ 33 ॥
പ്രഹൃതാശ്ചപരേത്രസ്താഹസ്യമാനാജഘന്യതഃ ।
അഭിദ്രുതാസ്തുരക്ഷോഭിസ്സിംഹൈരിവമഹാദ്വിപാഃ ॥ 34 ॥
സാഗരേപതിതാഃകേചിത്കേചിഗ്ദഗനമാശ്രിതാഃ ।
ഋക്ഷാവൃക്ഷാനുപാരൂഢാവാനരീംവൃത്തിമാശ്രിതാഃ ॥ 35 ॥
സാഗരസ്യചതീരേഷുശൈലേഷുചവനേഷുച ।
പിങ്ഗലാസ്തേവിരൂപാക്ഷൈര്ബഹുഭിര്ബഹവോഹതാഃ ॥ 36 ॥
ഏവന്തവഹതോഭര്താസസൈന്യോമമസേനയാ ।
ക്ഷതജാര്ദ്രംരജോധ്വസ്തമിദഞ്ചസ്യാഹൃതംശിരഃ ॥ 37 ॥
തതഃപരമദുര്ധര്ഷോരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ।
സീതായാമുപശന്ത്യാംരാക്ഷസീമിദമബ്രവീത് ॥ 38 ॥
രാക്ഷസങ്ക്രൂരകര്മാണംവിദ്യുജ്ജിഹ്വന്ത്വമാനയ ।
യേനതദ്രാഘവശിരസ്സങ്ഗ്രാമാത്സ്വയമാഹൃതമ് ॥ 39 ॥
വിദ്യുജ്ജിഹ്വസ്തതോഗൃഹ്യശിരസ്തത്സശരാസനമ് ।
പ്രണാമംശിരസാകൃത്വാരാവണസ്യാഗ്രതസ്ഥിതഃ ॥ 40 ॥
തമബ്രവീത്തതോരാജാരാവണോരാക്ഷസംസ്ഥിതമ് ।
വിദ്യുജ്ജിഹ്വമ്മഹാജിഹ്വംസമീപപരിവര്തിനമ് ॥ 41 ॥
അഗ്രതഃകുരുസീതായാശ്ശീഘ്രന്ദാശരധേശശിരഃ ।
അവസ്ഥാമ്പശ്ചിമാമ്ഭര്തുഃകൃപണാസാധുപശ്യതു ॥ 42 ॥
ഏവമുക്തന്തുതദ്രക്ഷശശിരസ്തത്പ്രിയദര്ശനമ് ।
ഉപനിക്ഷിപ്യസീതായാഃക്ഷിപ്രമന്തരധീയത ॥ 43 ॥
രാവണശ്ചാപിചിക്ഷേപഭസ്വരങ്കാര്മുകമ്മഹത് ।
ത്രിഷുലോകേഷുവിഖ്യാതംസീതാമിദമുവാചഹ ॥ 44 ॥
ഇദന്തുതവരാമസ്യകാര്മുകഞ്ജ്യാസമായുതമ് ।
ഇഹപ്രഹസ്തേനാനീതംഹത്വാതന്നിശിമാനുഷമ് ॥ 45 ॥
സവിദ്യുജ്ജിഹ്വേനസഹൈവതച്ഛിരോധനുശ്ചഭൂമൌവിനികീര്യരാവണഃ ।
വിദേഹരാജസ്യസുതാംയശസ്വിനീന്തതോഽബ്രവീത്താമ്ഭവമേവശാനുഗാ ॥ 46 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
tatastamakṣobhyabalaṃlaṅkādhipatayecarāḥ |
suvelerāghavaṃśaileniviṣṭampratyavedayan || 1 ||
cārāṇāṃrāvaṇaśśrutvāprāptaṃrāmammahābalam |
jātodvego'bhavatkiñcitsacivānidamabravīt || 2 ||
mantriṇaśśīghramāyāntusarvevaisusamāhitāḥ |
ayannomantrakālohisampraptāitirākṣasāḥ || 3 ||
tasyatadvacanaṃśrutvāmantriṇo'bhyāgaman drutam |
tatassamantrayāmāsarākṣasaissacivaissaha || 4 ||
mantrayitvāsadurdharṣaḥkṣamaṃyatsamanantaram |
visarjayitvāsacivānpraviveśasvamālayam || 5 ||
tatorākṣasamāhūyavidyujjihvammahābalam |
māyāvidammahāmāyaḥprāviśadyatramaithilī || 6 ||
vidyujjihvañcamāyājñamabravīdrākṣasādhipaḥ |
mohayiṣyāvahesītāmmāyayājanakātmajām || 7 ||
śiromāyāmayaṅgṛhyarāghavasyaniśācaraḥ |
tvammāṃsamutiṣṭhasvamahaccasaśarandhanuḥ || 8 ||
evamuktastathetyāhavidyujjihvoniśācaraḥ |
darśayāmāsatāmmāyāṃsuprayuktāṃsarāvaṇe || 9 ||
tasyatuṣṭo'bhavadrājāpradadaucavibhūṣaṇam |
aśokavanikāyāntusītādarśanalālasaḥ |
vairṛtānāmadhipatissaṃviveśamahābalaḥ || 10 ||
tatodīnāmadainyārhāndadarśadhanadānujaḥ || 11 ||
adhomukhīṃśokaparāmupaviṣṭāmmahītale |
bhartāramevadhyāyantīmaśokavavikāṅgatām || 12 ||
upāsyamānāṅghorābhīrākṣasībhiritastataḥ |
upasṛtyatatassītāmpraharṣannāmakīrtayan || 13 ||
idañcavacanandhṛṣṭamuvācajanakātmajām |
sāntvyamānāmayābhadreyamupāśrityavalgase |
kharahantāsatebhartārāghavassamarehataḥ || 14 ||
chinnantesarvatomūlandarpastenihatomayā |
vyasanenātmanassīte mamabhāryābhaviṣyasi || 15 ||
visṛjemāmmatimmūḍheḥ kimmṛtenakariṣyasi |
bhavasvabhadreḥ bhāryāṇāṃsarvesāmīśvarīmama || 16 ||
alpapuṇyeḥ nivṛttārtheḥ mūḍheḥ paṇḍitamāniniḥ |
śṛṇubhartṛvadhaṃsīteḥ ghoraṃvṛtravadhaṃyathā || 17 ||
samāyātassamudrāntammāṃhantuṅkilarāghavaḥ |
vānarendrapraṇītenabalenamahatāvṛtaḥ || 18 ||
sanniviṣṭassamudrasyapīḍyatīramathottaram |
balenamahatārāmovrajatyastandivākare || 19 ||
athādhvanipariśrāntamardharātresthitambalam |
sukhasuptaṃsamāsādyacāritramprathamañcaraiḥ || 20 ||
tatprahastapraṇītenabalenamahatāmama |
balamasyahataṃrātrauyatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 21 ||
paṭṭasānparighāṃścakrāndaṇḍānmahāyaśān |
bāṇajālāniśūlānibhāsvarānkūṭamudgarān || 22 ||
yaṣṭīścatomarān śaktīścakrāṇimusalānica |
udyamyodyamyarakṣobhirvānareṣunipātitām || 23 ||
athasuptasyarāmasyaprahastenapramāthinā |
asaktaṅkṛtahastenaśiraśchinnammahāsinā || 24 ||
vibhīṣaṇassamutpatyanigṛhītoyadṛcchayā |
diśaḥpravrājitassarvaissarlakṣmaṇaḥplavagaissahā || 25 ||
sugrīvogrīnayāsītebhagnayāplavagādhipaḥ |
nirastahanukaśśetehanumānrākṣasairhataḥ || 26 ||
jāmbavānathajānubhyāmutpatannihatoyudhi |
paṭṭasairbahubhiśchinnonikṛttaḥpādapoyathā || 27 ||
maindaścadvividaścobhaunihatauvānararṣabhau || 28 ||
niśśvasantaurudantaucarudhireṇasamukṣitau |
asināvyāyatauchinnaumadhyehyariniṣūdanau || 29 ||
anutiṣṭhatimedinyāmpanasaḥpanasoyathā || 30 ||
nārācairbahubhiścinnaśśetedaryāndarīmukhaḥ |
kumudastumahātejāniṣkūjansāyakaiḥ kṛtaḥ || 31 ||
aṅgadobahubhiśchinnaśśarairāsādyarākṣasaiḥ |
patitorudhirodgārīkṣitaunipatitāṅgadaḥ || 32 ||
harayomathitānāgairathajātaistathāpare |
śayitāmṛditāścāśvairyāyuvegairivāmbudāḥ || 33 ||
prahṛtāścaparetrastāhasyamānājaghanyataḥ |
abhidrutāsturakṣobhissiṃhairivamahādvipāḥ || 34 ||
sāgarepatitāḥkecitkecigdaganamāśritāḥ |
ṛkṣāvṛkṣānupārūḍhāvānarīṃvṛttimāśritāḥ || 35 ||
sāgarasyacatīreṣuśaileṣucavaneṣuca |
piṅgalāstevirūpākṣairbahubhirbahavohatāḥ || 36 ||
evantavahatobhartāsasainyomamasenayā |
kṣatajārdraṃrajodhvastamidañcasyāhṛtaṃśiraḥ || 37 ||
tataḥparamadurdharṣorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
sītāyāmupaśantyāṃrākṣasīmidamabravīt || 38 ||
rākṣasaṅkrūrakarmāṇaṃvidyujjihvantvamānaya |
yenatadrāghavaśirassaṅgrāmātsvayamāhṛtam || 39 ||
vidyujjihvastatogṛhyaśirastatsaśarāsanam |
praṇāmaṃśirasākṛtvārāvaṇasyāgratasthitaḥ || 40 ||
tamabravīttatorājārāvaṇorākṣasaṃsthitam |
vidyujjihvammahājihvaṃsamīpaparivartinam || 41 ||
agrataḥkurusītāyāśśīghrandāśaradheśaśiraḥ |
avasthāmpaścimāmbhartuḥkṛpaṇāsādhupaśyatu || 42 ||
evamuktantutadrakṣaśaśirastatpriyadarśanam |
upanikṣipyasītāyāḥkṣipramantaradhīyata || 43 ||
rāvaṇaścāpicikṣepabhasvaraṅkārmukammahat |
triṣulokeṣuvikhyātaṃsītāmidamuvācaha || 44 ||
idantutavarāmasyakārmukañjyāsamāyutam |
ihaprahastenānītaṃhatvātanniśimānuṣam || 45 ||
savidyujjihvenasahaivatacchirodhanuścabhūmauvinikīryarāvaṇaḥ |
videharājasyasutāṃyaśasvinīntato'bravīttāmbhavamevaśānugā || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकत्रिंशस्सर्गः ।
ततस्तमक्षोभ्यबलंलङ्काधिपतयेचराः ।
सुवेलेराघवंशैलेनिविष्टम्प्रत्यवेदयन् ॥ 1 ॥
चाराणांरावणश्श्रुत्वाप्राप्तंरामम्महाबलम् ।
जातोद्वेगोऽभवत्किञ्चित्सचिवानिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
मन्त्रिणश्शीघ्रमायान्तुसर्वेवैसुसमाहिताः ।
अयन्नोमन्त्रकालोहिसम्प्रप्ताइतिराक्षसाः ॥ 3 ॥
तस्यतद्वचनंश्रुत्वामन्त्रिणोऽभ्यागमन् द्रुतम् ।
ततस्समन्त्रयामासराक्षसैस्सचिवैस्सह ॥ 4 ॥
मन्त्रयित्वासदुर्धर्षःक्षमंयत्समनन्तरम् ।
विसर्जयित्वासचिवान्प्रविवेशस्वमालयम् ॥ 5 ॥
ततोराक्षसमाहूयविद्युज्जिह्वम्महाबलम् ।
मायाविदम्महामायःप्राविशद्यत्रमैथिली ॥ 6 ॥
विद्युज्जिह्वञ्चमायाज्ञमब्रवीद्राक्षसाधिपः ।
मोहयिष्यावहेसीताम्माययाजनकात्मजाम् ॥ 7 ॥
शिरोमायामयङ्गृह्यराघवस्यनिशाचरः ।
त्वम्मांसमुतिष्ठस्वमहच्चसशरन्धनुः ॥ 8 ॥
एवमुक्तस्तथेत्याहविद्युज्जिह्वोनिशाचरः ।
दर्शयामासताम्मायांसुप्रयुक्तांसरावणे ॥ 9 ॥
तस्यतुष्टोऽभवद्राजाप्रददौचविभूषणम् ।
अशोकवनिकायान्तुसीतादर्शनलालसः ।
वैरृतानामधिपतिस्संविवेशमहाबलः ॥ 10 ॥
ततोदीनामदैन्यार्हान्ददर्शधनदानुजः ॥ 11 ॥
अधोमुखींशोकपरामुपविष्टाम्महीतले ।
भर्तारमेवध्यायन्तीमशोकवविकाङ्गताम् ॥ 12 ॥
उपास्यमानाङ्घोराभीराक्षसीभिरितस्ततः ।
उपसृत्यततस्सीताम्प्रहर्षन्नामकीर्तयन् ॥ 13 ॥
इदञ्चवचनन्धृष्टमुवाचजनकात्मजाम् ।
सान्त्व्यमानामयाभद्रेयमुपाश्रित्यवल्गसे ।
खरहन्तासतेभर्ताराघवस्समरेहतः ॥ 14 ॥
छिन्नन्तेसर्वतोमूलन्दर्पस्तेनिहतोमया ।
व्यसनेनात्मनस्सीते ममभार्याभविष्यसि ॥ 15 ॥
विसृजेमाम्मतिम्मूढेः किम्मृतेनकरिष्यसि ।
भवस्वभद्रेः भार्याणांसर्वेसामीश्वरीमम ॥ 16 ॥
अल्पपुण्येः निवृत्तार्थेः मूढेः पण्डितमानिनिः ।
शृणुभर्तृवधंसीतेः घोरंवृत्रवधंयथा ॥ 17 ॥
समायातस्समुद्रान्तम्मांहन्तुङ्किलराघवः ।
वानरेन्द्रप्रणीतेनबलेनमहतावृतः ॥ 18 ॥
सन्निविष्टस्समुद्रस्यपीड्यतीरमथोत्तरम् ।
बलेनमहतारामोव्रजत्यस्तन्दिवाकरे ॥ 19 ॥
अथाध्वनिपरिश्रान्तमर्धरात्रेस्थितम्बलम् ।
सुखसुप्तंसमासाद्यचारित्रम्प्रथमञ्चरैः ॥ 20 ॥
तत्प्रहस्तप्रणीतेनबलेनमहतामम ।
बलमस्यहतंरात्रौयत्ररामस्सलक्ष्मणः ॥ 21 ॥
पट्टसान्परिघांश्चक्रान्दण्डान्महायशान् ।
बाणजालानिशूलानिभास्वरान्कूटमुद्गरान् ॥ 22 ॥
यष्टीश्चतोमरान् शक्तीश्चक्राणिमुसलानिच ।
उद्यम्योद्यम्यरक्षोभिर्वानरेषुनिपातिताम् ॥ 23 ॥
अथसुप्तस्यरामस्यप्रहस्तेनप्रमाथिना ।
असक्तङ्कृतहस्तेनशिरश्छिन्नम्महासिना ॥ 24 ॥
विभीषणस्समुत्पत्यनिगृहीतोयदृच्छया ।
दिशःप्रव्राजितस्सर्वैस्सर्लक्ष्मणःप्लवगैस्सहा ॥ 25 ॥
सुग्रीवोग्रीनयासीतेभग्नयाप्लवगाधिपः ।
निरस्तहनुकश्शेतेहनुमान्राक्षसैर्हतः ॥ 26 ॥
जाम्बवानथजानुभ्यामुत्पतन्निहतोयुधि ।
पट्टसैर्बहुभिश्छिन्नोनिकृत्तःपादपोयथा ॥ 27 ॥
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौनिहतौवानरर्षभौ ॥ 28 ॥
निश्श्वसन्तौरुदन्तौचरुधिरेणसमुक्षितौ ।
असिनाव्यायतौछिन्नौमध्येह्यरिनिषूदनौ ॥ 29 ॥
अनुतिष्ठतिमेदिन्याम्पनसःपनसोयथा ॥ 30 ॥
नाराचैर्बहुभिश्चिन्नश्शेतेदर्यान्दरीमुखः ।
कुमुदस्तुमहातेजानिष्कूजन्सायकैः कृतः ॥ 31 ॥
अङ्गदोबहुभिश्छिन्नश्शरैरासाद्यराक्षसैः ।
पतितोरुधिरोद्गारीक्षितौनिपतिताङ्गदः ॥ 32 ॥
हरयोमथितानागैरथजातैस्तथापरे ।
शयितामृदिताश्चाश्वैर्यायुवेगैरिवाम्बुदाः ॥ 33 ॥
प्रहृताश्चपरेत्रस्ताहस्यमानाजघन्यतः ।
अभिद्रुतास्तुरक्षोभिस्सिंहैरिवमहाद्विपाः ॥ 34 ॥
सागरेपतिताःकेचित्केचिग्दगनमाश्रिताः ।
ऋक्षावृक्षानुपारूढावानरींवृत्तिमाश्रिताः ॥ 35 ॥
सागरस्यचतीरेषुशैलेषुचवनेषुच ।
पिङ्गलास्तेविरूपाक्षैर्बहुभिर्बहवोहताः ॥ 36 ॥
एवन्तवहतोभर्ताससैन्योममसेनया ।
क्षतजार्द्रंरजोध्वस्तमिदञ्चस्याहृतंशिरः ॥ 37 ॥
ततःपरमदुर्धर्षोरावणोराक्षसेश्वरः ।
सीतायामुपशन्त्यांराक्षसीमिदमब्रवीत् ॥ 38 ॥
राक्षसङ्क्रूरकर्माणंविद्युज्जिह्वन्त्वमानय ।
येनतद्राघवशिरस्सङ्ग्रामात्स्वयमाहृतम् ॥ 39 ॥
विद्युज्जिह्वस्ततोगृह्यशिरस्तत्सशरासनम् ।
प्रणामंशिरसाकृत्वारावणस्याग्रतस्थितः ॥ 40 ॥
तमब्रवीत्ततोराजारावणोराक्षसंस्थितम् ।
विद्युज्जिह्वम्महाजिह्वंसमीपपरिवर्तिनम् ॥ 41 ॥
अग्रतःकुरुसीतायाश्शीघ्रन्दाशरधेशशिरः ।
अवस्थाम्पश्चिमाम्भर्तुःकृपणासाधुपश्यतु ॥ 42 ॥
एवमुक्तन्तुतद्रक्षशशिरस्तत्प्रियदर्शनम् ।
उपनिक्षिप्यसीतायाःक्षिप्रमन्तरधीयत ॥ 43 ॥
रावणश्चापिचिक्षेपभस्वरङ्कार्मुकम्महत् ।
त्रिषुलोकेषुविख्यातंसीतामिदमुवाचह ॥ 44 ॥
इदन्तुतवरामस्यकार्मुकञ्ज्यासमायुतम् ।
इहप्रहस्तेनानीतंहत्वातन्निशिमानुषम् ॥ 45 ॥
सविद्युज्जिह्वेनसहैवतच्छिरोधनुश्चभूमौविनिकीर्यरावणः ।
विदेहराजस्यसुतांयशस्विनीन्ततोऽब्रवीत्ताम्भवमेवशानुगा ॥ 46 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
tatastamakṣobhyabalaṃlaṅkādhipatayecarāḥ |
suvelerāghavaṃśaileniviṣṭampratyavedayan || 1 ||
cārāṇāṃrāvaṇaśśrutvāprāptaṃrāmammahābalam |
jātodvego'bhavatkiñcitsacivānidamabravīt || 2 ||
mantriṇaśśīghramāyāntusarvevaisusamāhitāḥ |
ayannomantrakālohisampraptāitirākṣasāḥ || 3 ||
tasyatadvacanaṃśrutvāmantriṇo'bhyāgaman drutam |
tatassamantrayāmāsarākṣasaissacivaissaha || 4 ||
mantrayitvāsadurdharṣaḥkṣamaṃyatsamanantaram |
visarjayitvāsacivānpraviveśasvamālayam || 5 ||
tatorākṣasamāhūyavidyujjihvammahābalam |
māyāvidammahāmāyaḥprāviśadyatramaithilī || 6 ||
vidyujjihvañcamāyājñamabravīdrākṣasādhipaḥ |
mohayiṣyāvahesītāmmāyayājanakātmajām || 7 ||
śiromāyāmayaṅgṛhyarāghavasyaniśācaraḥ |
tvammāṃsamutiṣṭhasvamahaccasaśarandhanuḥ || 8 ||
evamuktastathetyāhavidyujjihvoniśācaraḥ |
darśayāmāsatāmmāyāṃsuprayuktāṃsarāvaṇe || 9 ||
tasyatuṣṭo'bhavadrājāpradadaucavibhūṣaṇam |
aśokavanikāyāntusītādarśanalālasaḥ |
vairṛtānāmadhipatissaṃviveśamahābalaḥ || 10 ||
tatodīnāmadainyārhāndadarśadhanadānujaḥ || 11 ||
adhomukhīṃśokaparāmupaviṣṭāmmahītale |
bhartāramevadhyāyantīmaśokavavikāṅgatām || 12 ||
upāsyamānāṅghorābhīrākṣasībhiritastataḥ |
upasṛtyatatassītāmpraharṣannāmakīrtayan || 13 ||
idañcavacanandhṛṣṭamuvācajanakātmajām |
sāntvyamānāmayābhadreyamupāśrityavalgase |
kharahantāsatebhartārāghavassamarehataḥ || 14 ||
chinnantesarvatomūlandarpastenihatomayā |
vyasanenātmanassīte mamabhāryābhaviṣyasi || 15 ||
visṛjemāmmatimmūḍheḥ kimmṛtenakariṣyasi |
bhavasvabhadreḥ bhāryāṇāṃsarvesāmīśvarīmama || 16 ||
alpapuṇyeḥ nivṛttārtheḥ mūḍheḥ paṇḍitamāniniḥ |
śṛṇubhartṛvadhaṃsīteḥ ghoraṃvṛtravadhaṃyathā || 17 ||
samāyātassamudrāntammāṃhantuṅkilarāghavaḥ |
vānarendrapraṇītenabalenamahatāvṛtaḥ || 18 ||
sanniviṣṭassamudrasyapīḍyatīramathottaram |
balenamahatārāmovrajatyastandivākare || 19 ||
athādhvanipariśrāntamardharātresthitambalam |
sukhasuptaṃsamāsādyacāritramprathamañcaraiḥ || 20 ||
tatprahastapraṇītenabalenamahatāmama |
balamasyahataṃrātrauyatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 21 ||
paṭṭasānparighāṃścakrāndaṇḍānmahāyaśān |
bāṇajālāniśūlānibhāsvarānkūṭamudgarān || 22 ||
yaṣṭīścatomarān śaktīścakrāṇimusalānica |
udyamyodyamyarakṣobhirvānareṣunipātitām || 23 ||
athasuptasyarāmasyaprahastenapramāthinā |
asaktaṅkṛtahastenaśiraśchinnammahāsinā || 24 ||
vibhīṣaṇassamutpatyanigṛhītoyadṛcchayā |
diśaḥpravrājitassarvaissarlakṣmaṇaḥplavagaissahā || 25 ||
sugrīvogrīnayāsītebhagnayāplavagādhipaḥ |
nirastahanukaśśetehanumānrākṣasairhataḥ || 26 ||
jāmbavānathajānubhyāmutpatannihatoyudhi |
paṭṭasairbahubhiśchinnonikṛttaḥpādapoyathā || 27 ||
maindaścadvividaścobhaunihatauvānararṣabhau || 28 ||
niśśvasantaurudantaucarudhireṇasamukṣitau |
asināvyāyatauchinnaumadhyehyariniṣūdanau || 29 ||
anutiṣṭhatimedinyāmpanasaḥpanasoyathā || 30 ||
nārācairbahubhiścinnaśśetedaryāndarīmukhaḥ |
kumudastumahātejāniṣkūjansāyakaiḥ kṛtaḥ || 31 ||
aṅgadobahubhiśchinnaśśarairāsādyarākṣasaiḥ |
patitorudhirodgārīkṣitaunipatitāṅgadaḥ || 32 ||
harayomathitānāgairathajātaistathāpare |
śayitāmṛditāścāśvairyāyuvegairivāmbudāḥ || 33 ||
prahṛtāścaparetrastāhasyamānājaghanyataḥ |
abhidrutāsturakṣobhissiṃhairivamahādvipāḥ || 34 ||
sāgarepatitāḥkecitkecigdaganamāśritāḥ |
ṛkṣāvṛkṣānupārūḍhāvānarīṃvṛttimāśritāḥ || 35 ||
sāgarasyacatīreṣuśaileṣucavaneṣuca |
piṅgalāstevirūpākṣairbahubhirbahavohatāḥ || 36 ||
evantavahatobhartāsasainyomamasenayā |
kṣatajārdraṃrajodhvastamidañcasyāhṛtaṃśiraḥ || 37 ||
tataḥparamadurdharṣorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
sītāyāmupaśantyāṃrākṣasīmidamabravīt || 38 ||
rākṣasaṅkrūrakarmāṇaṃvidyujjihvantvamānaya |
yenatadrāghavaśirassaṅgrāmātsvayamāhṛtam || 39 ||
vidyujjihvastatogṛhyaśirastatsaśarāsanam |
praṇāmaṃśirasākṛtvārāvaṇasyāgratasthitaḥ || 40 ||
tamabravīttatorājārāvaṇorākṣasaṃsthitam |
vidyujjihvammahājihvaṃsamīpaparivartinam || 41 ||
agrataḥkurusītāyāśśīghrandāśaradheśaśiraḥ |
avasthāmpaścimāmbhartuḥkṛpaṇāsādhupaśyatu || 42 ||
evamuktantutadrakṣaśaśirastatpriyadarśanam |
upanikṣipyasītāyāḥkṣipramantaradhīyata || 43 ||
rāvaṇaścāpicikṣepabhasvaraṅkārmukammahat |
triṣulokeṣuvikhyātaṃsītāmidamuvācaha || 44 ||
idantutavarāmasyakārmukañjyāsamāyutam |
ihaprahastenānītaṃhatvātanniśimānuṣam || 45 ||
savidyujjihvenasahaivatacchirodhanuścabhūmauvinikīryarāvaṇaḥ |
videharājasyasutāṃyaśasvinīntato'bravīttāmbhavamevaśānugā || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.