ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத ஏகத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ததஸ்தமக்ஷோப்யபலம்லங்காதிபதயேசராஃ ।
ஸுவேலேராகவம்ஶைலேநிவிஷ்டம்ப்ரத்யவேதயந் ॥ 1 ॥
சாராணாம்ராவணஶ்ஶ்ருத்வாப்ராப்தம்ராமம்மஹாபலம் ।
ஜாதோத்வேகோऽபவத்கிஞ்சித்ஸசிவாநிதமப்ரவீத் ॥ 2 ॥
மந்த்ரிணஶ்ஶீக்ரமாயாந்துஸர்வேவைஸுஸமாஹிதாஃ ।
அயந்நோமந்த்ரகாலோஹிஸம்ப்ரப்தாஇதிராக்ஷஸாஃ ॥ 3 ॥
தஸ்யதத்வசநம்ஶ்ருத்வாமந்த்ரிணோऽப்யாகமந் த்ருதம் ।
ததஸ்ஸமந்த்ரயாமாஸராக்ஷஸைஸ்ஸசிவைஸ்ஸஹ ॥ 4 ॥
மந்த்ரயித்வாஸதுர்தர்ஷஃக்ஷமம்யத்ஸமநந்தரம் ।
விஸர்ஜயித்வாஸசிவாந்ப்ரவிவேஶஸ்வமாலயம் ॥ 5 ॥
ததோராக்ஷஸமாஹூயவித்யுஜ்ஜிஹ்வம்மஹாபலம் ।
மாயாவிதம்மஹாமாயஃப்ராவிஶத்யத்ரமைதிலீ ॥ 6 ॥
வித்யுஜ்ஜிஹ்வஞ்சமாயாஜ்ஞமப்ரவீத்ராக்ஷஸாதிபஃ ।
மோஹயிஷ்யாவஹேஸீதாம்மாயயாஜநகாத்மஜாம் ॥ 7 ॥
ஶிரோமாயாமயங்க்ரு'ஹ்யராகவஸ்யநிஶாசரஃ ।
த்வம்மாம்ஸமுதிஷ்டஸ்வமஹச்சஸஶரந்தநுஃ ॥ 8 ॥
ஏவமுக்தஸ்ததேத்யாஹவித்யுஜ்ஜிஹ்வோநிஶாசரஃ ।
தர்ஶயாமாஸதாம்மாயாம்ஸுப்ரயுக்தாம்ஸராவணே ॥ 9 ॥
தஸ்யதுஷ்டோऽபவத்ராஜாப்ரததௌசவிபூஷணம் ।
அஶோகவநிகாயாந்துஸீதாதர்ஶநலாலஸஃ ।
வைர்ரு'தாநாமதிபதிஸ்ஸம்விவேஶமஹாபலஃ ॥ 10 ॥
ததோதீநாமதைந்யார்ஹாந்ததர்ஶதநதாநுஜஃ ॥ 11 ॥
அதோமுகீம்ஶோகபராமுபவிஷ்டாம்மஹீதலே ।
பர்தாரமேவத்யாயந்தீமஶோகவவிகாங்கதாம் ॥ 12 ॥
உபாஸ்யமாநாங்கோராபீராக்ஷஸீபிரிதஸ்ததஃ ।
உபஸ்ரு'த்யததஸ்ஸீதாம்ப்ரஹர்ஷந்நாமகீர்தயந் ॥ 13 ॥
இதஞ்சவசநந்த்ரு'ஷ்டமுவாசஜநகாத்மஜாம் ।
ஸாந்த்வ்யமாநாமயாபத்ரேயமுபாஶ்ரித்யவல்கஸே ।
கரஹந்தாஸதேபர்தாராகவஸ்ஸமரேஹதஃ ॥ 14 ॥
சிந்நந்தேஸர்வதோமூலந்தர்பஸ்தேநிஹதோமயா ।
வ்யஸநேநாத்மநஸ்ஸீதே மமபார்யாபவிஷ்யஸி ॥ 15 ॥
விஸ்ரு'ஜேமாம்மதிம்மூடேஃ கிம்ம்ரு'தேநகரிஷ்யஸி ।
பவஸ்வபத்ரேஃ பார்யாணாம்ஸர்வேஸாமீஶ்வரீமம ॥ 16 ॥
அல்பபுண்யேஃ நிவ்ரு'த்தார்தேஃ மூடேஃ பண்டிதமாநிநிஃ ।
ஶ்ரு'ணுபர்த்ரு'வதம்ஸீதேஃ கோரம்வ்ரு'த்ரவதம்யதா ॥ 17 ॥
ஸமாயாதஸ்ஸமுத்ராந்தம்மாம்ஹந்துங்கிலராகவஃ ।
வாநரேந்த்ரப்ரணீதேநபலேநமஹதாவ்ரு'தஃ ॥ 18 ॥
ஸந்நிவிஷ்டஸ்ஸமுத்ரஸ்யபீட்யதீரமதோத்தரம் ।
பலேநமஹதாராமோவ்ரஜத்யஸ்தந்திவாகரே ॥ 19 ॥
அதாத்வநிபரிஶ்ராந்தமர்தராத்ரேஸ்திதம்பலம் ।
ஸுகஸுப்தம்ஸமாஸாத்யசாரித்ரம்ப்ரதமஞ்சரைஃ ॥ 20 ॥
தத்ப்ரஹஸ்தப்ரணீதேநபலேநமஹதாமம ।
பலமஸ்யஹதம்ராத்ரௌயத்ரராமஸ்ஸலக்ஷ்மணஃ ॥ 21 ॥
பட்டஸாந்பரிகாம்ஶ்சக்ராந்தண்டாந்மஹாயஶாந் ।
பாணஜாலாநிஶூலாநிபாஸ்வராந்கூடமுத்கராந் ॥ 22 ॥
யஷ்டீஶ்சதோமராந் ஶக்தீஶ்சக்ராணிமுஸலாநிச ।
உத்யம்யோத்யம்யரக்ஷோபிர்வாநரேஷுநிபாதிதாம் ॥ 23 ॥
அதஸுப்தஸ்யராமஸ்யப்ரஹஸ்தேநப்ரமாதிநா ।
அஸக்தங்க்ரு'தஹஸ்தேநஶிரஶ்சிந்நம்மஹாஸிநா ॥ 24 ॥
விபீஷணஸ்ஸமுத்பத்யநிக்ரு'ஹீதோயத்ரு'ச்சயா ।
திஶஃப்ரவ்ராஜிதஸ்ஸர்வைஸ்ஸர்லக்ஷ்மணஃப்லவகைஸ்ஸஹா ॥ 25 ॥
ஸுக்ரீவோக்ரீநயாஸீதேபக்நயாப்லவகாதிபஃ ।
நிரஸ்தஹநுகஶ்ஶேதேஹநுமாந்ராக்ஷஸைர்ஹதஃ ॥ 26 ॥
ஜாம்பவாநதஜாநுப்யாமுத்பதந்நிஹதோயுதி ।
பட்டஸைர்பஹுபிஶ்சிந்நோநிக்ரு'த்தஃபாதபோயதா ॥ 27 ॥
மைந்தஶ்சத்விவிதஶ்சோபௌநிஹதௌவாநரர்ஷபௌ ॥ 28 ॥
நிஶ்ஶ்வஸந்தௌருதந்தௌசருதிரேணஸமுக்ஷிதௌ ।
அஸிநாவ்யாயதௌசிந்நௌமத்யேஹ்யரிநிஷூதநௌ ॥ 29 ॥
அநுதிஷ்டதிமேதிந்யாம்பநஸஃபநஸோயதா ॥ 30 ॥
நாராசைர்பஹுபிஶ்சிந்நஶ்ஶேதேதர்யாந்தரீமுகஃ ।
குமுதஸ்துமஹாதேஜாநிஷ்கூஜந்ஸாயகைஃ க்ரு'தஃ ॥ 31 ॥
அங்கதோபஹுபிஶ்சிந்நஶ்ஶரைராஸாத்யராக்ஷஸைஃ ।
பதிதோருதிரோத்காரீக்ஷிதௌநிபதிதாங்கதஃ ॥ 32 ॥
ஹரயோமதிதாநாகைரதஜாதைஸ்ததாபரே ।
ஶயிதாம்ரு'திதாஶ்சாஶ்வைர்யாயுவேகைரிவாம்புதாஃ ॥ 33 ॥
ப்ரஹ்ரு'தாஶ்சபரேத்ரஸ்தாஹஸ்யமாநாஜகந்யதஃ ।
அபித்ருதாஸ்துரக்ஷோபிஸ்ஸிம்ஹைரிவமஹாத்விபாஃ ॥ 34 ॥
ஸாகரேபதிதாஃகேசித்கேசிக்தகநமாஶ்ரிதாஃ ।
ரு'க்ஷாவ்ரு'க்ஷாநுபாரூடாவாநரீம்வ்ரு'த்திமாஶ்ரிதாஃ ॥ 35 ॥
ஸாகரஸ்யசதீரேஷுஶைலேஷுசவநேஷுச ।
பிங்கலாஸ்தேவிரூபாக்ஷைர்பஹுபிர்பஹவோஹதாஃ ॥ 36 ॥
ஏவந்தவஹதோபர்தாஸஸைந்யோமமஸேநயா ।
க்ஷதஜார்த்ரம்ரஜோத்வஸ்தமிதஞ்சஸ்யாஹ்ரு'தம்ஶிரஃ ॥ 37 ॥
ததஃபரமதுர்தர்ஷோராவணோராக்ஷஸேஶ்வரஃ ।
ஸீதாயாமுபஶந்த்யாம்ராக்ஷஸீமிதமப்ரவீத் ॥ 38 ॥
ராக்ஷஸங்க்ரூரகர்மாணம்வித்யுஜ்ஜிஹ்வந்த்வமாநய ।
யேநதத்ராகவஶிரஸ்ஸங்க்ராமாத்ஸ்வயமாஹ்ரு'தம் ॥ 39 ॥
வித்யுஜ்ஜிஹ்வஸ்ததோக்ரு'ஹ்யஶிரஸ்தத்ஸஶராஸநம் ।
ப்ரணாமம்ஶிரஸாக்ரு'த்வாராவணஸ்யாக்ரதஸ்திதஃ ॥ 40 ॥
தமப்ரவீத்ததோராஜாராவணோராக்ஷஸம்ஸ்திதம் ।
வித்யுஜ்ஜிஹ்வம்மஹாஜிஹ்வம்ஸமீபபரிவர்திநம் ॥ 41 ॥
அக்ரதஃகுருஸீதாயாஶ்ஶீக்ரந்தாஶரதேஶஶிரஃ ।
அவஸ்தாம்பஶ்சிமாம்பர்துஃக்ரு'பணாஸாதுபஶ்யது ॥ 42 ॥
ஏவமுக்தந்துதத்ரக்ஷஶஶிரஸ்தத்ப்ரியதர்ஶநம் ।
உபநிக்ஷிப்யஸீதாயாஃக்ஷிப்ரமந்தரதீயத ॥ 43 ॥
ராவணஶ்சாபிசிக்ஷேபபஸ்வரங்கார்முகம்மஹத் ।
த்ரிஷுலோகேஷுவிக்யாதம்ஸீதாமிதமுவாசஹ ॥ 44 ॥
இதந்துதவராமஸ்யகார்முகஞ்ஜ்யாஸமாயுதம் ।
இஹப்ரஹஸ்தேநாநீதம்ஹத்வாதந்நிஶிமாநுஷம் ॥ 45 ॥
ஸவித்யுஜ்ஜிஹ்வேநஸஹைவதச்சிரோதநுஶ்சபூமௌவிநிகீர்யராவணஃ ।
விதேஹராஜஸ்யஸுதாம்யஶஸ்விநீந்ததோऽப்ரவீத்தாம்பவமேவஶாநுகா ॥ 46 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே ஏகத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
tatastamakṣobhyabalaṃlaṅkādhipatayecarāḥ |
suvelerāghavaṃśaileniviṣṭampratyavedayan || 1 ||
cārāṇāṃrāvaṇaśśrutvāprāptaṃrāmammahābalam |
jātodvego'bhavatkiñcitsacivānidamabravīt || 2 ||
mantriṇaśśīghramāyāntusarvevaisusamāhitāḥ |
ayannomantrakālohisampraptāitirākṣasāḥ || 3 ||
tasyatadvacanaṃśrutvāmantriṇo'bhyāgaman drutam |
tatassamantrayāmāsarākṣasaissacivaissaha || 4 ||
mantrayitvāsadurdharṣaḥkṣamaṃyatsamanantaram |
visarjayitvāsacivānpraviveśasvamālayam || 5 ||
tatorākṣasamāhūyavidyujjihvammahābalam |
māyāvidammahāmāyaḥprāviśadyatramaithilī || 6 ||
vidyujjihvañcamāyājñamabravīdrākṣasādhipaḥ |
mohayiṣyāvahesītāmmāyayājanakātmajām || 7 ||
śiromāyāmayaṅgṛhyarāghavasyaniśācaraḥ |
tvammāṃsamutiṣṭhasvamahaccasaśarandhanuḥ || 8 ||
evamuktastathetyāhavidyujjihvoniśācaraḥ |
darśayāmāsatāmmāyāṃsuprayuktāṃsarāvaṇe || 9 ||
tasyatuṣṭo'bhavadrājāpradadaucavibhūṣaṇam |
aśokavanikāyāntusītādarśanalālasaḥ |
vairṛtānāmadhipatissaṃviveśamahābalaḥ || 10 ||
tatodīnāmadainyārhāndadarśadhanadānujaḥ || 11 ||
adhomukhīṃśokaparāmupaviṣṭāmmahītale |
bhartāramevadhyāyantīmaśokavavikāṅgatām || 12 ||
upāsyamānāṅghorābhīrākṣasībhiritastataḥ |
upasṛtyatatassītāmpraharṣannāmakīrtayan || 13 ||
idañcavacanandhṛṣṭamuvācajanakātmajām |
sāntvyamānāmayābhadreyamupāśrityavalgase |
kharahantāsatebhartārāghavassamarehataḥ || 14 ||
chinnantesarvatomūlandarpastenihatomayā |
vyasanenātmanassīte mamabhāryābhaviṣyasi || 15 ||
visṛjemāmmatimmūḍheḥ kimmṛtenakariṣyasi |
bhavasvabhadreḥ bhāryāṇāṃsarvesāmīśvarīmama || 16 ||
alpapuṇyeḥ nivṛttārtheḥ mūḍheḥ paṇḍitamāniniḥ |
śṛṇubhartṛvadhaṃsīteḥ ghoraṃvṛtravadhaṃyathā || 17 ||
samāyātassamudrāntammāṃhantuṅkilarāghavaḥ |
vānarendrapraṇītenabalenamahatāvṛtaḥ || 18 ||
sanniviṣṭassamudrasyapīḍyatīramathottaram |
balenamahatārāmovrajatyastandivākare || 19 ||
athādhvanipariśrāntamardharātresthitambalam |
sukhasuptaṃsamāsādyacāritramprathamañcaraiḥ || 20 ||
tatprahastapraṇītenabalenamahatāmama |
balamasyahataṃrātrauyatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 21 ||
paṭṭasānparighāṃścakrāndaṇḍānmahāyaśān |
bāṇajālāniśūlānibhāsvarānkūṭamudgarān || 22 ||
yaṣṭīścatomarān śaktīścakrāṇimusalānica |
udyamyodyamyarakṣobhirvānareṣunipātitām || 23 ||
athasuptasyarāmasyaprahastenapramāthinā |
asaktaṅkṛtahastenaśiraśchinnammahāsinā || 24 ||
vibhīṣaṇassamutpatyanigṛhītoyadṛcchayā |
diśaḥpravrājitassarvaissarlakṣmaṇaḥplavagaissahā || 25 ||
sugrīvogrīnayāsītebhagnayāplavagādhipaḥ |
nirastahanukaśśetehanumānrākṣasairhataḥ || 26 ||
jāmbavānathajānubhyāmutpatannihatoyudhi |
paṭṭasairbahubhiśchinnonikṛttaḥpādapoyathā || 27 ||
maindaścadvividaścobhaunihatauvānararṣabhau || 28 ||
niśśvasantaurudantaucarudhireṇasamukṣitau |
asināvyāyatauchinnaumadhyehyariniṣūdanau || 29 ||
anutiṣṭhatimedinyāmpanasaḥpanasoyathā || 30 ||
nārācairbahubhiścinnaśśetedaryāndarīmukhaḥ |
kumudastumahātejāniṣkūjansāyakaiḥ kṛtaḥ || 31 ||
aṅgadobahubhiśchinnaśśarairāsādyarākṣasaiḥ |
patitorudhirodgārīkṣitaunipatitāṅgadaḥ || 32 ||
harayomathitānāgairathajātaistathāpare |
śayitāmṛditāścāśvairyāyuvegairivāmbudāḥ || 33 ||
prahṛtāścaparetrastāhasyamānājaghanyataḥ |
abhidrutāsturakṣobhissiṃhairivamahādvipāḥ || 34 ||
sāgarepatitāḥkecitkecigdaganamāśritāḥ |
ṛkṣāvṛkṣānupārūḍhāvānarīṃvṛttimāśritāḥ || 35 ||
sāgarasyacatīreṣuśaileṣucavaneṣuca |
piṅgalāstevirūpākṣairbahubhirbahavohatāḥ || 36 ||
evantavahatobhartāsasainyomamasenayā |
kṣatajārdraṃrajodhvastamidañcasyāhṛtaṃśiraḥ || 37 ||
tataḥparamadurdharṣorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
sītāyāmupaśantyāṃrākṣasīmidamabravīt || 38 ||
rākṣasaṅkrūrakarmāṇaṃvidyujjihvantvamānaya |
yenatadrāghavaśirassaṅgrāmātsvayamāhṛtam || 39 ||
vidyujjihvastatogṛhyaśirastatsaśarāsanam |
praṇāmaṃśirasākṛtvārāvaṇasyāgratasthitaḥ || 40 ||
tamabravīttatorājārāvaṇorākṣasaṃsthitam |
vidyujjihvammahājihvaṃsamīpaparivartinam || 41 ||
agrataḥkurusītāyāśśīghrandāśaradheśaśiraḥ |
avasthāmpaścimāmbhartuḥkṛpaṇāsādhupaśyatu || 42 ||
evamuktantutadrakṣaśaśirastatpriyadarśanam |
upanikṣipyasītāyāḥkṣipramantaradhīyata || 43 ||
rāvaṇaścāpicikṣepabhasvaraṅkārmukammahat |
triṣulokeṣuvikhyātaṃsītāmidamuvācaha || 44 ||
idantutavarāmasyakārmukañjyāsamāyutam |
ihaprahastenānītaṃhatvātanniśimānuṣam || 45 ||
savidyujjihvenasahaivatacchirodhanuścabhūmauvinikīryarāvaṇaḥ |
videharājasyasutāṃyaśasvinīntato'bravīttāmbhavamevaśānugā || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकत्रिंशस्सर्गः ।
ततस्तमक्षोभ्यबलंलङ्काधिपतयेचराः ।
सुवेलेराघवंशैलेनिविष्टम्प्रत्यवेदयन् ॥ 1 ॥
चाराणांरावणश्श्रुत्वाप्राप्तंरामम्महाबलम् ।
जातोद्वेगोऽभवत्किञ्चित्सचिवानिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
मन्त्रिणश्शीघ्रमायान्तुसर्वेवैसुसमाहिताः ।
अयन्नोमन्त्रकालोहिसम्प्रप्ताइतिराक्षसाः ॥ 3 ॥
तस्यतद्वचनंश्रुत्वामन्त्रिणोऽभ्यागमन् द्रुतम् ।
ततस्समन्त्रयामासराक्षसैस्सचिवैस्सह ॥ 4 ॥
मन्त्रयित्वासदुर्धर्षःक्षमंयत्समनन्तरम् ।
विसर्जयित्वासचिवान्प्रविवेशस्वमालयम् ॥ 5 ॥
ततोराक्षसमाहूयविद्युज्जिह्वम्महाबलम् ।
मायाविदम्महामायःप्राविशद्यत्रमैथिली ॥ 6 ॥
विद्युज्जिह्वञ्चमायाज्ञमब्रवीद्राक्षसाधिपः ।
मोहयिष्यावहेसीताम्माययाजनकात्मजाम् ॥ 7 ॥
शिरोमायामयङ्गृह्यराघवस्यनिशाचरः ।
त्वम्मांसमुतिष्ठस्वमहच्चसशरन्धनुः ॥ 8 ॥
एवमुक्तस्तथेत्याहविद्युज्जिह्वोनिशाचरः ।
दर्शयामासताम्मायांसुप्रयुक्तांसरावणे ॥ 9 ॥
तस्यतुष्टोऽभवद्राजाप्रददौचविभूषणम् ।
अशोकवनिकायान्तुसीतादर्शनलालसः ।
वैरृतानामधिपतिस्संविवेशमहाबलः ॥ 10 ॥
ततोदीनामदैन्यार्हान्ददर्शधनदानुजः ॥ 11 ॥
अधोमुखींशोकपरामुपविष्टाम्महीतले ।
भर्तारमेवध्यायन्तीमशोकवविकाङ्गताम् ॥ 12 ॥
उपास्यमानाङ्घोराभीराक्षसीभिरितस्ततः ।
उपसृत्यततस्सीताम्प्रहर्षन्नामकीर्तयन् ॥ 13 ॥
इदञ्चवचनन्धृष्टमुवाचजनकात्मजाम् ।
सान्त्व्यमानामयाभद्रेयमुपाश्रित्यवल्गसे ।
खरहन्तासतेभर्ताराघवस्समरेहतः ॥ 14 ॥
छिन्नन्तेसर्वतोमूलन्दर्पस्तेनिहतोमया ।
व्यसनेनात्मनस्सीते ममभार्याभविष्यसि ॥ 15 ॥
विसृजेमाम्मतिम्मूढेः किम्मृतेनकरिष्यसि ।
भवस्वभद्रेः भार्याणांसर्वेसामीश्वरीमम ॥ 16 ॥
अल्पपुण्येः निवृत्तार्थेः मूढेः पण्डितमानिनिः ।
शृणुभर्तृवधंसीतेः घोरंवृत्रवधंयथा ॥ 17 ॥
समायातस्समुद्रान्तम्मांहन्तुङ्किलराघवः ।
वानरेन्द्रप्रणीतेनबलेनमहतावृतः ॥ 18 ॥
सन्निविष्टस्समुद्रस्यपीड्यतीरमथोत्तरम् ।
बलेनमहतारामोव्रजत्यस्तन्दिवाकरे ॥ 19 ॥
अथाध्वनिपरिश्रान्तमर्धरात्रेस्थितम्बलम् ।
सुखसुप्तंसमासाद्यचारित्रम्प्रथमञ्चरैः ॥ 20 ॥
तत्प्रहस्तप्रणीतेनबलेनमहतामम ।
बलमस्यहतंरात्रौयत्ररामस्सलक्ष्मणः ॥ 21 ॥
पट्टसान्परिघांश्चक्रान्दण्डान्महायशान् ।
बाणजालानिशूलानिभास्वरान्कूटमुद्गरान् ॥ 22 ॥
यष्टीश्चतोमरान् शक्तीश्चक्राणिमुसलानिच ।
उद्यम्योद्यम्यरक्षोभिर्वानरेषुनिपातिताम् ॥ 23 ॥
अथसुप्तस्यरामस्यप्रहस्तेनप्रमाथिना ।
असक्तङ्कृतहस्तेनशिरश्छिन्नम्महासिना ॥ 24 ॥
विभीषणस्समुत्पत्यनिगृहीतोयदृच्छया ।
दिशःप्रव्राजितस्सर्वैस्सर्लक्ष्मणःप्लवगैस्सहा ॥ 25 ॥
सुग्रीवोग्रीनयासीतेभग्नयाप्लवगाधिपः ।
निरस्तहनुकश्शेतेहनुमान्राक्षसैर्हतः ॥ 26 ॥
जाम्बवानथजानुभ्यामुत्पतन्निहतोयुधि ।
पट्टसैर्बहुभिश्छिन्नोनिकृत्तःपादपोयथा ॥ 27 ॥
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौनिहतौवानरर्षभौ ॥ 28 ॥
निश्श्वसन्तौरुदन्तौचरुधिरेणसमुक्षितौ ।
असिनाव्यायतौछिन्नौमध्येह्यरिनिषूदनौ ॥ 29 ॥
अनुतिष्ठतिमेदिन्याम्पनसःपनसोयथा ॥ 30 ॥
नाराचैर्बहुभिश्चिन्नश्शेतेदर्यान्दरीमुखः ।
कुमुदस्तुमहातेजानिष्कूजन्सायकैः कृतः ॥ 31 ॥
अङ्गदोबहुभिश्छिन्नश्शरैरासाद्यराक्षसैः ।
पतितोरुधिरोद्गारीक्षितौनिपतिताङ्गदः ॥ 32 ॥
हरयोमथितानागैरथजातैस्तथापरे ।
शयितामृदिताश्चाश्वैर्यायुवेगैरिवाम्बुदाः ॥ 33 ॥
प्रहृताश्चपरेत्रस्ताहस्यमानाजघन्यतः ।
अभिद्रुतास्तुरक्षोभिस्सिंहैरिवमहाद्विपाः ॥ 34 ॥
सागरेपतिताःकेचित्केचिग्दगनमाश्रिताः ।
ऋक्षावृक्षानुपारूढावानरींवृत्तिमाश्रिताः ॥ 35 ॥
सागरस्यचतीरेषुशैलेषुचवनेषुच ।
पिङ्गलास्तेविरूपाक्षैर्बहुभिर्बहवोहताः ॥ 36 ॥
एवन्तवहतोभर्ताससैन्योममसेनया ।
क्षतजार्द्रंरजोध्वस्तमिदञ्चस्याहृतंशिरः ॥ 37 ॥
ततःपरमदुर्धर्षोरावणोराक्षसेश्वरः ।
सीतायामुपशन्त्यांराक्षसीमिदमब्रवीत् ॥ 38 ॥
राक्षसङ्क्रूरकर्माणंविद्युज्जिह्वन्त्वमानय ।
येनतद्राघवशिरस्सङ्ग्रामात्स्वयमाहृतम् ॥ 39 ॥
विद्युज्जिह्वस्ततोगृह्यशिरस्तत्सशरासनम् ।
प्रणामंशिरसाकृत्वारावणस्याग्रतस्थितः ॥ 40 ॥
तमब्रवीत्ततोराजारावणोराक्षसंस्थितम् ।
विद्युज्जिह्वम्महाजिह्वंसमीपपरिवर्तिनम् ॥ 41 ॥
अग्रतःकुरुसीतायाश्शीघ्रन्दाशरधेशशिरः ।
अवस्थाम्पश्चिमाम्भर्तुःकृपणासाधुपश्यतु ॥ 42 ॥
एवमुक्तन्तुतद्रक्षशशिरस्तत्प्रियदर्शनम् ।
उपनिक्षिप्यसीतायाःक्षिप्रमन्तरधीयत ॥ 43 ॥
रावणश्चापिचिक्षेपभस्वरङ्कार्मुकम्महत् ।
त्रिषुलोकेषुविख्यातंसीतामिदमुवाचह ॥ 44 ॥
इदन्तुतवरामस्यकार्मुकञ्ज्यासमायुतम् ।
इहप्रहस्तेनानीतंहत्वातन्निशिमानुषम् ॥ 45 ॥
सविद्युज्जिह्वेनसहैवतच्छिरोधनुश्चभूमौविनिकीर्यरावणः ।
विदेहराजस्यसुतांयशस्विनीन्ततोऽब्रवीत्ताम्भवमेवशानुगा ॥ 46 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
tatastamakṣobhyabalaṃlaṅkādhipatayecarāḥ |
suvelerāghavaṃśaileniviṣṭampratyavedayan || 1 ||
cārāṇāṃrāvaṇaśśrutvāprāptaṃrāmammahābalam |
jātodvego'bhavatkiñcitsacivānidamabravīt || 2 ||
mantriṇaśśīghramāyāntusarvevaisusamāhitāḥ |
ayannomantrakālohisampraptāitirākṣasāḥ || 3 ||
tasyatadvacanaṃśrutvāmantriṇo'bhyāgaman drutam |
tatassamantrayāmāsarākṣasaissacivaissaha || 4 ||
mantrayitvāsadurdharṣaḥkṣamaṃyatsamanantaram |
visarjayitvāsacivānpraviveśasvamālayam || 5 ||
tatorākṣasamāhūyavidyujjihvammahābalam |
māyāvidammahāmāyaḥprāviśadyatramaithilī || 6 ||
vidyujjihvañcamāyājñamabravīdrākṣasādhipaḥ |
mohayiṣyāvahesītāmmāyayājanakātmajām || 7 ||
śiromāyāmayaṅgṛhyarāghavasyaniśācaraḥ |
tvammāṃsamutiṣṭhasvamahaccasaśarandhanuḥ || 8 ||
evamuktastathetyāhavidyujjihvoniśācaraḥ |
darśayāmāsatāmmāyāṃsuprayuktāṃsarāvaṇe || 9 ||
tasyatuṣṭo'bhavadrājāpradadaucavibhūṣaṇam |
aśokavanikāyāntusītādarśanalālasaḥ |
vairṛtānāmadhipatissaṃviveśamahābalaḥ || 10 ||
tatodīnāmadainyārhāndadarśadhanadānujaḥ || 11 ||
adhomukhīṃśokaparāmupaviṣṭāmmahītale |
bhartāramevadhyāyantīmaśokavavikāṅgatām || 12 ||
upāsyamānāṅghorābhīrākṣasībhiritastataḥ |
upasṛtyatatassītāmpraharṣannāmakīrtayan || 13 ||
idañcavacanandhṛṣṭamuvācajanakātmajām |
sāntvyamānāmayābhadreyamupāśrityavalgase |
kharahantāsatebhartārāghavassamarehataḥ || 14 ||
chinnantesarvatomūlandarpastenihatomayā |
vyasanenātmanassīte mamabhāryābhaviṣyasi || 15 ||
visṛjemāmmatimmūḍheḥ kimmṛtenakariṣyasi |
bhavasvabhadreḥ bhāryāṇāṃsarvesāmīśvarīmama || 16 ||
alpapuṇyeḥ nivṛttārtheḥ mūḍheḥ paṇḍitamāniniḥ |
śṛṇubhartṛvadhaṃsīteḥ ghoraṃvṛtravadhaṃyathā || 17 ||
samāyātassamudrāntammāṃhantuṅkilarāghavaḥ |
vānarendrapraṇītenabalenamahatāvṛtaḥ || 18 ||
sanniviṣṭassamudrasyapīḍyatīramathottaram |
balenamahatārāmovrajatyastandivākare || 19 ||
athādhvanipariśrāntamardharātresthitambalam |
sukhasuptaṃsamāsādyacāritramprathamañcaraiḥ || 20 ||
tatprahastapraṇītenabalenamahatāmama |
balamasyahataṃrātrauyatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 21 ||
paṭṭasānparighāṃścakrāndaṇḍānmahāyaśān |
bāṇajālāniśūlānibhāsvarānkūṭamudgarān || 22 ||
yaṣṭīścatomarān śaktīścakrāṇimusalānica |
udyamyodyamyarakṣobhirvānareṣunipātitām || 23 ||
athasuptasyarāmasyaprahastenapramāthinā |
asaktaṅkṛtahastenaśiraśchinnammahāsinā || 24 ||
vibhīṣaṇassamutpatyanigṛhītoyadṛcchayā |
diśaḥpravrājitassarvaissarlakṣmaṇaḥplavagaissahā || 25 ||
sugrīvogrīnayāsītebhagnayāplavagādhipaḥ |
nirastahanukaśśetehanumānrākṣasairhataḥ || 26 ||
jāmbavānathajānubhyāmutpatannihatoyudhi |
paṭṭasairbahubhiśchinnonikṛttaḥpādapoyathā || 27 ||
maindaścadvividaścobhaunihatauvānararṣabhau || 28 ||
niśśvasantaurudantaucarudhireṇasamukṣitau |
asināvyāyatauchinnaumadhyehyariniṣūdanau || 29 ||
anutiṣṭhatimedinyāmpanasaḥpanasoyathā || 30 ||
nārācairbahubhiścinnaśśetedaryāndarīmukhaḥ |
kumudastumahātejāniṣkūjansāyakaiḥ kṛtaḥ || 31 ||
aṅgadobahubhiśchinnaśśarairāsādyarākṣasaiḥ |
patitorudhirodgārīkṣitaunipatitāṅgadaḥ || 32 ||
harayomathitānāgairathajātaistathāpare |
śayitāmṛditāścāśvairyāyuvegairivāmbudāḥ || 33 ||
prahṛtāścaparetrastāhasyamānājaghanyataḥ |
abhidrutāsturakṣobhissiṃhairivamahādvipāḥ || 34 ||
sāgarepatitāḥkecitkecigdaganamāśritāḥ |
ṛkṣāvṛkṣānupārūḍhāvānarīṃvṛttimāśritāḥ || 35 ||
sāgarasyacatīreṣuśaileṣucavaneṣuca |
piṅgalāstevirūpākṣairbahubhirbahavohatāḥ || 36 ||
evantavahatobhartāsasainyomamasenayā |
kṣatajārdraṃrajodhvastamidañcasyāhṛtaṃśiraḥ || 37 ||
tataḥparamadurdharṣorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
sītāyāmupaśantyāṃrākṣasīmidamabravīt || 38 ||
rākṣasaṅkrūrakarmāṇaṃvidyujjihvantvamānaya |
yenatadrāghavaśirassaṅgrāmātsvayamāhṛtam || 39 ||
vidyujjihvastatogṛhyaśirastatsaśarāsanam |
praṇāmaṃśirasākṛtvārāvaṇasyāgratasthitaḥ || 40 ||
tamabravīttatorājārāvaṇorākṣasaṃsthitam |
vidyujjihvammahājihvaṃsamīpaparivartinam || 41 ||
agrataḥkurusītāyāśśīghrandāśaradheśaśiraḥ |
avasthāmpaścimāmbhartuḥkṛpaṇāsādhupaśyatu || 42 ||
evamuktantutadrakṣaśaśirastatpriyadarśanam |
upanikṣipyasītāyāḥkṣipramantaradhīyata || 43 ||
rāvaṇaścāpicikṣepabhasvaraṅkārmukammahat |
triṣulokeṣuvikhyātaṃsītāmidamuvācaha || 44 ||
idantutavarāmasyakārmukañjyāsamāyutam |
ihaprahastenānītaṃhatvātanniśimānuṣam || 45 ||
savidyujjihvenasahaivatacchirodhanuścabhūmauvinikīryarāvaṇaḥ |
videharājasyasutāṃyaśasvinīntato'bravīttāmbhavamevaśānugā || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.