6.87 যুদ্ধকাণ্ড - সপ্তাশীতিতম সর্গঃ

6.87 Yuddhakanda - Saptashititama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ সপ্তাশীতিতমস্সর্গঃ ।
এবমুক্ত্বাতুসৌমিত্রিঞ্জাতহর্ষোবিভীষণঃ ।
ধনুষ্পাণিন্নমাদাযত্বরমাণোজগামসঃ ॥ 1 ॥
অবিদূরন্ততোগত্বাপ্রবিশ্যতুমহদ্বনম্ ।
দর্শমামাসতত্কর্মলক্ষ্মণাতবিভীষণঃ ॥ 2 ॥
নীলজীমূতসঙ্কাশন্ন্যগ্রোধম্ভীমদর্শনম্ ।
তেজস্বীরাবণভ্রাতালক্ষ্মণাযন্যবেদযত্ ॥ 3 ॥
ইহোপহারম্ভূতানাম্বলবান্রাবণাত্মজঃ ।
উপহৃত্যততঃপশ্চাত্সঙ্গ্রামমভিবর্ততে ॥ 4 ॥
অদৃশ্টস্সর্বভূতানান্ততোভবতিরাক্ষসঃ ।
নিহন্তিসমরেশত্রূন্ বধ্নাতি চ শরোত্তমৈঃ ॥ 5 ॥
তমপ্রবিষ্টন্ন্যগ্রোধম্বলিনংরাবণাত্মজম্ ।
বিধ্বংসযশরৈর্দীপ্টৈঃ সরথংসাশ্বসারথিম্ ॥ 6 ॥
তথেত্যুক্ত্বামহাতেজাস্সৌমিত্রির্মিত্রনন্দনঃ ।
বভূবাবস্থিতস্তত্রচিত্রংবিস্ফারযন্? ধনুঃ ॥ 7 ॥
স রথেনাগ্নিবর্ণেনবলবান্রাবণাত্মজঃ ।
ইন্দ্রজিত্কবচীখঙ্গীসধ্বজঃপ্রত্যদৃশ্যত ॥ 8 ॥
তমুবাচমহাতেজাঃপৌলস্ত্যমপরাজিতম্ ।
সমহ্বযেত্বাংসমরেসম্যগ্যুদ্ধম্প্রযচ্ছমে ॥ 9 ॥
এবমুক্তোমহাতেজামনস্বীরাবণাত্মজঃ ।
অব্রবীত্পরুষংবাক্যন্তত্রদৃষ্টবাবিভীষণম্ ॥ 10 ॥
ইহত্বঞ্জাতসম্বৃদ্ধঃসাক্ষাদ্ভ্রাতাপিতুর্মম ।
কথন্দ্রুহ্যসিপুত্রস্যপিতৃব্যোমমরাক্ষস ॥ 11 ॥
ন জ্ঞাতিত্বং ন সৌহার্ধং ন জাতিস্তবদুর্মতে ।
প্রমাণং ন চ সৌদর্যং ন ধর্মোধর্মদূষণ ॥ 12 ॥
শোচ্যস্ত্বমসিদুর্বুদ্ধেনিন্দনীযশ্চসাধুভিঃ ।
যস্ত্বংস্বজনমুত্সৃজ্যপরভৃত্যত্বমাগতঃ ॥ 13 ॥
নৈতছচিথিলযাবুদ্ধ্যাত্বংবেসতিমহদন্তরম্ ।
ক্ব চ স্বজনসম্বাসঃক্ব চ নীচপরাশ্রযঃ ॥ 14 ॥
গুণবান্বাপরজনঃস্বজনোনির্গুণোঽপিবা ।
নির্গুণঃস্বজনঃশ্রেযান্ যঃপরঃপরএবসঃ ॥ 15 ॥
যসস্স্বপক্ষম্পরিত্যজ্যপরপক্ষন্নিষেবতে ।
স স্বপক্ষেক্ষ্যম্প্রাপ্তেপশ্চাস্ত্তৈরেবহন্যতে ॥ 16 ॥
নিরনুক্রোশতাচেযংযাদৃশীতেনিশাচর ।
স্বজনেনত্বযাশক্যম্পৌরুষংরাবণানুজ ॥ 17 ॥
ইত্যুক্তোভ্রাতৃপুত্রেণপ্রত্যুবাচবিভীষণঃ ।
অজানন্নিবমছচীলঙ্কিংরাক্ষসবিকত্থসে ॥ 18 ॥
রাক্ষসেন্দ্রসুতাসাধোপারুষ্যন্ত্যজগৌরবাত্ ।
কুলেযদ্যপ্যহঞ্জাতোরক্ষসাঙ্ক্রূরকর্মণাম্ ॥ 19 ॥
গুণোযঃপ্রথমোনৃণন্তন্মেশীলমরাক্ষসম্ ।
ন রমেদারুণেনাহং ন চাধর্মেণবৈরমে ॥ 20 ॥
ভ্রাত্রাবিষশীলোঽপিকথম্ভ্রাতানিরস্যতে ।
ধর্মাত্প্রচ্যুতশীলংহিপুরুষম্পাপনিশ্চযম্ ॥ 21 ॥
ত্যক্ত্বাসুখমবাপ্নোতিহস্তাদাশীবিষংযথা ।
পরস্বহরণেযুক্তম্পরদারাভিমর্শকম্ ॥ 22 ॥
ত্যাজ্যমাহুর্দুরাত্মানংবেশ্মপ্রজ্বলিতংযথা ।
পরস্বানাং চ হরণম্পরদারাভিমর্শনম্ ॥ 23 ॥
সুহৃদামতিশঙ্কা চ ত্রযোদোষাঃক্ষযাবহাঃ ।
মহর্ষীণাংবধোঘোরস্সর্বদেবৈশ্চবিগ্রহঃ ॥ 24 ॥
অভিমানশ্চদোষশ্চবৈরিত্বম্প্রতিকূলতা ।
এতেদোষামমভ্রাতুর্জীবিতৈশ্বর্যনাশনাঃ ॥ 25 ॥
গুণান্প্রচ্ছাদযামাসুঃপর্বতানিবতোযদাঃ ।
দোষৈরেতৈঃপরিত্যক্তোমযাভ্রাতাপিতাতব ॥ 26 ॥
নেযমস্তিপুরীলঙ্কা ন চ ত্বং ন চ তেপিতা ।
অতিমাননী চ বালশ্চদুর্বিনীতশ্চরাক্ষস ।
বদ্ধস্ত্বঙ্কালপাশেনব্রূহিমাংযদ্যদিচ্ছসি ॥ 27 ॥
অদ্যতেব্যসনম্প্রাপ্তঙ্কিম্মান্ত্বামিহবক্ষ্যসি ।
প্রবেষ্টুং ন ত্বযাশক্যন্ন্যগ্রোধংরাক্ষসাধম ॥ 28 ॥
ধর্ষযিত্বা চ কাকুত্স্থং ন শক্যঞ্জীবিতুন্ত্বযা ।
যুধ্যস্বনরদেবেনলক্ষ্মণেনরণেসহ ॥ 29 ॥
হতস্ত্বন্দেবতাকার্যঙ্করিষ্যসিযমক্ষযে ।
নিদর্শযিত্বাত্মবলংসমুদ্যতঙ্কুরুষ্বসর্বাযুধসাযকব্যযম্ ।
ন লক্ষ্মণস্যৈত্যহিবাণগোচরন্ত্বমদ্যজীবন্ সবলোগমিষ্যসি ॥ 30 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে সপ্তাশীতিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptāśītitamassargaḥ |
evamuktvātusaumitriñjātaharṣovibhīṣaṇaḥ |
dhanuṣpāṇinnamādāyatvaramāṇojagāmasaḥ || 1 ||
avidūrantatogatvāpraviśyatumahadvanam |
darśamāmāsatatkarmalakṣmaṇātavibhīṣaṇaḥ || 2 ||
nīlajīmūtasaṅkāśannyagrodhambhīmadarśanam |
tejasvīrāvaṇabhrātālakṣmaṇāyanyavedayat || 3 ||
ihopahārambhūtānāmbalavānrāvaṇātmajaḥ |
upahṛtyatataḥpaścātsaṅgrāmamabhivartate || 4 ||
adṛśṭassarvabhūtānāntatobhavatirākṣasaḥ |
nihantisamareśatrūn badhnāti ca śarottamaiḥ || 5 ||
tamapraviṣṭannyagrodhambalinaṃrāvaṇātmajam |
vidhvaṃsayaśarairdīpṭaiḥ sarathaṃsāśvasārathim || 6 ||
tathetyuktvāmahātejāssaumitrirmitranandanaḥ |
babhūvāvasthitastatracitraṃvisphārayan? dhanuḥ || 7 ||
sa rathenāgnivarṇenabalavānrāvaṇātmajaḥ |
indrajitkavacīkhaṅgīsadhvajaḥpratyadṛśyata || 8 ||
tamuvācamahātejāḥpaulastyamaparājitam |
samahvayetvāṃsamaresamyagyuddhamprayacchame || 9 ||
evamuktomahātejāmanasvīrāvaṇātmajaḥ |
abravītparuṣaṃvākyantatradṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 10 ||
ihatvañjātasamvṛddhaḥsākṣādbhrātāpiturmama |
kathandruhyasiputrasyapitṛvyomamarākṣasa || 11 ||
na jñātitvaṃ na sauhārdhaṃ na jātistavadurmate |
pramāṇaṃ na ca saudaryaṃ na dharmodharmadūṣaṇa || 12 ||
śocyastvamasidurbuddhenindanīyaścasādhubhiḥ |
yastvaṃsvajanamutsṛjyaparabhṛtyatvamāgataḥ || 13 ||
naitachacithilayābuddhyātvaṃvesatimahadantaram |
kva ca svajanasamvāsaḥkva ca nīcaparāśrayaḥ || 14 ||
guṇavānvāparajanaḥsvajanonirguṇo'pivā |
nirguṇaḥsvajanaḥśreyān yaḥparaḥparaevasaḥ || 15 ||
yasassvapakṣamparityajyaparapakṣanniṣevate |
sa svapakṣekṣyamprāptepaścāsttairevahanyate || 16 ||
niranukrośatāceyaṃyādṛśīteniśācara |
svajanenatvayāśakyampauruṣaṃrāvaṇānuja || 17 ||
ityuktobhrātṛputreṇapratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ajānannivamachacīlaṅkiṃrākṣasavikatthase || 18 ||
rākṣasendrasutāsādhopāruṣyantyajagauravāt |
kuleyadyapyahañjātorakṣasāṅkrūrakarmaṇām || 19 ||
guṇoyaḥprathamonṛṇantanmeśīlamarākṣasam |
na ramedāruṇenāhaṃ na cādharmeṇavairame || 20 ||
bhrātrāviṣaśīlo'pikathambhrātānirasyate |
dharmātpracyutaśīlaṃhipuruṣampāpaniścayam || 21 ||
tyaktvāsukhamavāpnotihastādāśīviṣaṃyathā |
parasvaharaṇeyuktamparadārābhimarśakam || 22 ||
tyājyamāhurdurātmānaṃveśmaprajvalitaṃyathā |
parasvānāṃ ca haraṇamparadārābhimarśanam || 23 ||
suhṛdāmatiśaṅkā ca trayodoṣāḥkṣayāvahāḥ |
maharṣīṇāṃvadhoghorassarvadevaiścavigrahaḥ || 24 ||
abhimānaścadoṣaścavairitvampratikūlatā |
etedoṣāmamabhrāturjīvitaiśvaryanāśanāḥ || 25 ||
guṇānpracchādayāmāsuḥparvatānivatoyadāḥ |
doṣairetaiḥparityaktomayābhrātāpitātava || 26 ||
neyamastipurīlaṅkā na ca tvaṃ na ca tepitā |
atimānanī ca bālaścadurvinītaścarākṣasa |
baddhastvaṅkālapāśenabrūhimāṃyadyadicchasi || 27 ||
adyatevyasanamprāptaṅkimmāntvāmihavakṣyasi |
praveṣṭuṃ na tvayāśakyannyagrodhaṃrākṣasādhama || 28 ||
dharṣayitvā ca kākutsthaṃ na śakyañjīvituntvayā |
yudhyasvanaradevenalakṣmaṇenaraṇesaha || 29 ||
hatastvandevatākāryaṅkariṣyasiyamakṣaye |
nidarśayitvātmabalaṃsamudyataṅkuruṣvasarvāyudhasāyakavyayam |
na lakṣmaṇasyaityahibāṇagocarantvamadyajīvan sabalogamiṣyasi || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्ताशीतितमस्सर्गः ।
एवमुक्त्वातुसौमित्रिञ्जातहर्षोविभीषणः ।
धनुष्पाणिन्नमादायत्वरमाणोजगामसः ॥ 1 ॥
अविदूरन्ततोगत्वाप्रविश्यतुमहद्वनम् ।
दर्शमामासतत्कर्मलक्ष्मणातविभीषणः ॥ 2 ॥
नीलजीमूतसङ्काशन्न्यग्रोधम्भीमदर्शनम् ।
तेजस्वीरावणभ्रातालक्ष्मणायन्यवेदयत् ॥ 3 ॥
इहोपहारम्भूतानाम्बलवान्रावणात्मजः ।
उपहृत्यततःपश्चात्सङ्ग्राममभिवर्तते ॥ 4 ॥
अदृश्टस्सर्वभूतानान्ततोभवतिराक्षसः ।
निहन्तिसमरेशत्रून् बध्नाति च शरोत्तमैः ॥ 5 ॥
तमप्रविष्टन्न्यग्रोधम्बलिनंरावणात्मजम् ।
विध्वंसयशरैर्दीप्टैः सरथंसाश्वसारथिम् ॥ 6 ॥
तथेत्युक्त्वामहातेजास्सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ।
बभूवावस्थितस्तत्रचित्रंविस्फारयन्? धनुः ॥ 7 ॥
स रथेनाग्निवर्णेनबलवान्रावणात्मजः ।
इन्द्रजित्कवचीखङ्गीसध्वजःप्रत्यदृश्यत ॥ 8 ॥
तमुवाचमहातेजाःपौलस्त्यमपराजितम् ।
समह्वयेत्वांसमरेसम्यग्युद्धम्प्रयच्छमे ॥ 9 ॥
एवमुक्तोमहातेजामनस्वीरावणात्मजः ।
अब्रवीत्परुषंवाक्यन्तत्रदृष्टवाविभीषणम् ॥ 10 ॥
इहत्वञ्जातसम्वृद्धःसाक्षाद्भ्रातापितुर्मम ।
कथन्द्रुह्यसिपुत्रस्यपितृव्योममराक्षस ॥ 11 ॥
न ज्ञातित्वं न सौहार्धं न जातिस्तवदुर्मते ।
प्रमाणं न च सौदर्यं न धर्मोधर्मदूषण ॥ 12 ॥
शोच्यस्त्वमसिदुर्बुद्धेनिन्दनीयश्चसाधुभिः ।
यस्त्वंस्वजनमुत्सृज्यपरभृत्यत्वमागतः ॥ 13 ॥
नैतछचिथिलयाबुद्ध्यात्वंवेसतिमहदन्तरम् ।
क्व च स्वजनसम्वासःक्व च नीचपराश्रयः ॥ 14 ॥
गुणवान्वापरजनःस्वजनोनिर्गुणोऽपिवा ।
निर्गुणःस्वजनःश्रेयान् यःपरःपरएवसः ॥ 15 ॥
यसस्स्वपक्षम्परित्यज्यपरपक्षन्निषेवते ।
स स्वपक्षेक्ष्यम्प्राप्तेपश्चास्त्तैरेवहन्यते ॥ 16 ॥
निरनुक्रोशताचेयंयादृशीतेनिशाचर ।
स्वजनेनत्वयाशक्यम्पौरुषंरावणानुज ॥ 17 ॥
इत्युक्तोभ्रातृपुत्रेणप्रत्युवाचविभीषणः ।
अजानन्निवमछचीलङ्किंराक्षसविकत्थसे ॥ 18 ॥
राक्षसेन्द्रसुतासाधोपारुष्यन्त्यजगौरवात् ।
कुलेयद्यप्यहञ्जातोरक्षसाङ्क्रूरकर्मणाम् ॥ 19 ॥
गुणोयःप्रथमोनृणन्तन्मेशीलमराक्षसम् ।
न रमेदारुणेनाहं न चाधर्मेणवैरमे ॥ 20 ॥
भ्रात्राविषशीलोऽपिकथम्भ्रातानिरस्यते ।
धर्मात्प्रच्युतशीलंहिपुरुषम्पापनिश्चयम् ॥ 21 ॥
त्यक्त्वासुखमवाप्नोतिहस्तादाशीविषंयथा ।
परस्वहरणेयुक्तम्परदाराभिमर्शकम् ॥ 22 ॥
त्याज्यमाहुर्दुरात्मानंवेश्मप्रज्वलितंयथा ।
परस्वानां च हरणम्परदाराभिमर्शनम् ॥ 23 ॥
सुहृदामतिशङ्का च त्रयोदोषाःक्षयावहाः ।
महर्षीणांवधोघोरस्सर्वदेवैश्चविग्रहः ॥ 24 ॥
अभिमानश्चदोषश्चवैरित्वम्प्रतिकूलता ।
एतेदोषाममभ्रातुर्जीवितैश्वर्यनाशनाः ॥ 25 ॥
गुणान्प्रच्छादयामासुःपर्वतानिवतोयदाः ।
दोषैरेतैःपरित्यक्तोमयाभ्रातापितातव ॥ 26 ॥
नेयमस्तिपुरीलङ्का न च त्वं न च तेपिता ।
अतिमाननी च बालश्चदुर्विनीतश्चराक्षस ।
बद्धस्त्वङ्कालपाशेनब्रूहिमांयद्यदिच्छसि ॥ 27 ॥
अद्यतेव्यसनम्प्राप्तङ्किम्मान्त्वामिहवक्ष्यसि ।
प्रवेष्टुं न त्वयाशक्यन्न्यग्रोधंराक्षसाधम ॥ 28 ॥
धर्षयित्वा च काकुत्स्थं न शक्यञ्जीवितुन्त्वया ।
युध्यस्वनरदेवेनलक्ष्मणेनरणेसह ॥ 29 ॥
हतस्त्वन्देवताकार्यङ्करिष्यसियमक्षये ।
निदर्शयित्वात्मबलंसमुद्यतङ्कुरुष्वसर्वायुधसायकव्ययम् ।
न लक्ष्मणस्यैत्यहिबाणगोचरन्त्वमद्यजीवन् सबलोगमिष्यसि ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्ताशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptāśītitamassargaḥ |
evamuktvātusaumitriñjātaharṣovibhīṣaṇaḥ |
dhanuṣpāṇinnamādāyatvaramāṇojagāmasaḥ || 1 ||
avidūrantatogatvāpraviśyatumahadvanam |
darśamāmāsatatkarmalakṣmaṇātavibhīṣaṇaḥ || 2 ||
nīlajīmūtasaṅkāśannyagrodhambhīmadarśanam |
tejasvīrāvaṇabhrātālakṣmaṇāyanyavedayat || 3 ||
ihopahārambhūtānāmbalavānrāvaṇātmajaḥ |
upahṛtyatataḥpaścātsaṅgrāmamabhivartate || 4 ||
adṛśṭassarvabhūtānāntatobhavatirākṣasaḥ |
nihantisamareśatrūn badhnāti ca śarottamaiḥ || 5 ||
tamapraviṣṭannyagrodhambalinaṃrāvaṇātmajam |
vidhvaṃsayaśarairdīpṭaiḥ sarathaṃsāśvasārathim || 6 ||
tathetyuktvāmahātejāssaumitrirmitranandanaḥ |
babhūvāvasthitastatracitraṃvisphārayan? dhanuḥ || 7 ||
sa rathenāgnivarṇenabalavānrāvaṇātmajaḥ |
indrajitkavacīkhaṅgīsadhvajaḥpratyadṛśyata || 8 ||
tamuvācamahātejāḥpaulastyamaparājitam |
samahvayetvāṃsamaresamyagyuddhamprayacchame || 9 ||
evamuktomahātejāmanasvīrāvaṇātmajaḥ |
abravītparuṣaṃvākyantatradṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 10 ||
ihatvañjātasamvṛddhaḥsākṣādbhrātāpiturmama |
kathandruhyasiputrasyapitṛvyomamarākṣasa || 11 ||
na jñātitvaṃ na sauhārdhaṃ na jātistavadurmate |
pramāṇaṃ na ca saudaryaṃ na dharmodharmadūṣaṇa || 12 ||
śocyastvamasidurbuddhenindanīyaścasādhubhiḥ |
yastvaṃsvajanamutsṛjyaparabhṛtyatvamāgataḥ || 13 ||
naitachacithilayābuddhyātvaṃvesatimahadantaram |
kva ca svajanasamvāsaḥkva ca nīcaparāśrayaḥ || 14 ||
guṇavānvāparajanaḥsvajanonirguṇo'pivā |
nirguṇaḥsvajanaḥśreyān yaḥparaḥparaevasaḥ || 15 ||
yasassvapakṣamparityajyaparapakṣanniṣevate |
sa svapakṣekṣyamprāptepaścāsttairevahanyate || 16 ||
niranukrośatāceyaṃyādṛśīteniśācara |
svajanenatvayāśakyampauruṣaṃrāvaṇānuja || 17 ||
ityuktobhrātṛputreṇapratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
ajānannivamachacīlaṅkiṃrākṣasavikatthase || 18 ||
rākṣasendrasutāsādhopāruṣyantyajagauravāt |
kuleyadyapyahañjātorakṣasāṅkrūrakarmaṇām || 19 ||
guṇoyaḥprathamonṛṇantanmeśīlamarākṣasam |
na ramedāruṇenāhaṃ na cādharmeṇavairame || 20 ||
bhrātrāviṣaśīlo'pikathambhrātānirasyate |
dharmātpracyutaśīlaṃhipuruṣampāpaniścayam || 21 ||
tyaktvāsukhamavāpnotihastādāśīviṣaṃyathā |
parasvaharaṇeyuktamparadārābhimarśakam || 22 ||
tyājyamāhurdurātmānaṃveśmaprajvalitaṃyathā |
parasvānāṃ ca haraṇamparadārābhimarśanam || 23 ||
suhṛdāmatiśaṅkā ca trayodoṣāḥkṣayāvahāḥ |
maharṣīṇāṃvadhoghorassarvadevaiścavigrahaḥ || 24 ||
abhimānaścadoṣaścavairitvampratikūlatā |
etedoṣāmamabhrāturjīvitaiśvaryanāśanāḥ || 25 ||
guṇānpracchādayāmāsuḥparvatānivatoyadāḥ |
doṣairetaiḥparityaktomayābhrātāpitātava || 26 ||
neyamastipurīlaṅkā na ca tvaṃ na ca tepitā |
atimānanī ca bālaścadurvinītaścarākṣasa |
baddhastvaṅkālapāśenabrūhimāṃyadyadicchasi || 27 ||
adyatevyasanamprāptaṅkimmāntvāmihavakṣyasi |
praveṣṭuṃ na tvayāśakyannyagrodhaṃrākṣasādhama || 28 ||
dharṣayitvā ca kākutsthaṃ na śakyañjīvituntvayā |
yudhyasvanaradevenalakṣmaṇenaraṇesaha || 29 ||
hatastvandevatākāryaṅkariṣyasiyamakṣaye |
nidarśayitvātmabalaṃsamudyataṅkuruṣvasarvāyudhasāyakavyayam |
na lakṣmaṇasyaityahibāṇagocarantvamadyajīvan sabalogamiṣyasi || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in