𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌮𑌹𑍋𑌦𑌰𑍇𑌤𑍁𑌨𑌿𑌹𑌤𑍇𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑍋𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌣𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌥𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌾𑌤𑍍𑌸𑌮𑍍𑌰𑌰𑌕𑍍𑌤𑌲𑍋𑌚𑌨𑌃 ॥ 1 ॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌦𑌸𑍍𑌯𑌚𑌮𑍂𑌮𑍍𑌭𑍀𑌮𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑍋𑌭𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑌸𑌾𑌯𑌕𑍈𑌃 ।
𑌸𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌣𑌾𑌮𑍍𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾𑌨𑌿𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌃 ॥ 2 ॥
𑌪𑌾𑌤𑌯𑌾𑌮𑌾𑌨𑌕𑌾𑌯𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃𑌫𑌲𑌂𑌵𑍃𑌨𑍍𑌤𑌾𑌦𑌿𑌵𑌾𑌨𑌿𑌲𑌃 ।
𑌕𑍇𑌷𑌾𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌿𑌷𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌬𑌾𑌹𑍁𑌨𑍍 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂𑌶𑍍𑌛𑌿𑌚𑍍𑌛𑍇𑌦𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 𑌚 ॥ 3 ॥
𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂𑌸𑍁𑌙𑍍𑌕𑍃𑌦𑍍𑌧𑌃 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑌙𑍍𑌕𑍇𑌷𑌾𑌂𑌵𑍍𑌯𑌦𑌾𑌰𑌯𑌤𑍍 ।
𑌤𑍇𑌽𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌾𑌬𑌾𑌣𑌵𑌰𑍍𑌷𑍇𑌣𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑍇𑌨𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌃 ॥ 4 ॥
𑌵𑌿𑌷𑌾𑌦𑌵𑌿𑌮𑍁𑌖𑌾𑌃𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌬𑌭𑍂𑌵𑍁𑌰𑍍𑌗𑌤𑌚𑍇𑌤𑌸𑌃 ।
𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌬𑌲𑌮𑍁𑌦𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌨𑌮𑌙𑍍𑌗𑌦𑍋𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌪𑍂𑌰𑌿𑌤𑌾 𑌤𑍇𑌨 𑌶𑌬𑍍𑌦𑍇𑌨 𑌸𑌨𑌦𑍀𑌗𑌿𑌰𑌿𑌕𑌾𑌨𑌨𑌾 ।
𑌸𑌞𑍍𑌚𑌚𑌾𑌲 𑌮𑌹𑍀 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌵𑌰𑌾𑌹𑌮𑍃𑌗𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌾 ॥ 6 ॥
𑌸𑌮𑌰𑍇𑌵𑌾𑌨𑌰𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑍋𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑍇𑌨𑍍𑌯𑌪𑌾𑌤𑌯𑌤𑍍 ।
𑌸 𑌤𑍁𑌤𑍇𑌨𑌪𑍍𑌰𑌹𑌾𑌰𑍇𑌣𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑍋𑌵𑌿𑌚𑍇𑌤𑌨𑌃 ॥ 7 ॥
𑌸𑌸𑍂𑌤𑌸𑍍𑌸𑍍𑌯𑌨𑍍𑌦𑌨𑌾𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌤𑌦𑍍𑌭𑍁𑌵𑌿 ।
𑌸 𑌋𑌕𑍍𑌷𑌰𑌾𑌜𑌸𑍍𑌤𑍇𑌜𑌸𑍍𑌵𑍀𑌨𑍀𑌲𑌾𑌞𑍍𑌜𑌨𑌚𑌯𑍋𑌪𑌮𑌃 ॥ 8 ॥
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌤𑍍𑌯𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌦𑍍𑌵𑍍𑌯𑍂𑌹𑌨𑍍𑌮𑍇𑌘𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑌾𑌤𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌗𑌿𑌰𑌿𑌶𑍃𑌙𑍍𑌗𑌾𑌭𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌸𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌾𑌂𑌶𑌿𑌲𑌾𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌅𑌶𑍍𑌵𑌾𑌞𑍍𑌜𑌘𑌾𑌨𑌤𑌰𑌸𑌾𑌬𑌭𑌞𑍍𑌜𑌤𑌂 𑌸𑍍𑌯𑌨𑍍𑌦𑌨𑌂 𑌚 𑌤𑌮𑍍 ।
𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌾𑌲𑍍𑌲𑌬𑍍𑌧𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌤𑍁𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑍋𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ॥ 10 ॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌦𑌮𑍍𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌬𑌾𑌣𑍈𑌰𑍍𑌭𑍂𑌯𑌸𑍍𑌤𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌵𑌿𑌧𑍍𑌯𑌤 ।
𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑌵𑌨𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌬𑌾𑌣𑍈𑌰𑌾𑌜𑌘𑌾𑌨𑌸𑍍𑌤𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍇 ॥ 11 ॥
𑌋𑌕𑍍𑌷𑌰𑌾𑌜𑌙𑍍𑌗𑌵𑌾𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌚 𑌜𑌘𑌾𑌨𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌶𑍍𑌶𑌰𑍈𑌃 ।
𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑌵𑌨𑍍𑌤𑌙𑍍𑌗𑌵𑌾𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌚 𑌸 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌶𑌰𑌪𑍀𑌡𑌿𑌤𑍗 ॥ 12 ॥
𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑌪𑌰𑌿𑌘𑌙𑍍𑌘𑍋𑌰𑌮𑌙𑍍𑌗𑌦𑌃𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌮𑍂𑌰𑍍𑌛𑌿𑌤𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑌦𑌃𑌪𑍍𑌰𑌕𑍁𑌪𑌿𑌤𑍋𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑍍𑌯𑌤𑌮𑌾𑌯𑌸𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌦𑍂𑌰𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌸𑍍𑌯𑌪𑌰𑌿𑌘𑌂𑌰𑌵𑌿𑌰𑌶𑍍𑌮𑌿𑌸𑌮𑌪𑍍𑌰𑌭𑌮𑍍 ।
𑌦𑍍𑌵𑌾𑌵𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌭𑍁𑌜𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂𑌸𑌙𑍍𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌭𑍍𑌰𑌾𑌮𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌵𑍇𑌗𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 14 ॥
𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯𑌚𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪𑌵𑌧𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌃 ।
𑌸 𑌤𑍁𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌤𑍋𑌬𑌲𑌵𑌤𑌾𑌪𑌰𑌿𑌘𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ॥ 15 ॥
𑌧𑌨𑍁𑌶𑍍𑌚𑌸𑌶𑌰𑌂𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾𑌛𑌚𑌿𑌰𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑌪𑌾𑌤𑌯𑌤𑍍 ।
𑌤𑌂𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯𑌵𑍇𑌗𑍇𑌨𑌵𑌾𑌲𑌿𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌃𑌪𑍍𑌰𑌤𑌾𑌪𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 16 ॥
𑌤𑌲𑍇𑌨𑌾𑌭𑍍𑌯𑌹𑌨𑌤𑍍𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌣𑌮𑍂𑌲𑍇 𑌸𑌕𑍁𑌣𑍍𑌡𑌲𑍇 ।
𑌸 𑌤𑍁𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍋𑌮𑌹𑌾𑌵𑍇𑌗𑍋𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑍋𑌮𑌹𑌾𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑌿 ॥ 17 ॥
𑌕𑌰𑍇𑌣𑍈𑌕𑍇𑌨𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍𑌤𑌮𑍍𑌪𑌰𑌶𑍍𑌵𑌥𑌮𑍍 ।
𑌤𑌮𑍍𑌮𑍍𑌤𑍈𑌲𑌧𑍗𑌤𑌂𑌵𑌿𑌮𑌲𑌂𑌶𑍈𑌲𑌸𑌾𑌰𑌮𑌯𑌨𑍍𑌦𑍃𑌢𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃𑌪𑌰𑌮𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍋𑌵𑌾𑌲𑌿𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍇𑌨𑍍𑌯𑌪𑌾𑌤𑌯𑌤𑍍 ।
𑌤𑍇𑌨𑌵𑌾𑌮𑌾𑌂𑌸𑌫𑌲𑌕𑍇𑌭𑍃𑌶𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌵𑌪𑌾𑌦𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌦𑍋𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑌸𑌰𑍋𑌷𑌸𑍍𑌸𑌪𑌰𑌶𑍍𑌵𑌧𑌮𑍍 ।
𑌸𑌵𑍀𑌰𑍋𑌵𑌜𑍍𑌰𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌮𑌙𑍍𑌗𑌦𑍋𑌮𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 20 ॥
𑌸𑌂𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌤𑍍𑌸𑍁𑌸𑌙𑍍𑌕𑍃𑌦𑍍𑌧𑌃𑌪𑌿𑌤𑍃𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌨𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌶𑍇𑌮𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑍋𑌹𑍃𑌦𑌯𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 ॥ 21 ॥
𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌶𑌨𑌿𑌮𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌂 𑌸 𑌮𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿𑌂𑌵𑌿𑌨𑍍𑌯𑌪𑌾𑌤𑌯𑌤𑍍 ।
𑌤𑍇𑌨𑌤𑌸𑍍𑌯𑌨𑌿𑌪𑌾𑌤𑍇𑌨𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑍍𑌯𑌮𑌹𑌾𑌮𑍃𑌧𑍇 ॥ 22 ॥
𑌪𑌫𑌾𑌲𑌹𑍃𑌦𑌯𑌞𑍍𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌸 𑌪𑌪𑌾𑌤𑌹𑌤𑍋𑌭𑍁𑌵𑌿 ।
𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌿𑌪𑌤𑌿𑌤𑍇𑌭𑍂𑌮𑍗𑌤𑌤𑍍𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌂𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌚𑍁𑌕𑍍𑌷𑍁𑌭𑍇 ॥ 23 ॥
𑌅𑌭𑌵𑌚𑍍𑌚𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌸𑍍𑌸𑌮𑌰𑍇𑌰𑌾𑌵𑌣𑌸𑍍𑌯𑌤𑍁 ।
𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌨𑌾𑌂𑌸𑌿𑌂𑌹𑌨𑌾𑌦𑌃𑌸𑍁𑌪𑍁𑌷𑍍𑌕𑌲𑌃 ॥ 24 ॥
𑌸𑍍𑌪𑍋𑌟𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌶𑌬𑍍𑌦𑍇𑌨𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌂𑌸𑌾𑌟𑍍𑌟𑌾𑌲𑌗𑍋𑌪𑍁𑌰𑌾𑌮𑍍 ।
𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣𑍇𑌵𑌦𑍇𑌵𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑌸𑍍𑌸𑌮𑌭𑌵𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍 ॥ 25 ॥
𑌅𑌥𑍈𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌿𑌵𑌾𑌲𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂𑌵𑌨𑍗𑌕𑌨𑌾𑌞𑍍𑌚𑍈𑌵𑌮𑍍𑌹𑌾𑌪𑍍𑌰𑌣𑌾𑌦𑌮𑍍 ।
𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾𑌸𑌰𑍋𑌷𑌂𑌯𑍁𑌧𑌿𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌃 ।
𑌪𑍁𑌨𑌶𑍍𑌚𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾𑌭𑌿𑌮𑍁𑌖𑍋𑌽𑌵𑌤𑌸𑍍𑌥𑍇 ॥ 26 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaśatatamassargaḥ |
mahodaretunihatemahāpārśvomahābalaḥ |
sugrīveṇasamīkṣyāthakrodhātsamraraktalocanaḥ || 1 ||
aṅgadasyacamūmbhīmāṅkṣobhayāmāsasāyakaiḥ |
savānarāṇāmmukhyānāmuttamāṅgānisarvaśaḥ || 2 ||
pātayāmānakāyebhyaḥphalaṃvṛntādivānilaḥ |
keṣāñcidiṣubhirbāhun skandhāṃśchicchedarākṣasaḥ ca || 3 ||
vānarāṇāṃsuṅkṛddhaḥ pārśvaṅkeṣāṃvyadārayat |
te'rditābāṇavarṣeṇamahāpārśvenavānarāḥ || 4 ||
viṣādavimukhāḥsarvebabhūvurgatacetasaḥ |
nirīkṣyabalamudvignamaṅgadorākṣasārditam || 5 ||
pūritā tena śabdena sanadīgirikānanā |
sañcacāla mahī sarvā savarāhamṛgadvipā || 6 ||
samarevānaraśreṣṭhomahāpārśvenyapātayat |
sa tutenaprahāreṇamahāpārśvovicetanaḥ || 7 ||
sasūtassyandanāttasmādvisañjñaścāpatadbhuvi |
sa ṛkṣarājastejasvīnīlāñjanacayopamaḥ || 8 ||
niṣpatyasumahāvīryassvādvyūhanmeghasannibhāt |
pragṛhyagiriśṛṅgābhāṅkruddhassavipulāṃśilām || 9 ||
aśvāñjaghānatarasābabhañjataṃ syandanaṃ ca tam |
muhūrtāllabdhasañjñastumahāpārśvomahābalaḥ || 10 ||
aṅgadambahubhirbāṇairbhūyastampratyavidhyata |
jāmbavantantribhirbāṇairājaghānastanāntare || 11 ||
ṛkṣarājaṅgavākṣaṃ ca jaghānabahubhiśśaraiḥ |
jāmbavantaṅgavākṣaṃ ca sa dṛṣṭavāśarapīḍitau || 12 ||
jagrāhaparighaṅghoramaṅgadaḥkrodhamūrchitaḥ |
tasyāṅgadaḥprakupitorākṣasasyatamāyasam || 13 ||
dūrasthitasyaparighaṃraviraśmisamaprabham |
dvāvābhyāmbhujābhyāṃsaṅgṛhyabhrāmayitvā ca vegavān || 14 ||
mahāpārśvasyacikṣepavadhārthaṃvālinassutaḥ |
sa tukṣiptobalavatāparighantasyarakṣasaḥ || 15 ||
dhanuścasaśaraṃhastāchacirastrāñcāpyapātayat |
taṃsamāsādyavegenavāliputraḥpratāpavān || 16 ||
talenābhyahanatkruddhaḥ karṇamūle sakuṇḍale |
sa tukruddhomahāvegomahāpārśvomahādyuti || 17 ||
kareṇaikenajagrāhasumahāntamparaśvatham |
tammtailadhautaṃvimalaṃśailasāramayandṛḍham || 18 ||
rākṣasaḥparamakruddhovāliputrenyapātayat |
tenavāmāṃsaphalakebhṛśampratyavapāditam || 19 ||
aṅgadomokṣyāmāsasaroṣassaparaśvadham |
savīrovajrasaṅkāśamaṅgadomuṣṭimātmanaḥ || 20 ||
saṃvartayatsusaṅkṛddhaḥpitṛtulyaparākramaḥ |
rākṣasasyastanābhyāśemarmajñohṛdayamprati || 21 ||
indrāśanimasparśaṃ sa muṣṭiṃvinyapātayat |
tenatasyanipātenarākṣasasyamahāmṛdhe || 22 ||
paphālahṛdayañcāsya sa papātahatobhuvi |
sminnipatitebhūmautatsainyaṃsampracukṣubhe || 23 ||
abhavaccamahānkrodhassamarerāvaṇasyatu |
vānarāṇāṃścahṛṣṭānāṃsiṃhanādaḥsupuṣkalaḥ || 24 ||
spoṭayannivaśabdenalaṅkāṃsāṭṭālagopurām |
mahendreṇevadevānānnādassamabhavanmahān || 25 ||
athaindraśatrustridivālayānāṃvanaukanāñcaivamhāpraṇādam |
śrutvāsaroṣaṃyudhirākṣasendraḥ |
punaścayuddhābhimukho'vatasthe || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनशततमस्सर्गः ।
महोदरेतुनिहतेमहापार्श्वोमहाबलः ।
सुग्रीवेणसमीक्ष्याथक्रोधात्सम्ररक्तलोचनः ॥ 1 ॥
अङ्गदस्यचमूम्भीमाङ्क्षोभयामाससायकैः ।
सवानराणाम्मुख्यानामुत्तमाङ्गानिसर्वशः ॥ 2 ॥
पातयामानकायेभ्यःफलंवृन्तादिवानिलः ।
केषाञ्चिदिषुभिर्बाहुन् स्कन्धांश्छिच्छेदराक्षसः च ॥ 3 ॥
वानराणांसुङ्कृद्धः पार्श्वङ्केषांव्यदारयत् ।
तेऽर्दिताबाणवर्षेणमहापार्श्वेनवानराः ॥ 4 ॥
विषादविमुखाःसर्वेबभूवुर्गतचेतसः ।
निरीक्ष्यबलमुद्विग्नमङ्गदोराक्षसार्दितम् ॥ 5 ॥
पूरिता तेन शब्देन सनदीगिरिकानना ।
सञ्चचाल मही सर्वा सवराहमृगद्विपा ॥ 6 ॥
समरेवानरश्रेष्ठोमहापार्श्वेन्यपातयत् ।
स तुतेनप्रहारेणमहापार्श्वोविचेतनः ॥ 7 ॥
ससूतस्स्यन्दनात्तस्माद्विसञ्ज्ञश्चापतद्भुवि ।
स ऋक्षराजस्तेजस्वीनीलाञ्जनचयोपमः ॥ 8 ॥
निष्पत्यसुमहावीर्यस्स्वाद्व्यूहन्मेघसन्निभात् ।
प्रगृह्यगिरिशृङ्गाभाङ्क्रुद्धस्सविपुलांशिलाम् ॥ 9 ॥
अश्वाञ्जघानतरसाबभञ्जतं स्यन्दनं च तम् ।
मुहूर्ताल्लब्धसञ्ज्ञस्तुमहापार्श्वोमहाबलः ॥ 10 ॥
अङ्गदम्बहुभिर्बाणैर्भूयस्तम्प्रत्यविध्यत ।
जाम्बवन्तन्त्रिभिर्बाणैराजघानस्तनान्तरे ॥ 11 ॥
ऋक्षराजङ्गवाक्षं च जघानबहुभिश्शरैः ।
जाम्बवन्तङ्गवाक्षं च स दृष्टवाशरपीडितौ ॥ 12 ॥
जग्राहपरिघङ्घोरमङ्गदःक्रोधमूर्छितः ।
तस्याङ्गदःप्रकुपितोराक्षसस्यतमायसम् ॥ 13 ॥
दूरस्थितस्यपरिघंरविरश्मिसमप्रभम् ।
द्वावाभ्याम्भुजाभ्यांसङ्गृह्यभ्रामयित्वा च वेगवान् ॥ 14 ॥
महापार्श्वस्यचिक्षेपवधार्थंवालिनस्सुतः ।
स तुक्षिप्तोबलवतापरिघन्तस्यरक्षसः ॥ 15 ॥
धनुश्चसशरंहस्ताछचिरस्त्राञ्चाप्यपातयत् ।
तंसमासाद्यवेगेनवालिपुत्रःप्रतापवान् ॥ 16 ॥
तलेनाभ्यहनत्क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले ।
स तुक्रुद्धोमहावेगोमहापार्श्वोमहाद्युति ॥ 17 ॥
करेणैकेनजग्राहसुमहान्तम्परश्वथम् ।
तम्म्तैलधौतंविमलंशैलसारमयन्दृढम् ॥ 18 ॥
राक्षसःपरमक्रुद्धोवालिपुत्रेन्यपातयत् ।
तेनवामांसफलकेभृशम्प्रत्यवपादितम् ॥ 19 ॥
अङ्गदोमोक्ष्यामाससरोषस्सपरश्वधम् ।
सवीरोवज्रसङ्काशमङ्गदोमुष्टिमात्मनः ॥ 20 ॥
संवर्तयत्सुसङ्कृद्धःपितृतुल्यपराक्रमः ।
राक्षसस्यस्तनाभ्याशेमर्मज्ञोहृदयम्प्रति ॥ 21 ॥
इन्द्राशनिमस्पर्शं स मुष्टिंविन्यपातयत् ।
तेनतस्यनिपातेनराक्षसस्यमहामृधे ॥ 22 ॥
पफालहृदयञ्चास्य स पपातहतोभुवि ।
स्मिन्निपतितेभूमौतत्सैन्यंसम्प्रचुक्षुभे ॥ 23 ॥
अभवच्चमहान्क्रोधस्समरेरावणस्यतु ।
वानराणांश्चहृष्टानांसिंहनादःसुपुष्कलः ॥ 24 ॥
स्पोटयन्निवशब्देनलङ्कांसाट्टालगोपुराम् ।
महेन्द्रेणेवदेवानान्नादस्समभवन्महान् ॥ 25 ॥
अथैन्द्रशत्रुस्त्रिदिवालयानांवनौकनाञ्चैवम्हाप्रणादम् ।
श्रुत्वासरोषंयुधिराक्षसेन्द्रः ।
पुनश्चयुद्धाभिमुखोऽवतस्थे ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaśatatamassargaḥ |
mahodaretunihatemahāpārśvomahābalaḥ |
sugrīveṇasamīkṣyāthakrodhātsamraraktalocanaḥ || 1 ||
aṅgadasyacamūmbhīmāṅkṣobhayāmāsasāyakaiḥ |
savānarāṇāmmukhyānāmuttamāṅgānisarvaśaḥ || 2 ||
pātayāmānakāyebhyaḥphalaṃvṛntādivānilaḥ |
keṣāñcidiṣubhirbāhun skandhāṃśchicchedarākṣasaḥ ca || 3 ||
vānarāṇāṃsuṅkṛddhaḥ pārśvaṅkeṣāṃvyadārayat |
te'rditābāṇavarṣeṇamahāpārśvenavānarāḥ || 4 ||
viṣādavimukhāḥsarvebabhūvurgatacetasaḥ |
nirīkṣyabalamudvignamaṅgadorākṣasārditam || 5 ||
pūritā tena śabdena sanadīgirikānanā |
sañcacāla mahī sarvā savarāhamṛgadvipā || 6 ||
samarevānaraśreṣṭhomahāpārśvenyapātayat |
sa tutenaprahāreṇamahāpārśvovicetanaḥ || 7 ||
sasūtassyandanāttasmādvisañjñaścāpatadbhuvi |
sa ṛkṣarājastejasvīnīlāñjanacayopamaḥ || 8 ||
niṣpatyasumahāvīryassvādvyūhanmeghasannibhāt |
pragṛhyagiriśṛṅgābhāṅkruddhassavipulāṃśilām || 9 ||
aśvāñjaghānatarasābabhañjataṃ syandanaṃ ca tam |
muhūrtāllabdhasañjñastumahāpārśvomahābalaḥ || 10 ||
aṅgadambahubhirbāṇairbhūyastampratyavidhyata |
jāmbavantantribhirbāṇairājaghānastanāntare || 11 ||
ṛkṣarājaṅgavākṣaṃ ca jaghānabahubhiśśaraiḥ |
jāmbavantaṅgavākṣaṃ ca sa dṛṣṭavāśarapīḍitau || 12 ||
jagrāhaparighaṅghoramaṅgadaḥkrodhamūrchitaḥ |
tasyāṅgadaḥprakupitorākṣasasyatamāyasam || 13 ||
dūrasthitasyaparighaṃraviraśmisamaprabham |
dvāvābhyāmbhujābhyāṃsaṅgṛhyabhrāmayitvā ca vegavān || 14 ||
mahāpārśvasyacikṣepavadhārthaṃvālinassutaḥ |
sa tukṣiptobalavatāparighantasyarakṣasaḥ || 15 ||
dhanuścasaśaraṃhastāchacirastrāñcāpyapātayat |
taṃsamāsādyavegenavāliputraḥpratāpavān || 16 ||
talenābhyahanatkruddhaḥ karṇamūle sakuṇḍale |
sa tukruddhomahāvegomahāpārśvomahādyuti || 17 ||
kareṇaikenajagrāhasumahāntamparaśvatham |
tammtailadhautaṃvimalaṃśailasāramayandṛḍham || 18 ||
rākṣasaḥparamakruddhovāliputrenyapātayat |
tenavāmāṃsaphalakebhṛśampratyavapāditam || 19 ||
aṅgadomokṣyāmāsasaroṣassaparaśvadham |
savīrovajrasaṅkāśamaṅgadomuṣṭimātmanaḥ || 20 ||
saṃvartayatsusaṅkṛddhaḥpitṛtulyaparākramaḥ |
rākṣasasyastanābhyāśemarmajñohṛdayamprati || 21 ||
indrāśanimasparśaṃ sa muṣṭiṃvinyapātayat |
tenatasyanipātenarākṣasasyamahāmṛdhe || 22 ||
paphālahṛdayañcāsya sa papātahatobhuvi |
sminnipatitebhūmautatsainyaṃsampracukṣubhe || 23 ||
abhavaccamahānkrodhassamarerāvaṇasyatu |
vānarāṇāṃścahṛṣṭānāṃsiṃhanādaḥsupuṣkalaḥ || 24 ||
spoṭayannivaśabdenalaṅkāṃsāṭṭālagopurām |
mahendreṇevadevānānnādassamabhavanmahān || 25 ||
athaindraśatrustridivālayānāṃvanaukanāñcaivamhāpraṇādam |
śrutvāsaroṣaṃyudhirākṣasendraḥ |
punaścayuddhābhimukho'vatasthe || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.