𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌨𑍍𑌨𑌿𑌹𑌤𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌶𑌯𑌾𑌨𑌨𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌂𑌰𑌣𑍇 ।
𑌶𑍋𑌕𑌵𑍇𑌗𑌪𑌰𑍀𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌵𑌿𑌲𑌲𑌾𑌪𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌃 ॥ 1 ॥
𑌵𑍀𑌰 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤 𑌵𑌿𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍀𑌣 𑌨𑌯𑌕𑍋𑌵𑌿𑌦 ।
𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌶𑌯𑌨𑍋𑌪𑍇𑌤𑌕𑌿𑌂𑌶𑍇𑌷𑍇𑌨𑌿𑌹𑌤𑍋𑌭𑍁𑌵𑌿 ॥ 2 ॥
𑌵𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌯𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑍗𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑍗𑌭𑍁𑌜𑌾𑌵𑌙𑍍𑌗𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑍗 ।
𑌮𑍁𑌕𑍁𑌟𑍇𑌨𑌾𑌪𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍇𑌨𑌭𑌾𑌸𑍍𑌕𑌰𑌾𑌕𑌾𑌰𑌵𑌰𑍍𑌚𑌸𑌾 ॥ 3 ॥
𑌦𑌂𑌵𑍀𑌰𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂𑌯𑌨𑍍𑌮𑌯𑌾𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌮𑍀𑌰𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌕𑌾𑌮𑌮𑍋𑌹𑌪𑌰𑍀𑌤𑌸𑍍𑌯𑌯𑌤𑍍𑌤𑌨𑍍𑌨𑌰𑍁𑌚𑌿𑌤𑌨𑍍𑌤𑌵 ॥ 4 ॥
𑌯𑌨𑍍𑌨𑌦𑌰𑍍𑌪𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑍋𑌵𑌾𑌨𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌜𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌪𑌰𑍇𑌜𑌨𑌾𑌃 ।
𑌨 𑌕𑍁𑌮𑍍𑌬𑌕𑌰𑍍𑌣𑍋𑌽𑌤𑌿𑌰𑌥𑍋𑌨𑌾𑌤𑌿𑌕𑌾𑌯𑍋𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌃 ॥ 5 ॥
𑌨 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇𑌥𑌾𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑍋𑌦𑌰𑍍𑌕𑍋𑌽𑌯𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ।
𑌗𑌤𑌸𑍍𑌸𑍇𑌤𑍁𑌸𑍍𑌸𑍁𑌨𑍀𑌤𑍀𑌨𑌾𑌙𑍍𑌗𑌤𑍋𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌯𑌵𑌿𑌗𑍍𑌰𑌹𑌃 ॥ 6 ॥
𑌗𑌤𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪𑌃𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾𑌵𑌾𑌨𑌾𑌙𑍍𑌗𑌤𑌿𑌰𑍍𑌗𑌤𑌾 ।
𑌆𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯𑌃𑌪𑌤𑌿𑌤𑍋𑌭𑍂𑌮𑍗𑌮𑌗𑍍𑌨𑌸𑍍𑌤𑌮𑌸𑌿𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌾𑌃 ॥ 7 ॥
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌭𑌾𑌨𑍁𑌃𑌪𑍍𑌰𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑍍𑌚𑌿𑌰𑍍𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑌾𑌯𑍋𑌨𑌿𑌰𑍁𑌦𑍍𑌯𑌮𑌃 ।
𑌅𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌿𑌪𑌤𑌿𑌤𑍇𑌵𑍀𑌰𑍇 𑌭𑍂𑌮𑍗𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌭𑍃𑌤𑌾𑌂𑌵𑌰𑍇 ॥ 8 ॥
𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌶𑍁𑌭𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌮𑌿𑌮𑌂 𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌯𑌾𑌮𑌭𑌿𑌷𑍇𑌚𑌯 ॥ 9 ॥
𑌧𑍃𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌲𑌃𑌪𑍍𑌰𑌸𑌹𑍍𑌯𑌾𑌗𑍍𑌯𑍍𑌰𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌸𑍍𑌤𑌪𑍋𑌬𑌲𑌶𑍍𑌶𑍗𑌰𑍍𑌯𑌨𑌿𑌬𑌦𑍍𑌧𑌮𑍂𑌲𑌃 ।
𑌰𑌣𑍇𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌰𑌾𑌜𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌃𑌸𑌮𑍍𑌮𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑍋𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑍇𑌨 ॥ 10 ॥
𑌤𑍇𑌜𑍋𑌵𑌿𑌷𑌾𑌣𑌃𑌕𑍁𑌲𑌵𑌂𑌶𑌵𑌂𑌶𑌃𑌕𑍋𑌪𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌾𑌪𑌰𑌗𑌾𑌤𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌃 ।
𑌇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍁𑌸𑌿𑌂𑌹𑌾𑌵𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌦𑍇𑌹𑌃𑌸𑍁𑌪𑍍𑌤𑌃𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍗𑌰𑌾𑌵𑌣𑌗𑌨𑍍𑌧𑌹𑌸𑍍𑌤𑍀 ॥ 11 ॥
𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑍋𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌵𑌿𑌜𑍃𑌮𑍍𑌭𑌿𑌤𑌾𑌰𑍍𑌚𑌿𑌰𑍍𑌨𑌿𑌃𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌧𑍂𑌮𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌬𑌲𑌪𑍍𑌰𑌤𑌾𑌪𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌾𑌪𑌵𑌾𑌨𑍍𑌸𑌮𑍍𑌯𑌤𑌿𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌪𑌿𑌤𑍋𑌰𑌾𑌮𑌪𑌯𑍋𑌧𑌰𑍇𑌣 ॥ 12 ॥
𑌸𑌿𑌂𑌹𑌰𑌕𑍍𑌷𑌲𑌾𑌙𑍍𑌗𑍂𑌲𑌕𑌕𑍁𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌾𑌣𑌃𑌪𑌰𑌾𑌭𑌿𑌜𑌿𑌦𑍍𑌗𑌨𑍍𑌧𑌨𑌗𑌨𑍍𑌧𑌹𑌸𑍍𑌤𑍀 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷𑍋𑌵𑍃𑌷𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌲𑌕𑌰𑍍𑌣𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌃𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌹𑌤𑍋𑌽𑌵𑌸𑌨𑍍𑌨𑌃 ॥ 13 ॥
𑌵𑌦𑌨𑍍𑌤𑌂𑌹𑍇𑌤𑍁𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍍𑌪𑌰𑌿𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌰𑍍𑌥𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑌃𑌶𑍋𑌕𑌸𑌮𑌾𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌨𑌾𑌯𑌂𑌵𑌿𑌨𑌷𑍍𑌟𑍋𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌸𑌮𑌰𑍇𑌚𑌣𑍍𑌡𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌅𑌤𑍍𑌯𑍁𑌨𑍍𑌨𑌤𑌮𑌹𑍋𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌃𑌪𑌤𑌿𑌤𑍋𑌽𑌯𑌮𑌶𑌙𑍍𑌕𑌿𑌤𑌃 ॥ 15 ॥
𑌨𑍈𑌵𑌂𑌵𑌿𑌨𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃𑌶𑍋𑌚𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌵𑍃𑌧𑌦𑌿𑌮𑌾𑌶𑌂𑌸𑌮𑌾𑌨𑌾𑌯𑍇𑌨𑌿𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑌿𑌰𑌣𑌾𑌜𑌿𑌰𑍇 ॥ 16 ॥
𑌯𑍇𑌨𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑍋𑌲𑍋𑌕𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑌿𑌤𑌾𑌯𑍁𑌧𑌿𑌧𑍀𑌮𑌤𑌾 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌕𑌾𑌲𑌸𑌮𑌾𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇 𑌨 𑌕𑌾𑌲𑌃𑌪𑌰𑌿𑌶𑍋𑌚𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌨𑍈𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑌵𑌿𑌜𑌯𑍋𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇𑌭𑍂𑌤𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌃𑌕𑌦𑌾𑌚𑌨 ।
𑌪𑌰𑍈𑌰𑌾𑌹𑌨𑍍𑌯𑌤𑍇𑌵𑍀𑌰𑌃𑌪𑌰𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ॥ 18 ॥
𑌸 𑌤𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌹𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑍀𑌃 𑌸𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌤𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑌤𑍍 ॥ 19 ॥
𑌤𑌦𑍇𑌵𑌨𑍍𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌾𑌸𑍍𑌥𑌾𑌯𑌵𑌿𑌜𑍍𑌵𑌰𑌃 ।
𑌯𑌦𑌿𑌹𑌾𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌙𑍍𑌕𑌲𑍍𑌪𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌦𑌨𑍁𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯 ॥ 20 ॥
𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌃 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚𑌶𑍋𑌕𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑍋𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌹𑌿𑌤𑌮𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌯𑍋𑌽𑌯𑌂𑌵𑌿𑌮𑌰𑍍𑌦𑍇𑌷𑍍𑌵𑌵𑌿𑌭𑌗𑍍𑌨𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌃𑌸𑍁𑌰𑍈𑌸𑍍𑌸𑌮𑌸𑍍𑌥𑍇𑌰𑌪𑌿𑌵𑌾𑌸𑌵𑍇𑌨 ।
𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯𑌰𑌣𑍇𑌵𑌿𑌭𑌗𑍍𑌨𑍋𑌵𑍇𑌲𑌾𑌮𑌿𑌵𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯𑌯𑌥𑌾𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌃 ॥ 22 ॥
𑌅𑌨𑍇𑌨𑌦𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿𑌵𑌨𑍀𑌪𑌕𑍇𑌷𑍁𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚𑌭𑍋𑌗𑌾𑌨𑌿𑌭𑍃𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚𑌭𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾𑌃 ।
𑌧𑌨𑌾𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍁𑌸𑌮𑌰𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿𑌵𑍈𑌰𑌾𑌣𑍍𑌯𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍁𑌨𑌿𑌪𑌾𑌤𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 ॥ 23 ॥
𑌏𑌷𑍋𑌹𑌿𑌤𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌃𑌮𑌹𑌾𑌤𑌪𑌾𑌶𑍍𑌚𑌵𑍇𑌦𑌾𑌨𑍍𑌤𑌗𑌃𑌕𑌰𑍍𑌮𑌸𑍁𑌚𑌾𑌗𑍍𑌯𑍍𑌰𑌶𑍂𑌰𑌃 ।
𑌏𑌤𑌸𑍍𑌯𑌯𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑌗𑌤𑌸𑍍𑌯𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿𑌤𑌵𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌾𑌤𑍍 ॥ 24 ॥
𑌮𑌰𑌣𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿𑌵𑍈𑌰𑌾𑌣𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂𑌵𑌃𑌪𑍍𑌰𑌯𑍋𑌜𑌨𑌮𑍍 ।
𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌸𑌂𑌸𑍍𑌕𑌾𑌰𑍋𑌮𑌮𑌾𑌪𑍍𑌯𑍇𑌷𑌯𑌥𑌾𑌤𑌵 ॥ 25 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌶𑌾𑌧𑌿𑌕𑌶𑌤𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvādaśādhikaśatatamassargaḥ |
bhrātarannihatandṛṣṭavāśayānannirjitaṃraṇe |
śokavegaparītātmāvilalāpavibhīṣaṇaḥ || 1 ||
vīra vikrānta vikhyāta pravīṇa nayakovida |
mahārhāśayanopetakiṃśeṣenihatobhuvi || 2 ||
vikṣipyadīrghauniśceṣṭaubhujāvaṅgabhūṣitau |
mukuṭenāpavṛttenabhāskarākāravarcasā || 3 ||
daṃvīrasamprāptaṃyanmayāpūrvamīritam |
kāmamohaparītasyayattannarucitantava || 4 ||
yannadarpātprahastovānendrajinnāparejanāḥ |
na kumbakarṇo'tirathonātikāyonarāntakaḥ || 5 ||
na svayantvamamanyethāstasyodarko'yamāgataḥ |
gatassetussunītīnāṅgatodharmasyavigrahaḥ || 6 ||
gatassattvasyasaṅkṣepaḥprastāvānāṅgatirgatā |
ādityaḥpatitobhūmaumagnastamasicandramāḥ || 7 ||
citrabhānuḥpraśāntārcirvyavasāyonirudyamaḥ |
asminnipatitevīre bhūmauśastrabhṛtāṃvare || 8 ||
saumitriṃ sattvasampannaṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |
vibhīṣaṇamimaṃ saumya laṅkāyāmabhiṣecaya || 9 ||
dhṛtipravālaḥprasahyāgyrapuṣpastapobalaśśauryanibaddhamūlaḥ |
raṇemahānrākṣasarājavṛkṣaḥsammarditorāghavamārutena || 10 ||
tejoviṣāṇaḥkulavaṃśavaṃśaḥkopaprasādāparagātrahastaḥ |
ikṣvākusiṃhāvagṛhītadehaḥsuptaḥkṣitaurāvaṇagandhahastī || 11 ||
parākramotsāhavijṛmbhitārcirniḥśvāsadhūmassvabalapratāpaḥ |
pratāpavānsamyatirākṣasāgnirvirvāpitorāmapayodhareṇa || 12 ||
siṃharakṣalāṅgūlakakudviṣāṇaḥparābhijidgandhanagandhahastī |
rakṣovṛṣaścāpalakarṇacakṣuḥkṣitīśvaravyāghrahato'vasannaḥ || 13 ||
vadantaṃhetumadvākyamparidṛṣṭārthaniścayam |
rāmaḥśokasamāviṣṭamityuvācavibhīṣaṇam || 14 ||
nāyaṃvinaṣṭoniśceṣṭassamarecaṇḍavikramaḥ |
atyunnatamahotsāhaḥpatito'yamaśaṅkitaḥ || 15 ||
naivaṃvinaṣṭāḥśocyantekṣatradharmavyavasthitāḥ |
vṛdhadimāśaṃsamānāyenipatantiraṇājire || 16 ||
yenasendrāstrayolokāstrāsitāyudhidhīmatā |
tasminkālasamāyukte na kālaḥpariśocitum || 17 ||
naikāntavijayoyuddhebhūtapūrvaḥkadācana |
parairāhanyatevīraḥparānvāhantisaṃyuge || 18 ||
sa tadrājyaṃ mahatprāpya rāmadattaṃ vibhīṣaṇaḥ |
prakṛtīḥ sāntyayitvā ca tato rāmamupāgamat || 19 ||
tadevanniścayandṛṣṭavātattvamāsthāyavijvaraḥ |
yadihānantaraṅkāryaṅkalpyantadanucintaya || 20 ||
muktavākyaṃvikrāntaṃrājaputraṃvibhīṣaṇaḥ |
uvācaśokasantaptobhrāturhitamanantaram || 21 ||
yo'yaṃvimardeṣvavibhagnapūrvaḥsuraissamastherapivāsavena |
bhavantamāsādyaraṇevibhagnovelāmivāsādyayathāsamudraḥ || 22 ||
anenadattānivanīpakeṣubhuktāścabhogānibhṛtāścabhṛtyāḥ |
dhanānimitreṣusamarpitānivairāṇyamitreṣunipātitāni || 23 ||
eṣohitāgniścaḥmahātapāścavedāntagaḥkarmasucāgyraśūraḥ |
etasyayatpretagatasyakṛtyantatkartumicchāmitavaprasādāt || 24 ||
maraṇāntānivairāṇinirvṛttaṃvaḥprayojanam |
kriyatāmasyasaṃskāromamāpyeṣayathātava || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ द्वादशाधिकशततमस्सर्गः ।
भ्रातरन्निहतन्दृष्टवाशयानन्निर्जितंरणे ।
शोकवेगपरीतात्माविललापविभीषणः ॥ 1 ॥
वीर विक्रान्त विख्यात प्रवीण नयकोविद ।
महार्हाशयनोपेतकिंशेषेनिहतोभुवि ॥ 2 ॥
विक्षिप्यदीर्घौनिश्चेष्टौभुजावङ्गभूषितौ ।
मुकुटेनापवृत्तेनभास्कराकारवर्चसा ॥ 3 ॥
दंवीरसम्प्राप्तंयन्मयापूर्वमीरितम् ।
काममोहपरीतस्ययत्तन्नरुचितन्तव ॥ 4 ॥
यन्नदर्पात्प्रहस्तोवानेन्द्रजिन्नापरेजनाः ।
न कुम्बकर्णोऽतिरथोनातिकायोनरान्तकः ॥ 5 ॥
न स्वयन्त्वममन्येथास्तस्योदर्कोऽयमागतः ।
गतस्सेतुस्सुनीतीनाङ्गतोधर्मस्यविग्रहः ॥ 6 ॥
गतस्सत्त्वस्यसङ्क्षेपःप्रस्तावानाङ्गतिर्गता ।
आदित्यःपतितोभूमौमग्नस्तमसिचन्द्रमाः ॥ 7 ॥
चित्रभानुःप्रशान्तार्चिर्व्यवसायोनिरुद्यमः ।
अस्मिन्निपतितेवीरे भूमौशस्त्रभृतांवरे ॥ 8 ॥
सौमित्रिं सत्त्वसम्पन्नं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ।
विभीषणमिमं सौम्य लङ्कायामभिषेचय ॥ 9 ॥
धृतिप्रवालःप्रसह्याग्य्रपुष्पस्तपोबलश्शौर्यनिबद्धमूलः ।
रणेमहान्राक्षसराजवृक्षःसम्मर्दितोराघवमारुतेन ॥ 10 ॥
तेजोविषाणःकुलवंशवंशःकोपप्रसादापरगात्रहस्तः ।
इक्ष्वाकुसिंहावगृहीतदेहःसुप्तःक्षितौरावणगन्धहस्ती ॥ 11 ॥
पराक्रमोत्साहविजृम्भितार्चिर्निःश्वासधूमस्स्वबलप्रतापः ।
प्रतापवान्सम्यतिराक्षसाग्निर्विर्वापितोरामपयोधरेण ॥ 12 ॥
सिंहरक्षलाङ्गूलककुद्विषाणःपराभिजिद्गन्धनगन्धहस्ती ।
रक्षोवृषश्चापलकर्णचक्षुःक्षितीश्वरव्याघ्रहतोऽवसन्नः ॥ 13 ॥
वदन्तंहेतुमद्वाक्यम्परिदृष्टार्थनिश्चयम् ।
रामःशोकसमाविष्टमित्युवाचविभीषणम् ॥ 14 ॥
नायंविनष्टोनिश्चेष्टस्समरेचण्डविक्रमः ।
अत्युन्नतमहोत्साहःपतितोऽयमशङ्कितः ॥ 15 ॥
नैवंविनष्टाःशोच्यन्तेक्षत्रधर्मव्यवस्थिताः ।
वृधदिमाशंसमानायेनिपतन्तिरणाजिरे ॥ 16 ॥
येनसेन्द्रास्त्रयोलोकास्त्रासितायुधिधीमता ।
तस्मिन्कालसमायुक्ते न कालःपरिशोचितुम् ॥ 17 ॥
नैकान्तविजयोयुद्धेभूतपूर्वःकदाचन ।
परैराहन्यतेवीरःपरान्वाहन्तिसंयुगे ॥ 18 ॥
स तद्राज्यं महत्प्राप्य रामदत्तं विभीषणः ।
प्रकृतीः सान्त्ययित्वा च ततो राममुपागमत् ॥ 19 ॥
तदेवन्निश्चयन्दृष्टवातत्त्वमास्थायविज्वरः ।
यदिहानन्तरङ्कार्यङ्कल्प्यन्तदनुचिन्तय ॥ 20 ॥
मुक्तवाक्यंविक्रान्तंराजपुत्रंविभीषणः ।
उवाचशोकसन्तप्तोभ्रातुर्हितमनन्तरम् ॥ 21 ॥
योऽयंविमर्देष्वविभग्नपूर्वःसुरैस्समस्थेरपिवासवेन ।
भवन्तमासाद्यरणेविभग्नोवेलामिवासाद्ययथासमुद्रः ॥ 22 ॥
अनेनदत्तानिवनीपकेषुभुक्ताश्चभोगानिभृताश्चभृत्याः ।
धनानिमित्रेषुसमर्पितानिवैराण्यमित्रेषुनिपातितानि ॥ 23 ॥
एषोहिताग्निश्चःमहातपाश्चवेदान्तगःकर्मसुचाग्य्रशूरः ।
एतस्ययत्प्रेतगतस्यकृत्यन्तत्कर्तुमिच्छामितवप्रसादात् ॥ 24 ॥
मरणान्तानिवैराणिनिर्वृत्तंवःप्रयोजनम् ।
क्रियतामस्यसंस्कारोममाप्येषयथातव ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वादशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvādaśādhikaśatatamassargaḥ |
bhrātarannihatandṛṣṭavāśayānannirjitaṃraṇe |
śokavegaparītātmāvilalāpavibhīṣaṇaḥ || 1 ||
vīra vikrānta vikhyāta pravīṇa nayakovida |
mahārhāśayanopetakiṃśeṣenihatobhuvi || 2 ||
vikṣipyadīrghauniśceṣṭaubhujāvaṅgabhūṣitau |
mukuṭenāpavṛttenabhāskarākāravarcasā || 3 ||
daṃvīrasamprāptaṃyanmayāpūrvamīritam |
kāmamohaparītasyayattannarucitantava || 4 ||
yannadarpātprahastovānendrajinnāparejanāḥ |
na kumbakarṇo'tirathonātikāyonarāntakaḥ || 5 ||
na svayantvamamanyethāstasyodarko'yamāgataḥ |
gatassetussunītīnāṅgatodharmasyavigrahaḥ || 6 ||
gatassattvasyasaṅkṣepaḥprastāvānāṅgatirgatā |
ādityaḥpatitobhūmaumagnastamasicandramāḥ || 7 ||
citrabhānuḥpraśāntārcirvyavasāyonirudyamaḥ |
asminnipatitevīre bhūmauśastrabhṛtāṃvare || 8 ||
saumitriṃ sattvasampannaṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |
vibhīṣaṇamimaṃ saumya laṅkāyāmabhiṣecaya || 9 ||
dhṛtipravālaḥprasahyāgyrapuṣpastapobalaśśauryanibaddhamūlaḥ |
raṇemahānrākṣasarājavṛkṣaḥsammarditorāghavamārutena || 10 ||
tejoviṣāṇaḥkulavaṃśavaṃśaḥkopaprasādāparagātrahastaḥ |
ikṣvākusiṃhāvagṛhītadehaḥsuptaḥkṣitaurāvaṇagandhahastī || 11 ||
parākramotsāhavijṛmbhitārcirniḥśvāsadhūmassvabalapratāpaḥ |
pratāpavānsamyatirākṣasāgnirvirvāpitorāmapayodhareṇa || 12 ||
siṃharakṣalāṅgūlakakudviṣāṇaḥparābhijidgandhanagandhahastī |
rakṣovṛṣaścāpalakarṇacakṣuḥkṣitīśvaravyāghrahato'vasannaḥ || 13 ||
vadantaṃhetumadvākyamparidṛṣṭārthaniścayam |
rāmaḥśokasamāviṣṭamityuvācavibhīṣaṇam || 14 ||
nāyaṃvinaṣṭoniśceṣṭassamarecaṇḍavikramaḥ |
atyunnatamahotsāhaḥpatito'yamaśaṅkitaḥ || 15 ||
naivaṃvinaṣṭāḥśocyantekṣatradharmavyavasthitāḥ |
vṛdhadimāśaṃsamānāyenipatantiraṇājire || 16 ||
yenasendrāstrayolokāstrāsitāyudhidhīmatā |
tasminkālasamāyukte na kālaḥpariśocitum || 17 ||
naikāntavijayoyuddhebhūtapūrvaḥkadācana |
parairāhanyatevīraḥparānvāhantisaṃyuge || 18 ||
sa tadrājyaṃ mahatprāpya rāmadattaṃ vibhīṣaṇaḥ |
prakṛtīḥ sāntyayitvā ca tato rāmamupāgamat || 19 ||
tadevanniścayandṛṣṭavātattvamāsthāyavijvaraḥ |
yadihānantaraṅkāryaṅkalpyantadanucintaya || 20 ||
muktavākyaṃvikrāntaṃrājaputraṃvibhīṣaṇaḥ |
uvācaśokasantaptobhrāturhitamanantaram || 21 ||
yo'yaṃvimardeṣvavibhagnapūrvaḥsuraissamastherapivāsavena |
bhavantamāsādyaraṇevibhagnovelāmivāsādyayathāsamudraḥ || 22 ||
anenadattānivanīpakeṣubhuktāścabhogānibhṛtāścabhṛtyāḥ |
dhanānimitreṣusamarpitānivairāṇyamitreṣunipātitāni || 23 ||
eṣohitāgniścaḥmahātapāścavedāntagaḥkarmasucāgyraśūraḥ |
etasyayatpretagatasyakṛtyantatkartumicchāmitavaprasādāt || 24 ||
maraṇāntānivairāṇinirvṛttaṃvaḥprayojanam |
kriyatāmasyasaṃskāromamāpyeṣayathātava || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.