ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਾਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਥਸਂਸ੍ਮਾਰਯਾਮਾਸਮਾਤਲਿਰਾਘਵਨ੍ਤਦਾ ।
ਅਜਾਨਨ੍ਨਿਵਕਿਂਵੀਰਤ੍ਵਮੇਨਮਨੁਵਰ੍ਤਸੇ ॥ 1 ॥
ਵਿਸृਜਾਸ੍ਮੈਵਧਾਯਤ੍ਵਮਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ਪੈਤਾਮਹਮ੍ਪ੍ਰਭੋ ।
ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਲਃਕਥਿਤੋਃਯਃਸੁਰੈਃਸੋऽਦ੍ਯਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 2 ॥
ਤਤਃਸਂਸ੍ਮਾਰਿਤੋਰਾਮਸ੍ਤੇਨਵਾਕ੍ਯੇਨਮਾਤਲੇਃ ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ ਸ਼ਰਨ੍ਦੀਪ੍ਤਨ੍ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਮਿਵੋਰਗਮ੍ ॥ 3 ॥
ਯਨ੍ਤਸ੍ਮੈਪ੍ਰਥਮਮ੍ਪ੍ਰਾਦਾਦਗਸ੍ਤ੍ਯੋਭਗਵਾਨृषਿਃ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਮ੍ਮਹਾਬਾਣਮਮੋਘਂਯੁਧਿਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 4 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ਪੂਰ੍ਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਥਮਮਿਤੌਜਸਾ ।
ਦਤ੍ਤਂਸੁਰਪਤੇਃਪੂਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਜਯਕਾਙ੍ਕ੍षਿਣਃ ॥ 5 ॥
ਯਸ੍ਯਵਾਜੇषੁਪਵਨਃਫਲੇਪਾਵਕਭਾਸ੍ਕਰੌ ।
ਸ਼ਰੀਰਮਾਕਾਸ਼ਮਯਙ੍ਗੌਰਵੇਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰੌ ॥ 6 ॥
ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਂਵਪੁषਾਸੁਪੁਙ੍ਖਂਹੇਮਭੂषਿਤਮ੍ ।
ਤੇਜਸਾਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਙ੍ਕृਤਮ੍ਭਾਸ੍ਕਰਵਰ੍ਚਸਮ੍ ॥ 7 ॥
ਸਧੂਮਮਿਵਕਾਲਾਨਗਿਨ੍ਦੀਪ੍ਤਮਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮਮ੍ ।
ਨਰਨਾਗਾਸ਼੍ਵਵृਦ੍ਧਾਨਾਮ੍ਭੇਦਨਙ੍ਕ੍षਿਪ੍ਰਕਾਰਿਣਮ੍ ॥ 8 ॥
ਦ੍ਵਾਰਾਣਾਮ੍ਪਰਿਘਾਣਾਂ ਚ ਗਿਰੀਣਾਞ੍ਚਾਪਿਭੇਦਨਮ੍ ।
ਨਾਨਾਰੁਧਿਰਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗਮ੍ਮੇਦੋਦਿਗ੍ਧਂਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ 9 ॥
ਵਜ੍ਰਸਾਰਮ੍ਮਹਾਨਾਦਨ੍ਨਾਨਾਸਮਿਤਿਦਾਰਣਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍ਰਾਸਨਮ੍ਭੀਮਂਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਮਿਵਪਨ੍ਨਗਮ੍ ॥ 10 ॥
ਕਙ੍ਕਗृਧ੍ਰਬਕਾਨਾਂ ਚ ਗੋਮਾਯੁਗਣਰਕ੍षਸਾਮ੍ ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ਭਕ੍षਪ੍ਰਦਂਯੁਦ੍ਧੇਯਮਰੂਪਮ੍ਭਯਾਪਹਮ੍ ॥ 11 ॥
ਨਨ੍ਦਨਂਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂਰਕ੍षਸਾਮਵਸਾਦਨਮ੍ ।
ਵਾਜਿਤਂਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵਾਜੈਸ਼੍ਚਾਰੁਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਗਰੁਤ੍ਮਤਃ ॥ 12 ॥
ਤਮੁਤ੍ਤਮੇषੁਂਲੋਕਾਨਾਮਿਕ੍ष੍ਵਾਕੁਭਯਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।
ਦ੍ਵਿषਤਾਙ੍ਕੀਰ੍ਤਿਹਰਣਮ੍ਪ੍ਰਹਰ੍षਕਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 13 ॥
ਅਭਿਮ੍ਨਤ੍ਯਤਤੋਰਾਮਸ੍ਤਮ੍ਮਹੇषੁਮ੍ਮਹਾਬਲਃ ।
ਵੇਦਪ੍ਰੋਕ੍ਤੇਨਵਿਧਿਨਾਸਨ੍ਦਧੇਕਾਰ੍ਮੁਕੇਬਲੀ ॥ 14 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਧਨੀਯਮਾਨੇਤੁਰਾਘਵੇਣਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮੇ ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿਸਨ੍ਤ੍ਰੇਸੁਸ਼੍ਚਚਾਲ ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ॥ 15 ॥
ਸ ਰਾਵਣਾਯਸਙ੍ਰੁਦ੍ਧੋਭृਸ਼ਮਾਯਮ੍ਯਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍ ।
ਚਿਕ੍षੇਪਪਰਮਾਯਤ੍ਤਃਸ਼ਰਮ੍ਮਰ੍ਮਵਿਦਾਰਣਮ੍ ॥ 16 ॥
ਸਰ੍ਵਲੋਕੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ।
ਸਰਾਕ੍षਸ ਪਰੀਵਾਰਂ ਹਤਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ॥ 17 ॥
ਸ ਵਿਸृष੍ਟੋਮਹਾਵੇਗਸ਼੍ਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਤਕਰਸ਼੍ਸ਼ਰਃ ।
ਚਿਚ੍ਛੇਦਹृਦਯਨ੍ਤਸ੍ਯਰਾਵਣਸ੍ਯਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 18 ॥
ਰੁਧਿਰਾਕ੍ਤਸ੍ਸਵੇਗੇਨਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਤਕਰਃਸ਼ਰਃ ।
ਰਾਵਣਸ੍ਯਹਰਨ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਵਿਵੇਸ਼ਧਰਣੀਤਲਮ੍ ॥ 19 ॥
ਸ ਸ਼ਰੋਰਾਵਣਂਹਤ੍ਵਾਰੁਧਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰੀਕृਤਚ੍ਛਵਿਃ ।
ਕृਤਕਰ੍ਮਾਨਿਭृਤਵਤ੍ਸ੍ਵਤੂਣੀਮ੍ਪੁਨਰਾਵਿਸ਼ਤ੍ ॥ 20 ॥
ਤਸ੍ਯਹਸ੍ਤਾਦ੍ਧਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਚ ਸਸਾਯਕਮ੍ ।
ਨਿਪਪਾਤਸਹਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਮਾਨਸ੍ਯਜੀਵਿਤਾਤ੍ ॥ 21 ॥
ਗਤਾਸੁਰ੍ਭੀਮਵੇਗਸ੍ਤੁਨੈਰृਤੇਨ੍ਦ੍ਰੋਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ।
ਪਪਾਤਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਦ੍ਭੂਮੌਵृਤ੍ਰੋਵਜ੍ਰਹਤੋਯਥਾ ॥ 22 ॥
ਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਪਤਿਤਮ੍ਭੂਮੌਹਤਸ਼ੇषਾਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ।
ਹਤਨਾਧਾਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ ॥ 23 ॥
ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਭਿਪੇਤੁਸ੍ਤਾਨ੍ਵਾਨਰਾਦ੍ਰੁਮਯੋਧਿਨਃ ।
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਵਧਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਵਾਨਰਾਜਿਤਕਾਸ਼ਿਨਃ ॥ 24 ॥
ਅਰ੍ਦਿਤਾਵਾਨਰੈਰ੍ਭ੍ਰष੍ਟਾਲਙ੍ਕਾਮਭ੍ਯਪਤਨ੍ ਭਯਾਤ੍ ।
ਹਤਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ਵਾਤ੍ਕਰੁਣੈਰ੍ਭਾष੍ਪਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੈਰ੍ਮੁਖੈਃ ॥ 25 ॥
ਤਤੋਵਿਨੇਦੁਃਸਮ੍ਹृष੍ਟਾਵਾਨਰਾਃਜਿਤਕਾਸ਼ਿਨਃ ।
ਵਦਨ੍ਤੋਰਾਘਵਜਯਂਰਾਵਣਸ੍ਯ ਜ ਤਦ੍ਵਧਮ੍ ॥ 26 ॥
ਅਥਾਨ੍ਤਰਿਕ੍षੇਵ੍ਯਨਦਤ੍ਸੌਮ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਦੁਨ੍ਧੁਭਿਃ ।
ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਸ਼ਹਸ੍ਤਤ੍ਰਮਾਰੁਤਸ੍ਸੁਸੁਕੋਵਵੌ ॥ 27 ॥
ਨਿਪਪਾਤਾਨ੍ਤਰਿਕ੍षਾਚ੍ਚਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ੍ਤਦਾਭੁਵਿ ।
ਕਿਰਨ੍ਤੀਰਾਘਵਰਥਨ੍ਦੁਰਵਾਪਾਮਨੋਹਰਾ ॥ 28 ॥
ਰਾਘਵਸ੍ਤਵਸਂਯੁਕ੍ਤਾਗਗਨੇ ਚ ਵਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇ ।
ਸਾਧੁਸਾਧ੍ਵਿਤਿਵਾਗਗ੍ਯ੍ਰਾਦੇਵਤਾਨਾਮ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ 29 ॥
ਅਵਿਵੇਸ਼ਮਹਾਨ੍ ਹਰ੍षੋਦੇਵਾਨਾਞ੍ਚਾਰਣੈਃਸਹ ।
ਰਾਵਣੇਨਿਹਤੇਰੌਦ੍ਰੇਸਰ੍ਵਲੋਕਭਯਙ੍ਕਰੇ ॥ 30 ॥
ਤਤਃਸਕਾਮਂਸੁਗ੍ਰੀਵਮਙ੍ਗਦਂ ਚ ਵਿਭੀषਣਮ੍ ।
ਚਕਾਰਰਾਘਵਃਪ੍ਰੀਤੋਹਤ੍ਵਾਰਾਕ੍षਸਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ॥ 31 ॥
ਤਤਃਪ੍ਰਜਗ੍ਮੁਃਪ੍ਰਸ਼ਮਮ੍ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਦਿਸ਼ਃਪ੍ਰਸੇਦੁਰ੍ਵਿਮਲਨ੍ਨਭੋऽਭਵਤ੍ ।
ਮਹੀਚਕਮ੍ਪੇ ਨ ਚ ਮਾਰੁਤੋਵਵੌਸ੍ਥਿਰਪ੍ਰਭਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਭਵਦ੍ਦਿਵਾਕਰਃ ॥ 32 ॥
ਤਤਸ੍ਤੁਸੁਗ੍ਰੀਵਵਿਭੀषਣਾਙ੍ਗਦਾਃਸੁਹृਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਸ੍ਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਾਸ੍ਤਦਾ ।
ਸਮੇਤ੍ਯਹृष੍ਟਾਵਿਜਯੇਨਰਾਘਵਂਰਣੇऽਭਿਰਾਮਂਵਿਧਿਨਾਭ੍ਯਪੂਜਯਨ੍ ॥ 33 ॥
ਸ ਤੁਨਿਹਤਰਿਪੁਸ੍ਸ੍ਥਿਰਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਃਸ੍ਵਜਨਬਲਾਭਿਵृਤੋਰਣੇਰਰਾਜ ।
ਰਘੁਕੁਲਨृਪਨਨ੍ਦਨੋਮਹੌਜਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਗਣੈਰਭਿਸਂਵृਤੋਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ॥ 34 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਾਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśādhikaśatatamassargaḥ |
athasaṃsmārayāmāsamātalirāghavantadā |
ajānannivakiṃvīratvamenamanuvartase || 1 ||
visṛjāsmaivadhāyatvamastrampaitāmahamprabho |
vināśakālaḥkathitoḥyaḥsuraiḥso'dyavartate || 2 ||
tataḥsaṃsmāritorāmastenavākyenamātaleḥ |
jagrāha sa śarandīptanniḥśvasantamivoragam || 3 ||
yantasmaiprathamamprādādagastyobhagavānṛṣiḥ |
brahmadattammahābāṇamamoghaṃyudhivīryavān || 4 ||
brahmaṇānirmitampūrvamindrārthamamitaujasā |
dattaṃsurapateḥpūrvantrilokajayakāṅkṣiṇaḥ || 5 ||
yasyavājeṣupavanaḥphalepāvakabhāskarau |
śarīramākāśamayaṅgauravemerumandarau || 6 ||
jājvalyamānaṃvapuṣāsupuṅkhaṃhemabhūṣitam |
tejasāsarvabhūtānāṅkṛtambhāskaravarcasam || 7 ||
sadhūmamivakālānagindīptamāśīviṣopamam |
naranāgāśvavṛddhānāmbhedanaṅkṣiprakāriṇam || 8 ||
dvārāṇāmparighāṇāṃ ca girīṇāñcāpibhedanam |
nānārudhiradigdhāṅgammedodigdhaṃsudāruṇam || 9 ||
vajrasārammahānādannānāsamitidāraṇam |
sarvavitrāsanambhīmaṃśvasantamivapannagam || 10 ||
kaṅkagṛdhrabakānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |
nityambhakṣapradaṃyuddheyamarūpambhayāpaham || 11 ||
nandanaṃvānarendrāṇāṃrakṣasāmavasādanam |
vājitaṃvividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ || 12 ||
tamuttameṣuṃlokānāmikṣvākubhayanāśanam |
dviṣatāṅkīrtiharaṇampraharṣakaramātmanaḥ || 13 ||
abhimnatyatatorāmastammaheṣummahābalaḥ |
vedaproktenavidhināsandadhekārmukebalī || 14 ||
tasmin sadhanīyamāneturāghaveṇaśarottame |
sarvabhūtānisantresuścacāla ca vasundharā || 15 ||
sa rāvaṇāyasaṅruddhobhṛśamāyamyakārmukam |
cikṣepaparamāyattaḥśarammarmavidāraṇam || 16 ||
sarvalokeśvaraḥ śrīmān lokānāṃ hitakāmyayā |
sarākṣasa parīvāraṃ hatavāṃstvāṃ mahādyutiḥ || 17 ||
sa visṛṣṭomahāvegaśśarīrāntakaraśśaraḥ |
cicchedahṛdayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||
rudhirāktassavegenaśarīrāntakaraḥśaraḥ |
rāvaṇasyaharanprāṇānviveśadharaṇītalam || 19 ||
sa śarorāvaṇaṃhatvārudhirārdrīkṛtacchaviḥ |
kṛtakarmānibhṛtavatsvatūṇīmpunarāviśat || 20 ||
tasyahastāddhatasyāśukārmukaṃ ca sasāyakam |
nipapātasahaprāṇairbhraśyamānasyajīvitāt || 21 ||
gatāsurbhīmavegastunairṛtendromahādyutiḥ |
papātasyandanādbhūmauvṛtrovajrahatoyathā || 22 ||
tandṛṣṭavāpatitambhūmauhataśeṣāniśācarāḥ |
hatanādhābhayatrastāssarvatassampradudruvuḥ || 23 ||
sarvataścābhipetustānvānarādrumayodhinaḥ |
daśagrīvavadhandṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ || 24 ||
arditāvānarairbhraṣṭālaṅkāmabhyapatan bhayāt |
hatāśrayātvātkaruṇairbhāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ || 25 ||
tatovineduḥsamhṛṣṭāvānarāḥjitakāśinaḥ |
vadantorāghavajayaṃrāvaṇasya ja tadvadham || 26 ||
athāntarikṣevyanadatsaumyastridaśadundhubhiḥ |
divyagandhaśahastatramārutassusukovavau || 27 ||
nipapātāntarikṣāccapuṣpavṛṣṭistadābhuvi |
kirantīrāghavarathanduravāpāmanoharā || 28 ||
rāghavastavasaṃyuktāgagane ca viśuśruve |
sādhusādhvitivāgagyrādevatānāmmahātmanām || 29 ||
aviveśamahān harṣodevānāñcāraṇaiḥsaha |
rāvaṇenihateraudresarvalokabhayaṅkare || 30 ||
tataḥsakāmaṃsugrīvamaṅgadaṃ ca vibhīṣaṇam |
cakārarāghavaḥprītohatvārākṣasapuṅgavam || 31 ||
tataḥprajagmuḥpraśamammarudgaṇādiśaḥprasedurvimalannabho'bhavat |
mahīcakampe na ca mārutovavausthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ || 32 ||
tatastusugrīvavibhīṣaṇāṅgadāḥsuhṛdviśiṣṭāssahalakṣmaṇāstadā |
sametyahṛṣṭāvijayenarāghavaṃraṇe'bhirāmaṃvidhinābhyapūjayan || 33 ||
sa tunihataripussthirapratijñaḥsvajanabalābhivṛtoraṇerarāja |
raghukulanṛpanandanomahaujāstridaśagaṇairabhisaṃvṛtoyathendraḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकादशाधिकशततमस्सर्गः ।
अथसंस्मारयामासमातलिराघवन्तदा ।
अजानन्निवकिंवीरत्वमेनमनुवर्तसे ॥ 1 ॥
विसृजास्मैवधायत्वमस्त्रम्पैतामहम्प्रभो ।
विनाशकालःकथितोःयःसुरैःसोऽद्यवर्तते ॥ 2 ॥
ततःसंस्मारितोरामस्तेनवाक्येनमातलेः ।
जग्राह स शरन्दीप्तन्निःश्वसन्तमिवोरगम् ॥ 3 ॥
यन्तस्मैप्रथमम्प्रादादगस्त्योभगवानृषिः ।
ब्रह्मदत्तम्महाबाणममोघंयुधिवीर्यवान् ॥ 4 ॥
ब्रह्मणानिर्मितम्पूर्वमिन्द्रार्थममितौजसा ।
दत्तंसुरपतेःपूर्वन्त्रिलोकजयकाङ्क्षिणः ॥ 5 ॥
यस्यवाजेषुपवनःफलेपावकभास्करौ ।
शरीरमाकाशमयङ्गौरवेमेरुमन्दरौ ॥ 6 ॥
जाज्वल्यमानंवपुषासुपुङ्खंहेमभूषितम् ।
तेजसासर्वभूतानाङ्कृतम्भास्करवर्चसम् ॥ 7 ॥
सधूममिवकालानगिन्दीप्तमाशीविषोपमम् ।
नरनागाश्ववृद्धानाम्भेदनङ्क्षिप्रकारिणम् ॥ 8 ॥
द्वाराणाम्परिघाणां च गिरीणाञ्चापिभेदनम् ।
नानारुधिरदिग्धाङ्गम्मेदोदिग्धंसुदारुणम् ॥ 9 ॥
वज्रसारम्महानादन्नानासमितिदारणम् ।
सर्ववित्रासनम्भीमंश्वसन्तमिवपन्नगम् ॥ 10 ॥
कङ्कगृध्रबकानां च गोमायुगणरक्षसाम् ।
नित्यम्भक्षप्रदंयुद्धेयमरूपम्भयापहम् ॥ 11 ॥
नन्दनंवानरेन्द्राणांरक्षसामवसादनम् ।
वाजितंविविधैर्वाजैश्चारुचित्रैर्गरुत्मतः ॥ 12 ॥
तमुत्तमेषुंलोकानामिक्ष्वाकुभयनाशनम् ।
द्विषताङ्कीर्तिहरणम्प्रहर्षकरमात्मनः ॥ 13 ॥
अभिम्नत्यततोरामस्तम्महेषुम्महाबलः ।
वेदप्रोक्तेनविधिनासन्दधेकार्मुकेबली ॥ 14 ॥
तस्मिन् सधनीयमानेतुराघवेणशरोत्तमे ।
सर्वभूतानिसन्त्रेसुश्चचाल च वसुन्धरा ॥ 15 ॥
स रावणायसङ्रुद्धोभृशमायम्यकार्मुकम् ।
चिक्षेपपरमायत्तःशरम्मर्मविदारणम् ॥ 16 ॥
सर्वलोकेश्वरः श्रीमान् लोकानां हितकाम्यया ।
सराक्षस परीवारं हतवांस्त्वां महाद्युतिः ॥ 17 ॥
स विसृष्टोमहावेगश्शरीरान्तकरश्शरः ।
चिच्छेदहृदयन्तस्यरावणस्यदुरात्मनः ॥ 18 ॥
रुधिराक्तस्सवेगेनशरीरान्तकरःशरः ।
रावणस्यहरन्प्राणान्विवेशधरणीतलम् ॥ 19 ॥
स शरोरावणंहत्वारुधिरार्द्रीकृतच्छविः ।
कृतकर्मानिभृतवत्स्वतूणीम्पुनराविशत् ॥ 20 ॥
तस्यहस्ताद्धतस्याशुकार्मुकं च ससायकम् ।
निपपातसहप्राणैर्भ्रश्यमानस्यजीवितात् ॥ 21 ॥
गतासुर्भीमवेगस्तुनैरृतेन्द्रोमहाद्युतिः ।
पपातस्यन्दनाद्भूमौवृत्रोवज्रहतोयथा ॥ 22 ॥
तन्दृष्टवापतितम्भूमौहतशेषानिशाचराः ।
हतनाधाभयत्रस्तास्सर्वतस्सम्प्रदुद्रुवुः ॥ 23 ॥
सर्वतश्चाभिपेतुस्तान्वानराद्रुमयोधिनः ।
दशग्रीववधन्दृष्टवावानराजितकाशिनः ॥ 24 ॥
अर्दितावानरैर्भ्रष्टालङ्कामभ्यपतन् भयात् ।
हताश्रयात्वात्करुणैर्भाष्पप्रस्रवणैर्मुखैः ॥ 25 ॥
ततोविनेदुःसम्हृष्टावानराःजितकाशिनः ।
वदन्तोराघवजयंरावणस्य ज तद्वधम् ॥ 26 ॥
अथान्तरिक्षेव्यनदत्सौम्यस्त्रिदशदुन्धुभिः ।
दिव्यगन्धशहस्तत्रमारुतस्सुसुकोववौ ॥ 27 ॥
निपपातान्तरिक्षाच्चपुष्पवृष्टिस्तदाभुवि ।
किरन्तीराघवरथन्दुरवापामनोहरा ॥ 28 ॥
राघवस्तवसंयुक्तागगने च विशुश्रुवे ।
साधुसाध्वितिवागग्य्रादेवतानाम्महात्मनाम् ॥ 29 ॥
अविवेशमहान् हर्षोदेवानाञ्चारणैःसह ।
रावणेनिहतेरौद्रेसर्वलोकभयङ्करे ॥ 30 ॥
ततःसकामंसुग्रीवमङ्गदं च विभीषणम् ।
चकारराघवःप्रीतोहत्वाराक्षसपुङ्गवम् ॥ 31 ॥
ततःप्रजग्मुःप्रशमम्मरुद्गणादिशःप्रसेदुर्विमलन्नभोऽभवत् ।
महीचकम्पे न च मारुतोववौस्थिरप्रभश्चाप्यभवद्दिवाकरः ॥ 32 ॥
ततस्तुसुग्रीवविभीषणाङ्गदाःसुहृद्विशिष्टास्सहलक्ष्मणास्तदा ।
समेत्यहृष्टाविजयेनराघवंरणेऽभिरामंविधिनाभ्यपूजयन् ॥ 33 ॥
स तुनिहतरिपुस्स्थिरप्रतिज्ञःस्वजनबलाभिवृतोरणेरराज ।
रघुकुलनृपनन्दनोमहौजास्त्रिदशगणैरभिसंवृतोयथेन्द्रः ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकादशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekādaśādhikaśatatamassargaḥ |
athasaṃsmārayāmāsamātalirāghavantadā |
ajānannivakiṃvīratvamenamanuvartase || 1 ||
visṛjāsmaivadhāyatvamastrampaitāmahamprabho |
vināśakālaḥkathitoḥyaḥsuraiḥso'dyavartate || 2 ||
tataḥsaṃsmāritorāmastenavākyenamātaleḥ |
jagrāha sa śarandīptanniḥśvasantamivoragam || 3 ||
yantasmaiprathamamprādādagastyobhagavānṛṣiḥ |
brahmadattammahābāṇamamoghaṃyudhivīryavān || 4 ||
brahmaṇānirmitampūrvamindrārthamamitaujasā |
dattaṃsurapateḥpūrvantrilokajayakāṅkṣiṇaḥ || 5 ||
yasyavājeṣupavanaḥphalepāvakabhāskarau |
śarīramākāśamayaṅgauravemerumandarau || 6 ||
jājvalyamānaṃvapuṣāsupuṅkhaṃhemabhūṣitam |
tejasāsarvabhūtānāṅkṛtambhāskaravarcasam || 7 ||
sadhūmamivakālānagindīptamāśīviṣopamam |
naranāgāśvavṛddhānāmbhedanaṅkṣiprakāriṇam || 8 ||
dvārāṇāmparighāṇāṃ ca girīṇāñcāpibhedanam |
nānārudhiradigdhāṅgammedodigdhaṃsudāruṇam || 9 ||
vajrasārammahānādannānāsamitidāraṇam |
sarvavitrāsanambhīmaṃśvasantamivapannagam || 10 ||
kaṅkagṛdhrabakānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |
nityambhakṣapradaṃyuddheyamarūpambhayāpaham || 11 ||
nandanaṃvānarendrāṇāṃrakṣasāmavasādanam |
vājitaṃvividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ || 12 ||
tamuttameṣuṃlokānāmikṣvākubhayanāśanam |
dviṣatāṅkīrtiharaṇampraharṣakaramātmanaḥ || 13 ||
abhimnatyatatorāmastammaheṣummahābalaḥ |
vedaproktenavidhināsandadhekārmukebalī || 14 ||
tasmin sadhanīyamāneturāghaveṇaśarottame |
sarvabhūtānisantresuścacāla ca vasundharā || 15 ||
sa rāvaṇāyasaṅruddhobhṛśamāyamyakārmukam |
cikṣepaparamāyattaḥśarammarmavidāraṇam || 16 ||
sarvalokeśvaraḥ śrīmān lokānāṃ hitakāmyayā |
sarākṣasa parīvāraṃ hatavāṃstvāṃ mahādyutiḥ || 17 ||
sa visṛṣṭomahāvegaśśarīrāntakaraśśaraḥ |
cicchedahṛdayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||
rudhirāktassavegenaśarīrāntakaraḥśaraḥ |
rāvaṇasyaharanprāṇānviveśadharaṇītalam || 19 ||
sa śarorāvaṇaṃhatvārudhirārdrīkṛtacchaviḥ |
kṛtakarmānibhṛtavatsvatūṇīmpunarāviśat || 20 ||
tasyahastāddhatasyāśukārmukaṃ ca sasāyakam |
nipapātasahaprāṇairbhraśyamānasyajīvitāt || 21 ||
gatāsurbhīmavegastunairṛtendromahādyutiḥ |
papātasyandanādbhūmauvṛtrovajrahatoyathā || 22 ||
tandṛṣṭavāpatitambhūmauhataśeṣāniśācarāḥ |
hatanādhābhayatrastāssarvatassampradudruvuḥ || 23 ||
sarvataścābhipetustānvānarādrumayodhinaḥ |
daśagrīvavadhandṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ || 24 ||
arditāvānarairbhraṣṭālaṅkāmabhyapatan bhayāt |
hatāśrayātvātkaruṇairbhāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ || 25 ||
tatovineduḥsamhṛṣṭāvānarāḥjitakāśinaḥ |
vadantorāghavajayaṃrāvaṇasya ja tadvadham || 26 ||
athāntarikṣevyanadatsaumyastridaśadundhubhiḥ |
divyagandhaśahastatramārutassusukovavau || 27 ||
nipapātāntarikṣāccapuṣpavṛṣṭistadābhuvi |
kirantīrāghavarathanduravāpāmanoharā || 28 ||
rāghavastavasaṃyuktāgagane ca viśuśruve |
sādhusādhvitivāgagyrādevatānāmmahātmanām || 29 ||
aviveśamahān harṣodevānāñcāraṇaiḥsaha |
rāvaṇenihateraudresarvalokabhayaṅkare || 30 ||
tataḥsakāmaṃsugrīvamaṅgadaṃ ca vibhīṣaṇam |
cakārarāghavaḥprītohatvārākṣasapuṅgavam || 31 ||
tataḥprajagmuḥpraśamammarudgaṇādiśaḥprasedurvimalannabho'bhavat |
mahīcakampe na ca mārutovavausthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ || 32 ||
tatastusugrīvavibhīṣaṇāṅgadāḥsuhṛdviśiṣṭāssahalakṣmaṇāstadā |
sametyahṛṣṭāvijayenarāghavaṃraṇe'bhirāmaṃvidhinābhyapūjayan || 33 ||
sa tunihataripussthirapratijñaḥsvajanabalābhivṛtoraṇerarāja |
raghukulanṛpanandanomahaujāstridaśagaṇairabhisaṃvṛtoyathendraḥ || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.