ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਤਸ੍ਯਗਤਿਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।
ਦਿਦੇਸ਼ਾਤਿਬਲੋਰਾਮੋਦਸ਼ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਨ੍ ॥ 1 ॥
ਦ੍ਵੌਸੁषੇਣਸ੍ਯਦਾਯਾਦੌਨੀਲਞ੍ਚਪ੍ਲਵਗਰ੍षਪਮ੍ ।
ਅਙ੍ਗਦਂਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਞ੍ਚਸ਼ਰਭਞ੍ਚਤਰਸ੍ਵਿਨਮ੍ ॥ 2 ॥
ਵਿਨਤਞ੍ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਞ੍ਚਸਾਨੁਪ੍ਰਸ੍ਥਮ੍ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ऋषਭਞ੍ਚਰ੍षਭਸ੍ਕਨ੍ਥਮਾਦਿਦੇਸ਼ਪਰਨ੍ਤਪਃ ॥ 3 ॥
ਤੇਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਹਰਯੋਭੀਮਾਨੁਦ੍ਯਮ੍ਯਪਾਦਪਾਨ੍ ।
ਆਕਾਸ਼ਂਵਿਵਿਸ਼ੁਸ੍ਸਰ੍ਵੇਮਾਰ੍ਗਮਾਣਾਦਿਸ਼ੋਦਸ਼ਃ ॥ 4 ॥
ਤੇषਾਂਵੇਗਵਤਾਂਵੇਗਮਿषੁਭਿਰ੍ਵੇਗਵਤ੍ਤਰੈਃ ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ਪਰਮਾਸ੍ਤੈਰੈਸ੍ਤੁਵਾਰਯਾਮਾਸਰਾਵਣਿਃ ॥ 5 ॥
ਤਮ੍ਭੀਮਮਾਰ੍ਗਮਾਣਾਦਿਸ਼ੋਦਸ਼ਃਵੇਗਾਹਰਯੋਨਾਰਾਚੈਃਕ੍षਤਵਿਗ੍ਰਹਾਃ ।
ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਮੇਘੈਸ੍ਸੂਰ੍ਯਮਿਵਾਵृਤਮ੍ ॥ 6 ॥
ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣਯੋਰੇਵਸਰ੍ਵਦੇਹਭਿਦਸ਼੍ਸ਼ਰਾਨ੍ ।
ਭृਸ਼ਮਾਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸਰਾਵਣਿਸ੍ਸਮਿਤਿਞ੍ਜਯਃ ॥ 7 ॥
ਨਿਰਨ੍ਤਰਸ਼ੀਰੀਰੌਤੁਤਾਵੁਭੌਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾਵੀਰੌਪਨ੍ਨਗੈਸ਼੍ਸ਼ਰਤਾਙ੍ਗਤੈਃ ॥ 8 ॥
ਤਯੋਃਕ੍षਤਜਮਾਰ੍ਗੇਣਸੁਸ੍ਰਾਵਰੁਧਿਰਮ੍ਬਹੁ ।
ਤਾਵੁਭੌਚਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਤੇਪੁष੍ਪਿਤਾਵਿਵਕਿਂਸ਼ੁਕੌ ॥ 9 ॥
ਤਤਃਪਰ੍ਯਨ੍ਤਰਕ੍ਤਾਕ੍षੋਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਚਯੋਪਮਃ ।
ਰਾਵਣਿਰ੍ਭ੍ਰਾਤਰੌਵਾਕ੍ਯਮਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਗਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 10 ॥
ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਮਨਾਲਕ੍षਯਂਸ਼ਕ੍ਰੋऽਪਿਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਸਾਦਿਤੁਂਵਾਪਿਨਸ਼ਕ੍ਤਃਕਿਮ੍ਪੁਨਰ੍ਯੁਵਾਮ੍ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਾਵृਤਾਵਿषੁਜਾਲੇਨਰਾਘਵੌਕਙ੍ਕਪਤ੍ਰਿਣਾ ।
ਏषਰੋषਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾਨਯਾਮਿਯਮਸਾਦਨਮ੍ ॥ 12 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਤੁਧਰ੍ਮਜ੍ਞੌਭ੍ਰਾਤਰੌਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਨਿਰ੍ਬਿਭੇਦਸ਼ਿਤੈਰ੍ਬਾਣੈਃਪ੍ਰਜਹਰ੍षਨਨਾਦਚ ॥ 13 ॥
ਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਚਯਸ਼੍ਯਾਮੋਵਿष੍ਫਾਰ੍ਯਵਿਪੁਲਨ੍ਧਨੁਃ ।
ਭੂਯੋਭੂਯਸ਼੍ਸ਼ਰਾਨ੍ਘੋਰਾਨ੍ ਵਿਸਸਰ੍ਜਮਹਾਮृਥੇ ॥ 14 ॥
ਤਤੋਮਰ੍ਮਸੁਮਰ੍ਮਜ੍ਞੋਮਜ੍ਜਯਨਨਿਸ਼ਿਤਾਨ੍ ਸ਼ਰਾਨ੍ ।
ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣਯੋਰ੍ਵੀਰੋਨਨਦਾਚਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ॥ 15 ॥
ਬਦ੍ਧੌਤੁਸ਼ਰਸ਼ਬ੍ਦੇਨਤਾਵੁਭੌਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ ।
ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣਨਸ਼ੇਕਤੁਦੀਕ੍षਿਤੁਮ੍ ॥ 16 ॥
ਤਤੋਵਿਭਿਨ੍ਨਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੌਸ਼ਰਸ਼ਲ੍ਯਾਚਿਤਾਵੁਭੌ ।
ਧ੍ਵਜਾਵਿਵਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਰਜ੍ਜੁਮੁਕ੍ਤੌਪ੍ਰਕਮ੍ਪਿਤੌ ॥ 17 ॥
ਤੌਸਮ੍ਪ੍ਰਚਲਿਤੌਵੀਰੌਮਰ੍ਮਭੇਦੇਨਕਰ੍ਸ਼ਿਤੌ ।
ਨਿਪੇਤਤੁਰ੍ਮਹੇष੍ਵਾਸੌਜਗਤ੍ਯਾਞ੍ਜਗਤੀਪਤੀ ॥ 18 ॥
ਤੌਵੀਰਸ਼ਯਨੇਵੀਰੌਸ਼ਯਾਨੌਰੁਧਿਰੋਕ੍षਿਤੌ ।
ਸ਼ਰਵੇष੍ਟਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਵਾਰ੍ਤੌਪਰਮਪੀਡਿਤੌ ॥ 19 ॥
ਨ ਹ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਧਂ ਤਯੋਰ੍ ਗਾਤ੍ਰਂ ਬਭੂਵ ਅਨ੍ਗੁਲਂ ਅਨ੍ਤਰਮ੍ ।
ਨ ਅਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਨ ਚ ਅਸ੍ਤਬ੍ਧਂ ਆ ਕਰ ਅਗ੍ਰਾਦ੍ ਅਜਿਹ੍ਮਗੈਃ ॥ 20 ॥
ਤੌਤੁਕ੍ਰੂਰੇਣਨਿਹਤੌਰਕ੍षਸਾਕਾਮਰੂਪਿਣਾ ।
ਅਸृਕ੍ਸੁਸ੍ਰੁਵਤੁਸ੍ਤੀਵ੍ਰਞ੍ਜਲਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਵਿਵ ॥ 21 ॥
ਪਪਾਤਪ੍ਰਥਮਂਰਾਮੋਵਿਦ੍ਧੋਮਰ੍ਮਸੁਮਾਰ੍ਗਣੈਃ ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਾਯੇਨਪੁਰਾਸ਼ਕ੍ਰੋਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਃ ॥ 22 ॥
ਰੁਕ੍ਮਪੁਙ੍ਖੈਃਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਗ੍ਰੈਰਧੋਗਤਿਭਿਰਾਸ਼ੁਗੈਃ ।
ਨਾਰਾਚੈਰਰ੍ਧਨਾਰਾਚੈਰ੍ਭਲ੍ਲੈਰਞ੍ਜਲਿਕੈਰਪਿ ॥ 23 ॥
ਵਿਵ੍ਯਾਧਵਤ੍ਸਦਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚਸਿਂਹਦਂष੍ਟ੍ਰੈਃਕ੍षੁਰੈਸ੍ਤਥਾ ।
ਸਵੀਰਸ਼ਯਨੇਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇਵਿਜ੍ਯਮਾਦਾਯਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍ ॥ 24 ॥
ਭਿਨ੍ਨਮੁष੍ਟਿਪਰੀਣਾਹਨ੍ਤ੍ਰਿਣਤਂਰੁਕ੍ਮਭੂषਿਤਮ੍ ।
ਬਾਣਪਾਤਾਨ੍ਤਰੇਰਾਮਮ੍ਪਤਿਤਮ੍ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍ ॥ 25 ॥
ਸਤਤ੍ਰਲਕ੍ष੍ਮਣੋਦृष੍ਟਵਾਨਿਰਾਸ਼ੋਜੀਵਿਤੇऽਭਵਤ੍ ।
ਰਾਮਙ੍ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍षਂਸ਼ਰਬਨ੍ਧਪਰਿਕ੍षਤਮ੍ ॥ 26 ॥
ਸ਼ੁਸ਼ੋਚਭ੍ਰਾਤਰਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਪਤਿਤਨ੍ਧਰਣੀਤਲੇ ।
ਹਰਯਸ਼੍ਚਾਪਿਤਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਸਨ੍ਤਾਪਮ੍ਪਰਮਙ੍ਗਤਾਃ ॥ 27 ॥
ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚੁਕ੍ਰਸ਼ੁਰ੍ਘੋਰਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰਿਤਲੋਚਨਾਃ ।
ਬਦ੍ਧੌਤੁਵੀਰੌਪਤਿਤੌਸ਼ਯਾਨੌਤੇਵਾਨਰਾਸ੍ਸਮ੍ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਤਸ੍ਥੁਃ ।
ਸਮਾਗਤਾਵਾਯੁਸੁਤਪ੍ਰਮੁਖ੍ਯਾਵਿषਾਦਮਾਰ੍ਤਾਃਪਰਮਞ੍ਚਜਗ੍ਮੁਃ ॥ 28 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
satasyagatimanvicchanrājaputraḥpratāpavān |
dideśātibalorāmodaśavānarayūthapān || 1 ||
dvausuṣeṇasyadāyādaunīlañcaplavagarṣapam |
aṅgadaṃvāliputrañcaśarabhañcatarasvinam || 2 ||
vinatañjāmbavantañcasānuprasthammahābalam |
ṛṣabhañcarṣabhaskanthamādideśaparantapaḥ || 3 ||
tesamprahṛṣṭāharayobhīmānudyamyapādapān |
ākāśaṃviviśussarvemārgamāṇādiśodaśaḥ || 4 ||
teṣāṃvegavatāṃvegamiṣubhirvegavattaraiḥ |
astravitparamāstairaistuvārayāmāsarāvaṇiḥ || 5 ||
tambhīmamārgamāṇādiśodaśaḥvegāharayonārācaiḥkṣatavigrahāḥ |
andhakārenadadṛśurmeghaissūryamivāvṛtam || 6 ||
rāmalakṣmaṇayorevasarvadehabhidaśśarān |
bhṛśamāveśayāmāsarāvaṇissamitiñjayaḥ || 7 ||
nirantaraśīrīraututāvubhaurāmalakṣmaṇau |
kruddhenendrajitāvīraupannagaiśśaratāṅgataiḥ || 8 ||
tayoḥkṣatajamārgeṇasusrāvarudhirambahu |
tāvubhaucaprakāśetepuṣpitāvivakiṃśukau || 9 ||
tataḥparyantaraktākṣobhinnāñjanacayopamaḥ |
rāvaṇirbhrātarauvākyamantardhānagato'bravīt || 10 ||
yudhyamānamanālakṣayaṃśakro'pitridaśeśvaraḥ |
draṣṭumāsādituṃvāpinaśaktaḥkimpunaryuvām || 11 ||
prāvṛtāviṣujālenarāghavaukaṅkapatriṇā |
eṣaroṣaparītātmānayāmiyamasādanam || 12 ||
evamuktvātudharmajñaubhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nirbibhedaśitairbāṇaiḥprajaharṣananādaca || 13 ||
bhinnāñjanacayaśyāmoviṣphāryavipulandhanuḥ |
bhūyobhūyaśśarānghorān visasarjamahāmṛthe || 14 ||
tatomarmasumarmajñomajjayananiśitān śarān |
rāmalakṣmaṇayorvīronanadācamuhurmuhuḥ || 15 ||
baddhautuśaraśabdenatāvubhauraṇamūrdhani |
nimeṣāntaramātreṇanaśekatudīkṣitum || 16 ||
tatovibhinnasarvāṅgauśaraśalyācitāvubhau |
dhvajāvivamahendrasyarajjumuktauprakampitau || 17 ||
tausampracalitauvīraumarmabhedenakarśitau |
nipetaturmaheṣvāsaujagatyāñjagatīpatī || 18 ||
tauvīraśayanevīrauśayānaurudhirokṣitau |
śaraveṣṭitasarvāṅgaivārtauparamapīḍitau || 19 ||
na hy aviddhaṃ tayor gātraṃ babhūva angulaṃ antaram |
na anirbhinnaṃ na ca astabdhaṃ ā kara agrād ajihmagaiḥ || 20 ||
tautukrūreṇanihataurakṣasākāmarūpiṇā |
asṛksusruvatustīvrañjalamprasravaṇāviva || 21 ||
papātaprathamaṃrāmoviddhomarmasumārgaṇaiḥ |
krodhādindrajitāyenapurāśakrovinirjitaḥ || 22 ||
rukmapuṅkhaiḥprasannāgrairadhogatibhirāśugaiḥ |
nārācairardhanārācairbhallairañjalikairapi || 23 ||
vivyādhavatsadantaiścasiṃhadaṃṣṭraiḥkṣuraistathā |
savīraśayaneśiśyevijyamādāyakārmukam || 24 ||
bhinnamuṣṭiparīṇāhantriṇataṃrukmabhūṣitam |
bāṇapātāntarerāmampatitampuruṣarṣabham || 25 ||
satatralakṣmaṇodṛṣṭavānirāśojīvite'bhavat |
rāmaṅkamalapatrākṣaṃśarabandhaparikṣatam || 26 ||
śuśocabhrātarandṛṣṭavāpatitandharaṇītale |
harayaścāpitandṛṣṭavāsantāpamparamaṅgatāḥ || 27 ||
śokārtāścukraśurghoramaśrupūritalocanāḥ |
baddhautuvīraupatitauśayānautevānarāssamparivāryatasthuḥ |
samāgatāvāyusutapramukhyāviṣādamārtāḥparamañcajagmuḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
सतस्यगतिमन्विच्छन्राजपुत्रःप्रतापवान् ।
दिदेशातिबलोरामोदशवानरयूथपान् ॥ 1 ॥
द्वौसुषेणस्यदायादौनीलञ्चप्लवगर्षपम् ।
अङ्गदंवालिपुत्रञ्चशरभञ्चतरस्विनम् ॥ 2 ॥
विनतञ्जाम्बवन्तञ्चसानुप्रस्थम्महाबलम् ।
ऋषभञ्चर्षभस्कन्थमादिदेशपरन्तपः ॥ 3 ॥
तेसम्प्रहृष्टाहरयोभीमानुद्यम्यपादपान् ।
आकाशंविविशुस्सर्वेमार्गमाणादिशोदशः ॥ 4 ॥
तेषांवेगवतांवेगमिषुभिर्वेगवत्तरैः ।
अस्त्रवित्परमास्तैरैस्तुवारयामासरावणिः ॥ 5 ॥
तम्भीममार्गमाणादिशोदशःवेगाहरयोनाराचैःक्षतविग्रहाः ।
अन्धकारेनददृशुर्मेघैस्सूर्यमिवावृतम् ॥ 6 ॥
रामलक्ष्मणयोरेवसर्वदेहभिदश्शरान् ।
भृशमावेशयामासरावणिस्समितिञ्जयः ॥ 7 ॥
निरन्तरशीरीरौतुतावुभौरामलक्ष्मणौ ।
क्रुद्धेनेन्द्रजितावीरौपन्नगैश्शरताङ्गतैः ॥ 8 ॥
तयोःक्षतजमार्गेणसुस्रावरुधिरम्बहु ।
तावुभौचप्रकाशेतेपुष्पिताविवकिंशुकौ ॥ 9 ॥
ततःपर्यन्तरक्ताक्षोभिन्नाञ्जनचयोपमः ।
रावणिर्भ्रातरौवाक्यमन्तर्धानगतोऽब्रवीत् ॥ 10 ॥
युध्यमानमनालक्षयंशक्रोऽपित्रिदशेश्वरः ।
द्रष्टुमासादितुंवापिनशक्तःकिम्पुनर्युवाम् ॥ 11 ॥
प्रावृताविषुजालेनराघवौकङ्कपत्रिणा ।
एषरोषपरीतात्मानयामियमसादनम् ॥ 12 ॥
एवमुक्त्वातुधर्मज्ञौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
निर्बिभेदशितैर्बाणैःप्रजहर्षननादच ॥ 13 ॥
भिन्नाञ्जनचयश्यामोविष्फार्यविपुलन्धनुः ।
भूयोभूयश्शरान्घोरान् विससर्जमहामृथे ॥ 14 ॥
ततोमर्मसुमर्मज्ञोमज्जयननिशितान् शरान् ।
रामलक्ष्मणयोर्वीरोननदाचमुहुर्मुहुः ॥ 15 ॥
बद्धौतुशरशब्देनतावुभौरणमूर्धनि ।
निमेषान्तरमात्रेणनशेकतुदीक्षितुम् ॥ 16 ॥
ततोविभिन्नसर्वाङ्गौशरशल्याचितावुभौ ।
ध्वजाविवमहेन्द्रस्यरज्जुमुक्तौप्रकम्पितौ ॥ 17 ॥
तौसम्प्रचलितौवीरौमर्मभेदेनकर्शितौ ।
निपेततुर्महेष्वासौजगत्याञ्जगतीपती ॥ 18 ॥
तौवीरशयनेवीरौशयानौरुधिरोक्षितौ ।
शरवेष्टितसर्वाङ्गैवार्तौपरमपीडितौ ॥ 19 ॥
न ह्य् अविद्धं तयोर् गात्रं बभूव अन्गुलं अन्तरम् ।
न अनिर्भिन्नं न च अस्तब्धं आ कर अग्राद् अजिह्मगैः ॥ 20 ॥
तौतुक्रूरेणनिहतौरक्षसाकामरूपिणा ।
असृक्सुस्रुवतुस्तीव्रञ्जलम्प्रस्रवणाविव ॥ 21 ॥
पपातप्रथमंरामोविद्धोमर्मसुमार्गणैः ।
क्रोधादिन्द्रजितायेनपुराशक्रोविनिर्जितः ॥ 22 ॥
रुक्मपुङ्खैःप्रसन्नाग्रैरधोगतिभिराशुगैः ।
नाराचैरर्धनाराचैर्भल्लैरञ्जलिकैरपि ॥ 23 ॥
विव्याधवत्सदन्तैश्चसिंहदंष्ट्रैःक्षुरैस्तथा ।
सवीरशयनेशिश्येविज्यमादायकार्मुकम् ॥ 24 ॥
भिन्नमुष्टिपरीणाहन्त्रिणतंरुक्मभूषितम् ।
बाणपातान्तरेरामम्पतितम्पुरुषर्षभम् ॥ 25 ॥
सतत्रलक्ष्मणोदृष्टवानिराशोजीवितेऽभवत् ।
रामङ्कमलपत्राक्षंशरबन्धपरिक्षतम् ॥ 26 ॥
शुशोचभ्रातरन्दृष्टवापतितन्धरणीतले ।
हरयश्चापितन्दृष्टवासन्तापम्परमङ्गताः ॥ 27 ॥
शोकार्ताश्चुक्रशुर्घोरमश्रुपूरितलोचनाः ।
बद्धौतुवीरौपतितौशयानौतेवानरास्सम्परिवार्यतस्थुः ।
समागतावायुसुतप्रमुख्याविषादमार्ताःपरमञ्चजग्मुः ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
satasyagatimanvicchanrājaputraḥpratāpavān |
dideśātibalorāmodaśavānarayūthapān || 1 ||
dvausuṣeṇasyadāyādaunīlañcaplavagarṣapam |
aṅgadaṃvāliputrañcaśarabhañcatarasvinam || 2 ||
vinatañjāmbavantañcasānuprasthammahābalam |
ṛṣabhañcarṣabhaskanthamādideśaparantapaḥ || 3 ||
tesamprahṛṣṭāharayobhīmānudyamyapādapān |
ākāśaṃviviśussarvemārgamāṇādiśodaśaḥ || 4 ||
teṣāṃvegavatāṃvegamiṣubhirvegavattaraiḥ |
astravitparamāstairaistuvārayāmāsarāvaṇiḥ || 5 ||
tambhīmamārgamāṇādiśodaśaḥvegāharayonārācaiḥkṣatavigrahāḥ |
andhakārenadadṛśurmeghaissūryamivāvṛtam || 6 ||
rāmalakṣmaṇayorevasarvadehabhidaśśarān |
bhṛśamāveśayāmāsarāvaṇissamitiñjayaḥ || 7 ||
nirantaraśīrīraututāvubhaurāmalakṣmaṇau |
kruddhenendrajitāvīraupannagaiśśaratāṅgataiḥ || 8 ||
tayoḥkṣatajamārgeṇasusrāvarudhirambahu |
tāvubhaucaprakāśetepuṣpitāvivakiṃśukau || 9 ||
tataḥparyantaraktākṣobhinnāñjanacayopamaḥ |
rāvaṇirbhrātarauvākyamantardhānagato'bravīt || 10 ||
yudhyamānamanālakṣayaṃśakro'pitridaśeśvaraḥ |
draṣṭumāsādituṃvāpinaśaktaḥkimpunaryuvām || 11 ||
prāvṛtāviṣujālenarāghavaukaṅkapatriṇā |
eṣaroṣaparītātmānayāmiyamasādanam || 12 ||
evamuktvātudharmajñaubhrātaraurāmalakṣmaṇau |
nirbibhedaśitairbāṇaiḥprajaharṣananādaca || 13 ||
bhinnāñjanacayaśyāmoviṣphāryavipulandhanuḥ |
bhūyobhūyaśśarānghorān visasarjamahāmṛthe || 14 ||
tatomarmasumarmajñomajjayananiśitān śarān |
rāmalakṣmaṇayorvīronanadācamuhurmuhuḥ || 15 ||
baddhautuśaraśabdenatāvubhauraṇamūrdhani |
nimeṣāntaramātreṇanaśekatudīkṣitum || 16 ||
tatovibhinnasarvāṅgauśaraśalyācitāvubhau |
dhvajāvivamahendrasyarajjumuktauprakampitau || 17 ||
tausampracalitauvīraumarmabhedenakarśitau |
nipetaturmaheṣvāsaujagatyāñjagatīpatī || 18 ||
tauvīraśayanevīrauśayānaurudhirokṣitau |
śaraveṣṭitasarvāṅgaivārtauparamapīḍitau || 19 ||
na hy aviddhaṃ tayor gātraṃ babhūva angulaṃ antaram |
na anirbhinnaṃ na ca astabdhaṃ ā kara agrād ajihmagaiḥ || 20 ||
tautukrūreṇanihataurakṣasākāmarūpiṇā |
asṛksusruvatustīvrañjalamprasravaṇāviva || 21 ||
papātaprathamaṃrāmoviddhomarmasumārgaṇaiḥ |
krodhādindrajitāyenapurāśakrovinirjitaḥ || 22 ||
rukmapuṅkhaiḥprasannāgrairadhogatibhirāśugaiḥ |
nārācairardhanārācairbhallairañjalikairapi || 23 ||
vivyādhavatsadantaiścasiṃhadaṃṣṭraiḥkṣuraistathā |
savīraśayaneśiśyevijyamādāyakārmukam || 24 ||
bhinnamuṣṭiparīṇāhantriṇataṃrukmabhūṣitam |
bāṇapātāntarerāmampatitampuruṣarṣabham || 25 ||
satatralakṣmaṇodṛṣṭavānirāśojīvite'bhavat |
rāmaṅkamalapatrākṣaṃśarabandhaparikṣatam || 26 ||
śuśocabhrātarandṛṣṭavāpatitandharaṇītale |
harayaścāpitandṛṣṭavāsantāpamparamaṅgatāḥ || 27 ||
śokārtāścukraśurghoramaśrupūritalocanāḥ |
baddhautuvīraupatitauśayānautevānarāssamparivāryatasthuḥ |
samāgatāvāyusutapramukhyāviṣādamārtāḥparamañcajagmuḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.