ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਯੁਧ੍ਯਮਾਨੌਤੁਤੌਦृष੍ਟਵਾਪ੍ਰਸਕ੍ਤੌਨਰਰਾਕ੍षਸੌ ।
ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਾਵਿਵਮਾਤਙ੍ਗੌਪਰਸ੍ਪਰਵਧੈषਿਣੌ ॥ 1 ॥
ਤੌਦ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਸ੍ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇਪਰਸ੍ਪਰਗਤੌਬਲੀ ।
ਸ਼ੂਰਸ੍ਸਰਾਵਣਭ੍ਰਾਤਾਤਸ੍ਥੌਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਮੂਰ੍ਧਨਿ ॥ 2 ॥
ਤਤੋਵਿष੍ਫਾਰਯਾਮਾਸਮਹਦ੍ਧਨੁਰਵਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਉਤ੍ਸਸਰ੍ਜ ਚ ਤੀਕ੍ष੍ਣਾਗ੍ਰਾਨ੍ ਰਾਕ੍षਸੇषੁਮਹਾਸ਼ਰਾਨ੍ ॥ 3 ॥
ਤੇਸ਼ਰਾਃਸ਼ਿਖਿਸਮ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨਿਪਤਨ੍ਤਸ੍ਸਮਾਹਿਤਾਃ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਦਾਰਯਾਮਾਸੁਰ੍ਵਜ੍ਰਾਣੀਵਮਹਾਗਿਰੀਨ੍ ॥ 4 ॥
ਵਿਭੀषਣਸ੍ਯਾਨੁਚਰਾਸ੍ਤੇਪਿਸ਼ੂਲਾਸਿਪਟ੍ਟਸੈਃ ।
ਚਿਚ੍ਛਿਦੁਃਸਮਰੇਵੀਰਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸੋਤ੍ਤਮਾਃ ॥ 5 ॥
ਰਾਕ੍षਸੈਸ੍ਸ੍ਸੈਃਪਰਿਵृਤਸ੍ਸਤਦਾਤੁਵਿਭੀषਣਃ ।
ਬਭੌਮਧ੍ਯੇਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਨਾਮਾਕਲਭਾਨਾਮਿਵਦ੍ਵਿਪਃ ॥ 6 ॥
ਤਤਸ੍ਸ੍ਸਂਞ੍ਚੋਦਯਾਨੋਵੈਹਰੀਨ੍ਰਕ੍षੋਰਣਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ ।
ਉਵਾਚਵਚਨਙ੍ਕਾਲੇਕਾਲਜ੍ਞੋਰਕ੍षਸਾਂਵਰਃ ॥ 7 ॥
ਏਕੋऽਯਂਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਪਰਾਯਣਮਵਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਏਤਚ੍ਛੇषਮ੍ਬਲਨ੍ਤਸ੍ਯਕਿਨ੍ਤਿष੍ਠਤਹਰੀਸ਼੍ਵਰਾਃ ॥ 8 ॥
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਵਿਨਿਹਤੇਪਾਪੇਰਾਕ੍षਸੇਰਣਮੂਰ੍ਥਨਿ ।
ਰਾਵਣਂਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਤੁਸ਼ੇषਮਸ੍ਯਬਲਂਹਤਮ੍ ॥ 9 ॥
ਪ੍ਰਹਸ੍ਤੋਨਿਹਤੋਵੀਰੋਨਿਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚਮਹਾਬਲ. ।
ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚਧੂਮ੍ਰਾਕ੍षਸ਼੍ਚਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ॥ 10 ॥
ਜਮ੍ਬੁਮਾਲੀਮਹਾਮਾਲੀਤੀਕ੍ष੍ਣਵੇਗੋऽਸ਼ਨਿਪ੍ਰਭਃ ।
ਸੁਪ੍ਤਘ੍ਨੋਯਜ੍ਞਕੋਪਸ਼੍ਚਵਜ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਸ਼੍ਚਰਾਕ੍षਸਃ ॥ 11 ॥
ਸਮ੍ਹ੍ਰਾਦੀਵਿਕਟੋऽਰਿਘ੍ਨਸ੍ਤਪਨੋਦਮਏਵ ਚ ।
ਪ੍ਰਘਾਸਃਪ੍ਰਘਸਸ਼੍ਚੈਵਪ੍ਰਜਙ੍ਘੋਜਙ੍ਘਏਵ ਚ ॥ 12 ॥
ਅਗ੍ਨਿਕੇਤੁਸ਼੍ਚਦੁਰ੍ਧਰ੍षੋਰਸ਼੍ਮਿਕੇਤੁਸ਼੍ਚਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਦ੍ਵਿਜਿਹ੍ਵਸ਼੍ਚਸੂਰ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੁਸ਼੍ਚਰਾਕ੍षਸਃ ॥ 13 ॥
ਅਕਮ੍ਪਨਃਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚਚਕ੍ਰਮਾਲੀ ਚ ਰਾਕ੍षਸਃ ।
ਕਮ੍ਪਨਸ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤੌਤੌਦੇਵਾਨ੍ਤਕਨਰਾਨ੍ਤਕੌ ॥ 14 ॥
ਏਤਾਨ੍ਨਿਹਤ੍ਯਾਤਿਬਲਾਨ੍ਬਹੂਨ੍ਰਾਕ੍षਸਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂਸਾਗਰਨ੍ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾਲਙ੍ਘ੍ਯਤਾਙ੍ਗੋष੍ਪਦਂ ਲਘੁ ॥ 15 ॥
ਏਤਾਵਦੇਵਸ਼ੇषਂਵੋਜੇਤਵ੍ਯਮਿਹਵਾਨਰਾਃ ।
ਹਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇਸਮਾਗਮ੍ਯਰਾਕ੍षਸਾਬਲਦਰ੍ਪਿਤਾਃ ॥ 16 ॥
ਅਯੁਕ੍ਤਨ੍ਨਿਧਨਙ੍ਕਰ੍ਤੁਮ੍ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਜਨਿਤੁਰ੍ਮਮ ।
ਘृਣਾਮਪਾਸ੍ਯਰਾਮਾਰ੍ਥੇਨਿਹਨ੍ਯਾਮ੍ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 17 ॥
ਹਨ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਯਮੇਬਾष੍ਪਞ੍ਚਕ੍षੁਸ਼੍ਚੈਵਨਿਰੁਧ੍ਯਤਿ ।
ਤਮੇਵੈषਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ਼੍ਸ਼ਮਯਿष੍ਯਤਿ ॥ 18 ॥
ਵਾਨਰਾਘ੍ਨਤਸਮ੍ਭੂਯਭृਤ੍ਯਾਨਸ੍ਯਸਮੀਪਗਾਨ੍ ।
ਇਤਿਤੇਨਾਤਿਯਸ਼ਸਾਰਾਕ੍षਸੇਨਾਭਿਚੋਦਿਤਾਃ ॥ 19 ॥
ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਜਹृषਿਰੇਲਾਙ੍ਗੂਲਾਨਿ ਚ ਵਿਵ੍ਯਧੁਃ ।
ਤਤਸ੍ਤੁਕਪਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਃਸ਼੍ਰਵੇਨ੍ਤਃਸ਼੍ਚਪੁਨਃਪੁਨਃ ॥ 20 ॥
ਮੁਮੁਚੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਨਾਦਾਨ੍ਮੇਘਾਨ੍ ਦृष੍ਟਵੇਵਬਰ੍ਹਿਣਃ ।
ਜਾਮ੍ਬਵਾਨਪਿਤੈਃਸਰ੍ਵੈਃਸਯੂਥ੍ਯੈਰਭਿਸਮ੍ਵृਤਃ ॥ 21 ॥
ਤੇऽਸ਼੍ਮਭਿਸ੍ਤਾਡਯਾਮਾਸੁਰ੍ਨਖੈਰ੍ਧਨ੍ਸ੍ਸੈਸ਼੍ਚਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ।
ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਮृਕ੍षਾਧਿਪਤਿਂਰਾਕ੍षਸਾਸ੍ਤੇਮਹਾਬਲਾਃ ॥ 22 ॥
ਪਰਿਵਵ੍ਰੁਰ੍ਭਯਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਤਮਨੇਕਵਿਧਾਯੁਥਾਃ ।
ਸ਼ਰੈਃਪਰਸ਼ੁਭਿਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣੈਃਪਟ੍ਟਿਸ਼ੈਰ੍ਯष੍ਟਿਤੋਮਰੈਃ ॥ 23 ॥
ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਮ੍ਮृਧੇਜਘ੍ਨੁਰ੍ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਂਰਾਕ੍षਸੀਞ੍ਚਮੂਮ੍ ।
ਸ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਾਰਸ੍ਤੁਮੁਲਃਸਞ੍ਜਜ੍ਞੇਕਪਿਰਕ੍षਸਾਮ੍ ॥ 24 ॥
ਦੇਵਾਸੁਰਾਣਾਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਨਾਂਯਥਾਭੀਮੋਮਹਾਸ੍ਵਨਃ ।
ਹਨੁਮਾਨਪਿਸਙ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃਸਾਨੁਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯਪਰ੍ਵਤਾਤ੍ ॥ 25 ॥
ਸ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂਸ੍ਵਯਮ੍ਪृष੍ਠਾਦਵਰੋਪ੍ਯਮਹਾਮਨਾਃ ।
ਰਕ੍षਸਾਙ੍ਕਦਨਞ੍ਚਕ੍ਰੇਸਮਾਸਾਦ੍ਯਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 26 ॥
ਸ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਤੁਮੁਲਂਯੁਦ੍ਧਮ੍ਪਿਤृਵ੍ਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਜਤ੍ ਬਲੀ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ਪਰਵੀਰਘ੍ਨਃਪੁਨਰੇਵਾਭ੍ਯਧਾਵਤ ॥ 27 ॥
ਤੌਪ੍ਰਯੁਦ੍ਦੌਤਦਾਵੀਰੌਮृਧੇਲਕ੍ष੍ਮਣਰਾਕ੍षਸੌ ।
ਸ਼ਰੌਘਾਨਭਿਵਰ੍षਨ੍ਤੌਜਘ੍ਨਤੁਸ੍ਤੌਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ 28 ॥
ਅਭੀਕ੍षਣਮਨ੍ਤਰ੍ਧਦਤੁਸ਼੍ਸ਼ਰਜਾਲੈਰ੍ਮਹਾਬਲੌ ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਵਿਵੋष੍ਣਾਨ੍ਤੇਯਥਾਮੇਘੈਸ੍ਤਰਸ੍ਵਿਨੌ ॥ 29 ॥
ਨ ਹ੍ਯਾਦਾਨਂ ਨ ਸਨ੍ਧਾਨਨ੍ਧਨੁषੋਵਾਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ।
ਨ ਵਿਪ੍ਰਮੋਕ੍षੋਬਾਣਾਨਾਂ ਨ ਵਿਕਰ੍षੋ ਨ ਵਿਗ੍ਰਹਃ ॥ 30 ॥
ਨ ਮੁष੍ਟਿਪ੍ਰਤਿਸਨ੍ਧਾਨਂ ਨ ਲਕ੍ष੍ਯਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮ੍ ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਤਤਯੋਸ੍ਤਤ੍ਰਯੁਧ੍ਯਤੋਃਪਾਣਿਲਾਘਵਾਤ੍ ॥ 31 ॥
ਚਾਪਵੇਗਪ੍ਰਯੁਕ੍ਸ੍ਸੈਸ਼੍ਚਬਾਣਜਾਲੈਃਸਮਨ੍ਤਤਃ ।
ਅਨ੍ਤਰਿਕੇऽਭਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਨ ਰੂਪਾਣਿਚਕਾਸ਼ਿਰੇ ॥ 32 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣੋਰਾਵਣਿਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਰਾਵਣਿਸ਼੍ਚਾਪਿਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ।
ਅਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਭਵਤ੍ਯੁਗ੍ਰਾਤਾਭ੍ਯਾਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹੇ ॥ 33 ॥
ਤਾਭਾਮੁਭਾਭ੍ਯਾਨ੍ਤਰਸਾਪ੍ਰਸृष੍ਟੈਰ੍ਵਿਸ਼ਿਖੈਃਸ਼ਿਤੈਃ ।
ਨਿਰਨ੍ਤਰਮਿਵਾਕਾਸ਼ਮ੍ਬਭੂਵਤਮਸਾਵृਤਮ੍ ॥ 34 ॥
ਤੈਃਪਤਭਦਿਸ਼੍ਚਬਹੁਭਿਸ੍ਤਯੋਃਸ਼ਰਸ਼ਤੈਃਸ਼ਿਤੈਃ ।
ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਪ੍ਰਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵਬਭੂਵੁਃਸ਼ਰਸਙ੍ਕੁਲਾਃ ॥ 35 ॥
ਤਮਸਾਪਿਹਿਤਂਸਰ੍ਵਮਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਤਿਭਯਮ੍ਮਹਤ੍ ।
ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤੇਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੇਸਮ੍ਵृਤੇਤਮਸਾ ਚ ਵੈ ॥ 36 ॥
ਰੁਧਿਰੌਘਾਮਹਾਨਦ੍ਯਃਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਨ੍ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਦਾਰੁਣਾਵਾਗ੍ਭਿਸ਼੍ਚਿਕ੍षਿਪੁਰ੍ਭੀਮਨਿਃਸ੍ਵਨਾਨ੍ ॥ 37 ॥
ਨ ਤਦਾਨੀਂਵਨੌਵਾਯੁਰ੍ਨ ਚ ਜਜ੍ਵਾਲਪਾਵਕਃ ।
ਸ੍ਵ੍ਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਤੁਲੋਕੇਭ੍ਯੈਤਿਜਜਲ੍ਪੁਸ੍ਤੇਮਹਰ੍षਯਃ ॥ 38 ॥
ਸਮ੍ਪੇਤੁਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃਸਹਚਾਰਣੈਃ ।
ਅਥਰਾਕ੍षਸਸਿਂਹਸ੍ਯਕृष੍ਣਾਨ੍ ਕਨਕਭੂषਣਾਨ੍ ॥ 39 ॥
ਸ਼ਰੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃਸੌਮਿਤ੍ਰਿਦ੍ਵਿਵ੍ਯਾਧਚਤੁਰੋਹਯਾਨ੍ ।
ਤਤੋऽਪਰੇਣਭਲ੍ਲੇਨਪੀਤੇਨਨਿਸ਼ਿਤੇਨ ਚ ॥ 40 ॥
ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਯਤਮੁਕ੍ਤੇਨਸੁਪਤ੍ਰੇਣਸੁਵਰ੍ਚਸਾ ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼ਨਿਕਲ੍ਪੇਨਸੂਤਸ੍ਯਵਿਚਰਿष੍ਯਤਃ ॥ 41 ॥
ਸ ਤੇਨਬਾਣਾਸ਼ਨਿਨਾਤਲਸ਼ਬ੍ਦਾਨੁਵਾਦਿਨਾ ।
ਲਾਘਵਾਦ੍ਰਾਘਵਃਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼ਿਰਃਕਾਯਾਦਪਾਹਰਤ੍ ॥ 42 ॥
ਸ ਯਨ੍ਤਰਿਮਹਾਤੇਜਾਹਤੇਮਨ੍ਦੋਦਰੀਸੁਤਃ ।
ਸ੍ਵਯਂਸਾਰਥ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ਸੁਨਸ਼੍ਚਧਨੁਰਸ੍ਪ ऋਸ਼ਤ੍ ॥ 43 ॥
ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਭੂਤ੍ਤਤ੍ਰਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮ੍ਪਸ਼੍ਯਤਾਂਯੁਧਿ ।
ਹਯੇषੁਵ੍ਯਗ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਤ ਵਿਵ੍ਯਾਧਨਿਸ਼ਿਤੈਃਸ਼ਰੈਃ ॥ 44 ॥
ਧਨੁष੍ਯਥਪੁਨਰ੍ਵ੍ਯਗ੍ਰੇਹਯੇषੁਮੁਮੁਚੇਸ਼ਰਾਨ੍ ।
ਛਿਦ੍ਰੇषੁਤੇषੁਬਾਣੌਘੈਰ੍ਵਿਚਰਨ੍ਤਮਭੀਤਵਤ੍ ॥ 45 ॥
ਅਰ੍ਧਯਾਮਾਸਸਮਰੇਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃਸ਼ੀਘ੍ਰਕृਤ੍ਤਮਃ ।
ਨਿਹਤਂਸਾਰਥਿਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਸਮਰੇਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 46 ॥
ਪ੍ਰਜਹੌਸਮਰੋਦ੍ਧਰ੍षਂਵਿषਣ੍ਣਃ ਸ ਬਭੂਵ ਹ ।
ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਰਾਕ੍षਸਂਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ॥ 47 ॥
ਤਤਃਪਰਮਸਮ੍ਹृष੍ਟਾਲਕ੍ष੍ਮਣਞ੍ਚਾਭ੍ਯਪੂਜਯਨ੍ ।
ਤਤਃਪ੍ਰਮਾਥੀਰਭਸਃਸ਼ਰਭੋਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ ॥ 48 ॥
ਅਮृष੍ਯਮਾਣਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਵੇਗਂਹਰੀਸ਼੍ਵਰਾਃ ।
ਤੇਚਾਸ੍ਯਹਯਮੁਖ੍ਯੇषੁਤੂਰ੍ਣਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯਵਾਨਰਾਃ ॥ 49 ॥
ਚਤੁਰ੍षੁਸੁਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾਨਿਪੇਤੁਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।
ਤੇषਾਮਧਿष੍ਠਿਤਾਨਾਨ੍ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਃਪਰ੍ਵਤੋਪਮੈਃ ॥ 50 ॥
ਮੁਖੇਭ੍ਯੋਰੁਧਿਰਂਰਕ੍ਤਂਹਯਾਨਾਂਸਮਵਰ੍ਤਤ ।
ਤੇਹਯਾਮਥਿਤਾਭਗ੍ਨਾਵ੍ਯਸਵੋਧਰਣੀਙ੍ਗਤਾਃ ॥ 51 ॥
ਤੇਨਿਹਤ੍ਯਹਯਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯਪ੍ਰਮਥ੍ਯ ਚ ਮਹਾਰਥਮ੍ ।
ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਤ੍ਯਵੇਗੇਨਤਸ੍ਥੁਰ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ॥ 52 ॥
ਸ ਹਤਾਸ਼੍ਵਾਦਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯਰਥਾਨ੍ਮਥਿਤਸਾਰਥਿਃ ।
ਸ਼ਰਵਰ੍षੇਣਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਭ੍ਯਧਾਵਤਰਾਵਣਿਃ ॥ 53 ॥
ਤਤੋਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਃ ਸ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃਪਦਾਤਿਨਨ੍ਤਨ੍ਨਿਹਤੈਰ੍ਹਯੋਤ੍ਤਮੈਃ ।
ਸृਜਨ੍ਤਮਾਜੌਨਿਸ਼ਿਤਾਨ੍ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ਭृਸ਼ਨ੍ਤਦਾਬਾਣਗਣੈਰ੍ਨ੍ਯਵਾਰਯਤ੍ ॥ 54 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਨਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha navatitamassargaḥ |
yudhyamānaututaudṛṣṭavāprasaktaunararākṣasau |
prabhinnāvivamātaṅgauparasparavadhaiṣiṇau || 1 ||
taudraṣṭukāmassaṅgrāmeparasparagataubalī |
śūrassarāvaṇabhrātātasthausaṅgrāmamūrdhani || 2 ||
tatoviṣphārayāmāsamahaddhanuravasthitaḥ |
utsasarja ca tīkṣṇāgrān rākṣaseṣumahāśarān || 3 ||
teśarāḥśikhisamparśānipatantassamāhitāḥ |
rākṣasān dārayāmāsurvajrāṇīvamahāgirīn || 4 ||
vibhīṣaṇasyānucarāstepiśūlāsipaṭṭasaiḥ |
cicchiduḥsamarevīrānrākṣasānrākṣasottamāḥ || 5 ||
rākṣasaisssaiḥparivṛtassatadātuvibhīṣaṇaḥ |
babhaumadhyeprahṛṣṭānāmākalabhānāmivadvipaḥ || 6 ||
tatasssaṃñcodayānovaiharīnrakṣoraṇapriyān |
uvācavacanaṅkālekālajñorakṣasāṃvaraḥ || 7 ||
eko'yaṃrākṣasendrasyaparāyaṇamavasthitaḥ |
etaccheṣambalantasyakintiṣṭhataharīśvarāḥ || 8 ||
asminnvinihatepāperākṣaseraṇamūrthani |
rāvaṇaṃvarjayitvātuśeṣamasyabalaṃhatam || 9 ||
prahastonihatovīronikumbhaścamahābala. |
kumbhakarṇaścakumbhaścadhūmrākṣaścaniśācaraḥ || 10 ||
jambumālīmahāmālītīkṣṇavego'śaniprabhaḥ |
suptaghnoyajñakopaścavajradaṃṣṭraścarākṣasaḥ || 11 ||
samhrādīvikaṭo'righnastapanodamaeva ca |
praghāsaḥpraghasaścaivaprajaṅghojaṅghaeva ca || 12 ||
agniketuścadurdharṣoraśmiketuścavīryavān |
vidyujjihvādvijihvaścasūryaśatruścarākṣasaḥ || 13 ||
akampanaḥsupārśvaścacakramālī ca rākṣasaḥ |
kampanassattvavantautaudevāntakanarāntakau || 14 ||
etānnihatyātibalānbahūnrākṣasasattamān |
bāhubhyāṃsāgarantīrtvālaṅghyatāṅgoṣpadaṃ laghu || 15 ||
etāvadevaśeṣaṃvojetavyamihavānarāḥ |
hatāssarvesamāgamyarākṣasābaladarpitāḥ || 16 ||
ayuktannidhanaṅkartumputrasyajaniturmama |
ghṛṇāmapāsyarāmārthenihanyāmbhrāturātmajam || 17 ||
hantukāmasyamebāṣpañcakṣuścaivanirudhyati |
tamevaiṣamahābāhurlakṣmaṇaśśamayiṣyati || 18 ||
vānarāghnatasambhūyabhṛtyānasyasamīpagān |
ititenātiyaśasārākṣasenābhicoditāḥ || 19 ||
vānarendrājahṛṣirelāṅgūlāni ca vivyadhuḥ |
tatastukapiśārdūlāḥśraventaḥścapunaḥpunaḥ || 20 ||
mumucurvividhānnādānmeghān dṛṣṭavevabarhiṇaḥ |
jāmbavānapitaiḥsarvaiḥsayūthyairabhisamvṛtaḥ || 21 ||
te'śmabhistāḍayāmāsurnakhairdhanssaiścarākṣasān |
nighnantamṛkṣādhipatiṃrākṣasāstemahābalāḥ || 22 ||
parivavrurbhayantyaktvātamanekavidhāyuthāḥ |
śaraiḥparaśubhistīkṣṇaiḥpaṭṭiśairyaṣṭitomaraiḥ || 23 ||
jāmbavantammṛdhejaghnurnighnantaṃrākṣasīñcamūm |
sa samprahārastumulaḥsañjajñekapirakṣasām || 24 ||
devāsurāṇāṅkruddhānāṃyathābhīmomahāsvanaḥ |
hanumānapisaṅkruddhaḥsānumutpāṭyaparvatāt || 25 ||
sa lakṣmaṇaṃsvayampṛṣṭhādavaropyamahāmanāḥ |
rakṣasāṅkadanañcakresamāsādyasahasraśaḥ || 26 ||
sa dattvātumulaṃyuddhampitṛvyasyendrajat balī |
lakṣmaṇamparavīraghnaḥpunarevābhyadhāvata || 27 ||
tauprayuddautadāvīraumṛdhelakṣmaṇarākṣasau |
śaraughānabhivarṣantaujaghnatustauparasparam || 28 ||
abhīkṣaṇamantardhadatuśśarajālairmahābalau |
candrādityāvivoṣṇānteyathāmeghaistarasvinau || 29 ||
na hyādānaṃ na sandhānandhanuṣovāparigrahaḥ |
na vipramokṣobāṇānāṃ na vikarṣo na vigrahaḥ || 30 ||
na muṣṭipratisandhānaṃ na lakṣyapratipādanam |
adṛśyatatayostatrayudhyatoḥpāṇilāghavāt || 31 ||
cāpavegaprayukssaiścabāṇajālaiḥsamantataḥ |
antarike'bhisampanne na rūpāṇicakāśire || 32 ||
lakṣmaṇorāvaṇimprāpyarāvaṇiścāpilakṣmaṇam |
avyavasthābhavatyugrātābhyāmanyonyavigrahe || 33 ||
tābhāmubhābhyāntarasāprasṛṣṭairviśikhaiḥśitaiḥ |
nirantaramivākāśambabhūvatamasāvṛtam || 34 ||
taiḥpatabhadiścabahubhistayoḥśaraśataiḥśitaiḥ |
diśaścapradiśaścaivababhūvuḥśarasaṅkulāḥ || 35 ||
tamasāpihitaṃsarvamāsītpratibhayammahat |
astaṅgatesahasrāṃśesamvṛtetamasā ca vai || 36 ||
rudhiraughāmahānadyaḥprāvartantasahasraśaḥ |
kravyādādāruṇāvāgbhiścikṣipurbhīmaniḥsvanān || 37 ||
na tadānīṃvanauvāyurna ca jajvālapāvakaḥ |
svstvastulokebhyaitijajalpustemaharṣayaḥ || 38 ||
sampetuścātrasantaptāgandharvāḥsahacāraṇaiḥ |
atharākṣasasiṃhasyakṛṣṇān kanakabhūṣaṇān || 39 ||
śaraiścaturbhiḥsaumitridvivyādhacaturohayān |
tato'pareṇabhallenapītenaniśitena ca || 40 ||
sampūrṇāyatamuktenasupatreṇasuvarcasā |
mahendrāśanikalpenasūtasyavicariṣyataḥ || 41 ||
sa tenabāṇāśaninātalaśabdānuvādinā |
lāghavādrāghavaḥśrīmān śiraḥkāyādapāharat || 42 ||
sa yantarimahātejāhatemandodarīsutaḥ |
svayaṃsārathyamakarotsunaścadhanuraspa ṛśat || 43 ||
tadadbhutamabhūttatrasāmarthyampaśyatāṃyudhi |
hayeṣuvyagrahastaṃ ta vivyādhaniśitaiḥśaraiḥ || 44 ||
dhanuṣyathapunarvyagrehayeṣumumuceśarān |
chidreṣuteṣubāṇaughairvicarantamabhītavat || 45 ||
ardhayāmāsasamaresaumitriḥśīghrakṛttamaḥ |
nihataṃsārathindṛṣṭavāsamarerāvaṇātmajaḥ || 46 ||
prajahausamaroddharṣaṃviṣaṇṇaḥ sa babhūva ha |
viṣaṇṇavadanandṛṣṭavārākṣasaṃhariyūthapāḥ || 47 ||
tataḥparamasamhṛṣṭālakṣmaṇañcābhyapūjayan |
tataḥpramāthīrabhasaḥśarabhogandhamādanaḥ || 48 ||
amṛṣyamāṇāścatvāraścakrurvegaṃharīśvarāḥ |
tecāsyahayamukhyeṣutūrṇamutpatyavānarāḥ || 49 ||
caturṣusumahāvīryānipeturbhīmavikramāḥ |
teṣāmadhiṣṭhitānāntairvānaraiḥparvatopamaiḥ || 50 ||
mukhebhyorudhiraṃraktaṃhayānāṃsamavartata |
tehayāmathitābhagnāvyasavodharaṇīṅgatāḥ || 51 ||
tenihatyahayāṃstasyapramathya ca mahāratham |
punarutpatyavegenatasthurlakṣmaṇapārśvataḥ || 52 ||
sa hatāśvādavaplutyarathānmathitasārathiḥ |
śaravarṣeṇasaumitrimabhyadhāvatarāvaṇiḥ || 53 ||
tatomahendrapratimaḥ sa lakṣmaṇaḥpadātinantannihatairhayottamaiḥ |
sṛjantamājauniśitānśarottamān bhṛśantadābāṇagaṇairnyavārayat || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe navatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ नवतितमस्सर्गः ।
युध्यमानौतुतौदृष्टवाप्रसक्तौनरराक्षसौ ।
प्रभिन्नाविवमातङ्गौपरस्परवधैषिणौ ॥ 1 ॥
तौद्रष्टुकामस्सङ्ग्रामेपरस्परगतौबली ।
शूरस्सरावणभ्रातातस्थौसङ्ग्राममूर्धनि ॥ 2 ॥
ततोविष्फारयामासमहद्धनुरवस्थितः ।
उत्ससर्ज च तीक्ष्णाग्रान् राक्षसेषुमहाशरान् ॥ 3 ॥
तेशराःशिखिसम्पर्शानिपतन्तस्समाहिताः ।
राक्षसान् दारयामासुर्वज्राणीवमहागिरीन् ॥ 4 ॥
विभीषणस्यानुचरास्तेपिशूलासिपट्टसैः ।
चिच्छिदुःसमरेवीरान्राक्षसान्राक्षसोत्तमाः ॥ 5 ॥
राक्षसैस्स्सैःपरिवृतस्सतदातुविभीषणः ।
बभौमध्येप्रहृष्टानामाकलभानामिवद्विपः ॥ 6 ॥
ततस्स्संञ्चोदयानोवैहरीन्रक्षोरणप्रियान् ।
उवाचवचनङ्कालेकालज्ञोरक्षसांवरः ॥ 7 ॥
एकोऽयंराक्षसेन्द्रस्यपरायणमवस्थितः ।
एतच्छेषम्बलन्तस्यकिन्तिष्ठतहरीश्वराः ॥ 8 ॥
अस्मिन्न्विनिहतेपापेराक्षसेरणमूर्थनि ।
रावणंवर्जयित्वातुशेषमस्यबलंहतम् ॥ 9 ॥
प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. ।
कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ॥ 10 ॥
जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः ।
सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ॥ 11 ॥
सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च ।
प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ॥ 12 ॥
अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् ।
विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ॥ 13 ॥
अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः ।
कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ॥ 14 ॥
एतान्निहत्यातिबलान्बहून्राक्षससत्तमान् ।
बाहुभ्यांसागरन्तीर्त्वालङ्घ्यताङ्गोष्पदं लघु ॥ 15 ॥
एतावदेवशेषंवोजेतव्यमिहवानराः ।
हतास्सर्वेसमागम्यराक्षसाबलदर्पिताः ॥ 16 ॥
अयुक्तन्निधनङ्कर्तुम्पुत्रस्यजनितुर्मम ।
घृणामपास्यरामार्थेनिहन्याम्भ्रातुरात्मजम् ॥ 17 ॥
हन्तुकामस्यमेबाष्पञ्चक्षुश्चैवनिरुध्यति ।
तमेवैषमहाबाहुर्लक्ष्मणश्शमयिष्यति ॥ 18 ॥
वानराघ्नतसम्भूयभृत्यानस्यसमीपगान् ।
इतितेनातियशसाराक्षसेनाभिचोदिताः ॥ 19 ॥
वानरेन्द्राजहृषिरेलाङ्गूलानि च विव्यधुः ।
ततस्तुकपिशार्दूलाःश्रवेन्तःश्चपुनःपुनः ॥ 20 ॥
मुमुचुर्विविधान्नादान्मेघान् दृष्टवेवबर्हिणः ।
जाम्बवानपितैःसर्वैःसयूथ्यैरभिसम्वृतः ॥ 21 ॥
तेऽश्मभिस्ताडयामासुर्नखैर्धन्स्सैश्चराक्षसान् ।
निघ्नन्तमृक्षाधिपतिंराक्षसास्तेमहाबलाः ॥ 22 ॥
परिवव्रुर्भयन्त्यक्त्वातमनेकविधायुथाः ।
शरैःपरशुभिस्तीक्ष्णैःपट्टिशैर्यष्टितोमरैः ॥ 23 ॥
जाम्बवन्तम्मृधेजघ्नुर्निघ्नन्तंराक्षसीञ्चमूम् ।
स सम्प्रहारस्तुमुलःसञ्जज्ञेकपिरक्षसाम् ॥ 24 ॥
देवासुराणाङ्क्रुद्धानांयथाभीमोमहास्वनः ।
हनुमानपिसङ्क्रुद्धःसानुमुत्पाट्यपर्वतात् ॥ 25 ॥
स लक्ष्मणंस्वयम्पृष्ठादवरोप्यमहामनाः ।
रक्षसाङ्कदनञ्चक्रेसमासाद्यसहस्रशः ॥ 26 ॥
स दत्त्वातुमुलंयुद्धम्पितृव्यस्येन्द्रजत् बली ।
लक्ष्मणम्परवीरघ्नःपुनरेवाभ्यधावत ॥ 27 ॥
तौप्रयुद्दौतदावीरौमृधेलक्ष्मणराक्षसौ ।
शरौघानभिवर्षन्तौजघ्नतुस्तौपरस्परम् ॥ 28 ॥
अभीक्षणमन्तर्धदतुश्शरजालैर्महाबलौ ।
चन्द्रादित्याविवोष्णान्तेयथामेघैस्तरस्विनौ ॥ 29 ॥
न ह्यादानं न सन्धानन्धनुषोवापरिग्रहः ।
न विप्रमोक्षोबाणानां न विकर्षो न विग्रहः ॥ 30 ॥
न मुष्टिप्रतिसन्धानं न लक्ष्यप्रतिपादनम् ।
अदृश्यततयोस्तत्रयुध्यतोःपाणिलाघवात् ॥ 31 ॥
चापवेगप्रयुक्स्सैश्चबाणजालैःसमन्ततः ।
अन्तरिकेऽभिसम्पन्ने न रूपाणिचकाशिरे ॥ 32 ॥
लक्ष्मणोरावणिम्प्राप्यरावणिश्चापिलक्ष्मणम् ।
अव्यवस्थाभवत्युग्राताभ्यामन्योन्यविग्रहे ॥ 33 ॥
ताभामुभाभ्यान्तरसाप्रसृष्टैर्विशिखैःशितैः ।
निरन्तरमिवाकाशम्बभूवतमसावृतम् ॥ 34 ॥
तैःपतभदिश्चबहुभिस्तयोःशरशतैःशितैः ।
दिशश्चप्रदिशश्चैवबभूवुःशरसङ्कुलाः ॥ 35 ॥
तमसापिहितंसर्वमासीत्प्रतिभयम्महत् ।
अस्तङ्गतेसहस्रांशेसम्वृतेतमसा च वै ॥ 36 ॥
रुधिरौघामहानद्यःप्रावर्तन्तसहस्रशः ।
क्रव्यादादारुणावाग्भिश्चिक्षिपुर्भीमनिःस्वनान् ॥ 37 ॥
न तदानींवनौवायुर्न च जज्वालपावकः ।
स्व्स्त्वस्तुलोकेभ्यैतिजजल्पुस्तेमहर्षयः ॥ 38 ॥
सम्पेतुश्चात्रसन्तप्तागन्धर्वाःसहचारणैः ।
अथराक्षससिंहस्यकृष्णान् कनकभूषणान् ॥ 39 ॥
शरैश्चतुर्भिःसौमित्रिद्विव्याधचतुरोहयान् ।
ततोऽपरेणभल्लेनपीतेननिशितेन च ॥ 40 ॥
सम्पूर्णायतमुक्तेनसुपत्रेणसुवर्चसा ।
महेन्द्राशनिकल्पेनसूतस्यविचरिष्यतः ॥ 41 ॥
स तेनबाणाशनिनातलशब्दानुवादिना ।
लाघवाद्राघवःश्रीमान् शिरःकायादपाहरत् ॥ 42 ॥
स यन्तरिमहातेजाहतेमन्दोदरीसुतः ।
स्वयंसारथ्यमकरोत्सुनश्चधनुरस्प ऋशत् ॥ 43 ॥
तदद्भुतमभूत्तत्रसामर्थ्यम्पश्यतांयुधि ।
हयेषुव्यग्रहस्तं त विव्याधनिशितैःशरैः ॥ 44 ॥
धनुष्यथपुनर्व्यग्रेहयेषुमुमुचेशरान् ।
छिद्रेषुतेषुबाणौघैर्विचरन्तमभीतवत् ॥ 45 ॥
अर्धयामाससमरेसौमित्रिःशीघ्रकृत्तमः ।
निहतंसारथिन्दृष्टवासमरेरावणात्मजः ॥ 46 ॥
प्रजहौसमरोद्धर्षंविषण्णः स बभूव ह ।
विषण्णवदनन्दृष्टवाराक्षसंहरियूथपाः ॥ 47 ॥
ततःपरमसम्हृष्टालक्ष्मणञ्चाभ्यपूजयन् ।
ततःप्रमाथीरभसःशरभोगन्धमादनः ॥ 48 ॥
अमृष्यमाणाश्चत्वारश्चक्रुर्वेगंहरीश्वराः ।
तेचास्यहयमुख्येषुतूर्णमुत्पत्यवानराः ॥ 49 ॥
चतुर्षुसुमहावीर्यानिपेतुर्भीमविक्रमाः ।
तेषामधिष्ठितानान्तैर्वानरैःपर्वतोपमैः ॥ 50 ॥
मुखेभ्योरुधिरंरक्तंहयानांसमवर्तत ।
तेहयामथिताभग्नाव्यसवोधरणीङ्गताः ॥ 51 ॥
तेनिहत्यहयांस्तस्यप्रमथ्य च महारथम् ।
पुनरुत्पत्यवेगेनतस्थुर्लक्ष्मणपार्श्वतः ॥ 52 ॥
स हताश्वादवप्लुत्यरथान्मथितसारथिः ।
शरवर्षेणसौमित्रिमभ्यधावतरावणिः ॥ 53 ॥
ततोमहेन्द्रप्रतिमः स लक्ष्मणःपदातिनन्तन्निहतैर्हयोत्तमैः ।
सृजन्तमाजौनिशितान्शरोत्तमान् भृशन्तदाबाणगणैर्न्यवारयत् ॥ 54 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे नवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha navatitamassargaḥ |
yudhyamānaututaudṛṣṭavāprasaktaunararākṣasau |
prabhinnāvivamātaṅgauparasparavadhaiṣiṇau || 1 ||
taudraṣṭukāmassaṅgrāmeparasparagataubalī |
śūrassarāvaṇabhrātātasthausaṅgrāmamūrdhani || 2 ||
tatoviṣphārayāmāsamahaddhanuravasthitaḥ |
utsasarja ca tīkṣṇāgrān rākṣaseṣumahāśarān || 3 ||
teśarāḥśikhisamparśānipatantassamāhitāḥ |
rākṣasān dārayāmāsurvajrāṇīvamahāgirīn || 4 ||
vibhīṣaṇasyānucarāstepiśūlāsipaṭṭasaiḥ |
cicchiduḥsamarevīrānrākṣasānrākṣasottamāḥ || 5 ||
rākṣasaisssaiḥparivṛtassatadātuvibhīṣaṇaḥ |
babhaumadhyeprahṛṣṭānāmākalabhānāmivadvipaḥ || 6 ||
tatasssaṃñcodayānovaiharīnrakṣoraṇapriyān |
uvācavacanaṅkālekālajñorakṣasāṃvaraḥ || 7 ||
eko'yaṃrākṣasendrasyaparāyaṇamavasthitaḥ |
etaccheṣambalantasyakintiṣṭhataharīśvarāḥ || 8 ||
asminnvinihatepāperākṣaseraṇamūrthani |
rāvaṇaṃvarjayitvātuśeṣamasyabalaṃhatam || 9 ||
prahastonihatovīronikumbhaścamahābala. |
kumbhakarṇaścakumbhaścadhūmrākṣaścaniśācaraḥ || 10 ||
jambumālīmahāmālītīkṣṇavego'śaniprabhaḥ |
suptaghnoyajñakopaścavajradaṃṣṭraścarākṣasaḥ || 11 ||
samhrādīvikaṭo'righnastapanodamaeva ca |
praghāsaḥpraghasaścaivaprajaṅghojaṅghaeva ca || 12 ||
agniketuścadurdharṣoraśmiketuścavīryavān |
vidyujjihvādvijihvaścasūryaśatruścarākṣasaḥ || 13 ||
akampanaḥsupārśvaścacakramālī ca rākṣasaḥ |
kampanassattvavantautaudevāntakanarāntakau || 14 ||
etānnihatyātibalānbahūnrākṣasasattamān |
bāhubhyāṃsāgarantīrtvālaṅghyatāṅgoṣpadaṃ laghu || 15 ||
etāvadevaśeṣaṃvojetavyamihavānarāḥ |
hatāssarvesamāgamyarākṣasābaladarpitāḥ || 16 ||
ayuktannidhanaṅkartumputrasyajaniturmama |
ghṛṇāmapāsyarāmārthenihanyāmbhrāturātmajam || 17 ||
hantukāmasyamebāṣpañcakṣuścaivanirudhyati |
tamevaiṣamahābāhurlakṣmaṇaśśamayiṣyati || 18 ||
vānarāghnatasambhūyabhṛtyānasyasamīpagān |
ititenātiyaśasārākṣasenābhicoditāḥ || 19 ||
vānarendrājahṛṣirelāṅgūlāni ca vivyadhuḥ |
tatastukapiśārdūlāḥśraventaḥścapunaḥpunaḥ || 20 ||
mumucurvividhānnādānmeghān dṛṣṭavevabarhiṇaḥ |
jāmbavānapitaiḥsarvaiḥsayūthyairabhisamvṛtaḥ || 21 ||
te'śmabhistāḍayāmāsurnakhairdhanssaiścarākṣasān |
nighnantamṛkṣādhipatiṃrākṣasāstemahābalāḥ || 22 ||
parivavrurbhayantyaktvātamanekavidhāyuthāḥ |
śaraiḥparaśubhistīkṣṇaiḥpaṭṭiśairyaṣṭitomaraiḥ || 23 ||
jāmbavantammṛdhejaghnurnighnantaṃrākṣasīñcamūm |
sa samprahārastumulaḥsañjajñekapirakṣasām || 24 ||
devāsurāṇāṅkruddhānāṃyathābhīmomahāsvanaḥ |
hanumānapisaṅkruddhaḥsānumutpāṭyaparvatāt || 25 ||
sa lakṣmaṇaṃsvayampṛṣṭhādavaropyamahāmanāḥ |
rakṣasāṅkadanañcakresamāsādyasahasraśaḥ || 26 ||
sa dattvātumulaṃyuddhampitṛvyasyendrajat balī |
lakṣmaṇamparavīraghnaḥpunarevābhyadhāvata || 27 ||
tauprayuddautadāvīraumṛdhelakṣmaṇarākṣasau |
śaraughānabhivarṣantaujaghnatustauparasparam || 28 ||
abhīkṣaṇamantardhadatuśśarajālairmahābalau |
candrādityāvivoṣṇānteyathāmeghaistarasvinau || 29 ||
na hyādānaṃ na sandhānandhanuṣovāparigrahaḥ |
na vipramokṣobāṇānāṃ na vikarṣo na vigrahaḥ || 30 ||
na muṣṭipratisandhānaṃ na lakṣyapratipādanam |
adṛśyatatayostatrayudhyatoḥpāṇilāghavāt || 31 ||
cāpavegaprayukssaiścabāṇajālaiḥsamantataḥ |
antarike'bhisampanne na rūpāṇicakāśire || 32 ||
lakṣmaṇorāvaṇimprāpyarāvaṇiścāpilakṣmaṇam |
avyavasthābhavatyugrātābhyāmanyonyavigrahe || 33 ||
tābhāmubhābhyāntarasāprasṛṣṭairviśikhaiḥśitaiḥ |
nirantaramivākāśambabhūvatamasāvṛtam || 34 ||
taiḥpatabhadiścabahubhistayoḥśaraśataiḥśitaiḥ |
diśaścapradiśaścaivababhūvuḥśarasaṅkulāḥ || 35 ||
tamasāpihitaṃsarvamāsītpratibhayammahat |
astaṅgatesahasrāṃśesamvṛtetamasā ca vai || 36 ||
rudhiraughāmahānadyaḥprāvartantasahasraśaḥ |
kravyādādāruṇāvāgbhiścikṣipurbhīmaniḥsvanān || 37 ||
na tadānīṃvanauvāyurna ca jajvālapāvakaḥ |
svstvastulokebhyaitijajalpustemaharṣayaḥ || 38 ||
sampetuścātrasantaptāgandharvāḥsahacāraṇaiḥ |
atharākṣasasiṃhasyakṛṣṇān kanakabhūṣaṇān || 39 ||
śaraiścaturbhiḥsaumitridvivyādhacaturohayān |
tato'pareṇabhallenapītenaniśitena ca || 40 ||
sampūrṇāyatamuktenasupatreṇasuvarcasā |
mahendrāśanikalpenasūtasyavicariṣyataḥ || 41 ||
sa tenabāṇāśaninātalaśabdānuvādinā |
lāghavādrāghavaḥśrīmān śiraḥkāyādapāharat || 42 ||
sa yantarimahātejāhatemandodarīsutaḥ |
svayaṃsārathyamakarotsunaścadhanuraspa ṛśat || 43 ||
tadadbhutamabhūttatrasāmarthyampaśyatāṃyudhi |
hayeṣuvyagrahastaṃ ta vivyādhaniśitaiḥśaraiḥ || 44 ||
dhanuṣyathapunarvyagrehayeṣumumuceśarān |
chidreṣuteṣubāṇaughairvicarantamabhītavat || 45 ||
ardhayāmāsasamaresaumitriḥśīghrakṛttamaḥ |
nihataṃsārathindṛṣṭavāsamarerāvaṇātmajaḥ || 46 ||
prajahausamaroddharṣaṃviṣaṇṇaḥ sa babhūva ha |
viṣaṇṇavadanandṛṣṭavārākṣasaṃhariyūthapāḥ || 47 ||
tataḥparamasamhṛṣṭālakṣmaṇañcābhyapūjayan |
tataḥpramāthīrabhasaḥśarabhogandhamādanaḥ || 48 ||
amṛṣyamāṇāścatvāraścakrurvegaṃharīśvarāḥ |
tecāsyahayamukhyeṣutūrṇamutpatyavānarāḥ || 49 ||
caturṣusumahāvīryānipeturbhīmavikramāḥ |
teṣāmadhiṣṭhitānāntairvānaraiḥparvatopamaiḥ || 50 ||
mukhebhyorudhiraṃraktaṃhayānāṃsamavartata |
tehayāmathitābhagnāvyasavodharaṇīṅgatāḥ || 51 ||
tenihatyahayāṃstasyapramathya ca mahāratham |
punarutpatyavegenatasthurlakṣmaṇapārśvataḥ || 52 ||
sa hatāśvādavaplutyarathānmathitasārathiḥ |
śaravarṣeṇasaumitrimabhyadhāvatarāvaṇiḥ || 53 ||
tatomahendrapratimaḥ sa lakṣmaṇaḥpadātinantannihatairhayottamaiḥ |
sṛjantamājauniśitānśarottamān bhṛśantadābāṇagaṇairnyavārayat || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe navatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.