ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಅಕಮ್ಪನವಧಂಶ್ರುತ್ವಾಕ್ರುದ್ಧೋವೈರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।
ಕಿಞ್ಚಿದದೀನಮುಖಶ್ಚಾಪಿಸಚಿವಾಂಸ್ತಾನುದೈಕ್ಷತ ॥ 1 ॥
ಸತುಧ್ಯಾತ್ವಾಮುಹೂರ್ತನ್ತುಮನ್ತ್ರಿಭಿಸ್ಸಂವಿಚಾರ್ಯಚ ।
ತತಸ್ತುರಾವಣಃಪೂರ್ವದಿವಸೇರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ॥ 2 ॥
ಪುರೀಮ್ಪರಿಯಯೌಲಙ್ಕಾಂಸರ್ವಗುಲ್ಮಾನವೇಕ್ಷಿತುಮ್ ।
ತಾಂರಾಕ್ಷಸಗಣೈರ್ಗುಪ್ತಾಙ್ಗುಲ್ಮೈರ್ಬಹುಭಿರಾವೃತಾಮ್ ॥ 3 ॥
ದದರ್ಶನಗರೀಂಲಙ್ಕಾಮ್ಪತಾಕಾಧ್ವಜಮಾಲಿನೀಮ್ ।
ರುದ್ಧಾನ್ತುನಗರೀನ್ದೃಷ್ಟವಾರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ॥ 4 ॥
ಉವಾಚಾತ್ಮಹಿತಙ್ಕಾಲೇಪ್ರಹಸ್ತಂಯುದ್ಧಕೋವಿದಮ್ ।
ಪುರಸ್ಯೋಪನಿವಿಷ್ಟಸ್ಯಸಹಸಾಪೀಡಿತಸ್ಯವಾ ॥ 5 ॥
ನಾನ್ಯಂಯುದ್ಧಾತ್ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿಮೋಕ್ಷಂಯುದ್ಧವಿಶಾರದ ।
ಅಹಂವಾಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋವಾತ್ವಂವಾಸೇನಾಪತಿರ್ಮಮ ॥ 6 ॥
ಇನ್ದ್ರಜಿದ್ವಾನಿಕುಮ್ಭೋವಾವಹೇಯುರ್ಭಾರಮೀದೃಶಮ್ ।
ಸತ್ವಮ್ಬಲಮತಶ್ಶೀಘ್ರಮಾದಾಯಪರಿಗೃಹ್ಯಚ ॥ 7 ॥
ವಿಜಯಾಯಾಭಿನಿರ್ಯಾಹಿಯತ್ರಸರ್ವೇವನೌಕಸಃ ।
ನಿರ್ಯಾಣಾಯಾದೇವತೇನೂನಞ್ಚಪಲಾಹರಿವಾಹಿನೀ ॥ 8 ॥
ನರ್ದತಾಂರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಾಣಾಂಶ್ರುತ್ವಾನಾದನ್ದ್ರವಿಷ್ಯತಿ ।
ಚಪಲಾಹ್ಯವಿನೀತಾಶ್ಚಚಲಚಿತ್ತಾಶ್ಚವಾನರಾಃ ॥ 9 ॥
ನಸಹಿಷ್ಯನ್ತಿತೇನಾದಂಸಿಂಹನಾದಮಿವದ್ವಿಪಾಃ ।
ವಿದ್ರುತೇಚಬಲೇತಸ್ಮಿನ್ ರಾಮಃಸೌಮಿತ್ರಿಣಾಸಹ ॥ 10 ॥
ಅವಶಸ್ತೇನಿರಾಲಮ್ಬಃಪ್ರಹಸ್ತವಶಮೇಷ್ಯತಿ ।
ಆಪತ್ಸಂಶಯಿತಾಶ್ರೇಯೋನಾತ್ರನಿಸ್ಸಂಶಯೀಕೃತಾ ॥ 11 ॥
ಪ್ರತಿಲೋಮಾನುಲೋಮಂವಾಯದ್ವಾನೋಮನ್ಯಸೇಹಿತಮ್ ।
ರಾವಣೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತುಪ್ರಹಸ್ತೋವಾಹಿನೀಪತಿಃ ॥ 12 ॥
ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮುವಾಚೇದಮಸುರೇನ್ದ್ರಮಿವೋಶನಾ ।
ರಾಜನ್ಮನ್ತ್ರಿತಪೂರ್ವನ್ನಃಕುಶಲೈಸ್ಸಹಮನ್ತ್ರಿಭಿಃ ॥ 13 ॥
ವಿವಾದಶ್ಚಾಪಿನೋವೃತ್ತಸ್ಸಮವೇಕ್ಷ್ಯಪರಸ್ಪರಮ್ ।
ಪ್ರದಾನೇನತುಸೀತಾಯಾಃಶ್ರೇಯೋವ್ಯವಸಿತಮ್ಮಯಾ ॥ 14 ॥
ಅಪ್ರದಾನೇಪುನರ್ಯುದ್ಧನ್ದೃಷ್ಟಮೇತ್ತಥೈವನಃ ।
ಸೋಽಹನ್ದಾನೈಶ್ಚಮಾನೈಶ್ಚಸತತಮ್ಪೂಜಿತಸ್ತ್ವಯಾ ॥ 15 ॥
ಸಾನ್ತ್ವೈಶ್ಚವಿವಿಧೈಃಕಾಲೇಕಿನ್ನಕುರ್ಯಾಂಹಿತನ್ತವ ।
ನಹಿಮೇಜೀವಿತಂರಕ್ಷ್ಯಮ್ಪುತ್ರದಾರಧನಾನಿಚ ॥ 16 ॥
ತ್ವಮ್ಪಶ್ಯಮಾಞ್ಜುಹೂಷನ್ತನ್ತ್ವದರ್ಥೇಜೀವಿತಂಯುಧಿ ।
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾತುಭರ್ತಾರಂರಾವಣಂವಾಹಿನೀಪತಿಃ ॥ 17 ॥
ಉವಾಚೇದಮ್ಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷಾನ್ಪ್ರಹಸ್ತಃಪುರತಃಸ್ಥಿತಾನ್ ।
ಮೇಶೀಘ್ರಂರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ಮಹಾದ್ಬಲಮ್ ॥ 18 ॥
ಮದ್ಭಾಣಾಬ್ದಾವೇಗೇನಹತಾನಾಂಶನಿಚರಣಾಜಿರೇ ।
ಅದ್ಯಹೃಷ್ಯನ್ತುಮಾಂಸಾದಾಃಪಕ್ಷಿಣಃಕಾನನೌಕಸಾಮ್ ॥ 19 ॥
ಇತ್ಯುಕ್ತಾಸ್ತೇಪ್ರಹಸ್ತೇನಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷಾಃ ಕೃತತ್ವರಾಃ ।
ಬಲಮುದ್ಯೋಜಯಾಮಾಸುಸ್ತಸ್ಮಿನ್ರಾಕ್ಷಸಮನ್ದಿರೇ ॥ 20 ॥
ಸಾಬಭೂವಮುಹೂರ್ತೇನನಿಗ್ಮರ್ನಾನಾವಿಧಾಯುಧೈಃ ।
ಲಙ್ಕಾರಾಕ್ಷಸವೀರೈಸ್ತೈರ್ಗಜೈರಿವಸಮಾಕುಲಾ ॥ 21 ॥
ಹುತಾಶನನ್ತರ್ಪಯತಾಮ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂಶ್ಚನಮಸ್ಯತಾಮ್ ।
ಆಜ್ಯಗನ್ಧಪ್ರತಿವಹಃಸುರಭಿರ್ಮಾರುತೋವವೌ ॥ 22 ॥
ಸ್ರಜಶ್ಚವಿವಿಧಾಕಾರಾಜಗೃಹುಸ್ತ್ವಭಿಮನ್ತ್ರಿತಾಃ ।
ಸಙ್ಗ್ರಾಮಸಜ್ಜಾಃಸಮ್ಹೃಷ್ಟಾಧರಾಯನ್ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತದಾ ॥ 23 ॥
ಸಧನುಷ್ಕಾಃಕವಚಿನೋವೇಗಾದಾಪ್ಲುತ್ಯರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ರಾವಣಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯರಾಜಾನಮ್ಪ್ರಹಸ್ತಮ್ಪರ್ಯವಾರಯನ್ ॥ 24 ॥
ಅಥಾಮನ್ತ್ಱ್ಯತುರಾಜಾನಮ್ಭೇರೀಮಾಹತ್ಯಭೈರವಾಮ್ ।
ಆರುರೋಹರಥಂಯುಕ್ತಃಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಸಜ್ಜಕಲ್ಪಿತಮ್ ॥ 25 ॥
ಹಯೈರ್ಮಹಾಜವೈರ್ಯುಕ್ತಂಸಮ್ಯಕ್ಸೂತಸುಸಂಯತಮ್ ।
ಮಹಾಜಲದನಿರ್ಘೋಷಂಸಾಕ್ಷಾಚ್ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಭಾಸ್ವರಮ್ ॥ 26 ॥
ಉರಗಧ್ವಜದುರ್ಧರ್ಷಂಸುವರೂಥಂಸ್ವವಸ್ಕರಮ್ ।
ಸುವರ್ಣಜಾಲಸಂಯುಕ್ತಮ್ಪ್ರಹಸನ್ತಮಿವಶ್ರಿಯಾ ॥ 27 ॥
ತತಸ್ತಂರಥಮಾಸ್ಥಾಯರಾವಣಾರ್ಪಿತಶಾಸನಃ ।
ಲಙ್ಕಾಯಾನಿರ್ಯಯೌತೂರ್ಣಮ್ಬಲೇನಮಹತಾವೃತಃ ॥ 28 ॥
ತತೋದುನ್ಧುಭಿನಿರ್ಘೋಷಃಪರ್ಜನ್ಯನಿನದೋಪಮಃ ।
ವಾದಿತ್ರಾಣಾಞ್ಚನಿನದಃಪೂರಯನ್ನಿವಮೇದಿನೀಮ್ ॥ 29 ॥
ಶುಶ್ರುವೇಶಙ್ಖಶಬ್ದಶ್ಚಪ್ರಯಾತೇವಾಹಿನೀಪತೌ ।
ನಿನದನ್ತಸ್ಸ್ವರಾನ್ಘೋರಾನ್ರಾಕ್ಷಸಾಜಗ್ಮುರಗ್ರತಃ ॥ 30 ॥
ಭೀಮರೂಪಾಮಹಾಕಾಯಾಃಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯಪುರಸ್ಸರಾಃ ।
ನರಾನ್ತಕಃಕುಮ್ಭಹನುರ್ಮಹಾನಾದಸ್ಸಮುನ್ನತಃ ॥ 31 ॥
ಪ್ರಹಸ್ತಸಚಿವಾಹ್ಯೇತೇನಿರ್ಯಯುಃಪರಿವಾರ್ಯತಮ್ ।
ವ್ಯೂಢೇನೇವಸುಘೋರೇಣಪೂರ್ವದ್ವಾರಾತ್ಸನಿರ್ಯಯೌ ॥ 32 ॥
ಗಜಯೂಥನಿಕಾಶೇನಬಲೇನಮಹತಾವೃತಃ ।
ಸಾಗರಪ್ರತಿಮೌಘೇನವೃತಸ್ತೇನಬಲೇನಸಃ ॥ 33 ॥
ಪ್ರಹಸ್ತೋನಿರ್ಯಯೌಕ್ರುದ್ಧಃಕಾಲಾನ್ತಕಯಮೋಪಮಃ ।
ತಸ್ಯನಿರ್ಯಾಣಘೋಷೇಣರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚನರ್ದತಾಮ್ ॥ 34 ॥
ಲಙ್ಕಾಯಾಂಸರ್ವಭೂತಾನಿವಿನೇದುರ್ವಿಕೃತೈಸ್ಸ್ವರೈಃ ।
ವ್ಯಭ್ರಮಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯಮಾಂಸಶೋಣಿತಭೋಜನಾಃ ॥ 35 ॥
ಮಣ್ಡಲಾನ್ಯಪಸವ್ಯಾನಿಖಗಾಶ್ಚಕ್ರೂರಥಮ್ಪ್ರತಿ ।
ಸಮ್ನತ್ಯಃಪಾವಕಜ್ವಾಲಾಃಶಿವಾಘೋರಾವವಾಶಿರೇ ॥ 36 ॥
ಅನ್ತರಿಕ್ಷಾತ್ಪಪಾತೋಲ್ಕಾವಾಯುಶ್ಚಪರುಷಂವನೌ ।
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿಸಂರಬ್ಧಾಗ್ರಹಾಶ್ಚನಚಕಾಶಿರೇ ॥ 37 ॥
ಮೇಘಾಶ್ಚಖರನಿರ್ಘೋಷಾರಥಸ್ಯೋಪರಿರಕ್ಷಸಃ ।
ವವೃಷಂರುಧಿರಞ್ಚಾಸ್ಯಸಿಷಿಚುಶ್ಚಪುರಸ್ಸರಾನ್ ॥ 38 ॥
ಕೇತುರ್ಮೂರ್ಧನಿಗೃಧ್ರೋಽಸ್ಯನಿಲೀನೋದಕ್ಷಿಣಾಮುಖಃ ।
ತುದನ್ನುಭಯತಃಪಾರ್ಶ್ವಂಸಮಗ್ರಾಮಹರತ್ಪ್ರಭಾಮ್ ॥ 39 ॥
ಸಾರಥೇರ್ಭಹುಶಶ್ಚಾಸ್ಯಸಙ್ಗ್ರಾಮಮವಗಾಹತಃ ।
ಪ್ರತೋದೋನ್ಯಪತದ್ಧಸ್ತಾತ್ಸೂತಸ್ಯಹಯಸಾದಿನಃ ॥ 40 ॥
ನಿರ್ಯಾಣಶ್ರೀಶ್ಚಯಾಽಸ್ಯಾಸೀದ್ಭಾಸ್ವರಾವಸುದುರ್ಲಭಾಃ ।
ಸಾನನಾಶಮುಹೂರ್ತೇನಸಮೇಚಸ್ಖಲಿತಾಹಯಾಃ ॥ 41 ॥
ಪ್ರಹಸ್ತನ್ತ್ವಭಿನಿರ್ಯಾನ್ತಮ್ಪ್ರಖ್ಯಾತಬಲಪೌರುಷಮ್ ।
ಯುಧಿನಾನಾಪ್ರಹರಣಾಕಪಿಸೇನಾಽಭ್ಯವರ್ತತ ॥ 42 ॥
ಅಥಘೋಷಸ್ಸುತುಮುಲೋಹರೀಣಾಂಸಮಜಾಯತ ।
ವೃಕ್ಷಾನಾರುಜತಾಞ್ಚೈವಗುರ್ವೀರಾಗೃಹ್ಣತಾಂಶಿಲಾಃ ॥ 43 ॥
ನದತಾಂರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚವಾನರಾಣಾಞ್ಚಗರ್ಜತಾಮ್ ।
ಉಭೇಪ್ರಮುದಿತೇಸೈನ್ಯೇರಕ್ಷೋಗಣವನೌಕಸಾಮ್ ॥ 44 ॥
ವೇಗಿತಾನಾಂಸಮರ್ಥಾನಾಮನ್ಯೋನ್ಯವಧಕಾಙ್ ಕ್ಷಿಣಾಮ್ ।
ಪರಸ್ಪರಞ್ಚಾಹ್ವಯತಾನ್ನಿನಾದ್ಶೂಯತೇಮಹಾನ್ ॥ 45 ॥
ತತಃಪ್ರಹಸ್ತಃಕಪಿರಾಜವಾಹಿನೀಮಭಿಪ್ರತಸ್ಥೇವಿಜಯಾಯದುರ್ಮತಿಃ ।
ವಿವೃದ್ಧವೇಗಂಶ್ಚವಿವೇಶತಾಞ್ಚಮೂಂಯಥಾಮುಮೂರ್ಷುಶ್ಶಲಭೋವಿಭಾವಸುಮ್ ॥ 46 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |
kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata || 1 ||
satudhyātvāmuhūrtantumantribhissaṃvicāryaca |
tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ || 2 ||
purīmpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum |
tāṃrākṣasagaṇairguptāṅgulmairbahubhirāvṛtām || 3 ||
dadarśanagarīṃlaṅkāmpatākādhvajamālinīm |
ruddhāntunagarīndṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 4 ||
uvācātmahitaṅkāleprahastaṃyuddhakovidam |
purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā || 5 ||
nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada |
ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama || 6 ||
indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam |
satvambalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca || 7 ||
vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ |
niryāṇāyādevatenūnañcapalāharivāhinī || 8 ||
nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādandraviṣyati |
capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ || 9 ||
nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ |
vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha || 10 ||
avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati |
āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā || 11 ||
pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam |
rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ || 12 ||
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā |
rājanmantritapūrvannaḥkuśalaissahamantribhiḥ || 13 ||
vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam |
pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitammayā || 14 ||
apradānepunaryuddhandṛṣṭamettathaivanaḥ |
so'handānaiścamānaiścasatatampūjitastvayā || 15 ||
sāntvaiścavividhaiḥkālekinnakuryāṃhitantava |
nahimejīvitaṃrakṣyamputradāradhanānica || 16 ||
tvampaśyamāñjuhūṣantantvadarthejīvitaṃyudhi |
evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ || 17 ||
uvācedambalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān |
meśīghraṃrākṣasānāmmahādbalam || 18 ||
madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |
adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasām || 19 ||
ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |
balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire || 20 ||
sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |
laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā || 21 ||
hutāśanantarpayatāmbrāhmaṇāṃścanamasyatām |
ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau || 22 ||
srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |
saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā || 23 ||
sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |
rāvaṇamprekṣyarājānamprahastamparyavārayan || 24 ||
athāmantṟyaturājānambherīmāhatyabhairavām |
āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam || 25 ||
hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |
mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram || 26 ||
uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |
suvarṇajālasaṃyuktamprahasantamivaśriyā || 27 ||
tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |
laṅkāyāniryayautūrṇambalenamahatāvṛtaḥ || 28 ||
tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |
vāditrāṇāñcaninadaḥpūrayannivamedinīm || 29 ||
śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau |
ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ || 30 ||
bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 31 ||
prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam |
vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau || 32 ||
gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ |
sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ || 33 ||
prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ |
tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāñcanardatām || 34 ||
laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ |
vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ || 35 ||
maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathamprati |
samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire || 36 ||
antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau |
anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire || 37 ||
meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |
vavṛṣaṃrudhirañcāsyasiṣicuścapurassarān || 38 ||
keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |
tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām || 39 ||
sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |
pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ || 40 ||
niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |
sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ || 41 ||
prahastantvabhiniryāntamprakhyātabalapauruṣam |
yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata || 42 ||
athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |
vṛkṣānārujatāñcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ || 43 ||
nadatāṃrākṣasānāñcavānarāṇāñcagarjatām |
ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām || 44 ||
vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |
parasparañcāhvayatānninādśūyatemahān || 45 ||
tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |
vivṛddhavegaṃścaviveśatāñcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तपञ्चाशस्सर्गः ।
अकम्पनवधंश्रुत्वाक्रुद्धोवैराक्षसेश्वरः ।
किञ्चिददीनमुखश्चापिसचिवांस्तानुदैक्षत ॥ 1 ॥
सतुध्यात्वामुहूर्तन्तुमन्त्रिभिस्संविचार्यच ।
ततस्तुरावणःपूर्वदिवसेराक्षसाधिपः ॥ 2 ॥
पुरीम्परिययौलङ्कांसर्वगुल्मानवेक्षितुम् ।
तांराक्षसगणैर्गुप्ताङ्गुल्मैर्बहुभिरावृताम् ॥ 3 ॥
ददर्शनगरींलङ्काम्पताकाध्वजमालिनीम् ।
रुद्धान्तुनगरीन्दृष्टवारावणोराक्षसेश्वरः ॥ 4 ॥
उवाचात्महितङ्कालेप्रहस्तंयुद्धकोविदम् ।
पुरस्योपनिविष्टस्यसहसापीडितस्यवा ॥ 5 ॥
नान्यंयुद्धात्प्रपश्यामिमोक्षंयुद्धविशारद ।
अहंवाकुम्भकर्णोवात्वंवासेनापतिर्मम ॥ 6 ॥
इन्द्रजिद्वानिकुम्भोवावहेयुर्भारमीदृशम् ।
सत्वम्बलमतश्शीघ्रमादायपरिगृह्यच ॥ 7 ॥
विजयायाभिनिर्याहियत्रसर्वेवनौकसः ।
निर्याणायादेवतेनूनञ्चपलाहरिवाहिनी ॥ 8 ॥
नर्दतांराक्षसेन्द्राणांश्रुत्वानादन्द्रविष्यति ।
चपलाह्यविनीताश्चचलचित्ताश्चवानराः ॥ 9 ॥
नसहिष्यन्तितेनादंसिंहनादमिवद्विपाः ।
विद्रुतेचबलेतस्मिन् रामःसौमित्रिणासह ॥ 10 ॥
अवशस्तेनिरालम्बःप्रहस्तवशमेष्यति ।
आपत्संशयिताश्रेयोनात्रनिस्संशयीकृता ॥ 11 ॥
प्रतिलोमानुलोमंवायद्वानोमन्यसेहितम् ।
रावणेनैवमुक्तस्तुप्रहस्तोवाहिनीपतिः ॥ 12 ॥
राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ।
राजन्मन्त्रितपूर्वन्नःकुशलैस्सहमन्त्रिभिः ॥ 13 ॥
विवादश्चापिनोवृत्तस्समवेक्ष्यपरस्परम् ।
प्रदानेनतुसीतायाःश्रेयोव्यवसितम्मया ॥ 14 ॥
अप्रदानेपुनर्युद्धन्दृष्टमेत्तथैवनः ।
सोऽहन्दानैश्चमानैश्चसततम्पूजितस्त्वया ॥ 15 ॥
सान्त्वैश्चविविधैःकालेकिन्नकुर्यांहितन्तव ।
नहिमेजीवितंरक्ष्यम्पुत्रदारधनानिच ॥ 16 ॥
त्वम्पश्यमाञ्जुहूषन्तन्त्वदर्थेजीवितंयुधि ।
एवमुक्त्वातुभर्तारंरावणंवाहिनीपतिः ॥ 17 ॥
उवाचेदम्बलाध्यक्षान्प्रहस्तःपुरतःस्थितान् ।
मेशीघ्रंराक्षसानाम्महाद्बलम् ॥ 18 ॥
मद्भाणाब्दावेगेनहतानांशनिचरणाजिरे ।
अद्यहृष्यन्तुमांसादाःपक्षिणःकाननौकसाम् ॥ 19 ॥
इत्युक्तास्तेप्रहस्तेनबलाध्यक्षाः कृतत्वराः ।
बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन्राक्षसमन्दिरे ॥ 20 ॥
साबभूवमुहूर्तेननिग्मर्नानाविधायुधैः ।
लङ्काराक्षसवीरैस्तैर्गजैरिवसमाकुला ॥ 21 ॥
हुताशनन्तर्पयताम्ब्राह्मणांश्चनमस्यताम् ।
आज्यगन्धप्रतिवहःसुरभिर्मारुतोववौ ॥ 22 ॥
स्रजश्चविविधाकाराजगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ।
सङ्ग्रामसज्जाःसम्हृष्टाधरायन्राक्षसास्तदा ॥ 23 ॥
सधनुष्काःकवचिनोवेगादाप्लुत्यराक्षसाः ।
रावणम्प्रेक्ष्यराजानम्प्रहस्तम्पर्यवारयन् ॥ 24 ॥
अथामन्त्ऱ्यतुराजानम्भेरीमाहत्यभैरवाम् ।
आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ॥ 25 ॥
हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।
महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ॥ 26 ॥
उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।
सुवर्णजालसंयुक्तम्प्रहसन्तमिवश्रिया ॥ 27 ॥
ततस्तंरथमास्थायरावणार्पितशासनः ।
लङ्कायानिर्ययौतूर्णम्बलेनमहतावृतः ॥ 28 ॥
ततोदुन्धुभिनिर्घोषःपर्जन्यनिनदोपमः ।
वादित्राणाञ्चनिनदःपूरयन्निवमेदिनीम् ॥ 29 ॥
शुश्रुवेशङ्खशब्दश्चप्रयातेवाहिनीपतौ ।
निनदन्तस्स्वरान्घोरान्राक्षसाजग्मुरग्रतः ॥ 30 ॥
भीमरूपामहाकायाःप्रहस्तस्यपुरस्सराः ।
नरान्तकःकुम्भहनुर्महानादस्समुन्नतः ॥ 31 ॥
प्रहस्तसचिवाह्येतेनिर्ययुःपरिवार्यतम् ।
व्यूढेनेवसुघोरेणपूर्वद्वारात्सनिर्ययौ ॥ 32 ॥
गजयूथनिकाशेनबलेनमहतावृतः ।
सागरप्रतिमौघेनवृतस्तेनबलेनसः ॥ 33 ॥
प्रहस्तोनिर्ययौक्रुद्धःकालान्तकयमोपमः ।
तस्यनिर्याणघोषेणराक्षसानाञ्चनर्दताम् ॥ 34 ॥
लङ्कायांसर्वभूतानिविनेदुर्विकृतैस्स्वरैः ।
व्यभ्रमाकाशमाविश्यमांसशोणितभोजनाः ॥ 35 ॥
मण्डलान्यपसव्यानिखगाश्चक्रूरथम्प्रति ।
सम्नत्यःपावकज्वालाःशिवाघोराववाशिरे ॥ 36 ॥
अन्तरिक्षात्पपातोल्कावायुश्चपरुषंवनौ ।
अन्योन्यमभिसंरब्धाग्रहाश्चनचकाशिरे ॥ 37 ॥
मेघाश्चखरनिर्घोषारथस्योपरिरक्षसः ।
ववृषंरुधिरञ्चास्यसिषिचुश्चपुरस्सरान् ॥ 38 ॥
केतुर्मूर्धनिगृध्रोऽस्यनिलीनोदक्षिणामुखः ।
तुदन्नुभयतःपार्श्वंसमग्रामहरत्प्रभाम् ॥ 39 ॥
सारथेर्भहुशश्चास्यसङ्ग्राममवगाहतः ।
प्रतोदोन्यपतद्धस्तात्सूतस्यहयसादिनः ॥ 40 ॥
निर्याणश्रीश्चयाऽस्यासीद्भास्वरावसुदुर्लभाः ।
साननाशमुहूर्तेनसमेचस्खलिताहयाः ॥ 41 ॥
प्रहस्तन्त्वभिनिर्यान्तम्प्रख्यातबलपौरुषम् ।
युधिनानाप्रहरणाकपिसेनाऽभ्यवर्तत ॥ 42 ॥
अथघोषस्सुतुमुलोहरीणांसमजायत ।
वृक्षानारुजताञ्चैवगुर्वीरागृह्णतांशिलाः ॥ 43 ॥
नदतांराक्षसानाञ्चवानराणाञ्चगर्जताम् ।
उभेप्रमुदितेसैन्येरक्षोगणवनौकसाम् ॥ 44 ॥
वेगितानांसमर्थानामन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् ।
परस्परञ्चाह्वयतान्निनाद्शूयतेमहान् ॥ 45 ॥
ततःप्रहस्तःकपिराजवाहिनीमभिप्रतस्थेविजयायदुर्मतिः ।
विवृद्धवेगंश्चविवेशताञ्चमूंयथामुमूर्षुश्शलभोविभावसुम् ॥ 46 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |
kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata || 1 ||
satudhyātvāmuhūrtantumantribhissaṃvicāryaca |
tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ || 2 ||
purīmpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum |
tāṃrākṣasagaṇairguptāṅgulmairbahubhirāvṛtām || 3 ||
dadarśanagarīṃlaṅkāmpatākādhvajamālinīm |
ruddhāntunagarīndṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ || 4 ||
uvācātmahitaṅkāleprahastaṃyuddhakovidam |
purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā || 5 ||
nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada |
ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama || 6 ||
indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam |
satvambalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca || 7 ||
vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ |
niryāṇāyādevatenūnañcapalāharivāhinī || 8 ||
nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādandraviṣyati |
capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ || 9 ||
nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ |
vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha || 10 ||
avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati |
āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā || 11 ||
pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam |
rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ || 12 ||
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā |
rājanmantritapūrvannaḥkuśalaissahamantribhiḥ || 13 ||
vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam |
pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitammayā || 14 ||
apradānepunaryuddhandṛṣṭamettathaivanaḥ |
so'handānaiścamānaiścasatatampūjitastvayā || 15 ||
sāntvaiścavividhaiḥkālekinnakuryāṃhitantava |
nahimejīvitaṃrakṣyamputradāradhanānica || 16 ||
tvampaśyamāñjuhūṣantantvadarthejīvitaṃyudhi |
evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ || 17 ||
uvācedambalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān |
meśīghraṃrākṣasānāmmahādbalam || 18 ||
madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |
adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasām || 19 ||
ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |
balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire || 20 ||
sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |
laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā || 21 ||
hutāśanantarpayatāmbrāhmaṇāṃścanamasyatām |
ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau || 22 ||
srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |
saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā || 23 ||
sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |
rāvaṇamprekṣyarājānamprahastamparyavārayan || 24 ||
athāmantṟyaturājānambherīmāhatyabhairavām |
āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam || 25 ||
hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |
mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram || 26 ||
uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |
suvarṇajālasaṃyuktamprahasantamivaśriyā || 27 ||
tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |
laṅkāyāniryayautūrṇambalenamahatāvṛtaḥ || 28 ||
tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |
vāditrāṇāñcaninadaḥpūrayannivamedinīm || 29 ||
śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau |
ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ || 30 ||
bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ |
narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 31 ||
prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam |
vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau || 32 ||
gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ |
sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ || 33 ||
prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ |
tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāñcanardatām || 34 ||
laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ |
vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ || 35 ||
maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathamprati |
samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire || 36 ||
antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau |
anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire || 37 ||
meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |
vavṛṣaṃrudhirañcāsyasiṣicuścapurassarān || 38 ||
keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |
tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām || 39 ||
sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |
pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ || 40 ||
niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |
sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ || 41 ||
prahastantvabhiniryāntamprakhyātabalapauruṣam |
yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata || 42 ||
athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |
vṛkṣānārujatāñcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ || 43 ||
nadatāṃrākṣasānāñcavānarāṇāñcagarjatām |
ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām || 44 ||
vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |
parasparañcāhvayatānninādśūyatemahān || 45 ||
tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |
vivṛddhavegaṃścaviveśatāñcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.