ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಸ ಹತಾಶ್ವೋಮಹಾತೇಜಾಭೂಮೌತಿಷ್ಠನ್ನಿಶಾಚರಃ ।
ಇನ್ದ್ರಜಿತ್ಪರಮಕ್ರುದ್ಧಸ್ಸಜಜ್ವಾಲತೇಜಸಾ ॥ 1 ॥
ತೌಧವನಿನೌಜಿಘಾಂಸನ್ತವನ್ಯೋನ್ಯಮಿಷುಭಿರ್ಭೃಶಮ್ ।
ವಿಜಯೇನಾಭಿನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತೌವನೇಗಜವೃಷಾವಿವ ॥ 2 ॥
ನಿಬರ್ಹಯನ್ತಶ್ಚಾನ್ಯೋನ್ಯನ್ತೇರಾಕ್ಷ್ವನೌಕಸಃ ।
ಭರ್ತಾರಂ ನ ಜಹುರ್ಯುದ್ಧೇಸಮ್ಪತನ್ತಸ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 3 ॥
ತತಸ್ತಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಹರ್ಷಯನ್ ರಾವಣಾತ್ಮಜಃ ।
ಸ್ತುವಾನೋಹರ್ಷಮಾಣಶ್ಚೈದಂವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 4 ॥
ತಮಸಾಬಹುಲೇನೇಮಾಸ್ಸಮ್ಸಕ್ತಾಂಸರ್ವತೋದಿಶಃ ।
ನೇಹವಿಜ್ಞಾಯತೇಸ್ವೋವಾಪರೋವಾರಕ್ಷಸೋತ್ತಮಾಃ ॥ 5 ॥
ಧೃಷ್ಟಮ್ಭವನ್ತೋಯುಧ್ಯನ್ತುಹರೀಣಾಮ್ಮೋಹನಾಯವೈ ।
ಅಹನ್ತುರಥಮಾಸ್ಥಾಯಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿಸಂಯುಗೇ ॥ 6 ॥
ತಥಾಭವನ್ತಃಕುರ್ವನ್ತುಯಥೇಮೇಹಿವನೌಕಸಃ ।
ನ ಯುಧ್ಯೇಯುರ್ದುರಾತ್ಮಾನಃಪ್ರವಿಷ್ಟೇನಗರಮ್ಮಯಿ ॥ 7 ॥
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾರಾವಣಸುತೋವಞ್ಚಯಿತ್ವಾವನೌಕಸಃ ।
ಪ್ರವಿವೇಶಪುರೀಂಲಙ್ಕಾಂರಥಹೇತೋರಮಿತ್ರಹಾ ॥ 8 ॥
ಸ ರಥಮ್ಭೂಷಯಿತ್ವಾಥರುಚಿರಂಹೇಮಭೂಷಿತಮ್ ।
ಪ್ರಾಸಾಸಿಶರಸಂಯುಕ್ತಂಯುಕ್ತಮ್ಪರಮವಾಜಿಭಿಃ ॥ 9 ॥
ಅಧಿಷ್ಠಿತಂಹಯಜ್ಞೇನಸೂತೇನಾಪ್ತೋಪದೇಶಿನಾ ।
ಆರುರೋಹಮಹಾತೇಜಾರಾವಣಿಃಸಮತಿಞ್ಜಿಯಃ ॥ 10 ॥
ಸ ರಾಕ್ಷಸಗಣೈರ್ಮುಖ್ಯೈರ್ವೃತೋಮನ್ದೋದರೀಸುತಃ ।
ನಿರ್ಯಯೌನಗರಾವದೀರಃಕೃತಾನ್ತಬಲಚೋದಿತಃ ॥ 11 ॥
ಸೋಽಭಿನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯನಗರಾದಿನ್ದ್ರಜಿತ್ಪರವೀರಹಾ ।
ಅಭ್ಯಯಾಜ್ಞವನೈರಶ್ವೈರ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಂಸವಿಭೀಷಣಮ್ ॥ 12 ॥
ತತೋರಥಸ್ಥಮಾಲೋಕ್ಯಸೌಮತ್ರೀರಾವಣಾತ್ಮಜಮ್ ।
ವಾನರಾಶ್ಚಮಹಾವೀರ್ಯಾರಾಕ್ಷಸಶ್ಚವಿಭೀಷಣಃ ॥ 13 ॥
ವಿಸ್ಮಯಮ್ಪರಮಞ್ಜಗ್ಮುರ್ಲಾಘವಾತ್ತಸ್ಯಧೀಮತಃ ।
ರಾವಣಿಶ್ಚಾಪಿಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋರಣೇವಾನರಯೂಥಪಾನ್ ॥ 14 ॥
ಪಾತಯಾಮಾಸಬಾಣೌಘೈಃಶತಶೋಽಥಸಹಸ್ರಶಃ ।
ಮಣ್ಡಲೀಕೃತಧನೂರಾವಣಿಃಸಮತಿಞ್ಜಯಃ ॥ 15 ॥
ಹರೀನಭ್ಯಹನತ್ಕೃದ್ಧಃಪರಂಲಾಘವಮಾಸ್ಥಿತಃ ।
ತೇವಧ್ಯಮಾನಾಹರಯೋನಾರಾಚೈರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮೈಃ ॥ 16 ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿಂಶರಣಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾಃಪ್ರಜಾಪತಿಮಿವಪ್ರಜಾಃ ।
ತತಃಸಮರಕೋಪೇನಜ್ವಲಿತೋರಘುನನ್ದನಃ ॥ 17 ॥
ಚಿಚ್ಛೇದಕಾರ್ಮುಕನ್ತಸ್ಯದರ್ಶಯನ್ ಪಾಣಿಲಾಘವಮ್ ।
ಸೋನ್ಯಽತ್ಕಾರ್ಮುಕಂ ಮಾದಾಯಸಜ್ಜಞ್ಚಕ್ರೇತ್ವರನ್ನಿವ ॥ 18 ॥
ತದಪ್ಯಸ್ಯತ್ರಿಭಿರ್ಬಾಣೈರ್ಲಕ್ಷ್ಮಣೋನಿರಕೃನ್ತತ ।
ಅಥೈವಞ್ಛಿನ್ನಧನ್ವಾನಮಾಶೀವಿಷವಿಷೋಪಮೈಃ ॥ 19 ॥
ವಿವ್ಯಾಧೋರಸಿಸೌಮಿತ್ರೀರಾವಣಿಮ್ಪಞ್ಚಭಿಃಶರೈಃ ।
ತೇತಸ್ಯಕಾಯನ್ನಿರ್ಭಿದ್ಯಮಹಾಕಾರ್ಮುಕನಿಸ್ಸೃತಾಃ ॥ 20 ॥
ನಿಪೇತುರ್ಧರಣೀಮ್ಬಾಣಾರಕ್ತಾಇವಮಹೋರಗಾಃ ।
ಭಿನ್ನವರ್ಮಾರುಧಿರಂವಮನ್ವಕ್ತ್ರೇಣರಾವಣಿಃ ॥ 21 ॥
ಜಗ್ರಾಹಕಾರ್ಮುಕಶ್ರೇಷ್ಠನ್ದೃಢಜ್ಯಮ್ಬಲವತ್ತರಮ್ ।
ಸಃಲಕ್ಷ್ಮಣಂಸಮುದ್ಧಿಶ್ಯಪರಂಲಾಘವಮಾಶ್ರಿತಃ ॥ 22 ॥
ವವರ್ಷಶರವರ್ಷಾಣಿವರ್ಷಾಣೀವಪುರನ್ದರಃ ।
ಮುಕ್ತಮಿನ್ದ್ರಜಿತಾತತ್ತುಶರವರ್ಷಮರಿನ್ದಮಃ ॥ 23 ॥
ಅವಾರಯದಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತೋಲಕ್ಷ್ಮಣಃಸುದುರಾಸದಮ್ ।
ಸನ್ದರ್ಶಯಾಮಾಸತದಾರಾವಣಿಂರಘುನನ್ದನಃ ॥ 24 ॥
ಅಸಮ್ಬ್ರಾನ್ತೋಮಹಾತೇಜೇಸ್ತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್ ।
ತಸ್ತಾನ್ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಸರ್ವಾಂಸ್ತ್ರಿಭಿರೇಕೈಕಮಾಹವೇ ॥ 25 ॥
ಅವಿಧ್ಯತ್ಪರಮಕ್ರುದ್ಧಶ್ಶೀಘ್ರಾಸ್ತ್ರಂಸಮ್ಪ್ರದರ್ಶಯನ್ ।
ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸುತಞ್ಚಾಪಿಬಾಣೌಘೈಸ್ಸಮತಾಡಯತ್ ॥ 26 ॥
ಸೋಽತಿವಿದ್ಧೋಬಲವತಾಶತ್ರುಣಾಶತ್ರುಘಾತಿನಾ ।
ಅಸಕ್ತಮ್ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯಬಹೂನ್ ಶರಾನ್ ॥ 27 ॥
ತಾನಪ್ರಾಪ್ತಾನ್ ಶಿತೈರ್ಭಾಣೈಶ್ಚಿಚ್ಛೇದಪರವೀರಹಾ ।
ಸಾರಥೇರಸ್ಯ ಚ ರಣೇರಥಿವೋರಘುಸತ್ತಮಃ ॥ 28 ॥
ಶಿರೋಜಹಾರಧರ್ಮಾತ್ಮಾಭಲ್ಲೇನಾನತಪರ್ವಣಾ ।
ಸೂತಾಸ್ತೇಹಯಾಸ್ತತ್ರರಥಮೂಹುರವಿಕ್ಲಬಾಃ ॥ 29 ॥
ಮಣ್ಡಲಾನ್ಯಭಿಧಾವನ್ತಸ್ತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್ ।
ಅಮರ್ಷವಶಮಾಪನ್ನಃಸೌಮಿತ್ರಿರ್ದೃಢವಿಕ್ರಮಃ ॥ 30 ॥
ಪ್ರತ್ಯವಿದ್ಧ್ಯದ್ಧಯಾಂಸ್ತಸ್ಯಶರೈರ್ವಿತ್ರಾಸಯನ್ ರಣೇ ।
ಅಮರ್ಷಮಾಣಸ್ತತ್ಕರ್ಮರಾವಣಸ್ಯಸುತೋಬಲೀ ॥ 31 ॥
ವಿವ್ಯಾಥದಶಭಿರ್ಬಾಣೈಸ್ಸೌಮಿತ್ರಿನ್ತಮಮರ್ಷಣಮ್ ।
ತೇತಸ್ಯವಜ್ರಪ್ರತಿಮಾಃಶರಾಸ್ಸರ್ಪವಿಷೋಪಮಾಃ ॥ 32 ॥
ವಿಲಯಞ್ಜಗ್ಮುರಾಗತ್ಯಕವಚಙ್ಕಾಞ್ಚನಪ್ರಭಮ್ ।
ಅಭ್ಯೇದ್ಯಕವಚಮ್ಮತ್ವಾಲಕ್ಷ್ಮಣಂರಾವಣಾತ್ಮಜಃ ॥ 33 ॥
ಲಲಾಟೇಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ಬಾಣೈಸ್ಸುಪುಙ್ಖೈಸ್ತ್ರಿಭಿರಿನ್ದ್ರಜಿತ್ ।
ಅವಿಧ್ಯತ್ಪರಮಕ್ರುದ್ಧಃಶೀಘ್ರಮಸ್ತ್ರಮ್ಪ್ರದರ್ಶಯನ್ ॥ 34 ॥
ತೈಃಪೃಷತ್ಕೈರ್ಲಲಾಟಸ್ಥೈಶ್ಶುಶುಭೇರಘುನನ್ದನಃ ।
ರಣಾಗ್ರೇಸಮರಶ್ಲಾಘೀತ್ರಿಶೃಙ್ಗೈವಪರ್ವತಃ ॥ 35 ॥
ಸ ತಥಾಹ್ಯರ್ದಿತೋಬಾಣೈರಾಕ್ಷಸೇನತದಾಮೃಧೇ ।
ತಮಾಶುಪ್ರತಿವಿವ್ಯಾಧಲಕ್ಷ್ಮಣಃಪಞ್ಚಭಿಃಶರೈಃ ॥ 36 ॥
ವಿಕೃಷ್ವೇನ್ದ್ರಜಿತೋಯುದ್ಧೇವದನೇಶುಭಕುಣ್ಡಲೇ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ್ದ್ರಜಿತೌವೀರೌಮಹಾಬಲಶರಾಸನೌ ॥ 37 ॥
ಅನ್ಯೋನ್ಯಞ್ಜಘ್ನತುರ್ಬಾಣೈರ್ವಿಶಿಖೈರ್ಮೀವಿಕ್ರಮೌ ।
ತತಃಶೋಣಿತದಿಗ್ಧಾಙ್ಗೌಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ್ದಜಿತಾವುಭೌ ॥ 38 ॥
ರಣೇತೌರಾಜತುರ್ವೀರೌಪುಷ್ಪಿತಾವಿವಕಿಂಶುಕೌ ।
ತೌಪರಸ್ಪರಮಭ್ಯೇತ್ಯಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷುಧವನಿನೌ ॥ 39 ॥
ಘೋರೈರ್ವಿವ್ಯಧತುರ್ಭಾಣೈಃಕೃತಭಾವಾವುಭೌಜಯೇ ।
ತತಃಸಮರಕೋಪೇನಸಮ್ವೃತೋರಾವಣಾತ್ಮಜಃ ॥ 40 ॥
ವಿಭೀಷಣನ್ತ್ರಿಭಿರ್ಬಾಣೈರ್ವಿವ್ಯಾಥವದನೇಶುಭೇ ।
ಅಯೋಮುಖೈಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ವಿದ್ಧ್ವಾರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಂವಿಭೀಷಣಮ್ ॥ 41 ॥
ಏಕೈಕೇನಾಭಿವಿವ್ಯಾಥತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ ಹರಿಯೂಥಪಾನ್ ।
ತಸ್ಮೈದೃಢತರಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋಜಘಾನಗದಯಾಹಯಾನ್ ॥ 42 ॥
ವಿಭೀಷಣೋಮಹಾತೇಜಾರಾವಣೇಸ್ಸದುರಾತ್ಮನಃ ।
ಪಹತಾಶ್ವಾದವಾಪ್ಲುತ್ಯರಥಾನ್ನಿಹತಸಾರಥೇಃ ॥ 43 ॥
ರಥಶಕ್ತಿಮ್ಮಹಾತೇಜಾಃಪಿತೃವ್ಯಾಯಮುಮೋಚ ಹ ।
ತಾಮಾಪತತನೀಂಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಸುಮಿತ್ರಾನನ್ದವರ್ಧನಃ ॥ 44 ॥
ಚಿಚ್ಛೇದನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರ್ಧಶಥಾಪಾತಯದ್ಭುವಿ ।
ತಸ್ಮೈದೃಢತನುಃಕ್ರುದ್ಧೋಹತಾಶ್ವಾಯವಿಭೀಷಣಃ ॥ 45 ॥
ವಜ್ರಸ್ಪರ್ಶಸಮಾನ್ ಪಞ್ಚಸಸರ್ಜೋರಸಿಸಾಯಕಾನ್ ।
ತೇತಸ್ಯಕಾಯಮ್ಭಿತ್ವಾತುರುಕ್ಮಪುಙ್ಖಾನಿಮಿತ್ತಗಾಃ ॥ 46 ॥
ಬಭೂವುರ್ಲೋಹಿತಾದಿಗ್ಧಾರಕ್ತಾಇವಮಹೋರಗಾಃ ।
ಸಃಪಿತೃವ್ಯಸ್ಯಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಃಇನ್ದ್ರಜಿಚ್ಛರಮಾದದೇ ॥ 47 ॥
ಉತ್ತಮಂರಕ್ಷಸಾಮ್ಮಧ್ಯೇಯಮದತ್ತಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ।
ತಂಸಮೀಕ್ಷ್ಯಮಹಾತೇಜಾಮಹೇಷುನ್ತೇನಸಂಹಿತಮ್ ॥ 48 ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣೋಽಪ್ಯಾದದೇಬಾಣಮದ್ಯಭದೀಮಪರಾಕ್ರಮಃ ।
ಕುಬೇರೇಣಸ್ವಯಂಸ್ವಪ್ನೇಯದ್ದತ್ತಮಮಿತಾತ್ಮನಾ ॥ 49 ॥
ದುರ್ಜಯನ್ದುರ್ವಿಷಹ್ಯಂ ಚ ಸೇನ್ದ್ರೈರಪಿಸುರಾಸುರೈಃ ।
ತಯೋಸ್ತುಧನುಷೀಶ್ರೇಷ್ಠೇಬಾಹುಭಿಃಪರಿಘೋಪಮೈಃ ॥ 50 ॥
ವಿಕೃಷ್ಯಮಾಣೇಬಲವತ್ ಕ್ರೌಞ್ಚವಿವಚುಕೂಜತುಃ ।
ತಾಭ್ಯಾನ್ತುಧನುಷಿಶ್ರೇಷ್ಠೇಸಂಸಿತೌಸಾಯಕೋತ್ತಮೌ ॥ 51 ॥
ವಿಕೃಷ್ಯಮಾಣೇವೀರಾಭ್ಯಾಮ್ಭೃಶಞ್ಜಜ್ವಲತುಃಶ್ರಿಯಾ ।
ತೌಭಾಸಯನ್ತಾವಾಕಾಶನ್ಧನುರ್ಭ್ಯಾಂವಿಶಿಖೌಚ್ಯುತೌ ॥ 52 ॥
ಮುಖೇನಮುಖಮಾಹತ್ಯಸನ್ನಿಪೇತತುರೋಜಸಾ ।
ಸನ್ನಿಪಾತಸ್ತಯೋಶ್ಚಾಸೀಚ್ಛರಯೋರ್ಘೋರರೂಪಯೋಃ ॥ 53 ॥
ಸಧೂಮವಿಸ್ಫುಲಿಙ್ಗಶ್ಚತಜ್ಜೋಽನಗಿರ್ದಾರುಣೋಽಭವತ್ ।
ತೌಮಹಾಗ್ರಹಸಙ್ಕಾಶಾವನ್ಯೋನ್ಯಂಸನ್ನಿಪತ್ಯ ಚ ॥ 54 ॥
ಸಙ್ಗ್ರಾಮೇಶತಧಾಯಾತೌಮೇದಿನ್ಯಾಞ್ಚೈವಪೇತತುಃ ।
ಶರೌಪ್ರತಿಹತೌದೃಷ್ಟವಾತಾವುಭೌರಣಮೂರ್ಧನಿ ॥ 55 ॥
ವ್ರೀಡಿತೌಜಾತರೋಷೌ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ್ದ್ರಜಿತೌತದಾ ।
ಸುಸಂರರ್ಬ್ಧಸ್ತುಸೌಮಿತ್ರಿರಸ್ತ್ರಂವಾರುಮಾದದೇ ॥ 56 ॥
ರೌದ್ರಮ್ಮಹೇನ್ದ್ರಜಿದ್ಯುದ್ಧೇಽಪ್ಯಸೃಜದ್ಯುದ್ಧನಿಷ್ಠಿತಃ ।
ತೇನತದ್ವಿಹತಂಶಸ್ತ್ರಂವಾರುಣಮ್ಪರಮಾದ್ಭುತಮ್ ॥ 57 ॥
ತತಃಕ್ರುದ್ಧೋಮಹಾತೇಜಾಇನ್ದ್ರಜಿತ್ಸಮಿತಿಞ್ಜಯಃ ।
ಆಗ್ನೇಯಂಸನ್ದಧೇದೀಪ್ತಂ ಸ ಲೋಕಂಸಙ್ಕ್ಷಿಪನ್ನಿವ ॥ 58 ॥
ಸೌರೇಣಾಸ್ತ್ರಣತವದೀರೋಲಕ್ಷ್ಮಣಃಪರ್ಯವಾರಯತ್ ।
ಅಸ್ತ್ರನ್ನಿವಾರಿತನ್ದೃಷ್ಟವಾರಾವಣಿಃಕ್ರೋಥಮೂರ್ಛಿತಃ ॥ 59 ॥
ಆದದೇನಿಶಿತಮ್ಬಾಣಮಾಸುರಂಶತ್ರುದಾರುಣಮ್ ।
ತಸ್ಮಾಚ್ಚಾಪಾದ್ವಿನಿಷ್ಪೇತುರ್ಭಾಸ್ವರಾಃಕೂಟಮುದ್ಗರಾಃ ॥ 60 ॥
ಶೂಲಾನಿ ಚ ಮುಶುಣ್ಡ್ಯಶ್ಚಗದಾಃಖಙ್ಗಾಃ ಪರಶ್ವಥಾಃ ।
ತದ್ದೃಷ್ಟವಾಲಕ್ಷ್ಮಣಃಸಙ್ಖ್ಯೇಘೋರಮಸ್ತ್ರಂಸುದಾರುಣಮ್ ॥ 61 ॥
ಅವಾರ್ಯಂಸರ್ವಭೂತಾನಾಂಸರ್ವಶಸ್ತ್ರವಿದಾರಣಮ್ ।
ಮಹೇಶ್ವರೇಣದ್ಯುತಿಮಾಂಸ್ತದಸ್ತ್ರಮ್ಪ್ರತ್ಯವಾರಯತ್ ॥ 62 ॥
ತಯೋಃಸಮುತುಲಂಯುದ್ಧಂಸಮ್ಬಭೂವಾರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ।
ಗಗನಸ್ಥಾನಿಭೂತಾನಿಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ಪರ್ಯವಾರಯನ್ ॥ 63 ॥
ಭೈರವಾಭಿರುತೇಭೀಮೇಯುದ್ಧೇವಾನರಕ್ಷಸಾಮ್ ।
ಭೂತೈರ್ಬಹುಭಿರಾಕಾಶಂವಿಸ್ಮಿತೈರಾವೃತಮ್ಬಭೌ ॥ 64 ॥
ಋಷಯಃಪಿತರೋದೇವಾಗನ್ಧರ್ವಗರುಡೋರಗಾಃ ।
ಶತಕ್ರತುಮ್ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯರರಕ್ಷುರ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಂರಣೇ ॥ 65 ॥
ಅಥಾನ್ಯಮ್ಮಾರ್ಗಣಶ್ರೇಷ್ಠಂಸನ್ದಧೇರಾಘವಾನುಜಃ ।
ಹುತಾಶನಸಮಸ್ಪರ್ಶಂರಾವಣಾತ್ಮಜದಾರಣಮ್ ॥ 66 ॥
ಸುಪತ್ರಮನುವೃತ್ತಾಙ್ಗಂಸುಪರ್ವಾಣಂಸುಸಂಸ್ಥಿತಮ್ ।
ಸುವರ್ಣವಿಕೃತಂವೀರಶ್ಶರೀರಾನ್ತಕರಂಶರಮ್ ॥ 67 ॥
ದುರಾವಾರನ್ದುರ್ವಿಷಹಂರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ಭಯಾವಹಮ್ ।
ಆಶೀವಿಷವಿಷಪ್ರಖ್ಯನ್ದೇವಸಙ್ಘೈಃಸಮರ್ಚಿತಮ್ ॥ 68 ॥
ಯೇನಶಕ್ರೋಮಹಾತೇಜಾದಾನವಾನಜತ್ಪ್ರಭುಃ ।
ಪುರಾದೇವಾಸುರೇಯುದ್ಧೇವೀರ್ಯವಾನ್ ಹರಿವಾಹನಃ ॥ 69 ॥
ತದೈನ್ದ್ರಮಸ್ತ್ರಂಸೌಮಿತ್ರಿಃಸಮ್ಯುಗೇಷ್ವಪರಾಜಿತಮ್ ।
ಶರಶ್ರೇಷ್ಠನ್ಧನುಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೇವಿಕರ್ಷನ್ನಿದಮಿಬ್ರವೀತ್ ॥ 70 ॥
ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋವಾಕ್ಯಮರ್ಥಸಾಧಕಮಾತ್ಮನಃ ।
ಧರ್ಮಾತ್ಮಾಸತ್ಯಸನ್ಧಶ್ಚರಾಮೋದಾಶರಥಿರ್ಯತಿ ॥ 71 ॥
ಪೌರುಷೇಚಾಪ್ರತಿದ್ವನ್ದ್ವಃಶರೈನಞ್ಜಸಿರಾವಣಿಮ್ ।
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಬಾಣಮಾಕರ್ಣಂವಿಕೃಷ್ಯತಮಜಿಹ್ಮಗಮ್ ॥ 72 ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣಃಸಮರೇವೀರಃಸಸರ್ಜೇನ್ದ್ರಜಿತಮ್ಪ್ರತಿ ।
ಐನ್ದ್ರಾಸ್ತ್ರೇಣಸಮಾಯುಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಣಃಪರವೀರಹಾ ॥ 73 ॥
ತತಶಿರಃಸಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಂಶ್ರೀಮಜ್ಜ್ವಲಿತಕುಣ್ಡಲಮ್ ।
ಪ್ರಮಥ್ಯೇನ್ದ್ರಜಿತಃಕಾಯಾತ್ಪಾತಯಾಮಾಸಭೂತಲೇ ॥ 74 ॥
ತದ್ರಾಕ್ಷಸತನೂಜಸ್ಯಭಿನ್ನಸ್ಕನ್ಧಂಶಿರೋಮಹತ್ ।
ತಪನೀಯನಿಭಮ್ಭೂಮೌದದೃಶೇರುಧಿರೋಕ್ಷಿತಮ್ ॥ 75 ॥
ಹತಃ ಸ ನಿಪಪಾತಾಥಧರಣ್ಯಾಂರಾವಣಾತ್ಮಜಃ ।
ಕವಚೀಸಶಿರಸ್ತ್ರಾಣೋವಿದ್ಧಸ್ಥಶರಾಸನಃ ॥ 76 ॥
ಚುಕ್ರುಶುಸ್ತೇತತಃಸರ್ವೇವಾನರಾಃಸವಿಭೀಷಣಾಃ ।
ಹೃಷ್ಯನ್ತೋನಿಹತೇತಸ್ಮಿನ್ ದೇವಾವೃತ್ರವಧೇಯಥಾ ॥ 77 ॥
ಅಥಾನ್ತರಿಕ್ಷೇಭೂತಾನಾಮೃಷೀಣಾಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।
ಜಜ್ಞೇಽಥಜಯಸನ್ನಾದೋಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಾಮಪಿ ॥ 78 ॥
ಪತಿತನ್ತಮಭಿಜ್ಞಾಯರಾಕ್ಷಸೀಸಾಮಹಾಚಮೂಃ ।
ವಧ್ಯಮಾನಾದಿಶೋಭೇಜೇಹರಿಭಿರ್ಜಿತಕಾಶಿಭಿಃ ॥ 79 ॥
ವಾನರೈರ್ವಧ್ಯಮಾನಾಸ್ತೇಶಸ್ತ್ರಾನುತ್ಸೃಜ್ಯರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ಲಙ್ಕಾಮಭಿಮುಖಾಸ್ಸಸ್ರುರ್ಭ್ರಷ್ಟಸಞ್ಜ್ಞಾಃಪ್ರಧಾವಿತಾಃ ॥ 80 ॥
ದುದ್ರುವುರ್ಭಹುಧಾಭೀತಾರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಶತಶೋದಿಶಃ ।
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಪ್ರಹರಣಾನ್ಸರ್ವೇಪಟ್ಟಸಾಸಿಪರಶ್ವಧಾನ್ ॥ 81 ॥
ಕೇಚಿಲ್ಲಙ್ಕಾಮ್ಪರಿತ್ರಸ್ತಾಃವಿಷ್ಟಾವಾನರಾರ್ದಿತಾಃ ।
ಸಮುದ್ರೇಪತಿತಾಃಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿತ್ಪರ್ವತಮಾಶ್ರಿತಾಃ ॥ 82 ॥
ಹತಮಿನ್ದ್ರಜಿತನ್ದೃಷ್ಟವಾಶಯಾನಂ ಚ ರಣಕ್ಷಿತೌ ।
ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂಸಹಸ್ರೇಷು ನ ಕಶ್ಚಿತ್ಪ್ರತ್ಯದೃಶ್ಯತ ॥ 83 ॥
ಯಥಾಸ್ತಙ್ಗತಆದಿತ್ಯೇನಾವತಿಷ್ಠನ್ತಿರಶ್ಮಯಃ ।
ತಥಾತಸ್ಮಿನ್ನಿಪತಿತೇರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇಗತಾದಿಶಃ ॥ 84 ॥
ಶಾನ್ತರಶ್ಮಿರಿವಾದಿತ್ಯೋನಿರ್ವಾಣೈವಪಾವಕಃ ।
ಬಭೂವ ಸ ಮಹಾಬಾಹುರ್ವ್ಯಪಾಸ್ತಗತಜೀವಿತಃ ॥ 85 ॥
ಪ್ರಶಾನ್ತಪೀಡಾಬಹುಲೋವಿನಷ್ಟಾರಿಃಪ್ರಹರ್ಷವಾನ್ ।
ಬಭೂವಲೋಕಃಪತಿತೇರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸುತೋತದಾ ॥ 86 ॥
ಹರ್ಷಂ ಚ ಶಕ್ರೋಭಗವಾನ್ ಸಹಸರ್ವೈರ್ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ ।
ಜಗಾಮನಿಹತೇತಸ್ಮಿನ್ರಾಕ್ಷಸೇಪಾಪಕರ್ಮಣಿ ॥ 87 ॥
ಆಕಾಶೇಚಾಪಿದೇವಾನಾಂಶುಶ್ರುವೇದುನ್ದುಭಿಸ್ವನಃ ।
ನೃತ್ಯದ್ಭಿರಪ್ಸರೋಭಿಶ್ಚಗನ್ಧರ್ವೈಶ್ಚಮಹಾತ್ಮಭಿಃ ॥ 88 ॥
ವವರ್ಷುಃಪುಷ್ಪವರ್ಷಾಣಿತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್ ।
ಪ್ರಶಶಂಸುರ್ಹತೇತಸ್ಮಿನ್ರಾಕ್ಷಸೇಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಿ ॥ 89 ॥
ಶುದ್ಧಾಆಪೋನಭಶ್ಚೈವಜಹೃಷುರ್ದೇವದಾನವಾಃ ।
ಆಜಗ್ಮುಃಪತಿತೇತಸ್ಮಿನ್ಸರ್ವಲೋಕಭಯಾವಹೇ ॥ 90 ॥
ಊಚುಶ್ಚಸಹಿತಾಸ್ತುಷ್ಟಾದೇವಗನ್ಧರ್ವದಾನವಾಃ ।
ವಿಜ್ವರಾಶ್ಶಾನ್ತಕಲುಷಾಬ್ರಾಹ್ಮಣಾವಿಚರನ್ತ್ವಿತಿ ॥ 91 ॥
ತತೋಽಭ್ಯನನ್ದನ್ಸಮ್ಹೃಷ್ಟಾಸ್ಸಮರೇಹರಿಯೂಥಪಾಃ ।
ತಮಪ್ರತಿಬಲನ್ದೃಷ್ಟವಾಹತನ್ನೈರೃತಪುಙ್ಗವಮ್ ॥ 92 ॥
ವಿಭೀಷಣೋಹನೂಮಾಂಶ್ಚಜಾಮ್ಬವಾಂಶ್ಚರ್ಕ್ಷಯೂಥಪಃ ।
ವಿಜಯೇನಾಭಿನನ್ದನ್ತಸುಷ್ಟುವುಶ್ಚಾಪಿಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ॥ 93 ॥
ಕ್ಷ್ವೇಲನ್ತಶ್ಚಪ್ಲವನ್ತಶ್ಚಗರ್ಜನ್ತಶ್ಚಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।
ಲಬ್ದಲಕ್ಷಾರಘುಸುತಮ್ಪರಿವಾರ್ಯೋಪತಸ್ಥಿರೇ ॥ 94 ॥
ಲಾಙ್ಗೂಲಾನಿಪ್ರವಿಧ್ಯನ್ತಸ್ಸ್ಫೋಟಯನ್ತಶ್ಚವಾನರಾಃ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣೋಜಯತೀತ್ಯೇವಂವಾಕ್ಯಂವಿಶ್ರಾವಯಂಸ್ತದಾ ॥ 95 ॥
ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಚ ಸಮಾಲಶಿಷ್ಯಹರಯೋಹೃಷ್ಟಮಾನಸಾಃ ।
ಚಕ್ರುರುಚ್ಚಾವಗುಣಾರಾಘವಾಶ್ರಯಸಜಾಃ ಕಥಾಃ ॥ 96 ॥
ತದಸುಕರಮಥಾಭಿವೀಕ್ಷ್ಯಹೃಷ್ಟಾಃಪ್ರಿಯಸುಹೃದೋಯುಧಿಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯಕರ್ಮ ।
ಪರಮಮುಪಲಭನ್ಮನಃಪ್ರಹರ್ಷಂವಿನಿಹತಮಿನ್ದ್ರರಿಪುನ್ನಿಶಮ್ಯದೇವಾಃ ॥ 97 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekanavatitamassargaḥ |
sa hatāśvomahātejābhūmautiṣṭhanniśācaraḥ |
indrajitparamakruddhassajajvālatejasā || 1 ||
taudhavaninaujighāṃsantavanyonyamiṣubhirbhṛśam |
vijayenābhiniṣkrāntauvanegajavṛṣāviva || 2 ||
nibarhayantaścānyonyanterākṣvanaukasaḥ |
bhartāraṃ na jahuryuddhesampatantastatastataḥ || 3 ||
tatastān rākṣasān sarvān harṣayan rāvaṇātmajaḥ |
stuvānoharṣamāṇaścaidaṃvacanamabravīt || 4 ||
tamasābahulenemāssamsaktāṃsarvatodiśaḥ |
nehavijñāyatesvovāparovārakṣasottamāḥ || 5 ||
dhṛṣṭambhavantoyudhyantuharīṇāmmohanāyavai |
ahanturathamāsthāyaāgamiṣyāmisaṃyuge || 6 ||
tathābhavantaḥkurvantuyathemehivanaukasaḥ |
na yudhyeyurdurātmānaḥpraviṣṭenagarammayi || 7 ||
ityuktvārāvaṇasutovañcayitvāvanaukasaḥ |
praviveśapurīṃlaṅkāṃrathahetoramitrahā || 8 ||
sa rathambhūṣayitvātharuciraṃhemabhūṣitam |
prāsāsiśarasaṃyuktaṃyuktamparamavājibhiḥ || 9 ||
adhiṣṭhitaṃhayajñenasūtenāptopadeśinā |
ārurohamahātejārāvaṇiḥsamatiñjiyaḥ || 10 ||
sa rākṣasagaṇairmukhyairvṛtomandodarīsutaḥ |
niryayaunagarāvadīraḥkṛtāntabalacoditaḥ || 11 ||
so'bhiniṣkramyanagarādindrajitparavīrahā |
abhyayājñavanairaśvairlakṣmaṇaṃsavibhīṣaṇam || 12 ||
tatorathasthamālokyasaumatrīrāvaṇātmajam |
vānarāścamahāvīryārākṣasaścavibhīṣaṇaḥ || 13 ||
vismayamparamañjagmurlāghavāttasyadhīmataḥ |
rāvaṇiścāpisaṅkruddhoraṇevānarayūthapān || 14 ||
pātayāmāsabāṇaughaiḥśataśo'thasahasraśaḥ |
maṇḍalīkṛtadhanūrāvaṇiḥsamatiñjayaḥ || 15 ||
harīnabhyahanatkṛddhaḥparaṃlāghavamāsthitaḥ |
tevadhyamānāharayonārācairbhīmavikramaiḥ || 16 ||
saumitriṃśaraṇamprāptāḥprajāpatimivaprajāḥ |
tataḥsamarakopenajvalitoraghunandanaḥ || 17 ||
cicchedakārmukantasyadarśayan pāṇilāghavam |
sonya'tkārmukaṃ mādāyasajjañcakretvaranniva || 18 ||
tadapyasyatribhirbāṇairlakṣmaṇonirakṛntata |
athaivañchinnadhanvānamāśīviṣaviṣopamaiḥ || 19 ||
vivyādhorasisaumitrīrāvaṇimpañcabhiḥśaraiḥ |
tetasyakāyannirbhidyamahākārmukanissṛtāḥ || 20 ||
nipeturdharaṇīmbāṇāraktāivamahoragāḥ |
bhinnavarmārudhiraṃvamanvaktreṇarāvaṇiḥ || 21 ||
jagrāhakārmukaśreṣṭhandṛḍhajyambalavattaram |
saḥlakṣmaṇaṃsamuddhiśyaparaṃlāghavamāśritaḥ || 22 ||
vavarṣaśaravarṣāṇivarṣāṇīvapurandaraḥ |
muktamindrajitātattuśaravarṣamarindamaḥ || 23 ||
avārayadasambhrāntolakṣmaṇaḥsudurāsadam |
sandarśayāmāsatadārāvaṇiṃraghunandanaḥ || 24 ||
asambrāntomahātejestadadbhutamivābhavat |
tastān rākṣasān sarvāṃstribhirekaikamāhave || 25 ||
avidhyatparamakruddhaśśīghrāstraṃsampradarśayan |
rākṣasendrasutañcāpibāṇaughaissamatāḍayat || 26 ||
so'tividdhobalavatāśatruṇāśatrughātinā |
asaktampreṣayāmāsalakṣmaṇāyabahūn śarān || 27 ||
tānaprāptān śitairbhāṇaiścicchedaparavīrahā |
sāratherasya ca raṇerathivoraghusattamaḥ || 28 ||
śirojahāradharmātmābhallenānataparvaṇā |
sūtāstehayāstatrarathamūhuraviklabāḥ || 29 ||
maṇḍalānyabhidhāvantastadadbhutamivābhavat |
amarṣavaśamāpannaḥsaumitrirdṛḍhavikramaḥ || 30 ||
pratyaviddhyaddhayāṃstasyaśarairvitrāsayan raṇe |
amarṣamāṇastatkarmarāvaṇasyasutobalī || 31 ||
vivyāthadaśabhirbāṇaissaumitrintamamarṣaṇam |
tetasyavajrapratimāḥśarāssarpaviṣopamāḥ || 32 ||
vilayañjagmurāgatyakavacaṅkāñcanaprabham |
abhyedyakavacammatvālakṣmaṇaṃrāvaṇātmajaḥ || 33 ||
lalāṭelakṣmaṇambāṇaissupuṅkhaistribhirindrajit |
avidhyatparamakruddhaḥśīghramastrampradarśayan || 34 ||
taiḥpṛṣatkairlalāṭasthaiśśuśubheraghunandanaḥ |
raṇāgresamaraślāghītriśṛṅgaivaparvataḥ || 35 ||
sa tathāhyarditobāṇairākṣasenatadāmṛdhe |
tamāśuprativivyādhalakṣmaṇaḥpañcabhiḥśaraiḥ || 36 ||
vikṛṣvendrajitoyuddhevadaneśubhakuṇḍale |
lakṣmaṇendrajitauvīraumahābalaśarāsanau || 37 ||
anyonyañjaghnaturbāṇairviśikhairmīvikramau |
tataḥśoṇitadigdhāṅgaulakṣmaṇendajitāvubhau || 38 ||
raṇetaurājaturvīraupuṣpitāvivakiṃśukau |
tauparasparamabhyetyasarvagātreṣudhavaninau || 39 ||
ghorairvivyadhaturbhāṇaiḥkṛtabhāvāvubhaujaye |
tataḥsamarakopenasamvṛtorāvaṇātmajaḥ || 40 ||
vibhīṣaṇantribhirbāṇairvivyāthavadaneśubhe |
ayomukhaistribhirviddhvārākṣasendraṃvibhīṣaṇam || 41 ||
ekaikenābhivivyāthatānsarvān hariyūthapān |
tasmaidṛḍhataraṅkruddhojaghānagadayāhayān || 42 ||
vibhīṣaṇomahātejārāvaṇessadurātmanaḥ |
pahatāśvādavāplutyarathānnihatasāratheḥ || 43 ||
rathaśaktimmahātejāḥpitṛvyāyamumoca ha |
tāmāpatatanīṃsamprekṣyasumitrānandavardhanaḥ || 44 ||
cicchedaniśitairbāṇairdhaśathāpātayadbhuvi |
tasmaidṛḍhatanuḥkruddhohatāśvāyavibhīṣaṇaḥ || 45 ||
vajrasparśasamān pañcasasarjorasisāyakān |
tetasyakāyambhitvāturukmapuṅkhānimittagāḥ || 46 ||
babhūvurlohitādigdhāraktāivamahoragāḥ |
saḥpitṛvyasyasaṅkruddhaḥindrajiccharamādade || 47 ||
uttamaṃrakṣasāmmadhyeyamadattammahābalam |
taṃsamīkṣyamahātejāmaheṣuntenasaṃhitam || 48 ||
lakṣmaṇo'pyādadebāṇamadyabhadīmaparākramaḥ |
kubereṇasvayaṃsvapneyaddattamamitātmanā || 49 ||
durjayandurviṣahyaṃ ca sendrairapisurāsuraiḥ |
tayostudhanuṣīśreṣṭhebāhubhiḥparighopamaiḥ || 50 ||
vikṛṣyamāṇebalavat krauñcavivacukūjatuḥ |
tābhyāntudhanuṣiśreṣṭhesaṃsitausāyakottamau || 51 ||
vikṛṣyamāṇevīrābhyāmbhṛśañjajvalatuḥśriyā |
taubhāsayantāvākāśandhanurbhyāṃviśikhaucyutau || 52 ||
mukhenamukhamāhatyasannipetaturojasā |
sannipātastayoścāsīccharayorghorarūpayoḥ || 53 ||
sadhūmavisphuliṅgaścatajjo'nagirdāruṇo'bhavat |
taumahāgrahasaṅkāśāvanyonyaṃsannipatya ca || 54 ||
saṅgrāmeśatadhāyātaumedinyāñcaivapetatuḥ |
śaraupratihataudṛṣṭavātāvubhauraṇamūrdhani || 55 ||
vrīḍitaujātaroṣau ca lakṣmaṇendrajitautadā |
susaṃrarbdhastusaumitrirastraṃvārumādade || 56 ||
raudrammahendrajidyuddhe'pyasṛjadyuddhaniṣṭhitaḥ |
tenatadvihataṃśastraṃvāruṇamparamādbhutam || 57 ||
tataḥkruddhomahātejāindrajitsamitiñjayaḥ |
āgneyaṃsandadhedīptaṃ sa lokaṃsaṅkṣipanniva || 58 ||
saureṇāstraṇatavadīrolakṣmaṇaḥparyavārayat |
astrannivāritandṛṣṭavārāvaṇiḥkrothamūrchitaḥ || 59 ||
ādadeniśitambāṇamāsuraṃśatrudāruṇam |
tasmāccāpādviniṣpeturbhāsvarāḥkūṭamudgarāḥ || 60 ||
śūlāni ca muśuṇḍyaścagadāḥkhaṅgāḥ paraśvathāḥ |
taddṛṣṭavālakṣmaṇaḥsaṅkhyeghoramastraṃsudāruṇam || 61 ||
avāryaṃsarvabhūtānāṃsarvaśastravidāraṇam |
maheśvareṇadyutimāṃstadastrampratyavārayat || 62 ||
tayoḥsamutulaṃyuddhaṃsambabhūvāromaharṣaṇam |
gaganasthānibhūtānilakṣmaṇamparyavārayan || 63 ||
bhairavābhirutebhīmeyuddhevānarakṣasām |
bhūtairbahubhirākāśaṃvismitairāvṛtambabhau || 64 ||
ṛṣayaḥpitarodevāgandharvagaruḍoragāḥ |
śatakratumpuraskṛtyararakṣurlakṣmaṇaṃraṇe || 65 ||
athānyammārgaṇaśreṣṭhaṃsandadherāghavānujaḥ |
hutāśanasamasparśaṃrāvaṇātmajadāraṇam || 66 ||
supatramanuvṛttāṅgaṃsuparvāṇaṃsusaṃsthitam |
suvarṇavikṛtaṃvīraśśarīrāntakaraṃśaram || 67 ||
durāvārandurviṣahaṃrākṣasānāmbhayāvaham |
āśīviṣaviṣaprakhyandevasaṅghaiḥsamarcitam || 68 ||
yenaśakromahātejādānavānajatprabhuḥ |
purādevāsureyuddhevīryavān harivāhanaḥ || 69 ||
tadaindramastraṃsaumitriḥsamyugeṣvaparājitam |
śaraśreṣṭhandhanuḥ śreṣṭhevikarṣannidamibravīt || 70 ||
lakṣmīvān lakṣmaṇovākyamarthasādhakamātmanaḥ |
dharmātmāsatyasandhaścarāmodāśarathiryati || 71 ||
pauruṣecāpratidvandvaḥśarainañjasirāvaṇim |
ityuktvābāṇamākarṇaṃvikṛṣyatamajihmagam || 72 ||
lakṣmaṇaḥsamarevīraḥsasarjendrajitamprati |
aindrāstreṇasamāyujyalakṣmaṇaḥparavīrahā || 73 ||
tataśiraḥsaśirastrāṇaṃśrīmajjvalitakuṇḍalam |
pramathyendrajitaḥkāyātpātayāmāsabhūtale || 74 ||
tadrākṣasatanūjasyabhinnaskandhaṃśiromahat |
tapanīyanibhambhūmaudadṛśerudhirokṣitam || 75 ||
hataḥ sa nipapātāthadharaṇyāṃrāvaṇātmajaḥ |
kavacīsaśirastrāṇoviddhasthaśarāsanaḥ || 76 ||
cukruśustetataḥsarvevānarāḥsavibhīṣaṇāḥ |
hṛṣyantonihatetasmin devāvṛtravadheyathā || 77 ||
athāntarikṣebhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
jajñe'thajayasannādogandharvāpsarasāmapi || 78 ||
patitantamabhijñāyarākṣasīsāmahācamūḥ |
vadhyamānādiśobhejeharibhirjitakāśibhiḥ || 79 ||
vānarairvadhyamānāsteśastrānutsṛjyarākṣasāḥ |
laṅkāmabhimukhāssasrurbhraṣṭasañjñāḥpradhāvitāḥ || 80 ||
dudruvurbhahudhābhītārākṣasāśśataśodiśaḥ |
tyaktvāpraharaṇānsarvepaṭṭasāsiparaśvadhān || 81 ||
kecillaṅkāmparitrastāḥviṣṭāvānarārditāḥ |
samudrepatitāḥkecitkecitparvatamāśritāḥ || 82 ||
hatamindrajitandṛṣṭavāśayānaṃ ca raṇakṣitau |
rākṣasānāṃsahasreṣu na kaścitpratyadṛśyata || 83 ||
yathāstaṅgataādityenāvatiṣṭhantiraśmayaḥ |
tathātasminnipatiterākṣasāstegatādiśaḥ || 84 ||
śāntaraśmirivādityonirvāṇaivapāvakaḥ |
babhūva sa mahābāhurvyapāstagatajīvitaḥ || 85 ||
praśāntapīḍābahulovinaṣṭāriḥpraharṣavān |
babhūvalokaḥpatiterākṣasendrasutotadā || 86 ||
harṣaṃ ca śakrobhagavān sahasarvairmaharṣibhiḥ |
jagāmanihatetasminrākṣasepāpakarmaṇi || 87 ||
ākāśecāpidevānāṃśuśruvedundubhisvanaḥ |
nṛtyadbhirapsarobhiścagandharvaiścamahātmabhiḥ || 88 ||
vavarṣuḥpuṣpavarṣāṇitadadbhutamivābhavat |
praśaśaṃsurhatetasminrākṣasekrūrakarmaṇi || 89 ||
śuddhāāponabhaścaivajahṛṣurdevadānavāḥ |
ājagmuḥpatitetasminsarvalokabhayāvahe || 90 ||
ūcuścasahitāstuṣṭādevagandharvadānavāḥ |
vijvarāśśāntakaluṣābrāhmaṇāvicarantviti || 91 ||
tato'bhyanandansamhṛṣṭāssamarehariyūthapāḥ |
tamapratibalandṛṣṭavāhatannairṛtapuṅgavam || 92 ||
vibhīṣaṇohanūmāṃścajāmbavāṃścarkṣayūthapaḥ |
vijayenābhinandantasuṣṭuvuścāpilakṣmaṇam || 93 ||
kṣvelantaścaplavantaścagarjantaścaplavaṅgamāḥ |
labdalakṣāraghusutamparivāryopatasthire || 94 ||
lāṅgūlānipravidhyantassphoṭayantaścavānarāḥ |
lakṣmaṇojayatītyevaṃvākyaṃviśrāvayaṃstadā || 95 ||
anyonyaṃ ca samālaśiṣyaharayohṛṣṭamānasāḥ |
cakruruccāvaguṇārāghavāśrayasajāḥ kathāḥ || 96 ||
tadasukaramathābhivīkṣyahṛṣṭāḥpriyasuhṛdoyudhilakṣmaṇasyakarma |
paramamupalabhanmanaḥpraharṣaṃvinihatamindraripunniśamyadevāḥ || 97 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकनवतितमस्सर्गः ।
स हताश्वोमहातेजाभूमौतिष्ठन्निशाचरः ।
इन्द्रजित्परमक्रुद्धस्सजज्वालतेजसा ॥ 1 ॥
तौधवनिनौजिघांसन्तवन्योन्यमिषुभिर्भृशम् ।
विजयेनाभिनिष्क्रान्तौवनेगजवृषाविव ॥ 2 ॥
निबर्हयन्तश्चान्योन्यन्तेराक्ष्वनौकसः ।
भर्तारं न जहुर्युद्धेसम्पतन्तस्ततस्ततः ॥ 3 ॥
ततस्तान् राक्षसान् सर्वान् हर्षयन् रावणात्मजः ।
स्तुवानोहर्षमाणश्चैदंवचनमब्रवीत् ॥ 4 ॥
तमसाबहुलेनेमास्सम्सक्तांसर्वतोदिशः ।
नेहविज्ञायतेस्वोवापरोवारक्षसोत्तमाः ॥ 5 ॥
धृष्टम्भवन्तोयुध्यन्तुहरीणाम्मोहनायवै ।
अहन्तुरथमास्थायआगमिष्यामिसंयुगे ॥ 6 ॥
तथाभवन्तःकुर्वन्तुयथेमेहिवनौकसः ।
न युध्येयुर्दुरात्मानःप्रविष्टेनगरम्मयि ॥ 7 ॥
इत्युक्त्वारावणसुतोवञ्चयित्वावनौकसः ।
प्रविवेशपुरींलङ्कांरथहेतोरमित्रहा ॥ 8 ॥
स रथम्भूषयित्वाथरुचिरंहेमभूषितम् ।
प्रासासिशरसंयुक्तंयुक्तम्परमवाजिभिः ॥ 9 ॥
अधिष्ठितंहयज्ञेनसूतेनाप्तोपदेशिना ।
आरुरोहमहातेजारावणिःसमतिञ्जियः ॥ 10 ॥
स राक्षसगणैर्मुख्यैर्वृतोमन्दोदरीसुतः ।
निर्ययौनगरावदीरःकृतान्तबलचोदितः ॥ 11 ॥
सोऽभिनिष्क्रम्यनगरादिन्द्रजित्परवीरहा ।
अभ्ययाज्ञवनैरश्वैर्लक्ष्मणंसविभीषणम् ॥ 12 ॥
ततोरथस्थमालोक्यसौमत्रीरावणात्मजम् ।
वानराश्चमहावीर्याराक्षसश्चविभीषणः ॥ 13 ॥
विस्मयम्परमञ्जग्मुर्लाघवात्तस्यधीमतः ।
रावणिश्चापिसङ्क्रुद्धोरणेवानरयूथपान् ॥ 14 ॥
पातयामासबाणौघैःशतशोऽथसहस्रशः ।
मण्डलीकृतधनूरावणिःसमतिञ्जयः ॥ 15 ॥
हरीनभ्यहनत्कृद्धःपरंलाघवमास्थितः ।
तेवध्यमानाहरयोनाराचैर्भीमविक्रमैः ॥ 16 ॥
सौमित्रिंशरणम्प्राप्ताःप्रजापतिमिवप्रजाः ।
ततःसमरकोपेनज्वलितोरघुनन्दनः ॥ 17 ॥
चिच्छेदकार्मुकन्तस्यदर्शयन् पाणिलाघवम् ।
सोन्यऽत्कार्मुकं मादायसज्जञ्चक्रेत्वरन्निव ॥ 18 ॥
तदप्यस्यत्रिभिर्बाणैर्लक्ष्मणोनिरकृन्तत ।
अथैवञ्छिन्नधन्वानमाशीविषविषोपमैः ॥ 19 ॥
विव्याधोरसिसौमित्रीरावणिम्पञ्चभिःशरैः ।
तेतस्यकायन्निर्भिद्यमहाकार्मुकनिस्सृताः ॥ 20 ॥
निपेतुर्धरणीम्बाणारक्ताइवमहोरगाः ।
भिन्नवर्मारुधिरंवमन्वक्त्रेणरावणिः ॥ 21 ॥
जग्राहकार्मुकश्रेष्ठन्दृढज्यम्बलवत्तरम् ।
सःलक्ष्मणंसमुद्धिश्यपरंलाघवमाश्रितः ॥ 22 ॥
ववर्षशरवर्षाणिवर्षाणीवपुरन्दरः ।
मुक्तमिन्द्रजितातत्तुशरवर्षमरिन्दमः ॥ 23 ॥
अवारयदसम्भ्रान्तोलक्ष्मणःसुदुरासदम् ।
सन्दर्शयामासतदारावणिंरघुनन्दनः ॥ 24 ॥
असम्ब्रान्तोमहातेजेस्तदद्भुतमिवाभवत् ।
तस्तान् राक्षसान् सर्वांस्त्रिभिरेकैकमाहवे ॥ 25 ॥
अविध्यत्परमक्रुद्धश्शीघ्रास्त्रंसम्प्रदर्शयन् ।
राक्षसेन्द्रसुतञ्चापिबाणौघैस्समताडयत् ॥ 26 ॥
सोऽतिविद्धोबलवताशत्रुणाशत्रुघातिना ।
असक्तम्प्रेषयामासलक्ष्मणायबहून् शरान् ॥ 27 ॥
तानप्राप्तान् शितैर्भाणैश्चिच्छेदपरवीरहा ।
सारथेरस्य च रणेरथिवोरघुसत्तमः ॥ 28 ॥
शिरोजहारधर्मात्माभल्लेनानतपर्वणा ।
सूतास्तेहयास्तत्ररथमूहुरविक्लबाः ॥ 29 ॥
मण्डलान्यभिधावन्तस्तदद्भुतमिवाभवत् ।
अमर्षवशमापन्नःसौमित्रिर्दृढविक्रमः ॥ 30 ॥
प्रत्यविद्ध्यद्धयांस्तस्यशरैर्वित्रासयन् रणे ।
अमर्षमाणस्तत्कर्मरावणस्यसुतोबली ॥ 31 ॥
विव्याथदशभिर्बाणैस्सौमित्रिन्तममर्षणम् ।
तेतस्यवज्रप्रतिमाःशरास्सर्पविषोपमाः ॥ 32 ॥
विलयञ्जग्मुरागत्यकवचङ्काञ्चनप्रभम् ।
अभ्येद्यकवचम्मत्वालक्ष्मणंरावणात्मजः ॥ 33 ॥
ललाटेलक्ष्मणम्बाणैस्सुपुङ्खैस्त्रिभिरिन्द्रजित् ।
अविध्यत्परमक्रुद्धःशीघ्रमस्त्रम्प्रदर्शयन् ॥ 34 ॥
तैःपृषत्कैर्ललाटस्थैश्शुशुभेरघुनन्दनः ।
रणाग्रेसमरश्लाघीत्रिशृङ्गैवपर्वतः ॥ 35 ॥
स तथाह्यर्दितोबाणैराक्षसेनतदामृधे ।
तमाशुप्रतिविव्याधलक्ष्मणःपञ्चभिःशरैः ॥ 36 ॥
विकृष्वेन्द्रजितोयुद्धेवदनेशुभकुण्डले ।
लक्ष्मणेन्द्रजितौवीरौमहाबलशरासनौ ॥ 37 ॥
अन्योन्यञ्जघ्नतुर्बाणैर्विशिखैर्मीविक्रमौ ।
ततःशोणितदिग्धाङ्गौलक्ष्मणेन्दजितावुभौ ॥ 38 ॥
रणेतौराजतुर्वीरौपुष्पिताविवकिंशुकौ ।
तौपरस्परमभ्येत्यसर्वगात्रेषुधवनिनौ ॥ 39 ॥
घोरैर्विव्यधतुर्भाणैःकृतभावावुभौजये ।
ततःसमरकोपेनसम्वृतोरावणात्मजः ॥ 40 ॥
विभीषणन्त्रिभिर्बाणैर्विव्याथवदनेशुभे ।
अयोमुखैस्त्रिभिर्विद्ध्वाराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ॥ 41 ॥
एकैकेनाभिविव्याथतान्सर्वान् हरियूथपान् ।
तस्मैदृढतरङ्क्रुद्धोजघानगदयाहयान् ॥ 42 ॥
विभीषणोमहातेजारावणेस्सदुरात्मनः ।
पहताश्वादवाप्लुत्यरथान्निहतसारथेः ॥ 43 ॥
रथशक्तिम्महातेजाःपितृव्यायमुमोच ह ।
तामापततनींसम्प्रेक्ष्यसुमित्रानन्दवर्धनः ॥ 44 ॥
चिच्छेदनिशितैर्बाणैर्धशथापातयद्भुवि ।
तस्मैदृढतनुःक्रुद्धोहताश्वायविभीषणः ॥ 45 ॥
वज्रस्पर्शसमान् पञ्चससर्जोरसिसायकान् ।
तेतस्यकायम्भित्वातुरुक्मपुङ्खानिमित्तगाः ॥ 46 ॥
बभूवुर्लोहितादिग्धारक्ताइवमहोरगाः ।
सःपितृव्यस्यसङ्क्रुद्धःइन्द्रजिच्छरमाददे ॥ 47 ॥
उत्तमंरक्षसाम्मध्येयमदत्तम्महाबलम् ।
तंसमीक्ष्यमहातेजामहेषुन्तेनसंहितम् ॥ 48 ॥
लक्ष्मणोऽप्याददेबाणमद्यभदीमपराक्रमः ।
कुबेरेणस्वयंस्वप्नेयद्दत्तममितात्मना ॥ 49 ॥
दुर्जयन्दुर्विषह्यं च सेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।
तयोस्तुधनुषीश्रेष्ठेबाहुभिःपरिघोपमैः ॥ 50 ॥
विकृष्यमाणेबलवत् क्रौञ्चविवचुकूजतुः ।
ताभ्यान्तुधनुषिश्रेष्ठेसंसितौसायकोत्तमौ ॥ 51 ॥
विकृष्यमाणेवीराभ्याम्भृशञ्जज्वलतुःश्रिया ।
तौभासयन्तावाकाशन्धनुर्भ्यांविशिखौच्युतौ ॥ 52 ॥
मुखेनमुखमाहत्यसन्निपेततुरोजसा ।
सन्निपातस्तयोश्चासीच्छरयोर्घोररूपयोः ॥ 53 ॥
सधूमविस्फुलिङ्गश्चतज्जोऽनगिर्दारुणोऽभवत् ।
तौमहाग्रहसङ्काशावन्योन्यंसन्निपत्य च ॥ 54 ॥
सङ्ग्रामेशतधायातौमेदिन्याञ्चैवपेततुः ।
शरौप्रतिहतौदृष्टवातावुभौरणमूर्धनि ॥ 55 ॥
व्रीडितौजातरोषौ च लक्ष्मणेन्द्रजितौतदा ।
सुसंरर्ब्धस्तुसौमित्रिरस्त्रंवारुमाददे ॥ 56 ॥
रौद्रम्महेन्द्रजिद्युद्धेऽप्यसृजद्युद्धनिष्ठितः ।
तेनतद्विहतंशस्त्रंवारुणम्परमाद्भुतम् ॥ 57 ॥
ततःक्रुद्धोमहातेजाइन्द्रजित्समितिञ्जयः ।
आग्नेयंसन्दधेदीप्तं स लोकंसङ्क्षिपन्निव ॥ 58 ॥
सौरेणास्त्रणतवदीरोलक्ष्मणःपर्यवारयत् ।
अस्त्रन्निवारितन्दृष्टवारावणिःक्रोथमूर्छितः ॥ 59 ॥
आददेनिशितम्बाणमासुरंशत्रुदारुणम् ।
तस्माच्चापाद्विनिष्पेतुर्भास्वराःकूटमुद्गराः ॥ 60 ॥
शूलानि च मुशुण्ड्यश्चगदाःखङ्गाः परश्वथाः ।
तद्दृष्टवालक्ष्मणःसङ्ख्येघोरमस्त्रंसुदारुणम् ॥ 61 ॥
अवार्यंसर्वभूतानांसर्वशस्त्रविदारणम् ।
महेश्वरेणद्युतिमांस्तदस्त्रम्प्रत्यवारयत् ॥ 62 ॥
तयोःसमुतुलंयुद्धंसम्बभूवारोमहर्षणम् ।
गगनस्थानिभूतानिलक्ष्मणम्पर्यवारयन् ॥ 63 ॥
भैरवाभिरुतेभीमेयुद्धेवानरक्षसाम् ।
भूतैर्बहुभिराकाशंविस्मितैरावृतम्बभौ ॥ 64 ॥
ऋषयःपितरोदेवागन्धर्वगरुडोरगाः ।
शतक्रतुम्पुरस्कृत्यररक्षुर्लक्ष्मणंरणे ॥ 65 ॥
अथान्यम्मार्गणश्रेष्ठंसन्दधेराघवानुजः ।
हुताशनसमस्पर्शंरावणात्मजदारणम् ॥ 66 ॥
सुपत्रमनुवृत्ताङ्गंसुपर्वाणंसुसंस्थितम् ।
सुवर्णविकृतंवीरश्शरीरान्तकरंशरम् ॥ 67 ॥
दुरावारन्दुर्विषहंराक्षसानाम्भयावहम् ।
आशीविषविषप्रख्यन्देवसङ्घैःसमर्चितम् ॥ 68 ॥
येनशक्रोमहातेजादानवानजत्प्रभुः ।
पुरादेवासुरेयुद्धेवीर्यवान् हरिवाहनः ॥ 69 ॥
तदैन्द्रमस्त्रंसौमित्रिःसम्युगेष्वपराजितम् ।
शरश्रेष्ठन्धनुः श्रेष्ठेविकर्षन्निदमिब्रवीत् ॥ 70 ॥
लक्ष्मीवान् लक्ष्मणोवाक्यमर्थसाधकमात्मनः ।
धर्मात्मासत्यसन्धश्चरामोदाशरथिर्यति ॥ 71 ॥
पौरुषेचाप्रतिद्वन्द्वःशरैनञ्जसिरावणिम् ।
इत्युक्त्वाबाणमाकर्णंविकृष्यतमजिह्मगम् ॥ 72 ॥
लक्ष्मणःसमरेवीरःससर्जेन्द्रजितम्प्रति ।
ऐन्द्रास्त्रेणसमायुज्यलक्ष्मणःपरवीरहा ॥ 73 ॥
ततशिरःसशिरस्त्राणंश्रीमज्ज्वलितकुण्डलम् ।
प्रमथ्येन्द्रजितःकायात्पातयामासभूतले ॥ 74 ॥
तद्राक्षसतनूजस्यभिन्नस्कन्धंशिरोमहत् ।
तपनीयनिभम्भूमौददृशेरुधिरोक्षितम् ॥ 75 ॥
हतः स निपपाताथधरण्यांरावणात्मजः ।
कवचीसशिरस्त्राणोविद्धस्थशरासनः ॥ 76 ॥
चुक्रुशुस्तेततःसर्वेवानराःसविभीषणाः ।
हृष्यन्तोनिहतेतस्मिन् देवावृत्रवधेयथा ॥ 77 ॥
अथान्तरिक्षेभूतानामृषीणां च महात्मनाम् ।
जज्ञेऽथजयसन्नादोगन्धर्वाप्सरसामपि ॥ 78 ॥
पतितन्तमभिज्ञायराक्षसीसामहाचमूः ।
वध्यमानादिशोभेजेहरिभिर्जितकाशिभिः ॥ 79 ॥
वानरैर्वध्यमानास्तेशस्त्रानुत्सृज्यराक्षसाः ।
लङ्कामभिमुखास्सस्रुर्भ्रष्टसञ्ज्ञाःप्रधाविताः ॥ 80 ॥
दुद्रुवुर्भहुधाभीताराक्षसाश्शतशोदिशः ।
त्यक्त्वाप्रहरणान्सर्वेपट्टसासिपरश्वधान् ॥ 81 ॥
केचिल्लङ्काम्परित्रस्ताःविष्टावानरार्दिताः ।
समुद्रेपतिताःकेचित्केचित्पर्वतमाश्रिताः ॥ 82 ॥
हतमिन्द्रजितन्दृष्टवाशयानं च रणक्षितौ ।
राक्षसानांसहस्रेषु न कश्चित्प्रत्यदृश्यत ॥ 83 ॥
यथास्तङ्गतआदित्येनावतिष्ठन्तिरश्मयः ।
तथातस्मिन्निपतितेराक्षसास्तेगतादिशः ॥ 84 ॥
शान्तरश्मिरिवादित्योनिर्वाणैवपावकः ।
बभूव स महाबाहुर्व्यपास्तगतजीवितः ॥ 85 ॥
प्रशान्तपीडाबहुलोविनष्टारिःप्रहर्षवान् ।
बभूवलोकःपतितेराक्षसेन्द्रसुतोतदा ॥ 86 ॥
हर्षं च शक्रोभगवान् सहसर्वैर्महर्षिभिः ।
जगामनिहतेतस्मिन्राक्षसेपापकर्मणि ॥ 87 ॥
आकाशेचापिदेवानांशुश्रुवेदुन्दुभिस्वनः ।
नृत्यद्भिरप्सरोभिश्चगन्धर्वैश्चमहात्मभिः ॥ 88 ॥
ववर्षुःपुष्पवर्षाणितदद्भुतमिवाभवत् ।
प्रशशंसुर्हतेतस्मिन्राक्षसेक्रूरकर्मणि ॥ 89 ॥
शुद्धाआपोनभश्चैवजहृषुर्देवदानवाः ।
आजग्मुःपतितेतस्मिन्सर्वलोकभयावहे ॥ 90 ॥
ऊचुश्चसहितास्तुष्टादेवगन्धर्वदानवाः ।
विज्वराश्शान्तकलुषाब्राह्मणाविचरन्त्विति ॥ 91 ॥
ततोऽभ्यनन्दन्सम्हृष्टास्समरेहरियूथपाः ।
तमप्रतिबलन्दृष्टवाहतन्नैरृतपुङ्गवम् ॥ 92 ॥
विभीषणोहनूमांश्चजाम्बवांश्चर्क्षयूथपः ।
विजयेनाभिनन्दन्तसुष्टुवुश्चापिलक्ष्मणम् ॥ 93 ॥
क्ष्वेलन्तश्चप्लवन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।
लब्दलक्षारघुसुतम्परिवार्योपतस्थिरे ॥ 94 ॥
लाङ्गूलानिप्रविध्यन्तस्स्फोटयन्तश्चवानराः ।
लक्ष्मणोजयतीत्येवंवाक्यंविश्रावयंस्तदा ॥ 95 ॥
अन्योन्यं च समालशिष्यहरयोहृष्टमानसाः ।
चक्रुरुच्चावगुणाराघवाश्रयसजाः कथाः ॥ 96 ॥
तदसुकरमथाभिवीक्ष्यहृष्टाःप्रियसुहृदोयुधिलक्ष्मणस्यकर्म ।
परममुपलभन्मनःप्रहर्षंविनिहतमिन्द्ररिपुन्निशम्यदेवाः ॥ 97 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकनवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekanavatitamassargaḥ |
sa hatāśvomahātejābhūmautiṣṭhanniśācaraḥ |
indrajitparamakruddhassajajvālatejasā || 1 ||
taudhavaninaujighāṃsantavanyonyamiṣubhirbhṛśam |
vijayenābhiniṣkrāntauvanegajavṛṣāviva || 2 ||
nibarhayantaścānyonyanterākṣvanaukasaḥ |
bhartāraṃ na jahuryuddhesampatantastatastataḥ || 3 ||
tatastān rākṣasān sarvān harṣayan rāvaṇātmajaḥ |
stuvānoharṣamāṇaścaidaṃvacanamabravīt || 4 ||
tamasābahulenemāssamsaktāṃsarvatodiśaḥ |
nehavijñāyatesvovāparovārakṣasottamāḥ || 5 ||
dhṛṣṭambhavantoyudhyantuharīṇāmmohanāyavai |
ahanturathamāsthāyaāgamiṣyāmisaṃyuge || 6 ||
tathābhavantaḥkurvantuyathemehivanaukasaḥ |
na yudhyeyurdurātmānaḥpraviṣṭenagarammayi || 7 ||
ityuktvārāvaṇasutovañcayitvāvanaukasaḥ |
praviveśapurīṃlaṅkāṃrathahetoramitrahā || 8 ||
sa rathambhūṣayitvātharuciraṃhemabhūṣitam |
prāsāsiśarasaṃyuktaṃyuktamparamavājibhiḥ || 9 ||
adhiṣṭhitaṃhayajñenasūtenāptopadeśinā |
ārurohamahātejārāvaṇiḥsamatiñjiyaḥ || 10 ||
sa rākṣasagaṇairmukhyairvṛtomandodarīsutaḥ |
niryayaunagarāvadīraḥkṛtāntabalacoditaḥ || 11 ||
so'bhiniṣkramyanagarādindrajitparavīrahā |
abhyayājñavanairaśvairlakṣmaṇaṃsavibhīṣaṇam || 12 ||
tatorathasthamālokyasaumatrīrāvaṇātmajam |
vānarāścamahāvīryārākṣasaścavibhīṣaṇaḥ || 13 ||
vismayamparamañjagmurlāghavāttasyadhīmataḥ |
rāvaṇiścāpisaṅkruddhoraṇevānarayūthapān || 14 ||
pātayāmāsabāṇaughaiḥśataśo'thasahasraśaḥ |
maṇḍalīkṛtadhanūrāvaṇiḥsamatiñjayaḥ || 15 ||
harīnabhyahanatkṛddhaḥparaṃlāghavamāsthitaḥ |
tevadhyamānāharayonārācairbhīmavikramaiḥ || 16 ||
saumitriṃśaraṇamprāptāḥprajāpatimivaprajāḥ |
tataḥsamarakopenajvalitoraghunandanaḥ || 17 ||
cicchedakārmukantasyadarśayan pāṇilāghavam |
sonya'tkārmukaṃ mādāyasajjañcakretvaranniva || 18 ||
tadapyasyatribhirbāṇairlakṣmaṇonirakṛntata |
athaivañchinnadhanvānamāśīviṣaviṣopamaiḥ || 19 ||
vivyādhorasisaumitrīrāvaṇimpañcabhiḥśaraiḥ |
tetasyakāyannirbhidyamahākārmukanissṛtāḥ || 20 ||
nipeturdharaṇīmbāṇāraktāivamahoragāḥ |
bhinnavarmārudhiraṃvamanvaktreṇarāvaṇiḥ || 21 ||
jagrāhakārmukaśreṣṭhandṛḍhajyambalavattaram |
saḥlakṣmaṇaṃsamuddhiśyaparaṃlāghavamāśritaḥ || 22 ||
vavarṣaśaravarṣāṇivarṣāṇīvapurandaraḥ |
muktamindrajitātattuśaravarṣamarindamaḥ || 23 ||
avārayadasambhrāntolakṣmaṇaḥsudurāsadam |
sandarśayāmāsatadārāvaṇiṃraghunandanaḥ || 24 ||
asambrāntomahātejestadadbhutamivābhavat |
tastān rākṣasān sarvāṃstribhirekaikamāhave || 25 ||
avidhyatparamakruddhaśśīghrāstraṃsampradarśayan |
rākṣasendrasutañcāpibāṇaughaissamatāḍayat || 26 ||
so'tividdhobalavatāśatruṇāśatrughātinā |
asaktampreṣayāmāsalakṣmaṇāyabahūn śarān || 27 ||
tānaprāptān śitairbhāṇaiścicchedaparavīrahā |
sāratherasya ca raṇerathivoraghusattamaḥ || 28 ||
śirojahāradharmātmābhallenānataparvaṇā |
sūtāstehayāstatrarathamūhuraviklabāḥ || 29 ||
maṇḍalānyabhidhāvantastadadbhutamivābhavat |
amarṣavaśamāpannaḥsaumitrirdṛḍhavikramaḥ || 30 ||
pratyaviddhyaddhayāṃstasyaśarairvitrāsayan raṇe |
amarṣamāṇastatkarmarāvaṇasyasutobalī || 31 ||
vivyāthadaśabhirbāṇaissaumitrintamamarṣaṇam |
tetasyavajrapratimāḥśarāssarpaviṣopamāḥ || 32 ||
vilayañjagmurāgatyakavacaṅkāñcanaprabham |
abhyedyakavacammatvālakṣmaṇaṃrāvaṇātmajaḥ || 33 ||
lalāṭelakṣmaṇambāṇaissupuṅkhaistribhirindrajit |
avidhyatparamakruddhaḥśīghramastrampradarśayan || 34 ||
taiḥpṛṣatkairlalāṭasthaiśśuśubheraghunandanaḥ |
raṇāgresamaraślāghītriśṛṅgaivaparvataḥ || 35 ||
sa tathāhyarditobāṇairākṣasenatadāmṛdhe |
tamāśuprativivyādhalakṣmaṇaḥpañcabhiḥśaraiḥ || 36 ||
vikṛṣvendrajitoyuddhevadaneśubhakuṇḍale |
lakṣmaṇendrajitauvīraumahābalaśarāsanau || 37 ||
anyonyañjaghnaturbāṇairviśikhairmīvikramau |
tataḥśoṇitadigdhāṅgaulakṣmaṇendajitāvubhau || 38 ||
raṇetaurājaturvīraupuṣpitāvivakiṃśukau |
tauparasparamabhyetyasarvagātreṣudhavaninau || 39 ||
ghorairvivyadhaturbhāṇaiḥkṛtabhāvāvubhaujaye |
tataḥsamarakopenasamvṛtorāvaṇātmajaḥ || 40 ||
vibhīṣaṇantribhirbāṇairvivyāthavadaneśubhe |
ayomukhaistribhirviddhvārākṣasendraṃvibhīṣaṇam || 41 ||
ekaikenābhivivyāthatānsarvān hariyūthapān |
tasmaidṛḍhataraṅkruddhojaghānagadayāhayān || 42 ||
vibhīṣaṇomahātejārāvaṇessadurātmanaḥ |
pahatāśvādavāplutyarathānnihatasāratheḥ || 43 ||
rathaśaktimmahātejāḥpitṛvyāyamumoca ha |
tāmāpatatanīṃsamprekṣyasumitrānandavardhanaḥ || 44 ||
cicchedaniśitairbāṇairdhaśathāpātayadbhuvi |
tasmaidṛḍhatanuḥkruddhohatāśvāyavibhīṣaṇaḥ || 45 ||
vajrasparśasamān pañcasasarjorasisāyakān |
tetasyakāyambhitvāturukmapuṅkhānimittagāḥ || 46 ||
babhūvurlohitādigdhāraktāivamahoragāḥ |
saḥpitṛvyasyasaṅkruddhaḥindrajiccharamādade || 47 ||
uttamaṃrakṣasāmmadhyeyamadattammahābalam |
taṃsamīkṣyamahātejāmaheṣuntenasaṃhitam || 48 ||
lakṣmaṇo'pyādadebāṇamadyabhadīmaparākramaḥ |
kubereṇasvayaṃsvapneyaddattamamitātmanā || 49 ||
durjayandurviṣahyaṃ ca sendrairapisurāsuraiḥ |
tayostudhanuṣīśreṣṭhebāhubhiḥparighopamaiḥ || 50 ||
vikṛṣyamāṇebalavat krauñcavivacukūjatuḥ |
tābhyāntudhanuṣiśreṣṭhesaṃsitausāyakottamau || 51 ||
vikṛṣyamāṇevīrābhyāmbhṛśañjajvalatuḥśriyā |
taubhāsayantāvākāśandhanurbhyāṃviśikhaucyutau || 52 ||
mukhenamukhamāhatyasannipetaturojasā |
sannipātastayoścāsīccharayorghorarūpayoḥ || 53 ||
sadhūmavisphuliṅgaścatajjo'nagirdāruṇo'bhavat |
taumahāgrahasaṅkāśāvanyonyaṃsannipatya ca || 54 ||
saṅgrāmeśatadhāyātaumedinyāñcaivapetatuḥ |
śaraupratihataudṛṣṭavātāvubhauraṇamūrdhani || 55 ||
vrīḍitaujātaroṣau ca lakṣmaṇendrajitautadā |
susaṃrarbdhastusaumitrirastraṃvārumādade || 56 ||
raudrammahendrajidyuddhe'pyasṛjadyuddhaniṣṭhitaḥ |
tenatadvihataṃśastraṃvāruṇamparamādbhutam || 57 ||
tataḥkruddhomahātejāindrajitsamitiñjayaḥ |
āgneyaṃsandadhedīptaṃ sa lokaṃsaṅkṣipanniva || 58 ||
saureṇāstraṇatavadīrolakṣmaṇaḥparyavārayat |
astrannivāritandṛṣṭavārāvaṇiḥkrothamūrchitaḥ || 59 ||
ādadeniśitambāṇamāsuraṃśatrudāruṇam |
tasmāccāpādviniṣpeturbhāsvarāḥkūṭamudgarāḥ || 60 ||
śūlāni ca muśuṇḍyaścagadāḥkhaṅgāḥ paraśvathāḥ |
taddṛṣṭavālakṣmaṇaḥsaṅkhyeghoramastraṃsudāruṇam || 61 ||
avāryaṃsarvabhūtānāṃsarvaśastravidāraṇam |
maheśvareṇadyutimāṃstadastrampratyavārayat || 62 ||
tayoḥsamutulaṃyuddhaṃsambabhūvāromaharṣaṇam |
gaganasthānibhūtānilakṣmaṇamparyavārayan || 63 ||
bhairavābhirutebhīmeyuddhevānarakṣasām |
bhūtairbahubhirākāśaṃvismitairāvṛtambabhau || 64 ||
ṛṣayaḥpitarodevāgandharvagaruḍoragāḥ |
śatakratumpuraskṛtyararakṣurlakṣmaṇaṃraṇe || 65 ||
athānyammārgaṇaśreṣṭhaṃsandadherāghavānujaḥ |
hutāśanasamasparśaṃrāvaṇātmajadāraṇam || 66 ||
supatramanuvṛttāṅgaṃsuparvāṇaṃsusaṃsthitam |
suvarṇavikṛtaṃvīraśśarīrāntakaraṃśaram || 67 ||
durāvārandurviṣahaṃrākṣasānāmbhayāvaham |
āśīviṣaviṣaprakhyandevasaṅghaiḥsamarcitam || 68 ||
yenaśakromahātejādānavānajatprabhuḥ |
purādevāsureyuddhevīryavān harivāhanaḥ || 69 ||
tadaindramastraṃsaumitriḥsamyugeṣvaparājitam |
śaraśreṣṭhandhanuḥ śreṣṭhevikarṣannidamibravīt || 70 ||
lakṣmīvān lakṣmaṇovākyamarthasādhakamātmanaḥ |
dharmātmāsatyasandhaścarāmodāśarathiryati || 71 ||
pauruṣecāpratidvandvaḥśarainañjasirāvaṇim |
ityuktvābāṇamākarṇaṃvikṛṣyatamajihmagam || 72 ||
lakṣmaṇaḥsamarevīraḥsasarjendrajitamprati |
aindrāstreṇasamāyujyalakṣmaṇaḥparavīrahā || 73 ||
tataśiraḥsaśirastrāṇaṃśrīmajjvalitakuṇḍalam |
pramathyendrajitaḥkāyātpātayāmāsabhūtale || 74 ||
tadrākṣasatanūjasyabhinnaskandhaṃśiromahat |
tapanīyanibhambhūmaudadṛśerudhirokṣitam || 75 ||
hataḥ sa nipapātāthadharaṇyāṃrāvaṇātmajaḥ |
kavacīsaśirastrāṇoviddhasthaśarāsanaḥ || 76 ||
cukruśustetataḥsarvevānarāḥsavibhīṣaṇāḥ |
hṛṣyantonihatetasmin devāvṛtravadheyathā || 77 ||
athāntarikṣebhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
jajñe'thajayasannādogandharvāpsarasāmapi || 78 ||
patitantamabhijñāyarākṣasīsāmahācamūḥ |
vadhyamānādiśobhejeharibhirjitakāśibhiḥ || 79 ||
vānarairvadhyamānāsteśastrānutsṛjyarākṣasāḥ |
laṅkāmabhimukhāssasrurbhraṣṭasañjñāḥpradhāvitāḥ || 80 ||
dudruvurbhahudhābhītārākṣasāśśataśodiśaḥ |
tyaktvāpraharaṇānsarvepaṭṭasāsiparaśvadhān || 81 ||
kecillaṅkāmparitrastāḥviṣṭāvānarārditāḥ |
samudrepatitāḥkecitkecitparvatamāśritāḥ || 82 ||
hatamindrajitandṛṣṭavāśayānaṃ ca raṇakṣitau |
rākṣasānāṃsahasreṣu na kaścitpratyadṛśyata || 83 ||
yathāstaṅgataādityenāvatiṣṭhantiraśmayaḥ |
tathātasminnipatiterākṣasāstegatādiśaḥ || 84 ||
śāntaraśmirivādityonirvāṇaivapāvakaḥ |
babhūva sa mahābāhurvyapāstagatajīvitaḥ || 85 ||
praśāntapīḍābahulovinaṣṭāriḥpraharṣavān |
babhūvalokaḥpatiterākṣasendrasutotadā || 86 ||
harṣaṃ ca śakrobhagavān sahasarvairmaharṣibhiḥ |
jagāmanihatetasminrākṣasepāpakarmaṇi || 87 ||
ākāśecāpidevānāṃśuśruvedundubhisvanaḥ |
nṛtyadbhirapsarobhiścagandharvaiścamahātmabhiḥ || 88 ||
vavarṣuḥpuṣpavarṣāṇitadadbhutamivābhavat |
praśaśaṃsurhatetasminrākṣasekrūrakarmaṇi || 89 ||
śuddhāāponabhaścaivajahṛṣurdevadānavāḥ |
ājagmuḥpatitetasminsarvalokabhayāvahe || 90 ||
ūcuścasahitāstuṣṭādevagandharvadānavāḥ |
vijvarāśśāntakaluṣābrāhmaṇāvicarantviti || 91 ||
tato'bhyanandansamhṛṣṭāssamarehariyūthapāḥ |
tamapratibalandṛṣṭavāhatannairṛtapuṅgavam || 92 ||
vibhīṣaṇohanūmāṃścajāmbavāṃścarkṣayūthapaḥ |
vijayenābhinandantasuṣṭuvuścāpilakṣmaṇam || 93 ||
kṣvelantaścaplavantaścagarjantaścaplavaṅgamāḥ |
labdalakṣāraghusutamparivāryopatasthire || 94 ||
lāṅgūlānipravidhyantassphoṭayantaścavānarāḥ |
lakṣmaṇojayatītyevaṃvākyaṃviśrāvayaṃstadā || 95 ||
anyonyaṃ ca samālaśiṣyaharayohṛṣṭamānasāḥ |
cakruruccāvaguṇārāghavāśrayasajāḥ kathāḥ || 96 ||
tadasukaramathābhivīkṣyahṛṣṭāḥpriyasuhṛdoyudhilakṣmaṇasyakarma |
paramamupalabhanmanaḥpraharṣaṃvinihatamindraripunniśamyadevāḥ || 97 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.