6.91 Yuddhakanda - Ekanavatitama Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .

අථ ඒකනවතිතමස්සර්ගඃ .

ස හතාශ්වෝමහාතේජාභූමෞතිෂ්ඨන්නිශාචරඃ .

ඉන්ද්රජිත්පරමක්රුද්ධස්සජජ්වාලතේජසා .. 1 ..

තෞධවනිනෞජිඝාංසන්තවන්යෝන්යමිෂුභිර්භෘශම් .

විජයේනාභිනිෂ්ක්රාන්තෞවනේගජවෘෂාවිව .. 2 ..

නිබර්හයන්තශ්චාන්යෝන්යන්තේරාක්ෂ්වනෞකසඃ .

භර්තාරං න ජහුර්යුද්ධේසම්පතන්තස්තතස්තතඃ .. 3 ..

තතස්තාන් රාක්ෂසාන් සර්වාන් හර්ෂයන් රාවණාත්මජඃ .

ස්තුවානෝහර්ෂමාණශ්චෛදංවචනමබ්රවීත් .. 4 ..

තමසාබහුලේනේමාස්සම්සක්තාංසර්වතෝදිශඃ .

නේහවිජ්ඤායතේස්වෝවාපරෝවාරක්ෂසෝත්තමාඃ .. 5 ..

ධෘෂ්ටම්භවන්තෝයුධ්යන්තුහරීණාම්මෝහනායවෛ .

අහන්තුරථමාස්ථායආගමිෂ්යාමිසංයුගේ .. 6 ..

තථාභවන්තඃකුර්වන්තුයථේමේහිවනෞකසඃ .

න යුධ්යේයුර්දුරාත්මානඃප්රවිෂ්ටේනගරම්මයි .. 7 ..

ඉත්යුක්ත්වාරාවණසුතෝවඤ්චයිත්වාවනෞකසඃ .

ප්රවිවේශපුරීංලඞ්කාංරථහේතෝරමිත්රහා .. 8 ..

ස රථම්භූෂයිත්වාථරුචිරංහේමභූෂිතම් .

ප්රාසාසිශරසංයුක්තංයුක්තම්පරමවාජිභිඃ .. 9 ..

අධිෂ්ඨිතංහයජ්ඤේනසූතේනාප්තෝපදේශිනා .

ආරුරෝහමහාතේජාරාවණිඃසමතිඤ්ජියඃ .. 10 ..

ස රාක්ෂසගණෛර්මුඛ්යෛර්වෘතෝමන්දෝදරීසුතඃ .

නිර්යයෞනගරාවදීරඃකෘතාන්තබලචෝදිතඃ .. 11 ..

සෝ(අ)භිනිෂ්ක්රම්යනගරාදින්ද්රජිත්පරවීරහා .

අභ්යයාජ්ඤවනෛරශ්වෛර්ලක්ෂ්මණංසවිභීෂණම් .. 12 ..

තතෝරථස්ථමාලෝක්යසෞමත්රීරාවණාත්මජම් .

වානරාශ්චමහාවීර්යාරාක්ෂසශ්චවිභීෂණඃ .. 13 ..

විස්මයම්පරමඤ්ජග්මුර්ලාඝවාත්තස්යධීමතඃ .

රාවණිශ්චාපිසඞ්ක්රුද්ධෝරණේවානරයූථපාන් .. 14 ..

පාතයාමාසබාණෞඝෛඃශතශෝ(අ)ථසහස්රශඃ .

මණ්ඩලීකෘතධනූරාවණිඃසමතිඤ්ජයඃ .. 15 ..

හරීනභ්යහනත්කෘද්ධඃපරංලාඝවමාස්ථිතඃ .

තේවධ්යමානාහරයෝනාරාචෛර්භීමවික්රමෛඃ .. 16 ..

සෞමිත්රිංශරණම්ප්රාප්තාඃප්රජාපතිමිවප්රජාඃ .

තතඃසමරකෝපේනජ්වලිතෝරඝුනන්දනඃ .. 17 ..

චිච්ඡේදකාර්මුකන්තස්යදර්ශයන් පාණිලාඝවම් .

සෝන්ය(අ)ත්කාර්මුකං මාදායසජ්ජඤ්චක්රේත්වරන්නිව .. 18 ..

තදප්යස්යත්රිභිර්බාණෛර්ලක්ෂ්මණෝනිරකෘන්තත .

අථෛවඤ්ඡින්නධන්වානමාශීවිෂවිෂෝපමෛඃ .. 19 ..

විව්යාධෝරසිසෞමිත්රීරාවණිම්පඤ්චභිඃශරෛඃ .

තේතස්යකායන්නිර්භිද්යමහාකාර්මුකනිස්සෘතාඃ .. 20 ..

නිපේතුර්ධරණීම්බාණාරක්තාඉවමහෝරගාඃ .

භින්නවර්මාරුධිරංවමන්වක්ත්රේණරාවණිඃ .. 21 ..

ජග්රාහකාර්මුකශ්රේෂ්ඨන්දෘඪජ්යම්බලවත්තරම් .

සඃලක්ෂ්මණංසමුද්ධිශ්යපරංලාඝවමාශ්රිතඃ .. 22 ..

වවර්ෂශරවර්ෂාණිවර්ෂාණීවපුරන්දරඃ .

මුක්තමින්ද්රජිතාතත්තුශරවර්ෂමරින්දමඃ .. 23 ..

අවාරයදසම්භ්රාන්තෝලක්ෂ්මණඃසුදුරාසදම් .

සන්දර්ශයාමාසතදාරාවණිංරඝුනන්දනඃ .. 24 ..

අසම්බ්රාන්තෝමහාතේජේස්තදද්භුතමිවාභවත් .

තස්තාන් රාක්ෂසාන් සර්වාංස්ත්රිභිරේකෛකමාහවේ .. 25 ..

අවිධ්යත්පරමක්රුද්ධශ්ශීඝ්රාස්ත්රංසම්ප්රදර්ශයන් .

රාක්ෂසේන්ද්රසුතඤ්චාපිබාණෞඝෛස්සමතාඩයත් .. 26 ..

සෝ(අ)තිවිද්ධෝබලවතාශත්රුණාශත්රුඝාතිනා .

අසක්තම්ප්රේෂයාමාසලක්ෂ්මණායබහූන් ශරාන් .. 27 ..

තානප්රාප්තාන් ශිතෛර්භාණෛශ්චිච්ඡේදපරවීරහා .

සාරථේරස්ය ච රණේරථිවෝරඝුසත්තමඃ .. 28 ..

ශිරෝජහාරධර්මාත්මාභල්ලේනානතපර්වණා .

සූතාස්තේහයාස්තත්රරථමූහුරවික්ලබාඃ .. 29 ..

මණ්ඩලාන්යභිධාවන්තස්තදද්භුතමිවාභවත් .

අමර්ෂවශමාපන්නඃසෞමිත්රිර්දෘඪවික්රමඃ .. 30 ..

ප්රත්යවිද්ධ්යද්ධයාංස්තස්යශරෛර්විත්රාසයන් රණේ .

අමර්ෂමාණස්තත්කර්මරාවණස්යසුතෝබලී .. 31 ..

විව්යාථදශභිර්බාණෛස්සෞමිත්රින්තමමර්ෂණම් .

තේතස්යවජ්රප්රතිමාඃශරාස්සර්පවිෂෝපමාඃ .. 32 ..

විලයඤ්ජග්මුරාගත්යකවචඞ්කාඤ්චනප්රභම් .

අභ්යේද්යකවචම්මත්වාලක්ෂ්මණංරාවණාත්මජඃ .. 33 ..

ලලාටේලක්ෂ්මණම්බාණෛස්සුපුඞ්ඛෛස්ත්රිභිරින්ද්රජිත් .

අවිධ්යත්පරමක්රුද්ධඃශීඝ්රමස්ත්රම්ප්රදර්ශයන් .. 34 ..

තෛඃපෘෂත්කෛර්ලලාටස්ථෛශ්ශුශුභේරඝුනන්දනඃ .

රණාග්රේසමරශ්ලාඝීත්රිශෘඞ්ගෛවපර්වතඃ .. 35 ..

ස තථාහ්යර්දිතෝබාණෛරාක්ෂසේනතදාමෘධේ .

තමාශුප්රතිවිව්යාධලක්ෂ්මණඃපඤ්චභිඃශරෛඃ .. 36 ..

විකෘෂ්වේන්ද්රජිතෝයුද්ධේවදනේශුභකුණ්ඩලේ .

ලක්ෂ්මණේන්ද්රජිතෞවීරෞමහාබලශරාසනෞ .. 37 ..

අන්යෝන්යඤ්ජඝ්නතුර්බාණෛර්විශිඛෛර්මීවික්රමෞ .

තතඃශෝණිතදිග්ධාඞ්ගෞලක්ෂ්මණේන්දජිතාවුභෞ .. 38 ..

රණේතෞරාජතුර්වීරෞපුෂ්පිතාවිවකිංශුකෞ .

තෞපරස්පරමභ්යේත්යසර්වගාත්රේෂුධවනිනෞ .. 39 ..

ඝෝරෛර්විව්යධතුර්භාණෛඃකෘතභාවාවුභෞජයේ .

තතඃසමරකෝපේනසම්වෘතෝරාවණාත්මජඃ .. 40 ..

විභීෂණන්ත්රිභිර්බාණෛර්විව්යාථවදනේශුභේ .

අයෝමුඛෛස්ත්රිභිර්විද්ධ්වාරාක්ෂසේන්ද්රංවිභීෂණම් .. 41 ..

ඒකෛකේනාභිවිව්යාථතාන්සර්වාන් හරියූථපාන් .

තස්මෛදෘඪතරඞ්ක්රුද්ධෝජඝානගදයාහයාන් .. 42 ..

විභීෂණෝමහාතේජාරාවණේස්සදුරාත්මනඃ .

පහතාශ්වාදවාප්ලුත්යරථාන්නිහතසාරථේඃ .. 43 ..

රථශක්තිම්මහාතේජාඃපිතෘව්යායමුමෝච හ .

තාමාපතතනීංසම්ප්රේක්ෂ්යසුමිත්රානන්දවර්ධනඃ .. 44 ..

චිච්ඡේදනිශිතෛර්බාණෛර්ධශථාපාතයද්භුවි .

තස්මෛදෘඪතනුඃක්රුද්ධෝහතාශ්වායවිභීෂණඃ .. 45 ..

වජ්රස්පර්ශසමාන් පඤ්චසසර්ජෝරසිසායකාන් .

තේතස්යකායම්භිත්වාතුරුක්මපුඞ්ඛානිමිත්තගාඃ .. 46 ..

බභූවුර්ලෝහිතාදිග්ධාරක්තාඉවමහෝරගාඃ .

සඃපිතෘව්යස්යසඞ්ක්රුද්ධඃඉන්ද්රජිච්ඡරමාදදේ .. 47 ..

උත්තමංරක්ෂසාම්මධ්යේයමදත්තම්මහාබලම් .

තංසමීක්ෂ්යමහාතේජාමහේෂුන්තේනසංහිතම් .. 48 ..

ලක්ෂ්මණෝ(අ)ප්යාදදේබාණමද්යභදීමපරාක්රමඃ .

කුබේරේණස්වයංස්වප්නේයද්දත්තමමිතාත්මනා .. 49 ..

දුර්ජයන්දුර්විෂහ්යං ච සේන්ද්රෛරපිසුරාසුරෛඃ .

තයෝස්තුධනුෂීශ්රේෂ්ඨේබාහුභිඃපරිඝෝපමෛඃ .. 50 ..

විකෘෂ්යමාණේබලවත් ක්රෞඤ්චවිවචුකූජතුඃ .

තාභ්යාන්තුධනුෂිශ්රේෂ්ඨේසංසිතෞසායකෝත්තමෞ .. 51 ..

විකෘෂ්යමාණේවීරාභ්යාම්භෘශඤ්ජජ්වලතුඃශ්රියා .

තෞභාසයන්තාවාකාශන්ධනුර්භ්යාංවිශිඛෞච්යුතෞ .. 52 ..

මුඛේනමුඛමාහත්යසන්නිපේතතුරෝජසා .

සන්නිපාතස්තයෝශ්චාසීච්ඡරයෝර්ඝෝරරූපයෝඃ .. 53 ..

සධූමවිස්ඵුලිඞ්ගශ්චතජ්ජෝ(අ)නගිර්දාරුණෝ(අ)භවත් .

තෞමහාග්රහසඞ්කාශාවන්යෝන්යංසන්නිපත්ය ච .. 54 ..

සඞ්ග්රාමේශතධායාතෞමේදින්යාඤ්චෛවපේතතුඃ .

ශරෞප්රතිහතෞදෘෂ්ටවාතාවුභෞරණමූර්ධනි .. 55 ..

ව්රීඩිතෞජාතරෝෂෞ ච ලක්ෂ්මණේන්ද්රජිතෞතදා .

සුසංරර්බ්ධස්තුසෞමිත්රිරස්ත්රංවාරුමාදදේ .. 56 ..

රෞද්රම්මහේන්ද්රජිද්යුද්ධේ(අ)ප්යසෘජද්යුද්ධනිෂ්ඨිතඃ .

තේනතද්විහතංශස්ත්රංවාරුණම්පරමාද්භුතම් .. 57 ..

තතඃක්රුද්ධෝමහාතේජාඉන්ද්රජිත්සමිතිඤ්ජයඃ .

ආග්නේයංසන්දධේදීප්තං ස ලෝකංසඞ්ක්ෂිපන්නිව .. 58 ..

සෞරේණාස්ත්රණතවදීරෝලක්ෂ්මණඃපර්යවාරයත් .

අස්ත්රන්නිවාරිතන්දෘෂ්ටවාරාවණිඃක්රෝථමූර්ඡිතඃ .. 59 ..

ආදදේනිශිතම්බාණමාසුරංශත්රුදාරුණම් .

තස්මාච්චාපාද්විනිෂ්පේතුර්භාස්වරාඃකූටමුද්ගරාඃ .. 60 ..

ශූලානි ච මුශුණ්ඩ්යශ්චගදාඃඛඞ්ගාඃ පරශ්වථාඃ .

තද්දෘෂ්ටවාලක්ෂ්මණඃසඞ්ඛ්යේඝෝරමස්ත්රංසුදාරුණම් .. 61 ..

අවාර්යංසර්වභූතානාංසර්වශස්ත්රවිදාරණම් .

මහේශ්වරේණද්යුතිමාංස්තදස්ත්රම්ප්රත්යවාරයත් .. 62 ..

තයෝඃසමුතුලංයුද්ධංසම්බභූවාරෝමහර්ෂණම් .

ගගනස්ථානිභූතානිලක්ෂ්මණම්පර්යවාරයන් .. 63 ..

භෛරවාභිරුතේභීමේයුද්ධේවානරක්ෂසාම් .

භූතෛර්බහුභිරාකාශංවිස්මිතෛරාවෘතම්බභෞ .. 64 ..

ඍෂයඃපිතරෝදේවාගන්ධර්වගරුඩෝරගාඃ .

ශතක්රතුම්පුරස්කෘත්යරරක්ෂුර්ලක්ෂ්මණංරණේ .. 65 ..

අථාන්යම්මාර්ගණශ්රේෂ්ඨංසන්දධේරාඝවානුජඃ .

හුතාශනසමස්පර්ශංරාවණාත්මජදාරණම් .. 66 ..

සුපත්රමනුවෘත්තාඞ්ගංසුපර්වාණංසුසංස්ථිතම් .

සුවර්ණවිකෘතංවීරශ්ශරීරාන්තකරංශරම් .. 67 ..

දුරාවාරන්දුර්විෂහංරාක්ෂසානාම්භයාවහම් .

ආශීවිෂවිෂප්රඛ්යන්දේවසඞ්ඝෛඃසමර්චිතම් .. 68 ..

යේනශක්රෝමහාතේජාදානවානජත්ප්රභුඃ .

පුරාදේවාසුරේයුද්ධේවීර්යවාන් හරිවාහනඃ .. 69 ..

තදෛන්ද්රමස්ත්රංසෞමිත්රිඃසම්යුගේෂ්වපරාජිතම් .

ශරශ්රේෂ්ඨන්ධනුඃ ශ්රේෂ්ඨේවිකර්ෂන්නිදමිබ්රවීත් .. 70 ..

ලක්ෂ්මීවාන් ලක්ෂ්මණෝවාක්යමර්ථසාධකමාත්මනඃ .

ධර්මාත්මාසත්යසන්ධශ්චරාමෝදාශරථිර්යති .. 71 ..

පෞරුෂේචාප්රතිද්වන්ද්වඃශරෛනඤ්ජසිරාවණිම් .

ඉත්යුක්ත්වාබාණමාකර්ණංවිකෘෂ්යතමජිහ්මගම් .. 72 ..

ලක්ෂ්මණඃසමරේවීරඃසසර්ජේන්ද්රජිතම්ප්රති .

ඓන්ද්රාස්ත්රේණසමායුජ්යලක්ෂ්මණඃපරවීරහා .. 73 ..

තතශිරඃසශිරස්ත්රාණංශ්රීමජ්ජ්වලිතකුණ්ඩලම් .

ප්රමථ්යේන්ද්රජිතඃකායාත්පාතයාමාසභූතලේ .. 74 ..

තද්රාක්ෂසතනූජස්යභින්නස්කන්ධංශිරෝමහත් .

තපනීයනිභම්භූමෞදදෘශේරුධිරෝක්ෂිතම් .. 75 ..

හතඃ ස නිපපාතාථධරණ්යාංරාවණාත්මජඃ .

කවචීසශිරස්ත්රාණෝවිද්ධස්ථශරාසනඃ .. 76 ..

චුක්රුශුස්තේතතඃසර්වේවානරාඃසවිභීෂණාඃ .

හෘෂ්යන්තෝනිහතේතස්මින් දේවාවෘත්රවධේයථා .. 77 ..

අථාන්තරික්ෂේභූතානාමෘෂීණාං ච මහාත්මනාම් .

ජජ්ඤේ(අ)ථජයසන්නාදෝගන්ධර්වාප්සරසාමපි .. 78 ..

පතිතන්තමභිජ්ඤායරාක්ෂසීසාමහාචමූඃ .

වධ්යමානාදිශෝභේජේහරිභිර්ජිතකාශිභිඃ .. 79 ..

වානරෛර්වධ්යමානාස්තේශස්ත්රානුත්සෘජ්යරාක්ෂසාඃ .

ලඞ්කාමභිමුඛාස්සස්රුර්භ්රෂ්ටසඤ්ජ්ඤාඃප්රධාවිතාඃ .. 80 ..

දුද්රුවුර්භහුධාභීතාරාක්ෂසාශ්ශතශෝදිශඃ .

ත්යක්ත්වාප්රහරණාන්සර්වේපට්ටසාසිපරශ්වධාන් .. 81 ..

කේචිල්ලඞ්කාම්පරිත්රස්තාඃවිෂ්ටාවානරාර්දිතාඃ .

සමුද්රේපතිතාඃකේචිත්කේචිත්පර්වතමාශ්රිතාඃ .. 82 ..

හතමින්ද්රජිතන්දෘෂ්ටවාශයානං ච රණක්ෂිතෞ .

රාක්ෂසානාංසහස්රේෂු න කශ්චිත්ප්රත්යදෘශ්යත .. 83 ..

යථාස්තඞ්ගතආදිත්යේනාවතිෂ්ඨන්තිරශ්මයඃ .

තථාතස්මින්නිපතිතේරාක්ෂසාස්තේගතාදිශඃ .. 84 ..

ශාන්තරශ්මිරිවාදිත්යෝනිර්වාණෛවපාවකඃ .

බභූව ස මහාබාහුර්ව්යපාස්තගතජීවිතඃ .. 85 ..

ප්රශාන්තපීඩාබහුලෝවිනෂ්ටාරිඃප්රහර්ෂවාන් .

බභූවලෝකඃපතිතේරාක්ෂසේන්ද්රසුතෝතදා .. 86 ..

හර්ෂං ච ශක්රෝභගවාන් සහසර්වෛර්මහර්ෂිභිඃ .

ජගාමනිහතේතස්මින්රාක්ෂසේපාපකර්මණි .. 87 ..

ආකාශේචාපිදේවානාංශුශ්රුවේදුන්දුභිස්වනඃ .

නෘත්යද්භිරප්සරෝභිශ්චගන්ධර්වෛශ්චමහාත්මභිඃ .. 88 ..

වවර්ෂුඃපුෂ්පවර්ෂාණිතදද්භුතමිවාභවත් .

ප්රශශංසුර්හතේතස්මින්රාක්ෂසේක්රූරකර්මණි .. 89 ..

ශුද්ධාආපෝනභශ්චෛවජහෘෂුර්දේවදානවාඃ .

ආජග්මුඃපතිතේතස්මින්සර්වලෝකභයාවහේ .. 90 ..

ඌචුශ්චසහිතාස්තුෂ්ටාදේවගන්ධර්වදානවාඃ .

විජ්වරාශ්ශාන්තකලුෂාබ්රාහ්මණාවිචරන්ත්විති .. 91 ..

තතෝ(අ)භ්යනන්දන්සම්හෘෂ්ටාස්සමරේහරියූථපාඃ .

තමප්රතිබලන්දෘෂ්ටවාහතන්නෛරෘතපුඞ්ගවම් .. 92 ..

විභීෂණෝහනූමාංශ්චජාම්බවාංශ්චර්ක්ෂයූථපඃ .

විජයේනාභිනන්දන්තසුෂ්ටුවුශ්චාපිලක්ෂ්මණම් .. 93 ..

ක්ෂ්වේලන්තශ්චප්ලවන්තශ්චගර්ජන්තශ්චප්ලවඞ්ගමාඃ .

ලබ්දලක්ෂාරඝුසුතම්පරිවාර්යෝපතස්ථිරේ .. 94 ..

ලාඞ්ගූලානිප්රවිධ්යන්තස්ස්ඵෝටයන්තශ්චවානරාඃ .

ලක්ෂ්මණෝජයතීත්යේවංවාක්යංවිශ්රාවයංස්තදා .. 95 ..

අන්යෝන්යං ච සමාලශිෂ්යහරයෝහෘෂ්ටමානසාඃ .

චක්රුරුච්චාවගුණාරාඝවාශ්රයසජාඃ කථාඃ .. 96 ..

තදසුකරමථාභිවීක්ෂ්යහෘෂ්ටාඃප්රියසුහෘදෝයුධිලක්ෂ්මණස්යකර්ම .

පරමමුපලභන්මනඃප්රහර්ෂංවිනිහතමින්ද්රරිපුන්නිශම්යදේවාඃ .. 97 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ ඒකනවතිතමස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekanavatitamassargaḥ |

sa hatāśvomahātejābhūmautiṣṭhanniśācaraḥ |

indrajitparamakruddhassajajvālatejasā || 1 ||

taudhavaninaujighāṃsantavanyonyamiṣubhirbhṛśam |

vijayenābhiniṣkrāntauvanegajavṛṣāviva || 2 ||

nibarhayantaścānyonyanterākṣvanaukasaḥ |

bhartāraṃ na jahuryuddhesampatantastatastataḥ || 3 ||

tatastān rākṣasān sarvān harṣayan rāvaṇātmajaḥ |

stuvānoharṣamāṇaścaidaṃvacanamabravīt || 4 ||

tamasābahulenemāssamsaktāṃsarvatodiśaḥ |

nehavijñāyatesvovāparovārakṣasottamāḥ || 5 ||

dhṛṣṭambhavantoyudhyantuharīṇāmmohanāyavai |

ahanturathamāsthāyaāgamiṣyāmisaṃyuge || 6 ||

tathābhavantaḥkurvantuyathemehivanaukasaḥ |

na yudhyeyurdurātmānaḥpraviṣṭenagarammayi || 7 ||

ityuktvārāvaṇasutovañcayitvāvanaukasaḥ |

praviveśapurīṃlaṅkāṃrathahetoramitrahā || 8 ||

sa rathambhūṣayitvātharuciraṃhemabhūṣitam |

prāsāsiśarasaṃyuktaṃyuktamparamavājibhiḥ || 9 ||

adhiṣṭhitaṃhayajñenasūtenāptopadeśinā |

ārurohamahātejārāvaṇiḥsamatiñjiyaḥ || 10 ||

sa rākṣasagaṇairmukhyairvṛtomandodarīsutaḥ |

niryayaunagarāvadīraḥkṛtāntabalacoditaḥ || 11 ||

so'bhiniṣkramyanagarādindrajitparavīrahā |

abhyayājñavanairaśvairlakṣmaṇaṃsavibhīṣaṇam || 12 ||

tatorathasthamālokyasaumatrīrāvaṇātmajam |

vānarāścamahāvīryārākṣasaścavibhīṣaṇaḥ || 13 ||

vismayamparamañjagmurlāghavāttasyadhīmataḥ |

rāvaṇiścāpisaṅkruddhoraṇevānarayūthapān || 14 ||

pātayāmāsabāṇaughaiḥśataśo'thasahasraśaḥ |

maṇḍalīkṛtadhanūrāvaṇiḥsamatiñjayaḥ || 15 ||

harīnabhyahanatkṛddhaḥparaṃlāghavamāsthitaḥ |

tevadhyamānāharayonārācairbhīmavikramaiḥ || 16 ||

saumitriṃśaraṇamprāptāḥprajāpatimivaprajāḥ |

tataḥsamarakopenajvalitoraghunandanaḥ || 17 ||

cicchedakārmukantasyadarśayan pāṇilāghavam |

sonya'tkārmukaṃ mādāyasajjañcakretvaranniva || 18 ||

tadapyasyatribhirbāṇairlakṣmaṇonirakṛntata |

athaivañchinnadhanvānamāśīviṣaviṣopamaiḥ || 19 ||

vivyādhorasisaumitrīrāvaṇimpañcabhiḥśaraiḥ |

tetasyakāyannirbhidyamahākārmukanissṛtāḥ || 20 ||

nipeturdharaṇīmbāṇāraktāivamahoragāḥ |

bhinnavarmārudhiraṃvamanvaktreṇarāvaṇiḥ || 21 ||

jagrāhakārmukaśreṣṭhandṛḍhajyambalavattaram |

saḥlakṣmaṇaṃsamuddhiśyaparaṃlāghavamāśritaḥ || 22 ||

vavarṣaśaravarṣāṇivarṣāṇīvapurandaraḥ |

muktamindrajitātattuśaravarṣamarindamaḥ || 23 ||

avārayadasambhrāntolakṣmaṇaḥsudurāsadam |

sandarśayāmāsatadārāvaṇiṃraghunandanaḥ || 24 ||

asambrāntomahātejestadadbhutamivābhavat |

tastān rākṣasān sarvāṃstribhirekaikamāhave || 25 ||

avidhyatparamakruddhaśśīghrāstraṃsampradarśayan |

rākṣasendrasutañcāpibāṇaughaissamatāḍayat || 26 ||

so'tividdhobalavatāśatruṇāśatrughātinā |

asaktampreṣayāmāsalakṣmaṇāyabahūn śarān || 27 ||

tānaprāptān śitairbhāṇaiścicchedaparavīrahā |

sāratherasya ca raṇerathivoraghusattamaḥ || 28 ||

śirojahāradharmātmābhallenānataparvaṇā |

sūtāstehayāstatrarathamūhuraviklabāḥ || 29 ||

maṇḍalānyabhidhāvantastadadbhutamivābhavat |

amarṣavaśamāpannaḥsaumitrirdṛḍhavikramaḥ || 30 ||

pratyaviddhyaddhayāṃstasyaśarairvitrāsayan raṇe |

amarṣamāṇastatkarmarāvaṇasyasutobalī || 31 ||

vivyāthadaśabhirbāṇaissaumitrintamamarṣaṇam |

tetasyavajrapratimāḥśarāssarpaviṣopamāḥ || 32 ||

vilayañjagmurāgatyakavacaṅkāñcanaprabham |

abhyedyakavacammatvālakṣmaṇaṃrāvaṇātmajaḥ || 33 ||

lalāṭelakṣmaṇambāṇaissupuṅkhaistribhirindrajit |

avidhyatparamakruddhaḥśīghramastrampradarśayan || 34 ||

taiḥpṛṣatkairlalāṭasthaiśśuśubheraghunandanaḥ |

raṇāgresamaraślāghītriśṛṅgaivaparvataḥ || 35 ||

sa tathāhyarditobāṇairākṣasenatadāmṛdhe |

tamāśuprativivyādhalakṣmaṇaḥpañcabhiḥśaraiḥ || 36 ||

vikṛṣvendrajitoyuddhevadaneśubhakuṇḍale |

lakṣmaṇendrajitauvīraumahābalaśarāsanau || 37 ||

anyonyañjaghnaturbāṇairviśikhairmīvikramau |

tataḥśoṇitadigdhāṅgaulakṣmaṇendajitāvubhau || 38 ||

raṇetaurājaturvīraupuṣpitāvivakiṃśukau |

tauparasparamabhyetyasarvagātreṣudhavaninau || 39 ||

ghorairvivyadhaturbhāṇaiḥkṛtabhāvāvubhaujaye |

tataḥsamarakopenasamvṛtorāvaṇātmajaḥ || 40 ||

vibhīṣaṇantribhirbāṇairvivyāthavadaneśubhe |

ayomukhaistribhirviddhvārākṣasendraṃvibhīṣaṇam || 41 ||

ekaikenābhivivyāthatānsarvān hariyūthapān |

tasmaidṛḍhataraṅkruddhojaghānagadayāhayān || 42 ||

vibhīṣaṇomahātejārāvaṇessadurātmanaḥ |

pahatāśvādavāplutyarathānnihatasāratheḥ || 43 ||

rathaśaktimmahātejāḥpitṛvyāyamumoca ha |

tāmāpatatanīṃsamprekṣyasumitrānandavardhanaḥ || 44 ||

cicchedaniśitairbāṇairdhaśathāpātayadbhuvi |

tasmaidṛḍhatanuḥkruddhohatāśvāyavibhīṣaṇaḥ || 45 ||

vajrasparśasamān pañcasasarjorasisāyakān |

tetasyakāyambhitvāturukmapuṅkhānimittagāḥ || 46 ||

babhūvurlohitādigdhāraktāivamahoragāḥ |

saḥpitṛvyasyasaṅkruddhaḥindrajiccharamādade || 47 ||

uttamaṃrakṣasāmmadhyeyamadattammahābalam |

taṃsamīkṣyamahātejāmaheṣuntenasaṃhitam || 48 ||

lakṣmaṇo'pyādadebāṇamadyabhadīmaparākramaḥ |

kubereṇasvayaṃsvapneyaddattamamitātmanā || 49 ||

durjayandurviṣahyaṃ ca sendrairapisurāsuraiḥ |

tayostudhanuṣīśreṣṭhebāhubhiḥparighopamaiḥ || 50 ||

vikṛṣyamāṇebalavat krauñcavivacukūjatuḥ |

tābhyāntudhanuṣiśreṣṭhesaṃsitausāyakottamau || 51 ||

vikṛṣyamāṇevīrābhyāmbhṛśañjajvalatuḥśriyā |

taubhāsayantāvākāśandhanurbhyāṃviśikhaucyutau || 52 ||

mukhenamukhamāhatyasannipetaturojasā |

sannipātastayoścāsīccharayorghorarūpayoḥ || 53 ||

sadhūmavisphuliṅgaścatajjo'nagirdāruṇo'bhavat |

taumahāgrahasaṅkāśāvanyonyaṃsannipatya ca || 54 ||

saṅgrāmeśatadhāyātaumedinyāñcaivapetatuḥ |

śaraupratihataudṛṣṭavātāvubhauraṇamūrdhani || 55 ||

vrīḍitaujātaroṣau ca lakṣmaṇendrajitautadā |

susaṃrarbdhastusaumitrirastraṃvārumādade || 56 ||

raudrammahendrajidyuddhe'pyasṛjadyuddhaniṣṭhitaḥ |

tenatadvihataṃśastraṃvāruṇamparamādbhutam || 57 ||

tataḥkruddhomahātejāindrajitsamitiñjayaḥ |

āgneyaṃsandadhedīptaṃ sa lokaṃsaṅkṣipanniva || 58 ||

saureṇāstraṇatavadīrolakṣmaṇaḥparyavārayat |

astrannivāritandṛṣṭavārāvaṇiḥkrothamūrchitaḥ || 59 ||

ādadeniśitambāṇamāsuraṃśatrudāruṇam |

tasmāccāpādviniṣpeturbhāsvarāḥkūṭamudgarāḥ || 60 ||

śūlāni ca muśuṇḍyaścagadāḥkhaṅgāḥ paraśvathāḥ |

taddṛṣṭavālakṣmaṇaḥsaṅkhyeghoramastraṃsudāruṇam || 61 ||

avāryaṃsarvabhūtānāṃsarvaśastravidāraṇam |

maheśvareṇadyutimāṃstadastrampratyavārayat || 62 ||

tayoḥsamutulaṃyuddhaṃsambabhūvāromaharṣaṇam |

gaganasthānibhūtānilakṣmaṇamparyavārayan || 63 ||

bhairavābhirutebhīmeyuddhevānarakṣasām |

bhūtairbahubhirākāśaṃvismitairāvṛtambabhau || 64 ||

ṛṣayaḥpitarodevāgandharvagaruḍoragāḥ |

śatakratumpuraskṛtyararakṣurlakṣmaṇaṃraṇe || 65 ||

athānyammārgaṇaśreṣṭhaṃsandadherāghavānujaḥ |

hutāśanasamasparśaṃrāvaṇātmajadāraṇam || 66 ||

supatramanuvṛttāṅgaṃsuparvāṇaṃsusaṃsthitam |

suvarṇavikṛtaṃvīraśśarīrāntakaraṃśaram || 67 ||

durāvārandurviṣahaṃrākṣasānāmbhayāvaham |

āśīviṣaviṣaprakhyandevasaṅghaiḥsamarcitam || 68 ||

yenaśakromahātejādānavānajatprabhuḥ |

purādevāsureyuddhevīryavān harivāhanaḥ || 69 ||

tadaindramastraṃsaumitriḥsamyugeṣvaparājitam |

śaraśreṣṭhandhanuḥ śreṣṭhevikarṣannidamibravīt || 70 ||

lakṣmīvān lakṣmaṇovākyamarthasādhakamātmanaḥ |

dharmātmāsatyasandhaścarāmodāśarathiryati || 71 ||

pauruṣecāpratidvandvaḥśarainañjasirāvaṇim |

ityuktvābāṇamākarṇaṃvikṛṣyatamajihmagam || 72 ||

lakṣmaṇaḥsamarevīraḥsasarjendrajitamprati |

aindrāstreṇasamāyujyalakṣmaṇaḥparavīrahā || 73 ||

tataśiraḥsaśirastrāṇaṃśrīmajjvalitakuṇḍalam |

pramathyendrajitaḥkāyātpātayāmāsabhūtale || 74 ||

tadrākṣasatanūjasyabhinnaskandhaṃśiromahat |

tapanīyanibhambhūmaudadṛśerudhirokṣitam || 75 ||

hataḥ sa nipapātāthadharaṇyāṃrāvaṇātmajaḥ |

kavacīsaśirastrāṇoviddhasthaśarāsanaḥ || 76 ||

cukruśustetataḥsarvevānarāḥsavibhīṣaṇāḥ |

hṛṣyantonihatetasmin devāvṛtravadheyathā || 77 ||

athāntarikṣebhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |

jajñe'thajayasannādogandharvāpsarasāmapi || 78 ||

patitantamabhijñāyarākṣasīsāmahācamūḥ |

vadhyamānādiśobhejeharibhirjitakāśibhiḥ || 79 ||

vānarairvadhyamānāsteśastrānutsṛjyarākṣasāḥ |

laṅkāmabhimukhāssasrurbhraṣṭasañjñāḥpradhāvitāḥ || 80 ||

dudruvurbhahudhābhītārākṣasāśśataśodiśaḥ |

tyaktvāpraharaṇānsarvepaṭṭasāsiparaśvadhān || 81 ||

kecillaṅkāmparitrastāḥviṣṭāvānarārditāḥ |

samudrepatitāḥkecitkecitparvatamāśritāḥ || 82 ||

hatamindrajitandṛṣṭavāśayānaṃ ca raṇakṣitau |

rākṣasānāṃsahasreṣu na kaścitpratyadṛśyata || 83 ||

yathāstaṅgataādityenāvatiṣṭhantiraśmayaḥ |

tathātasminnipatiterākṣasāstegatādiśaḥ || 84 ||

śāntaraśmirivādityonirvāṇaivapāvakaḥ |

babhūva sa mahābāhurvyapāstagatajīvitaḥ || 85 ||

praśāntapīḍābahulovinaṣṭāriḥpraharṣavān |

babhūvalokaḥpatiterākṣasendrasutotadā || 86 ||

harṣaṃ ca śakrobhagavān sahasarvairmaharṣibhiḥ |

jagāmanihatetasminrākṣasepāpakarmaṇi || 87 ||

ākāśecāpidevānāṃśuśruvedundubhisvanaḥ |

nṛtyadbhirapsarobhiścagandharvaiścamahātmabhiḥ || 88 ||

vavarṣuḥpuṣpavarṣāṇitadadbhutamivābhavat |

praśaśaṃsurhatetasminrākṣasekrūrakarmaṇi || 89 ||

śuddhāāponabhaścaivajahṛṣurdevadānavāḥ |

ājagmuḥpatitetasminsarvalokabhayāvahe || 90 ||

ūcuścasahitāstuṣṭādevagandharvadānavāḥ |

vijvarāśśāntakaluṣābrāhmaṇāvicarantviti || 91 ||

tato'bhyanandansamhṛṣṭāssamarehariyūthapāḥ |

tamapratibalandṛṣṭavāhatannairṛtapuṅgavam || 92 ||

vibhīṣaṇohanūmāṃścajāmbavāṃścarkṣayūthapaḥ |

vijayenābhinandantasuṣṭuvuścāpilakṣmaṇam || 93 ||

kṣvelantaścaplavantaścagarjantaścaplavaṅgamāḥ |

labdalakṣāraghusutamparivāryopatasthire || 94 ||

lāṅgūlānipravidhyantassphoṭayantaścavānarāḥ |

lakṣmaṇojayatītyevaṃvākyaṃviśrāvayaṃstadā || 95 ||

anyonyaṃ ca samālaśiṣyaharayohṛṣṭamānasāḥ |

cakruruccāvaguṇārāghavāśrayasajāḥ kathāḥ || 96 ||

tadasukaramathābhivīkṣyahṛṣṭāḥpriyasuhṛdoyudhilakṣmaṇasyakarma |

paramamupalabhanmanaḥpraharṣaṃvinihatamindraripunniśamyadevāḥ || 97 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekanavatitamassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ एकनवतितमस्सर्गः ।

स हताश्वोमहातेजाभूमौतिष्ठन्निशाचरः ।

इन्द्रजित्परमक्रुद्धस्सजज्वालतेजसा ॥ 1 ॥

तौधवनिनौजिघांसन्तवन्योन्यमिषुभिर्भृशम् ।

विजयेनाभिनिष्क्रान्तौवनेगजवृषाविव ॥ 2 ॥

निबर्हयन्तश्चान्योन्यन्तेराक्ष्वनौकसः ।

भर्तारं न जहुर्युद्धेसम्पतन्तस्ततस्ततः ॥ 3 ॥

ततस्तान् राक्षसान् सर्वान् हर्षयन् रावणात्मजः ।

स्तुवानोहर्षमाणश्चैदंवचनमब्रवीत् ॥ 4 ॥

तमसाबहुलेनेमास्सम्सक्तांसर्वतोदिशः ।

नेहविज्ञायतेस्वोवापरोवारक्षसोत्तमाः ॥ 5 ॥

धृष्टम्भवन्तोयुध्यन्तुहरीणाम्मोहनायवै ।

अहन्तुरथमास्थायआगमिष्यामिसंयुगे ॥ 6 ॥

तथाभवन्तःकुर्वन्तुयथेमेहिवनौकसः ।

न युध्येयुर्दुरात्मानःप्रविष्टेनगरम्मयि ॥ 7 ॥

इत्युक्त्वारावणसुतोवञ्चयित्वावनौकसः ।

प्रविवेशपुरींलङ्कांरथहेतोरमित्रहा ॥ 8 ॥

स रथम्भूषयित्वाथरुचिरंहेमभूषितम् ।

प्रासासिशरसंयुक्तंयुक्तम्परमवाजिभिः ॥ 9 ॥

अधिष्ठितंहयज्ञेनसूतेनाप्तोपदेशिना ।

आरुरोहमहातेजारावणिःसमतिञ्जियः ॥ 10 ॥

स राक्षसगणैर्मुख्यैर्वृतोमन्दोदरीसुतः ।

निर्ययौनगरावदीरःकृतान्तबलचोदितः ॥ 11 ॥

सोऽभिनिष्क्रम्यनगरादिन्द्रजित्परवीरहा ।

अभ्ययाज्ञवनैरश्वैर्लक्ष्मणंसविभीषणम् ॥ 12 ॥

ततोरथस्थमालोक्यसौमत्रीरावणात्मजम् ।

वानराश्चमहावीर्याराक्षसश्चविभीषणः ॥ 13 ॥

विस्मयम्परमञ्जग्मुर्लाघवात्तस्यधीमतः ।

रावणिश्चापिसङ्क्रुद्धोरणेवानरयूथपान् ॥ 14 ॥

पातयामासबाणौघैःशतशोऽथसहस्रशः ।

मण्डलीकृतधनूरावणिःसमतिञ्जयः ॥ 15 ॥

हरीनभ्यहनत्कृद्धःपरंलाघवमास्थितः ।

तेवध्यमानाहरयोनाराचैर्भीमविक्रमैः ॥ 16 ॥

सौमित्रिंशरणम्प्राप्ताःप्रजापतिमिवप्रजाः ।

ततःसमरकोपेनज्वलितोरघुनन्दनः ॥ 17 ॥

चिच्छेदकार्मुकन्तस्यदर्शयन् पाणिलाघवम् ।

सोन्यऽत्कार्मुकं मादायसज्जञ्चक्रेत्वरन्निव ॥ 18 ॥

तदप्यस्यत्रिभिर्बाणैर्लक्ष्मणोनिरकृन्तत ।

अथैवञ्छिन्नधन्वानमाशीविषविषोपमैः ॥ 19 ॥

विव्याधोरसिसौमित्रीरावणिम्पञ्चभिःशरैः ।

तेतस्यकायन्निर्भिद्यमहाकार्मुकनिस्सृताः ॥ 20 ॥

निपेतुर्धरणीम्बाणारक्ताइवमहोरगाः ।

भिन्नवर्मारुधिरंवमन्वक्त्रेणरावणिः ॥ 21 ॥

जग्राहकार्मुकश्रेष्ठन्दृढज्यम्बलवत्तरम् ।

सःलक्ष्मणंसमुद्धिश्यपरंलाघवमाश्रितः ॥ 22 ॥

ववर्षशरवर्षाणिवर्षाणीवपुरन्दरः ।

मुक्तमिन्द्रजितातत्तुशरवर्षमरिन्दमः ॥ 23 ॥

अवारयदसम्भ्रान्तोलक्ष्मणःसुदुरासदम् ।

सन्दर्शयामासतदारावणिंरघुनन्दनः ॥ 24 ॥

असम्ब्रान्तोमहातेजेस्तदद्भुतमिवाभवत् ।

तस्तान् राक्षसान् सर्वांस्त्रिभिरेकैकमाहवे ॥ 25 ॥

अविध्यत्परमक्रुद्धश्शीघ्रास्त्रंसम्प्रदर्शयन् ।

राक्षसेन्द्रसुतञ्चापिबाणौघैस्समताडयत् ॥ 26 ॥

सोऽतिविद्धोबलवताशत्रुणाशत्रुघातिना ।

असक्तम्प्रेषयामासलक्ष्मणायबहून् शरान् ॥ 27 ॥

तानप्राप्तान् शितैर्भाणैश्चिच्छेदपरवीरहा ।

सारथेरस्य च रणेरथिवोरघुसत्तमः ॥ 28 ॥

शिरोजहारधर्मात्माभल्लेनानतपर्वणा ।

सूतास्तेहयास्तत्ररथमूहुरविक्लबाः ॥ 29 ॥

मण्डलान्यभिधावन्तस्तदद्भुतमिवाभवत् ।

अमर्षवशमापन्नःसौमित्रिर्दृढविक्रमः ॥ 30 ॥

प्रत्यविद्ध्यद्धयांस्तस्यशरैर्वित्रासयन् रणे ।

अमर्षमाणस्तत्कर्मरावणस्यसुतोबली ॥ 31 ॥

विव्याथदशभिर्बाणैस्सौमित्रिन्तममर्षणम् ।

तेतस्यवज्रप्रतिमाःशरास्सर्पविषोपमाः ॥ 32 ॥

विलयञ्जग्मुरागत्यकवचङ्काञ्चनप्रभम् ।

अभ्येद्यकवचम्मत्वालक्ष्मणंरावणात्मजः ॥ 33 ॥

ललाटेलक्ष्मणम्बाणैस्सुपुङ्खैस्त्रिभिरिन्द्रजित् ।

अविध्यत्परमक्रुद्धःशीघ्रमस्त्रम्प्रदर्शयन् ॥ 34 ॥

तैःपृषत्कैर्ललाटस्थैश्शुशुभेरघुनन्दनः ।

रणाग्रेसमरश्लाघीत्रिशृङ्गैवपर्वतः ॥ 35 ॥

स तथाह्यर्दितोबाणैराक्षसेनतदामृधे ।

तमाशुप्रतिविव्याधलक्ष्मणःपञ्चभिःशरैः ॥ 36 ॥

विकृष्वेन्द्रजितोयुद्धेवदनेशुभकुण्डले ।

लक्ष्मणेन्द्रजितौवीरौमहाबलशरासनौ ॥ 37 ॥

अन्योन्यञ्जघ्नतुर्बाणैर्विशिखैर्मीविक्रमौ ।

ततःशोणितदिग्धाङ्गौलक्ष्मणेन्दजितावुभौ ॥ 38 ॥

रणेतौराजतुर्वीरौपुष्पिताविवकिंशुकौ ।

तौपरस्परमभ्येत्यसर्वगात्रेषुधवनिनौ ॥ 39 ॥

घोरैर्विव्यधतुर्भाणैःकृतभावावुभौजये ।

ततःसमरकोपेनसम्वृतोरावणात्मजः ॥ 40 ॥

विभीषणन्त्रिभिर्बाणैर्विव्याथवदनेशुभे ।

अयोमुखैस्त्रिभिर्विद्ध्वाराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ॥ 41 ॥

एकैकेनाभिविव्याथतान्सर्वान् हरियूथपान् ।

तस्मैदृढतरङ्क्रुद्धोजघानगदयाहयान् ॥ 42 ॥

विभीषणोमहातेजारावणेस्सदुरात्मनः ।

पहताश्वादवाप्लुत्यरथान्निहतसारथेः ॥ 43 ॥

रथशक्तिम्महातेजाःपितृव्यायमुमोच ह ।

तामापततनींसम्प्रेक्ष्यसुमित्रानन्दवर्धनः ॥ 44 ॥

चिच्छेदनिशितैर्बाणैर्धशथापातयद्भुवि ।

तस्मैदृढतनुःक्रुद्धोहताश्वायविभीषणः ॥ 45 ॥

वज्रस्पर्शसमान् पञ्चससर्जोरसिसायकान् ।

तेतस्यकायम्भित्वातुरुक्मपुङ्खानिमित्तगाः ॥ 46 ॥

बभूवुर्लोहितादिग्धारक्ताइवमहोरगाः ।

सःपितृव्यस्यसङ्क्रुद्धःइन्द्रजिच्छरमाददे ॥ 47 ॥

उत्तमंरक्षसाम्मध्येयमदत्तम्महाबलम् ।

तंसमीक्ष्यमहातेजामहेषुन्तेनसंहितम् ॥ 48 ॥

लक्ष्मणोऽप्याददेबाणमद्यभदीमपराक्रमः ।

कुबेरेणस्वयंस्वप्नेयद्दत्तममितात्मना ॥ 49 ॥

दुर्जयन्दुर्विषह्यं च सेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।

तयोस्तुधनुषीश्रेष्ठेबाहुभिःपरिघोपमैः ॥ 50 ॥

विकृष्यमाणेबलवत् क्रौञ्चविवचुकूजतुः ।

ताभ्यान्तुधनुषिश्रेष्ठेसंसितौसायकोत्तमौ ॥ 51 ॥

विकृष्यमाणेवीराभ्याम्भृशञ्जज्वलतुःश्रिया ।

तौभासयन्तावाकाशन्धनुर्भ्यांविशिखौच्युतौ ॥ 52 ॥

मुखेनमुखमाहत्यसन्निपेततुरोजसा ।

सन्निपातस्तयोश्चासीच्छरयोर्घोररूपयोः ॥ 53 ॥

सधूमविस्फुलिङ्गश्चतज्जोऽनगिर्दारुणोऽभवत् ।

तौमहाग्रहसङ्काशावन्योन्यंसन्निपत्य च ॥ 54 ॥

सङ्ग्रामेशतधायातौमेदिन्याञ्चैवपेततुः ।

शरौप्रतिहतौदृष्टवातावुभौरणमूर्धनि ॥ 55 ॥

व्रीडितौजातरोषौ च लक्ष्मणेन्द्रजितौतदा ।

सुसंरर्ब्धस्तुसौमित्रिरस्त्रंवारुमाददे ॥ 56 ॥

रौद्रम्महेन्द्रजिद्युद्धेऽप्यसृजद्युद्धनिष्ठितः ।

तेनतद्विहतंशस्त्रंवारुणम्परमाद्भुतम् ॥ 57 ॥

ततःक्रुद्धोमहातेजाइन्द्रजित्समितिञ्जयः ।

आग्नेयंसन्दधेदीप्तं स लोकंसङ्क्षिपन्निव ॥ 58 ॥

सौरेणास्त्रणतवदीरोलक्ष्मणःपर्यवारयत् ।

अस्त्रन्निवारितन्दृष्टवारावणिःक्रोथमूर्छितः ॥ 59 ॥

आददेनिशितम्बाणमासुरंशत्रुदारुणम् ।

तस्माच्चापाद्विनिष्पेतुर्भास्वराःकूटमुद्गराः ॥ 60 ॥

शूलानि च मुशुण्ड्यश्चगदाःखङ्गाः परश्वथाः ।

तद्दृष्टवालक्ष्मणःसङ्ख्येघोरमस्त्रंसुदारुणम् ॥ 61 ॥

अवार्यंसर्वभूतानांसर्वशस्त्रविदारणम् ।

महेश्वरेणद्युतिमांस्तदस्त्रम्प्रत्यवारयत् ॥ 62 ॥

तयोःसमुतुलंयुद्धंसम्बभूवारोमहर्षणम् ।

गगनस्थानिभूतानिलक्ष्मणम्पर्यवारयन् ॥ 63 ॥

भैरवाभिरुतेभीमेयुद्धेवानरक्षसाम् ।

भूतैर्बहुभिराकाशंविस्मितैरावृतम्बभौ ॥ 64 ॥

ऋषयःपितरोदेवागन्धर्वगरुडोरगाः ।

शतक्रतुम्पुरस्कृत्यररक्षुर्लक्ष्मणंरणे ॥ 65 ॥

अथान्यम्मार्गणश्रेष्ठंसन्दधेराघवानुजः ।

हुताशनसमस्पर्शंरावणात्मजदारणम् ॥ 66 ॥

सुपत्रमनुवृत्ताङ्गंसुपर्वाणंसुसंस्थितम् ।

सुवर्णविकृतंवीरश्शरीरान्तकरंशरम् ॥ 67 ॥

दुरावारन्दुर्विषहंराक्षसानाम्भयावहम् ।

आशीविषविषप्रख्यन्देवसङ्घैःसमर्चितम् ॥ 68 ॥

येनशक्रोमहातेजादानवानजत्प्रभुः ।

पुरादेवासुरेयुद्धेवीर्यवान् हरिवाहनः ॥ 69 ॥

तदैन्द्रमस्त्रंसौमित्रिःसम्युगेष्वपराजितम् ।

शरश्रेष्ठन्धनुः श्रेष्ठेविकर्षन्निदमिब्रवीत् ॥ 70 ॥

लक्ष्मीवान् लक्ष्मणोवाक्यमर्थसाधकमात्मनः ।

धर्मात्मासत्यसन्धश्चरामोदाशरथिर्यति ॥ 71 ॥

पौरुषेचाप्रतिद्वन्द्वःशरैनञ्जसिरावणिम् ।

इत्युक्त्वाबाणमाकर्णंविकृष्यतमजिह्मगम् ॥ 72 ॥

लक्ष्मणःसमरेवीरःससर्जेन्द्रजितम्प्रति ।

ऐन्द्रास्त्रेणसमायुज्यलक्ष्मणःपरवीरहा ॥ 73 ॥

ततशिरःसशिरस्त्राणंश्रीमज्ज्वलितकुण्डलम् ।

प्रमथ्येन्द्रजितःकायात्पातयामासभूतले ॥ 74 ॥

तद्राक्षसतनूजस्यभिन्नस्कन्धंशिरोमहत् ।

तपनीयनिभम्भूमौददृशेरुधिरोक्षितम् ॥ 75 ॥

हतः स निपपाताथधरण्यांरावणात्मजः ।

कवचीसशिरस्त्राणोविद्धस्थशरासनः ॥ 76 ॥

चुक्रुशुस्तेततःसर्वेवानराःसविभीषणाः ।

हृष्यन्तोनिहतेतस्मिन् देवावृत्रवधेयथा ॥ 77 ॥

अथान्तरिक्षेभूतानामृषीणां च महात्मनाम् ।

जज्ञेऽथजयसन्नादोगन्धर्वाप्सरसामपि ॥ 78 ॥

पतितन्तमभिज्ञायराक्षसीसामहाचमूः ।

वध्यमानादिशोभेजेहरिभिर्जितकाशिभिः ॥ 79 ॥

वानरैर्वध्यमानास्तेशस्त्रानुत्सृज्यराक्षसाः ।

लङ्कामभिमुखास्सस्रुर्भ्रष्टसञ्ज्ञाःप्रधाविताः ॥ 80 ॥

दुद्रुवुर्भहुधाभीताराक्षसाश्शतशोदिशः ।

त्यक्त्वाप्रहरणान्सर्वेपट्टसासिपरश्वधान् ॥ 81 ॥

केचिल्लङ्काम्परित्रस्ताःविष्टावानरार्दिताः ।

समुद्रेपतिताःकेचित्केचित्पर्वतमाश्रिताः ॥ 82 ॥

हतमिन्द्रजितन्दृष्टवाशयानं च रणक्षितौ ।

राक्षसानांसहस्रेषु न कश्चित्प्रत्यदृश्यत ॥ 83 ॥

यथास्तङ्गतआदित्येनावतिष्ठन्तिरश्मयः ।

तथातस्मिन्निपतितेराक्षसास्तेगतादिशः ॥ 84 ॥

शान्तरश्मिरिवादित्योनिर्वाणैवपावकः ।

बभूव स महाबाहुर्व्यपास्तगतजीवितः ॥ 85 ॥

प्रशान्तपीडाबहुलोविनष्टारिःप्रहर्षवान् ।

बभूवलोकःपतितेराक्षसेन्द्रसुतोतदा ॥ 86 ॥

हर्षं च शक्रोभगवान् सहसर्वैर्महर्षिभिः ।

जगामनिहतेतस्मिन्राक्षसेपापकर्मणि ॥ 87 ॥

आकाशेचापिदेवानांशुश्रुवेदुन्दुभिस्वनः ।

नृत्यद्भिरप्सरोभिश्चगन्धर्वैश्चमहात्मभिः ॥ 88 ॥

ववर्षुःपुष्पवर्षाणितदद्भुतमिवाभवत् ।

प्रशशंसुर्हतेतस्मिन्राक्षसेक्रूरकर्मणि ॥ 89 ॥

शुद्धाआपोनभश्चैवजहृषुर्देवदानवाः ।

आजग्मुःपतितेतस्मिन्सर्वलोकभयावहे ॥ 90 ॥

ऊचुश्चसहितास्तुष्टादेवगन्धर्वदानवाः ।

विज्वराश्शान्तकलुषाब्राह्मणाविचरन्त्विति ॥ 91 ॥

ततोऽभ्यनन्दन्सम्हृष्टास्समरेहरियूथपाः ।

तमप्रतिबलन्दृष्टवाहतन्नैरृतपुङ्गवम् ॥ 92 ॥

विभीषणोहनूमांश्चजाम्बवांश्चर्क्षयूथपः ।

विजयेनाभिनन्दन्तसुष्टुवुश्चापिलक्ष्मणम् ॥ 93 ॥

क्ष्वेलन्तश्चप्लवन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।

लब्दलक्षारघुसुतम्परिवार्योपतस्थिरे ॥ 94 ॥

लाङ्गूलानिप्रविध्यन्तस्स्फोटयन्तश्चवानराः ।

लक्ष्मणोजयतीत्येवंवाक्यंविश्रावयंस्तदा ॥ 95 ॥

अन्योन्यं च समालशिष्यहरयोहृष्टमानसाः ।

चक्रुरुच्चावगुणाराघवाश्रयसजाः कथाः ॥ 96 ॥

तदसुकरमथाभिवीक्ष्यहृष्टाःप्रियसुहृदोयुधिलक्ष्मणस्यकर्म ।

परममुपलभन्मनःप्रहर्षंविनिहतमिन्द्ररिपुन्निशम्यदेवाः ॥ 97 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकनवतितमस्सर्गः ॥