ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಅಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಭರ್ತಾರನ್ನಿಹತನ್ದೃಷ್ಟವಾಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚಮಹಾಬಲಮ್ ।
ವಿಲಲಾಪಭೃಶಂಸೀತಾಕರುಣಂಶೋಕಕರ್ಶಿತಾ ॥ 1 ॥
ಊಚುರ್ಲಕ್ಷಣಿಕಾಯೇಮಾಮ್ಪುತ್ರಿಣ್ಯವಿಧವೇತಿಚ ।
ತೇಽದ್ಯಸರ್ವೇಹತೇರಾಮೇಜ್ಞಾನಿನೋಽನೃತವಾದಿನಃ ॥ 2 ॥
ಯಜ್ವನೋಮಹಿಷೀಂಯೇಮಾಮೂಚುಃಪತ್ನೀಞ್ಚಸತ್ತ್ರಿಣಃ ।
ತೇಽದ್ಯಸರ್ವೇಹತೇರಾಮೇಜ್ಞಾನಿನೋಽನೃತವಾದಿನಃ ॥ 3 ॥
ಊಚುಸ್ಸಂಶ್ರವಣೇಯೇಮಾನ್ದ್ವಿಜಾಃಕಾರ್ತಾನ್ತಿಕಾಶ್ಶುಭಾಮ್ ।
ತೇಽದ್ಯಸರ್ವೇಹತೇರಾಮೇಜ್ಞಾನಿನೋಽನೃತವಾದಿನಃ ॥ 4 ॥
ವೀರಪಾರ್ಥಿವಪತ್ನೀತ್ವಾಂಯೇವಿದುರ್ಭರ್ತೃಪೂಜಿತಾಮ್ ।
ತೇಽದ್ಯಸರ್ವೇಹತೇರಾಮೇಜ್ಞಾನಿನೋಽನೃತವಾದಿನಃ ॥ 5 ॥
ಇಮಾನಿಖಲುಪದ್ಮಾನಿಪಾದಯೋರ್ಯೈಃಕುಲಸ್ತ್ರಿಯಃ ।
ಅಧಿರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷಿಚ್ಯನ್ತೇನರೇನ್ದ್ರೈಃಪತಿಭಿಃಸಹ ॥ 6 ॥
ವೈಧವ್ಯಂಯಾನ್ತಿಯೈರ್ನಾರ್ಯೋಽಲಕ್ಷಣೈರ್ಭಾಗ್ಯದುರ್ಲಭಾಃ ।
ನಾತ್ಮನನ್ತಾನಿಪಶ್ಯಾಮಿಪಶ್ಯನ್ತೀಹತಲಕ್ಷಣಾ ॥ 7 ॥
ಸತ್ಯನಾಮಾನಿಪದ್ಮಾನಿಸ್ತ್ರೀಣಾಮುಕ್ತಾನಿಲಕ್ಷಣೈಃ ।
ತಾನ್ಯದ್ಯನಿಹತೇರಾಮೇವಿತಥಾನಿಭವನ್ತಿಮೇ ॥ 8 ॥
ಕೇಶಾಹ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಹ್ ಸಮಾ ನೀಲಾ ಭ್ರುವೌ ಚ ಅಸಮ್ಗತೇ ಮಮ ।
ವೃತ್ತೇ ಚ ಅಲೋಮಶೇ ಜನ್ಘೇ ದನ್ತಾಶ್ ಚ ಅವಿರಲಾ ಮಮ ॥ 9 ॥
ಶಙ್ಖೇನೇತ್ರೇಕರೌಪಾದೌಗುಲ್ಫಾವೂರೂಚಮೇಚಿತೌ ।
ಅನುವೃತ್ತನಖಾಸ್ಸ್ನಿಗ್ಧಾಸ್ಸಮಾಶ್ಚಾಙ್ಗುಲಯೋಮಮ ॥ 10 ॥
ಸ್ತನೌ ಚ ಅವಿರಲೌ ಪೀನೌ ಮಮ ಇಮೌ ಮಗ್ನ ಚೂಚುಕೌ ।
ಮಗ್ನಾ ಚ ಉತ್ಸನ್ಗಿನೀ ನಾಭಿಹ್ ಪಾರ್ಶ್ವ ಉರಸ್ಕಂ ಚ ಮೇ ಚಿತಮ್ ॥ 11 ॥
ಮಮವರ್ಣೋಮಣಿನಿಭೋಮೃದೂನ್ಯಙ್ಗರುಹಾಣಿಚ ।
ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾನ್ದ್ವಾದಶಭಿರ್ಮಾಮೂಚುಶ್ಶುಭಲಕ್ಷಣಾಮ್ ॥ 12 ॥
ಸಮಗ್ರಯವಮಚ್ಛ್ರಿದ್ರಪಾಣಿಪಾದಞ್ಚವರ್ಣವತ್ ।
ಮನ್ದಸ್ಮಿತೇತ್ಯೇವಚಮಾಙ್ಕನ್ಯಾಲಾಕ್ಷಣಿನೋದ್ವಿಜಾಃ ॥ 13 ॥
ಆಧಿರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷೇಕೋಮೇಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃಪತಿನಾಸಹ ।
ಕೃತಾನ್ತಕುಶಲೈರುಕ್ತನ್ತತ್ಸರ್ವಂವಿತಥೀಕೃತಮ್ ॥ 14 ॥
ಶೋಧಯಿತ್ವಾಜನಸ್ಥಾನಮ್ಪ್ರವೃತತಿಮುಪಲಭ್ಯಚ ।
ತೀರ್ತ್ವಾಸಾಗರಮಕ್ಷೋಭ್ಯಮ್ಭ್ರಾತರೌಗೋಷ್ಪದೇಹತೌ ॥ 15 ॥
ನನುವಾರುಣಮಾಗ್ನೇಯಮೈನ್ದ್ರಂವಾಯವ್ಯಮೇವಚ ।
ಅಸ್ತ್ರಮ್ಬ್ರಹ್ಮಶಿರಶ್ಚೈವಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತಾಮ್ ॥ 16 ॥
ಅದೃಶ್ಯಮಾನೇನರಣೇಮಾಯಯಾವಾಸವೋಪಮೌ ।
ಮಮನಾಥಾವನಾಥಾಯಾನಿಹತೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 17 ॥
ನಹಿದೃಷ್ಟಿಪಥಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯರಾಘವಸ್ಯರಣೇರಿಪುಃ ।
ಜೀವನ್ಪ್ರನ್ತಿವರ್ತೇತಯದ್ಯಪಿಸ್ಯಾನ್ಮನೋಜವಃ ॥ 18 ॥
ನಕಲಸ್ಯಾತಿಭಾರೋಽಸ್ತಿಕೃತಾನ್ತಶ್ಚಸುದುರ್ಜಯಃ ।
ಯತ್ರರಾಮಃಸಹಭ್ರಾತ್ರಾಶೇತೇಯುಧಿನಿಪಾತಿತಃ ॥ 19 ॥
ನಶೋಚಾಮಿತಥಾರಾಮಂಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚಮಹಾರಥಮ್ ।
ವಾತ್ಮಾನಞ್ಜನನೀಞ್ಚಾಪಿಯಥಾಶ್ವಶ್ರೂನ್ತಪಸ್ವಿನೀಮ್ ॥ 20 ॥
ಸಾತುಚಿನ್ತಯತೇನಿತ್ಯಂಸಮಾಪ್ತವ್ರತಮಾಗತಮ್ ।
ಕದಾದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿಸೀತಾಞ್ಚಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚಸರಾಘವಮ್ ॥ 21 ॥
ಪರಿದೇವಯಮಾನಾನ್ತಾಂರಾಕ್ಷಸೀತ್ರಿಜಟಾಬ್ರವೀತ್ ।
ಮಾವಿಷಾದಙ್ಕೃಥಾದೇವೀ ಭರ್ತಾಽಯನ್ತವಜೀವತಿ ॥ 22 ॥
ಕಾರಣಾನಿಚವಕ್ಷ್ಯಾಮಿಮಹಾನ್ತಿಸದೃಶಾನಿಚ ।
ಯಥೇಮೌಜೀವತೋದೇವೀಭ್ರಾತರೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 23 ॥
ನಹಿಕೋಪಪರೀತಾನಿಹರ್ಷಪರ್ಯುತ್ಸುಕಾನಿಚ ।
ಭವನ್ತಿಯುಧಿಯೋಧಾನಾಮ್ಮುಖಾನಿನಿಹತೇಪತೌ ॥ 24 ॥
ಇದಂವಿಮಾನಂವೈದೇಹೀ ಪುಷ್ಪಕನ್ನಾಮನಾಮತಃ ।
ದಿವ್ಯನ್ತ್ವಾನ್ದಾರಯನ್ನೈವಂಯದ್ಯೇತೌಗತಜೀವಿತೌ ॥ 25 ॥
ಹತವೀರಪ್ರಧಾನಾಹಿಗತೋತ್ಸಾಹಾನಿರುದ್ಯಮಾ ।
ಸೇನಾಭ್ರಮತಿಸಙ್ ಖ್ಯೇಷುಹತಕರ್ಣೇವನೌರ್ಜಲೇ ॥ 26 ॥
ಇಯಮ್ಪುನರಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾನಿರುದ್ವಿಗ್ನಾತರಸ್ವಿನೀ ।
ಸೇನಾರಕ್ಷತಿಕಾಕುತ್ಸ್ಥೌಮಯಾಪ್ರೀತ್ಯಾನಿವೇದಿತೌ ॥ 27 ॥
ಸಾತ್ವಮ್ಭವಸುವಿಸ್ರಬ್ಧಾಅನುಮಾನೈಸ್ಸುಖೋದಯೈಃ ।
ಅಹತೌಪಶ್ಯಕಾಕುತ್ಸ್ಥೌಸ್ನೇಹಾದೇತದ್ಬ್ರ್ರವೀಮಿತೇ ॥ 28 ॥
ಅನೃತನ್ನೋಕ್ತಪೂರ್ವಮ್ಮೇನಚವಕ್ಷ್ಯೇಕದಾಚನ ।
ಚಾರಿತ್ರಸುಖಶೀಲತ್ವಾತ್ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಅಸಿಮನಃಮಮ ॥ 29 ॥
ನೇಮೌಶಕ್ಯಾರಣೇಜೇತುಂಸೇನ್ದ್ರೈರಪಿಸುರಾಸುರೈಃ ।
ತಾದೃಶನ್ದರ್ಶನನ್ದೃಷ್ಟವಾಮಯಾಚಾವೇದಿತನ್ತವ ॥ 30 ॥
ಇದಞ್ಚಸುಮಹಚಚಿತ್ರಂಶರೈಃಪಶ್ಯಸ್ವಮೈಥಿಲಿ ।
ನಿಸ್ಸಞ್ಜ್ಞಾವಪ್ಯುಭಾವೇತೌನೈವಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ವಿಮುಞ್ಚತಿ ॥ 31 ॥
ಪ್ರಾಯೇಣಗತಸತ್ತ್ವಾನಾಮ್ಪುರುಷಾಣಾಙ್ಗತಾಯುಷಾಮ್ ।
ದೃಶ್ಯಮಾನೇಷುವಕ್ತ್ರೇಷುಪರಮ್ಭವತಿವೈಕೃತಮ್ ॥ 32 ॥
ತ್ಯಜಶೋಕಞ್ಚಮೋಹಞ್ಚದುಃಖಞ್ಚಜನಕಾತ್ಮಜೇ ।
ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋರರ್ಥೇನಾದ್ಯಶಕ್ಯಮಜೀವಿತುಮ್ ॥ 33 ॥
ಶುತ್ವಾತುವಚನನ್ತಸ್ಯಾಃಸೀತಾಸುರಸುತೋಪಮಾ ।
ಕೃತಾಞ್ಜಲಿರುವಾಚೇಮಾಮೇವಮಸ್ತ್ವಿತಿಮೈಥಿಲಿ ॥ 34 ॥
ವಿಮಾನಮ್ಪುಷ್ಪಕನ್ತತ್ತುಸನ್ನಿವರ್ತ್ಯಮನೋಜವಮ್ ।
ದೀನಾತ್ರಿಜಟಯಾಸೀತಾಲಙ್ಕಾಮೇವಪ್ರವೇಶಿತಾ ॥ 35 ॥
ತತಸ್ತ್ರಿಜಟಯಾಸಾರ್ಥಮ್ಪುಷ್ಪಕಾದವರುಹ್ಯಸಾ ।
ಅಶೋಕವನಿಕಾಮೇವರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃಪ್ರವೇಶಿತಾ ॥ 36 ॥
ಪ್ರವಿಶ್ಯಸೀತಾಬಹುವೃಕ್ಷಷಣ್ಡಾನ್ತಾಂರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯವಿಹಾರಭೂಮಿಮ್ ।
ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯಚರಾಜಪುತ್ರೌಪರಂವಿಷಾದಂಸಮುಪಾಜಗಾಮ ॥ 37 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ।
भर्तारन्निहतन्दृष्टवालक्ष्मणञ्चमहाबलम् ।
विललापभृशंसीताकरुणंशोककर्शिता ॥ 1 ॥
ऊचुर्लक्षणिकायेमाम्पुत्रिण्यविधवेतिच ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 2 ॥
यज्वनोमहिषींयेमामूचुःपत्नीञ्चसत्त्रिणः ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 3 ॥
ऊचुस्संश्रवणेयेमान्द्विजाःकार्तान्तिकाश्शुभाम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 4 ॥
वीरपार्थिवपत्नीत्वांयेविदुर्भर्तृपूजिताम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 5 ॥
इमानिखलुपद्मानिपादयोर्यैःकुलस्त्रियः ।
अधिराज्येऽभिषिच्यन्तेनरेन्द्रैःपतिभिःसह ॥ 6 ॥
वैधव्यंयान्तियैर्नार्योऽलक्षणैर्भाग्यदुर्लभाः ।
नात्मनन्तानिपश्यामिपश्यन्तीहतलक्षणा ॥ 7 ॥
सत्यनामानिपद्मानिस्त्रीणामुक्तानिलक्षणैः ।
तान्यद्यनिहतेरामेवितथानिभवन्तिमे ॥ 8 ॥
केशाह् सूक्ष्माह् समा नीला भ्रुवौ च असम्गते मम ।
वृत्ते च अलोमशे जन्घे दन्ताश् च अविरला मम ॥ 9 ॥
शङ्खेनेत्रेकरौपादौगुल्फावूरूचमेचितौ ।
अनुवृत्तनखास्स्निग्धास्समाश्चाङ्गुलयोमम ॥ 10 ॥
स्तनौ च अविरलौ पीनौ मम इमौ मग्न चूचुकौ ।
मग्ना च उत्सन्गिनी नाभिह् पार्श्व उरस्कं च मे चितम् ॥ 11 ॥
ममवर्णोमणिनिभोमृदून्यङ्गरुहाणिच ।
प्रतिष्ठितान्द्वादशभिर्मामूचुश्शुभलक्षणाम् ॥ 12 ॥
समग्रयवमच्छ्रिद्रपाणिपादञ्चवर्णवत् ।
मन्दस्मितेत्येवचमाङ्कन्यालाक्षणिनोद्विजाः ॥ 13 ॥
आधिराज्येऽभिषेकोमेब्राह्मणैःपतिनासह ।
कृतान्तकुशलैरुक्तन्तत्सर्वंवितथीकृतम् ॥ 14 ॥
शोधयित्वाजनस्थानम्प्रवृततिमुपलभ्यच ।
तीर्त्वासागरमक्षोभ्यम्भ्रातरौगोष्पदेहतौ ॥ 15 ॥
ननुवारुणमाग्नेयमैन्द्रंवायव्यमेवच ।
अस्त्रम्ब्रह्मशिरश्चैवप्रत्यपद्यताम् ॥ 16 ॥
अदृश्यमानेनरणेमाययावासवोपमौ ।
ममनाथावनाथायानिहतौरामलक्ष्मणौ ॥ 17 ॥
नहिदृष्टिपथम्प्राप्यराघवस्यरणेरिपुः ।
जीवन्प्रन्तिवर्तेतयद्यपिस्यान्मनोजवः ॥ 18 ॥
नकलस्यातिभारोऽस्तिकृतान्तश्चसुदुर्जयः ।
यत्ररामःसहभ्रात्राशेतेयुधिनिपातितः ॥ 19 ॥
नशोचामितथारामंलक्ष्मणञ्चमहारथम् ।
वात्मानञ्जननीञ्चापियथाश्वश्रून्तपस्विनीम् ॥ 20 ॥
सातुचिन्तयतेनित्यंसमाप्तव्रतमागतम् ।
कदाद्रक्ष्यामिसीताञ्चलक्ष्मणञ्चसराघवम् ॥ 21 ॥
परिदेवयमानान्तांराक्षसीत्रिजटाब्रवीत् ।
माविषादङ्कृथादेवी भर्ताऽयन्तवजीवति ॥ 22 ॥
कारणानिचवक्ष्यामिमहान्तिसदृशानिच ।
यथेमौजीवतोदेवीभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥ 23 ॥
नहिकोपपरीतानिहर्षपर्युत्सुकानिच ।
भवन्तियुधियोधानाम्मुखानिनिहतेपतौ ॥ 24 ॥
इदंविमानंवैदेही पुष्पकन्नामनामतः ।
दिव्यन्त्वान्दारयन्नैवंयद्येतौगतजीवितौ ॥ 25 ॥
हतवीरप्रधानाहिगतोत्साहानिरुद्यमा ।
सेनाभ्रमतिसङ् ख्येषुहतकर्णेवनौर्जले ॥ 26 ॥
इयम्पुनरसम्भ्रान्तानिरुद्विग्नातरस्विनी ।
सेनारक्षतिकाकुत्स्थौमयाप्रीत्यानिवेदितौ ॥ 27 ॥
सात्वम्भवसुविस्रब्धाअनुमानैस्सुखोदयैः ।
अहतौपश्यकाकुत्स्थौस्नेहादेतद्ब्र्रवीमिते ॥ 28 ॥
अनृतन्नोक्तपूर्वम्मेनचवक्ष्येकदाचन ।
चारित्रसुखशीलत्वात् प्रविष्टाअसिमनःमम ॥ 29 ॥
नेमौशक्यारणेजेतुंसेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।
तादृशन्दर्शनन्दृष्टवामयाचावेदितन्तव ॥ 30 ॥
इदञ्चसुमहचचित्रंशरैःपश्यस्वमैथिलि ।
निस्सञ्ज्ञावप्युभावेतौनैवलक्ष्मीर्विमुञ्चति ॥ 31 ॥
प्रायेणगतसत्त्वानाम्पुरुषाणाङ्गतायुषाम् ।
दृश्यमानेषुवक्त्रेषुपरम्भवतिवैकृतम् ॥ 32 ॥
त्यजशोकञ्चमोहञ्चदुःखञ्चजनकात्मजे ।
रामलक्ष्मणयोरर्थेनाद्यशक्यमजीवितुम् ॥ 33 ॥
शुत्वातुवचनन्तस्याःसीतासुरसुतोपमा ।
कृताञ्जलिरुवाचेमामेवमस्त्वितिमैथिलि ॥ 34 ॥
विमानम्पुष्पकन्तत्तुसन्निवर्त्यमनोजवम् ।
दीनात्रिजटयासीतालङ्कामेवप्रवेशिता ॥ 35 ॥
ततस्त्रिजटयासार्थम्पुष्पकादवरुह्यसा ।
अशोकवनिकामेवराक्षसीभिःप्रवेशिता ॥ 36 ॥
प्रविश्यसीताबहुवृक्षषण्डान्तांराक्षसेन्द्रस्यविहारभूमिम् ।
सम्प्रेक्ष्यसञ्चिन्त्यचराजपुत्रौपरंविषादंसमुपाजगाम ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.