6.48 யுத்தகாண்ட - அஷ்டசத்வாரிம்ஶ ஸர்கஃ

6.48 Yuddhakanda - Ashtachatvarimsha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத அஷ்டசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
பர்தாரந்நிஹதந்த்ரு'ஷ்டவாலக்ஷ்மணஞ்சமஹாபலம் ।
விலலாபப்ரு'ஶம்ஸீதாகருணம்ஶோககர்ஶிதா ॥ 1 ॥
ஊசுர்லக்ஷணிகாயேமாம்புத்ரிண்யவிதவேதிச ।
தேऽத்யஸர்வேஹதேராமேஜ்ஞாநிநோऽந்ரு'தவாதிநஃ ॥ 2 ॥
யஜ்வநோமஹிஷீம்யேமாமூசுஃபத்நீஞ்சஸத்த்ரிணஃ ।
தேऽத்யஸர்வேஹதேராமேஜ்ஞாநிநோऽந்ரு'தவாதிநஃ ॥ 3 ॥
ஊசுஸ்ஸம்ஶ்ரவணேயேமாந்த்விஜாஃகார்தாந்திகாஶ்ஶுபாம் ।
தேऽத்யஸர்வேஹதேராமேஜ்ஞாநிநோऽந்ரு'தவாதிநஃ ॥ 4 ॥
வீரபார்திவபத்நீத்வாம்யேவிதுர்பர்த்ரு'பூஜிதாம் ।
தேऽத்யஸர்வேஹதேராமேஜ்ஞாநிநோऽந்ரு'தவாதிநஃ ॥ 5 ॥
இமாநிகலுபத்மாநிபாதயோர்யைஃகுலஸ்த்ரியஃ ।
அதிராஜ்யேऽபிஷிச்யந்தேநரேந்த்ரைஃபதிபிஃஸஹ ॥ 6 ॥
வைதவ்யம்யாந்தியைர்நார்யோऽலக்ஷணைர்பாக்யதுர்லபாஃ ।
நாத்மநந்தாநிபஶ்யாமிபஶ்யந்தீஹதலக்ஷணா ॥ 7 ॥
ஸத்யநாமாநிபத்மாநிஸ்த்ரீணாமுக்தாநிலக்ஷணைஃ ।
தாந்யத்யநிஹதேராமேவிததாநிபவந்திமே ॥ 8 ॥
கேஶாஹ் ஸூக்ஷ்மாஹ் ஸமா நீலா ப்ருவௌ ச அஸம்கதே மம ।
வ்ரு'த்தே ச அலோமஶே ஜந்கே தந்தாஶ் ச அவிரலா மம ॥ 9 ॥
ஶங்கேநேத்ரேகரௌபாதௌகுல்பாவூரூசமேசிதௌ ।
அநுவ்ரு'த்தநகாஸ்ஸ்நிக்தாஸ்ஸமாஶ்சாங்குலயோமம ॥ 10 ॥
ஸ்தநௌ ச அவிரலௌ பீநௌ மம இமௌ மக்ந சூசுகௌ ।
மக்நா ச உத்ஸந்கிநீ நாபிஹ் பார்ஶ்வ உரஸ்கம் ச மே சிதம் ॥ 11 ॥
மமவர்ணோமணிநிபோம்ரு'தூந்யங்கருஹாணிச ।
ப்ரதிஷ்டிதாந்த்வாதஶபிர்மாமூசுஶ்ஶுபலக்ஷணாம் ॥ 12 ॥
ஸமக்ரயவமச்ச்ரித்ரபாணிபாதஞ்சவர்ணவத் ।
மந்தஸ்மிதேத்யேவசமாங்கந்யாலாக்ஷணிநோத்விஜாஃ ॥ 13 ॥
ஆதிராஜ்யேऽபிஷேகோமேப்ராஹ்மணைஃபதிநாஸஹ ।
க்ரு'தாந்தகுஶலைருக்தந்தத்ஸர்வம்விததீக்ரு'தம் ॥ 14 ॥
ஶோதயித்வாஜநஸ்தாநம்ப்ரவ்ரு'ததிமுபலப்யச ।
தீர்த்வாஸாகரமக்ஷோப்யம்ப்ராதரௌகோஷ்பதேஹதௌ ॥ 15 ॥
நநுவாருணமாக்நேயமைந்த்ரம்வாயவ்யமேவச ।
அஸ்த்ரம்ப்ரஹ்மஶிரஶ்சைவப்ரத்யபத்யதாம் ॥ 16 ॥
அத்ரு'ஶ்யமாநேநரணேமாயயாவாஸவோபமௌ ।
மமநாதாவநாதாயாநிஹதௌராமலக்ஷ்மணௌ ॥ 17 ॥
நஹித்ரு'ஷ்டிபதம்ப்ராப்யராகவஸ்யரணேரிபுஃ ।
ஜீவந்ப்ரந்திவர்தேதயத்யபிஸ்யாந்மநோஜவஃ ॥ 18 ॥
நகலஸ்யாதிபாரோऽஸ்திக்ரு'தாந்தஶ்சஸுதுர்ஜயஃ ।
யத்ரராமஃஸஹப்ராத்ராஶேதேயுதிநிபாதிதஃ ॥ 19 ॥
நஶோசாமிததாராமம்லக்ஷ்மணஞ்சமஹாரதம் ।
வாத்மாநஞ்ஜநநீஞ்சாபியதாஶ்வஶ்ரூந்தபஸ்விநீம் ॥ 20 ॥
ஸாதுசிந்தயதேநித்யம்ஸமாப்தவ்ரதமாகதம் ।
கதாத்ரக்ஷ்யாமிஸீதாஞ்சலக்ஷ்மணஞ்சஸராகவம் ॥ 21 ॥
பரிதேவயமாநாந்தாம்ராக்ஷஸீத்ரிஜடாப்ரவீத் ।
மாவிஷாதங்க்ரு'தாதேவீ பர்தாऽயந்தவஜீவதி ॥ 22 ॥
காரணாநிசவக்ஷ்யாமிமஹாந்திஸத்ரு'ஶாநிச ।
யதேமௌஜீவதோதேவீப்ராதரௌராமலக்ஷ்மணௌ ॥ 23 ॥
நஹிகோபபரீதாநிஹர்ஷபர்யுத்ஸுகாநிச ।
பவந்தியுதியோதாநாம்முகாநிநிஹதேபதௌ ॥ 24 ॥
இதம்விமாநம்வைதேஹீ புஷ்பகந்நாமநாமதஃ ।
திவ்யந்த்வாந்தாரயந்நைவம்யத்யேதௌகதஜீவிதௌ ॥ 25 ॥
ஹதவீரப்ரதாநாஹிகதோத்ஸாஹாநிருத்யமா ।
ஸேநாப்ரமதிஸங் க்யேஷுஹதகர்ணேவநௌர்ஜலே ॥ 26 ॥
இயம்புநரஸம்ப்ராந்தாநிருத்விக்நாதரஸ்விநீ ।
ஸேநாரக்ஷதிகாகுத்ஸ்தௌமயாப்ரீத்யாநிவேதிதௌ ॥ 27 ॥
ஸாத்வம்பவஸுவிஸ்ரப்தாஅநுமாநைஸ்ஸுகோதயைஃ ।
அஹதௌபஶ்யகாகுத்ஸ்தௌஸ்நேஹாதேதத்ப்ர்ரவீமிதே ॥ 28 ॥
அந்ரு'தந்நோக்தபூர்வம்மேநசவக்ஷ்யேகதாசந ।
சாரித்ரஸுகஶீலத்வாத் ப்ரவிஷ்டாஅஸிமநஃமம ॥ 29 ॥
நேமௌஶக்யாரணேஜேதும்ஸேந்த்ரைரபிஸுராஸுரைஃ ।
தாத்ரு'ஶந்தர்ஶநந்த்ரு'ஷ்டவாமயாசாவேதிதந்தவ ॥ 30 ॥
இதஞ்சஸுமஹசசித்ரம்ஶரைஃபஶ்யஸ்வமைதிலி ।
நிஸ்ஸஞ்ஜ்ஞாவப்யுபாவேதௌநைவலக்ஷ்மீர்விமுஞ்சதி ॥ 31 ॥
ப்ராயேணகதஸத்த்வாநாம்புருஷாணாங்கதாயுஷாம் ।
த்ரு'ஶ்யமாநேஷுவக்த்ரேஷுபரம்பவதிவைக்ரு'தம் ॥ 32 ॥
த்யஜஶோகஞ்சமோஹஞ்சதுஃகஞ்சஜநகாத்மஜே ।
ராமலக்ஷ்மணயோரர்தேநாத்யஶக்யமஜீவிதும் ॥ 33 ॥
ஶுத்வாதுவசநந்தஸ்யாஃஸீதாஸுரஸுதோபமா ।
க்ரு'தாஞ்ஜலிருவாசேமாமேவமஸ்த்விதிமைதிலி ॥ 34 ॥
விமாநம்புஷ்பகந்தத்துஸந்நிவர்த்யமநோஜவம் ।
தீநாத்ரிஜடயாஸீதாலங்காமேவப்ரவேஶிதா ॥ 35 ॥
ததஸ்த்ரிஜடயாஸார்தம்புஷ்பகாதவருஹ்யஸா ।
அஶோகவநிகாமேவராக்ஷஸீபிஃப்ரவேஶிதா ॥ 36 ॥
ப்ரவிஶ்யஸீதாபஹுவ்ரு'க்ஷஷண்டாந்தாம்ராக்ஷஸேந்த்ரஸ்யவிஹாரபூமிம் ।
ஸம்ப்ரேக்ஷ்யஸஞ்சிந்த்யசராஜபுத்ரௌபரம்விஷாதம்ஸமுபாஜகாம ॥ 37 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே அஷ்டசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ।
भर्तारन्निहतन्दृष्टवालक्ष्मणञ्चमहाबलम् ।
विललापभृशंसीताकरुणंशोककर्शिता ॥ 1 ॥
ऊचुर्लक्षणिकायेमाम्पुत्रिण्यविधवेतिच ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 2 ॥
यज्वनोमहिषींयेमामूचुःपत्नीञ्चसत्त्रिणः ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 3 ॥
ऊचुस्संश्रवणेयेमान्द्विजाःकार्तान्तिकाश्शुभाम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 4 ॥
वीरपार्थिवपत्नीत्वांयेविदुर्भर्तृपूजिताम् ।
तेऽद्यसर्वेहतेरामेज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ 5 ॥
इमानिखलुपद्मानिपादयोर्यैःकुलस्त्रियः ।
अधिराज्येऽभिषिच्यन्तेनरेन्द्रैःपतिभिःसह ॥ 6 ॥
वैधव्यंयान्तियैर्नार्योऽलक्षणैर्भाग्यदुर्लभाः ।
नात्मनन्तानिपश्यामिपश्यन्तीहतलक्षणा ॥ 7 ॥
सत्यनामानिपद्मानिस्त्रीणामुक्तानिलक्षणैः ।
तान्यद्यनिहतेरामेवितथानिभवन्तिमे ॥ 8 ॥
केशाह् सूक्ष्माह् समा नीला भ्रुवौ च असम्गते मम ।
वृत्ते च अलोमशे जन्घे दन्ताश् च अविरला मम ॥ 9 ॥
शङ्खेनेत्रेकरौपादौगुल्फावूरूचमेचितौ ।
अनुवृत्तनखास्स्निग्धास्समाश्चाङ्गुलयोमम ॥ 10 ॥
स्तनौ च अविरलौ पीनौ मम इमौ मग्न चूचुकौ ।
मग्ना च उत्सन्गिनी नाभिह् पार्श्व उरस्कं च मे चितम् ॥ 11 ॥
ममवर्णोमणिनिभोमृदून्यङ्गरुहाणिच ।
प्रतिष्ठितान्द्वादशभिर्मामूचुश्शुभलक्षणाम् ॥ 12 ॥
समग्रयवमच्छ्रिद्रपाणिपादञ्चवर्णवत् ।
मन्दस्मितेत्येवचमाङ्कन्यालाक्षणिनोद्विजाः ॥ 13 ॥
आधिराज्येऽभिषेकोमेब्राह्मणैःपतिनासह ।
कृतान्तकुशलैरुक्तन्तत्सर्वंवितथीकृतम् ॥ 14 ॥
शोधयित्वाजनस्थानम्प्रवृततिमुपलभ्यच ।
तीर्त्वासागरमक्षोभ्यम्भ्रातरौगोष्पदेहतौ ॥ 15 ॥
ननुवारुणमाग्नेयमैन्द्रंवायव्यमेवच ।
अस्त्रम्ब्रह्मशिरश्चैवप्रत्यपद्यताम् ॥ 16 ॥
अदृश्यमानेनरणेमाययावासवोपमौ ।
ममनाथावनाथायानिहतौरामलक्ष्मणौ ॥ 17 ॥
नहिदृष्टिपथम्प्राप्यराघवस्यरणेरिपुः ।
जीवन्प्रन्तिवर्तेतयद्यपिस्यान्मनोजवः ॥ 18 ॥
नकलस्यातिभारोऽस्तिकृतान्तश्चसुदुर्जयः ।
यत्ररामःसहभ्रात्राशेतेयुधिनिपातितः ॥ 19 ॥
नशोचामितथारामंलक्ष्मणञ्चमहारथम् ।
वात्मानञ्जननीञ्चापियथाश्वश्रून्तपस्विनीम् ॥ 20 ॥
सातुचिन्तयतेनित्यंसमाप्तव्रतमागतम् ।
कदाद्रक्ष्यामिसीताञ्चलक्ष्मणञ्चसराघवम् ॥ 21 ॥
परिदेवयमानान्तांराक्षसीत्रिजटाब्रवीत् ।
माविषादङ्कृथादेवी भर्ताऽयन्तवजीवति ॥ 22 ॥
कारणानिचवक्ष्यामिमहान्तिसदृशानिच ।
यथेमौजीवतोदेवीभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥ 23 ॥
नहिकोपपरीतानिहर्षपर्युत्सुकानिच ।
भवन्तियुधियोधानाम्मुखानिनिहतेपतौ ॥ 24 ॥
इदंविमानंवैदेही पुष्पकन्नामनामतः ।
दिव्यन्त्वान्दारयन्नैवंयद्येतौगतजीवितौ ॥ 25 ॥
हतवीरप्रधानाहिगतोत्साहानिरुद्यमा ।
सेनाभ्रमतिसङ् ख्येषुहतकर्णेवनौर्जले ॥ 26 ॥
इयम्पुनरसम्भ्रान्तानिरुद्विग्नातरस्विनी ।
सेनारक्षतिकाकुत्स्थौमयाप्रीत्यानिवेदितौ ॥ 27 ॥
सात्वम्भवसुविस्रब्धाअनुमानैस्सुखोदयैः ।
अहतौपश्यकाकुत्स्थौस्नेहादेतद्ब्र्रवीमिते ॥ 28 ॥
अनृतन्नोक्तपूर्वम्मेनचवक्ष्येकदाचन ।
चारित्रसुखशीलत्वात् प्रविष्टाअसिमनःमम ॥ 29 ॥
नेमौशक्यारणेजेतुंसेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।
तादृशन्दर्शनन्दृष्टवामयाचावेदितन्तव ॥ 30 ॥
इदञ्चसुमहचचित्रंशरैःपश्यस्वमैथिलि ।
निस्सञ्ज्ञावप्युभावेतौनैवलक्ष्मीर्विमुञ्चति ॥ 31 ॥
प्रायेणगतसत्त्वानाम्पुरुषाणाङ्गतायुषाम् ।
दृश्यमानेषुवक्त्रेषुपरम्भवतिवैकृतम् ॥ 32 ॥
त्यजशोकञ्चमोहञ्चदुःखञ्चजनकात्मजे ।
रामलक्ष्मणयोरर्थेनाद्यशक्यमजीवितुम् ॥ 33 ॥
शुत्वातुवचनन्तस्याःसीतासुरसुतोपमा ।
कृताञ्जलिरुवाचेमामेवमस्त्वितिमैथिलि ॥ 34 ॥
विमानम्पुष्पकन्तत्तुसन्निवर्त्यमनोजवम् ।
दीनात्रिजटयासीतालङ्कामेवप्रवेशिता ॥ 35 ॥
ततस्त्रिजटयासार्थम्पुष्पकादवरुह्यसा ।
अशोकवनिकामेवराक्षसीभिःप्रवेशिता ॥ 36 ॥
प्रविश्यसीताबहुवृक्षषण्डान्तांराक्षसेन्द्रस्यविहारभूमिम् ।
सम्प्रेक्ष्यसञ्चिन्त्यचराजपुत्रौपरंविषादंसमुपाजगाम ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
bhartārannihatandṛṣṭavālakṣmaṇañcamahābalam |
vilalāpabhṛśaṃsītākaruṇaṃśokakarśitā || 1 ||
ūcurlakṣaṇikāyemāmputriṇyavidhavetica |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 2 ||
yajvanomahiṣīṃyemāmūcuḥpatnīñcasattriṇaḥ |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 3 ||
ūcussaṃśravaṇeyemāndvijāḥkārtāntikāśśubhām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 4 ||
vīrapārthivapatnītvāṃyevidurbhartṛpūjitām |
te'dyasarvehaterāmejñānino'nṛtavādinaḥ || 5 ||
imānikhalupadmānipādayoryaiḥkulastriyaḥ |
adhirājye'bhiṣicyantenarendraiḥpatibhiḥsaha || 6 ||
vaidhavyaṃyāntiyairnāryo'lakṣaṇairbhāgyadurlabhāḥ |
nātmanantānipaśyāmipaśyantīhatalakṣaṇā || 7 ||
satyanāmānipadmānistrīṇāmuktānilakṣaṇaiḥ |
tānyadyanihaterāmevitathānibhavantime || 8 ||
keśāh sūkṣmāh samā nīlā bhruvau ca asamgate mama |
vṛtte ca alomaśe janghe dantāś ca aviralā mama || 9 ||
śaṅkhenetrekaraupādaugulphāvūrūcamecitau |
anuvṛttanakhāssnigdhāssamāścāṅgulayomama || 10 ||
stanau ca aviralau pīnau mama imau magna cūcukau |
magnā ca utsanginī nābhih pārśva uraskaṃ ca me citam || 11 ||
mamavarṇomaṇinibhomṛdūnyaṅgaruhāṇica |
pratiṣṭhitāndvādaśabhirmāmūcuśśubhalakṣaṇām || 12 ||
samagrayavamacchridrapāṇipādañcavarṇavat |
mandasmitetyevacamāṅkanyālākṣaṇinodvijāḥ || 13 ||
ādhirājye'bhiṣekomebrāhmaṇaiḥpatināsaha |
kṛtāntakuśalairuktantatsarvaṃvitathīkṛtam || 14 ||
śodhayitvājanasthānampravṛtatimupalabhyaca |
tīrtvāsāgaramakṣobhyambhrātaraugoṣpadehatau || 15 ||
nanuvāruṇamāgneyamaindraṃvāyavyamevaca |
astrambrahmaśiraścaivapratyapadyatām || 16 ||
adṛśyamānenaraṇemāyayāvāsavopamau |
mamanāthāvanāthāyānihataurāmalakṣmaṇau || 17 ||
nahidṛṣṭipathamprāpyarāghavasyaraṇeripuḥ |
jīvanprantivartetayadyapisyānmanojavaḥ || 18 ||
nakalasyātibhāro'stikṛtāntaścasudurjayaḥ |
yatrarāmaḥsahabhrātrāśeteyudhinipātitaḥ || 19 ||
naśocāmitathārāmaṃlakṣmaṇañcamahāratham |
vātmānañjananīñcāpiyathāśvaśrūntapasvinīm || 20 ||
sātucintayatenityaṃsamāptavratamāgatam |
kadādrakṣyāmisītāñcalakṣmaṇañcasarāghavam || 21 ||
paridevayamānāntāṃrākṣasītrijaṭābravīt |
māviṣādaṅkṛthādevī bhartā'yantavajīvati || 22 ||
kāraṇānicavakṣyāmimahāntisadṛśānica |
yathemaujīvatodevībhrātaraurāmalakṣmaṇau || 23 ||
nahikopaparītāniharṣaparyutsukānica |
bhavantiyudhiyodhānāmmukhāninihatepatau || 24 ||
idaṃvimānaṃvaidehī puṣpakannāmanāmataḥ |
divyantvāndārayannaivaṃyadyetaugatajīvitau || 25 ||
hatavīrapradhānāhigatotsāhānirudyamā |
senābhramatisaṅ khyeṣuhatakarṇevanaurjale || 26 ||
iyampunarasambhrāntānirudvignātarasvinī |
senārakṣatikākutsthaumayāprītyāniveditau || 27 ||
sātvambhavasuvisrabdhāanumānaissukhodayaiḥ |
ahataupaśyakākutsthausnehādetadbrravīmite || 28 ||
anṛtannoktapūrvammenacavakṣyekadācana |
cāritrasukhaśīlatvāt praviṣṭāasimanaḥmama || 29 ||
nemauśakyāraṇejetuṃsendrairapisurāsuraiḥ |
tādṛśandarśanandṛṣṭavāmayācāveditantava || 30 ||
idañcasumahacacitraṃśaraiḥpaśyasvamaithili |
nissañjñāvapyubhāvetaunaivalakṣmīrvimuñcati || 31 ||
prāyeṇagatasattvānāmpuruṣāṇāṅgatāyuṣām |
dṛśyamāneṣuvaktreṣuparambhavativaikṛtam || 32 ||
tyajaśokañcamohañcaduḥkhañcajanakātmaje |
rāmalakṣmaṇayorarthenādyaśakyamajīvitum || 33 ||
śutvātuvacanantasyāḥsītāsurasutopamā |
kṛtāñjaliruvācemāmevamastvitimaithili || 34 ||
vimānampuṣpakantattusannivartyamanojavam |
dīnātrijaṭayāsītālaṅkāmevapraveśitā || 35 ||
tatastrijaṭayāsārthampuṣpakādavaruhyasā |
aśokavanikāmevarākṣasībhiḥpraveśitā || 36 ||
praviśyasītābahuvṛkṣaṣaṇḍāntāṃrākṣasendrasyavihārabhūmim |
samprekṣyasañcintyacarājaputrauparaṃviṣādaṃsamupājagāma || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in