ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಘೋರೇಣಶರಬನ್ಧೇನಬದ್ಧೌದಶರಥಾತ್ಮಜೌ ।
ನಿಃಶ್ವಸನ್ತೌಯಥಾನಾಗೌಶಯಾನೌರುಧಿರೋಕ್ಷಿತೌ ॥ 1 ॥
ಸರ್ವೇತೇವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಾಸ್ಸಸುಗ್ರೀವಾಮಹಾಬಲಾಃ ।
ಪರಿವಾರ್ಯಮಹಾತ್ಮಾನೌತಸ್ಥುಶ್ಶೋಕಪರಿಪ್ಲುತಾಃ ॥ 2 ॥
ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇರಾಮಃಪ್ರತ್ಯಬುಧ್ಯತವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ಸ್ಥಿರತ್ವಾತ್ಸತ್ತ್ವಯೋಗಾಚ್ಚಶರೈಸ್ಸನ್ದಾನಿತೋಽಪಿಸನ್ ॥ 3 ॥
ತತೋದೃಷ್ಟವಾಸರುಧಿರನ್ನಿಷಣ್ಣಙ್ಗಾಢಮರ್ಪಿತಮ್ ।
ಭ್ರಾತರನ್ದೀನವದನಮ್ಪರ್ಯದೇವಯದಾತುರಃ ॥ 4 ॥
ಕಿನ್ನುಮೇಸೀತಯಾಕಾರ್ಯಙ್ಕಿಙ್ಕಾರ್ಯಞ್ಜೀವಿತೇನವಾ ।
ಶಯಾನಂಯೋಽದ್ಯಪಶ್ಯಾಮಿಭ್ರಾತರಂಯುಧಿನಿರ್ಜಿತಮ್ ॥ 5 ॥
ಶಕ್ಯಾಸೀತಾಸಮಾನಾರೀಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇವಿಚಿನ್ವತಾ ।
ನಲಕ್ಷ್ಮಣಸಮೋಭ್ರಾತಾಸಚಿವಸ್ಸಾಮ್ಪಪರಾಯಿಕಃ ॥ 6 ॥
ಪರಿತ್ಯಕ್ಷಾಮ್ಯಹಮ್ಪ್ರಾಣಾನ್ವಾನರಾಣಾನ್ತುಪಶ್ಯಾತಾಮ್ ।
ಯದಿಪಞ್ಚತ್ವಮಾಪನ್ನಸ್ಸುಮಿತ್ರಾನನ್ದವರ್ಧನಃ ॥ 7 ॥
ಕಿನ್ನುವಕ್ಷ್ಯಾಮಿಕೌಸಲ್ಯಾಮ್ಮಾತರಙ್ಕಿನ್ನುಕೈಕಯೀಮ್ ।
ಕಥಮಮ್ಬಾಂಸುಮಿತ್ರಾಞ್ಚಪುತ್ರದರ್ಶನಲಾಲಸಾಮ್ ॥ 8 ॥
ವಿವತ್ಸಾಂವೇಪಮಾನಾಞ್ಚಕ್ರೋಶನ್ತೀಙ್ಕುರರೀಮಿವ ।
ಕಥಮಾಶ್ವಾಸಯಿಷ್ಯಾಮಿಯದಿಯಾಸ್ಯಾಮಿತಂವಿನಾ ॥ 9 ॥
ಕಥಂವಕ್ಷ್ಯಾಮಿಶತ್ರುಘ್ನಮ್ಭರತಞ್ಚಯಶಸ್ವಿನಮ್ ।
ಮಯಾಸಹವನಂಯಾತೋವಿನಾತೇನಾಪುನಮಾಗತಃ ॥ 10 ॥
ಉಪಾಲಮ್ಬನ್ನಶಕ್ಷ್ಯಾಮಿಸೋಢುಮ್ಬತಸುಮಿತ್ರಯಾ ।
ಇಹೈವದೇಹನ್ತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮಿನಹಿಜೀವಿತುಮುತ್ಸಹೇ ॥ 11 ॥
ಧಿಙ್ಮಾನ್ದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಾಣಮನಾರ್ಯಮ್ಮತ್ಕೃತೇಹ್ಯಸೌ ।
ಲಕ್ಷ್ಮಣಃಪತಿತಶ್ಶೇತೇಶರತಲ್ಪೇಗತಾಸುವತ್ ॥ 12 ॥
ತ್ವನ್ನಿತ್ಯಂಸುವಿಷಣ್ಣಮ್ಮಾಮಾಶ್ವಾಸಯಸಿಲಕ್ಷ್ಮಣ ।
ಗತಾಸುರ್ನಾದ್ಯಶಕ್ತೋಽಸಿಮಾಮಾರ್ತಮಭಿಭಾಷಿತುಮ್ ॥ 13 ॥
ಯೇನಾದ್ಯಬಹವೋಯುದ್ಧೇನಿಹತಾರಾಕ್ಷಸಾವಿನಿಪಾತಿತಾಃ ।
ತಸ್ಯಾಮೇವಾದ್ಯಶೂರಸ್ತ್ವಂಶೇಷೇವಿನಿಹತಃಪರೈಃ ॥ 14 ॥
ಶಯಾನಃಶರತಲ್ಪೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸಶೋಣಿತಪರಿಪ್ಲುತಃ ।
ಶರಜಾಲೈಚಶಿತೋಭಾಸಿಭಾಸ್ಕರೋಽಸ್ತಮಿವವ್ರಜನ್ ॥ 15 ॥
ಬಾಣಾಭಿಹತಮರ್ಮತ್ವಾನ್ನಶಕ್ನೋತ್ಯಭಿಭಾಷಿತುಮ್ ।
ರುಜಾಚಾಬ್ರುವತೋಽಪ್ಯಸ್ಯದೃಷ್ಟಿರಾಗೇಣಸೂಚ್ಯತೇ ॥ 16 ॥
ಯಥೈವಮಾಂವನಂಯಾನ್ತಮನುಯಾತೋಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ।
ಅಹಮಪ್ಯನುಯಾಸ್ಯಾಮಿತಥೈವೈನಂಯಮಕ್ಷ್ಯಮ್ ॥ 17 ॥
ಇಷ್ಟಬನ್ಧುಜನೋನಿತ್ಯಮ್ಮಾಞ್ಚನಿತ್ಯಮನುವ್ರತಃ ।
ಇಮಾಮದ್ಯಗತೋಽವಸ್ಥಾಮ್ಮಮಾನಾರ್ಯಸ್ಯದುರ್ನಯೈಃ ॥ 18 ॥
ಸುರುಷ್ಟೇನಾಪಿವೀರೇಣಲಕ್ಷ್ಮಣೇನನಸಂಸ್ಮರೇ ।
ಪರುಷಂವಿಪ್ರಿಯಂವಾಪಿಶ್ರಾವಿತನ್ನಕದಾಚನ ॥ 19 ॥
ವಿಸಸರ್ಜೈಕವೇಗೇನಪಞ್ಚಬಾಣಶತಾನಿಯಃ ।
ಇಷ್ವಸ್ತ್ರಷ್ವಧಿಕಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾಚ್ಚಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 20 ॥
ಅಸ್ಸ್ರೈರಸ್ತ್ರಾಣಿಯೋಹನ್ಯಾಚ್ಛಕ್ರಸ್ಯಾಪಿಮಹಾತ್ಮನಃ ।
ಸೋಽಯಮುರ್ವ್ಯಾಂಹತಶ್ಶೇತೇಮಹಾರ್ಹಶಯನೋಚಿತಃ ॥ 21 ॥
ತಚ್ಚಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಲಪ್ತಮ್ಮಾಮ್ಪ್ರಧಕ್ಷ್ಯತಿನಸಂಶಯಃ ।
ಯನ್ಮಯಾನಕೃತೋರಾಜಾರಾಕ್ಷಸಾನಾಂವಿಭೀಷಣಃ ॥ 22 ॥
ಅಸ್ಮಿನ್ಮುಹೂರ್ತೇಸುಗ್ರೀವ ಪ್ರತಿಯಾತುಮಿತೋಽರ್ಹಸಿ ।
ಮತ್ವಾಹೀನಂರಾಜನ್ ರಾವಣೋಽಭಿದ್ರವೇದ್ಬಲೀ ॥ 23 ॥
ಅಙ್ಗದನ್ತುಪುರಸ್ಕತ್ಯಸಸೈನ್ಯಸ್ಸಪರಿಚ್ಛದಮ್ ।
ಸಾಗರನ್ತರಸುಗ್ರೀವ ನೀಲೇನಚನಲೇನಚ ॥ 24 ॥
ಕೃತಂಹನುಮತಾಕಾರ್ಯಂಯದನ್ಯೈರ್ದುಷ್ಕರಂರಣೇ ।
ಋಕ್ಷರಾಜೇನತುಷ್ಯಾಮಿಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಾಧಿಪೇನಚ ॥ 25 ॥
ಅಙ್ಗದೇನಕೃತಙ್ಕರ್ಮಮೈನ್ದೇನದ್ವಿವಿದೇನಚ ।
ಯುದ್ಧಙ್ಕೇಸರಿಣಾಸಙ್ ಖ್ಯೇಘೋರಂಸಮ್ಪಾತಿನಾಕೃತಮ್ ॥ 26 ॥
ಗವಯೇನಗವಾಕ್ಷೇಣಶರಭೇಣಗಜೇನಚ ।
ಅನ್ಯೈಶ್ಚಹರಿಭಿರ್ಯುದ್ಧಮ್ಮದರ್ಥೇತ್ಯಕ್ತಜೀವಿತೈಃ ॥ 27 ॥
ನಚಾತಿಕ್ರಮಿತುಂಶಕ್ಯನ್ದೈವಂಸುಗ್ರೀವ ಮಾನುಷೈಃ ।
ಯತ್ತುಶಕ್ಯಂವಯಸ್ಯೇನಸುಹೃದಾಚಪರನ್ತಪ ॥ 28 ॥
ಕೃತಂಸುಗ್ರೀವ ತತ್ಸರ್ವಮ್ಭವತಾಧರ್ಮಭೀರುಣಾ ।
ಮಿತ್ರಕಾರ್ಯಙ್ಕೃತಮಿದಮ್ಭವದ್ಭಿರ್ವಾನರರ್ಷಭಾಃ ॥ 29 ॥
ಅನುಜ್ಞಾತಾಮಯಾಸರ್ವೇಯಥೇಷ್ಟಙ್ಗನ್ತುಮರ್ಹಥ ।
ಶುಶ್ರುವುಸ್ತಸ್ಯತೇಸರ್ವೇವಾನರಾಃಪರಿದೇವನಮ್ ॥ 30 ॥
ವರ್ತಯಾಞ್ಚಕ್ರೂರಶ್ರೂಣಿನೇತ್ರೈಃಕೃಷ್ಣೇತರೇಕ್ಷಣಾಃ ।
ತತಸ್ಸರ್ವಾಣ್ಯನೀಕಾನಿಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾವಿಭೀಷಣಃ ॥ 31 ॥
ಆಜಗಾಮಗದಾಪಾಣಿಸ್ತ್ವರಿತಂಯತ್ರರಾಘವಃ ।
ತನ್ದೃಷ್ಟವಾತ್ವರಿತಂಯಾನ್ತನ್ನೀಲಾಞ್ಜನಚಯೋಪಮಮ್ ॥ 32 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
ghoreṇaśarabandhenabaddhaudaśarathātmajau |
niḥśvasantauyathānāgauśayānaurudhirokṣitau || 1 ||
sarvetevānaraśreṣṭhāssasugrīvāmahābalāḥ |
parivāryamahātmānautasthuśśokapariplutāḥ || 2 ||
etasminnantarerāmaḥpratyabudhyatavīryavān |
sthiratvātsattvayogāccaśaraissandānito'pisan || 3 ||
tatodṛṣṭavāsarudhiranniṣaṇṇaṅgāḍhamarpitam |
bhrātarandīnavadanamparyadevayadāturaḥ || 4 ||
kinnumesītayākāryaṅkiṅkāryañjīvitenavā |
śayānaṃyo'dyapaśyāmibhrātaraṃyudhinirjitam || 5 ||
śakyāsītāsamānārīmartyalokevicinvatā |
nalakṣmaṇasamobhrātāsacivassāmpaparāyikaḥ || 6 ||
parityakṣāmyahamprāṇānvānarāṇāntupaśyātām |
yadipañcatvamāpannassumitrānandavardhanaḥ || 7 ||
kinnuvakṣyāmikausalyāmmātaraṅkinnukaikayīm |
kathamambāṃsumitrāñcaputradarśanalālasām || 8 ||
vivatsāṃvepamānāñcakrośantīṅkurarīmiva |
kathamāśvāsayiṣyāmiyadiyāsyāmitaṃvinā || 9 ||
kathaṃvakṣyāmiśatrughnambharatañcayaśasvinam |
mayāsahavanaṃyātovinātenāpunamāgataḥ || 10 ||
upālambannaśakṣyāmisoḍhumbatasumitrayā |
ihaivadehantyakṣyāminahijīvitumutsahe || 11 ||
dhiṅmānduṣkṛtakarmāṇamanāryammatkṛtehyasau |
lakṣmaṇaḥpatitaśśeteśaratalpegatāsuvat || 12 ||
tvannityaṃsuviṣaṇṇammāmāśvāsayasilakṣmaṇa |
gatāsurnādyaśakto'simāmārtamabhibhāṣitum || 13 ||
yenādyabahavoyuddhenihatārākṣasāvinipātitāḥ |
tasyāmevādyaśūrastvaṃśeṣevinihataḥparaiḥ || 14 ||
śayānaḥśaratalpe'smin saśoṇitapariplutaḥ |
śarajālaicaśitobhāsibhāskaro'stamivavrajan || 15 ||
bāṇābhihatamarmatvānnaśaknotyabhibhāṣitum |
rujācābruvato'pyasyadṛṣṭirāgeṇasūcyate || 16 ||
yathaivamāṃvanaṃyāntamanuyātomahādyutiḥ |
ahamapyanuyāsyāmitathaivainaṃyamakṣyam || 17 ||
iṣṭabandhujanonityammāñcanityamanuvrataḥ |
imāmadyagato'vasthāmmamānāryasyadurnayaiḥ || 18 ||
suruṣṭenāpivīreṇalakṣmaṇenanasaṃsmare |
paruṣaṃvipriyaṃvāpiśrāvitannakadācana || 19 ||
visasarjaikavegenapañcabāṇaśatāniyaḥ |
iṣvastraṣvadhikastasmātkārtavīryāccalakṣmaṇaḥ || 20 ||
assrairastrāṇiyohanyācchakrasyāpimahātmanaḥ |
so'yamurvyāṃhataśśetemahārhaśayanocitaḥ || 21 ||
taccamithyāpralaptammāmpradhakṣyatinasaṃśayaḥ |
yanmayānakṛtorājārākṣasānāṃvibhīṣaṇaḥ || 22 ||
asminmuhūrtesugrīva pratiyātumito'rhasi |
matvāhīnaṃrājan rāvaṇo'bhidravedbalī || 23 ||
aṅgadantupuraskatyasasainyassaparicchadam |
sāgarantarasugrīva nīlenacanalenaca || 24 ||
kṛtaṃhanumatākāryaṃyadanyairduṣkaraṃraṇe |
ṛkṣarājenatuṣyāmigolāṅgūlādhipenaca || 25 ||
aṅgadenakṛtaṅkarmamaindenadvividenaca |
yuddhaṅkesariṇāsaṅ khyeghoraṃsampātinākṛtam || 26 ||
gavayenagavākṣeṇaśarabheṇagajenaca |
anyaiścaharibhiryuddhammadarthetyaktajīvitaiḥ || 27 ||
nacātikramituṃśakyandaivaṃsugrīva mānuṣaiḥ |
yattuśakyaṃvayasyenasuhṛdācaparantapa || 28 ||
kṛtaṃsugrīva tatsarvambhavatādharmabhīruṇā |
mitrakāryaṅkṛtamidambhavadbhirvānararṣabhāḥ || 29 ||
anujñātāmayāsarveyatheṣṭaṅgantumarhatha |
śuśruvustasyatesarvevānarāḥparidevanam || 30 ||
vartayāñcakrūraśrūṇinetraiḥkṛṣṇetarekṣaṇāḥ |
tatassarvāṇyanīkānisthāpayitvāvibhīṣaṇaḥ || 31 ||
ājagāmagadāpāṇistvaritaṃyatrarāghavaḥ |
tandṛṣṭavātvaritaṃyāntannīlāñjanacayopamam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनपञ्चाशस्सर्गः ।
घोरेणशरबन्धेनबद्धौदशरथात्मजौ ।
निःश्वसन्तौयथानागौशयानौरुधिरोक्षितौ ॥ 1 ॥
सर्वेतेवानरश्रेष्ठास्ससुग्रीवामहाबलाः ।
परिवार्यमहात्मानौतस्थुश्शोकपरिप्लुताः ॥ 2 ॥
एतस्मिन्नन्तरेरामःप्रत्यबुध्यतवीर्यवान् ।
स्थिरत्वात्सत्त्वयोगाच्चशरैस्सन्दानितोऽपिसन् ॥ 3 ॥
ततोदृष्टवासरुधिरन्निषण्णङ्गाढमर्पितम् ।
भ्रातरन्दीनवदनम्पर्यदेवयदातुरः ॥ 4 ॥
किन्नुमेसीतयाकार्यङ्किङ्कार्यञ्जीवितेनवा ।
शयानंयोऽद्यपश्यामिभ्रातरंयुधिनिर्जितम् ॥ 5 ॥
शक्यासीतासमानारीमर्त्यलोकेविचिन्वता ।
नलक्ष्मणसमोभ्रातासचिवस्साम्पपरायिकः ॥ 6 ॥
परित्यक्षाम्यहम्प्राणान्वानराणान्तुपश्याताम् ।
यदिपञ्चत्वमापन्नस्सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ 7 ॥
किन्नुवक्ष्यामिकौसल्याम्मातरङ्किन्नुकैकयीम् ।
कथमम्बांसुमित्राञ्चपुत्रदर्शनलालसाम् ॥ 8 ॥
विवत्सांवेपमानाञ्चक्रोशन्तीङ्कुररीमिव ।
कथमाश्वासयिष्यामियदियास्यामितंविना ॥ 9 ॥
कथंवक्ष्यामिशत्रुघ्नम्भरतञ्चयशस्विनम् ।
मयासहवनंयातोविनातेनापुनमागतः ॥ 10 ॥
उपालम्बन्नशक्ष्यामिसोढुम्बतसुमित्रया ।
इहैवदेहन्त्यक्ष्यामिनहिजीवितुमुत्सहे ॥ 11 ॥
धिङ्मान्दुष्कृतकर्माणमनार्यम्मत्कृतेह्यसौ ।
लक्ष्मणःपतितश्शेतेशरतल्पेगतासुवत् ॥ 12 ॥
त्वन्नित्यंसुविषण्णम्मामाश्वासयसिलक्ष्मण ।
गतासुर्नाद्यशक्तोऽसिमामार्तमभिभाषितुम् ॥ 13 ॥
येनाद्यबहवोयुद्धेनिहताराक्षसाविनिपातिताः ।
तस्यामेवाद्यशूरस्त्वंशेषेविनिहतःपरैः ॥ 14 ॥
शयानःशरतल्पेऽस्मिन् सशोणितपरिप्लुतः ।
शरजालैचशितोभासिभास्करोऽस्तमिवव्रजन् ॥ 15 ॥
बाणाभिहतमर्मत्वान्नशक्नोत्यभिभाषितुम् ।
रुजाचाब्रुवतोऽप्यस्यदृष्टिरागेणसूच्यते ॥ 16 ॥
यथैवमांवनंयान्तमनुयातोमहाद्युतिः ।
अहमप्यनुयास्यामितथैवैनंयमक्ष्यम् ॥ 17 ॥
इष्टबन्धुजनोनित्यम्माञ्चनित्यमनुव्रतः ।
इमामद्यगतोऽवस्थाम्ममानार्यस्यदुर्नयैः ॥ 18 ॥
सुरुष्टेनापिवीरेणलक्ष्मणेननसंस्मरे ।
परुषंविप्रियंवापिश्रावितन्नकदाचन ॥ 19 ॥
विससर्जैकवेगेनपञ्चबाणशतानियः ।
इष्वस्त्रष्वधिकस्तस्मात्कार्तवीर्याच्चलक्ष्मणः ॥ 20 ॥
अस्स्रैरस्त्राणियोहन्याच्छक्रस्यापिमहात्मनः ।
सोऽयमुर्व्यांहतश्शेतेमहार्हशयनोचितः ॥ 21 ॥
तच्चमिथ्याप्रलप्तम्माम्प्रधक्ष्यतिनसंशयः ।
यन्मयानकृतोराजाराक्षसानांविभीषणः ॥ 22 ॥
अस्मिन्मुहूर्तेसुग्रीव प्रतियातुमितोऽर्हसि ।
मत्वाहीनंराजन् रावणोऽभिद्रवेद्बली ॥ 23 ॥
अङ्गदन्तुपुरस्कत्यससैन्यस्सपरिच्छदम् ।
सागरन्तरसुग्रीव नीलेनचनलेनच ॥ 24 ॥
कृतंहनुमताकार्यंयदन्यैर्दुष्करंरणे ।
ऋक्षराजेनतुष्यामिगोलाङ्गूलाधिपेनच ॥ 25 ॥
अङ्गदेनकृतङ्कर्ममैन्देनद्विविदेनच ।
युद्धङ्केसरिणासङ् ख्येघोरंसम्पातिनाकृतम् ॥ 26 ॥
गवयेनगवाक्षेणशरभेणगजेनच ।
अन्यैश्चहरिभिर्युद्धम्मदर्थेत्यक्तजीवितैः ॥ 27 ॥
नचातिक्रमितुंशक्यन्दैवंसुग्रीव मानुषैः ।
यत्तुशक्यंवयस्येनसुहृदाचपरन्तप ॥ 28 ॥
कृतंसुग्रीव तत्सर्वम्भवताधर्मभीरुणा ।
मित्रकार्यङ्कृतमिदम्भवद्भिर्वानरर्षभाः ॥ 29 ॥
अनुज्ञातामयासर्वेयथेष्टङ्गन्तुमर्हथ ।
शुश्रुवुस्तस्यतेसर्वेवानराःपरिदेवनम् ॥ 30 ॥
वर्तयाञ्चक्रूरश्रूणिनेत्रैःकृष्णेतरेक्षणाः ।
ततस्सर्वाण्यनीकानिस्थापयित्वाविभीषणः ॥ 31 ॥
आजगामगदापाणिस्त्वरितंयत्रराघवः ।
तन्दृष्टवात्वरितंयान्तन्नीलाञ्जनचयोपमम् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
ghoreṇaśarabandhenabaddhaudaśarathātmajau |
niḥśvasantauyathānāgauśayānaurudhirokṣitau || 1 ||
sarvetevānaraśreṣṭhāssasugrīvāmahābalāḥ |
parivāryamahātmānautasthuśśokapariplutāḥ || 2 ||
etasminnantarerāmaḥpratyabudhyatavīryavān |
sthiratvātsattvayogāccaśaraissandānito'pisan || 3 ||
tatodṛṣṭavāsarudhiranniṣaṇṇaṅgāḍhamarpitam |
bhrātarandīnavadanamparyadevayadāturaḥ || 4 ||
kinnumesītayākāryaṅkiṅkāryañjīvitenavā |
śayānaṃyo'dyapaśyāmibhrātaraṃyudhinirjitam || 5 ||
śakyāsītāsamānārīmartyalokevicinvatā |
nalakṣmaṇasamobhrātāsacivassāmpaparāyikaḥ || 6 ||
parityakṣāmyahamprāṇānvānarāṇāntupaśyātām |
yadipañcatvamāpannassumitrānandavardhanaḥ || 7 ||
kinnuvakṣyāmikausalyāmmātaraṅkinnukaikayīm |
kathamambāṃsumitrāñcaputradarśanalālasām || 8 ||
vivatsāṃvepamānāñcakrośantīṅkurarīmiva |
kathamāśvāsayiṣyāmiyadiyāsyāmitaṃvinā || 9 ||
kathaṃvakṣyāmiśatrughnambharatañcayaśasvinam |
mayāsahavanaṃyātovinātenāpunamāgataḥ || 10 ||
upālambannaśakṣyāmisoḍhumbatasumitrayā |
ihaivadehantyakṣyāminahijīvitumutsahe || 11 ||
dhiṅmānduṣkṛtakarmāṇamanāryammatkṛtehyasau |
lakṣmaṇaḥpatitaśśeteśaratalpegatāsuvat || 12 ||
tvannityaṃsuviṣaṇṇammāmāśvāsayasilakṣmaṇa |
gatāsurnādyaśakto'simāmārtamabhibhāṣitum || 13 ||
yenādyabahavoyuddhenihatārākṣasāvinipātitāḥ |
tasyāmevādyaśūrastvaṃśeṣevinihataḥparaiḥ || 14 ||
śayānaḥśaratalpe'smin saśoṇitapariplutaḥ |
śarajālaicaśitobhāsibhāskaro'stamivavrajan || 15 ||
bāṇābhihatamarmatvānnaśaknotyabhibhāṣitum |
rujācābruvato'pyasyadṛṣṭirāgeṇasūcyate || 16 ||
yathaivamāṃvanaṃyāntamanuyātomahādyutiḥ |
ahamapyanuyāsyāmitathaivainaṃyamakṣyam || 17 ||
iṣṭabandhujanonityammāñcanityamanuvrataḥ |
imāmadyagato'vasthāmmamānāryasyadurnayaiḥ || 18 ||
suruṣṭenāpivīreṇalakṣmaṇenanasaṃsmare |
paruṣaṃvipriyaṃvāpiśrāvitannakadācana || 19 ||
visasarjaikavegenapañcabāṇaśatāniyaḥ |
iṣvastraṣvadhikastasmātkārtavīryāccalakṣmaṇaḥ || 20 ||
assrairastrāṇiyohanyācchakrasyāpimahātmanaḥ |
so'yamurvyāṃhataśśetemahārhaśayanocitaḥ || 21 ||
taccamithyāpralaptammāmpradhakṣyatinasaṃśayaḥ |
yanmayānakṛtorājārākṣasānāṃvibhīṣaṇaḥ || 22 ||
asminmuhūrtesugrīva pratiyātumito'rhasi |
matvāhīnaṃrājan rāvaṇo'bhidravedbalī || 23 ||
aṅgadantupuraskatyasasainyassaparicchadam |
sāgarantarasugrīva nīlenacanalenaca || 24 ||
kṛtaṃhanumatākāryaṃyadanyairduṣkaraṃraṇe |
ṛkṣarājenatuṣyāmigolāṅgūlādhipenaca || 25 ||
aṅgadenakṛtaṅkarmamaindenadvividenaca |
yuddhaṅkesariṇāsaṅ khyeghoraṃsampātinākṛtam || 26 ||
gavayenagavākṣeṇaśarabheṇagajenaca |
anyaiścaharibhiryuddhammadarthetyaktajīvitaiḥ || 27 ||
nacātikramituṃśakyandaivaṃsugrīva mānuṣaiḥ |
yattuśakyaṃvayasyenasuhṛdācaparantapa || 28 ||
kṛtaṃsugrīva tatsarvambhavatādharmabhīruṇā |
mitrakāryaṅkṛtamidambhavadbhirvānararṣabhāḥ || 29 ||
anujñātāmayāsarveyatheṣṭaṅgantumarhatha |
śuśruvustasyatesarvevānarāḥparidevanam || 30 ||
vartayāñcakrūraśrūṇinetraiḥkṛṣṇetarekṣaṇāḥ |
tatassarvāṇyanīkānisthāpayitvāvibhīṣaṇaḥ || 31 ||
ājagāmagadāpāṇistvaritaṃyatrarāghavaḥ |
tandṛṣṭavātvaritaṃyāntannīlāñjanacayopamam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.