6.49 Yuddhakanda - Ekonapanchasha Sargah

ॐ

6.49 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಘೋರೇಣಶರಬನ್ಧೇನಬದ್ಧೌದಶರಥಾತ್ಮಜೌ ।

ನಿಃಶ್ವಸನ್ತೌಯಥಾನಾಗೌಶಯಾನೌರುಧಿರೋಕ್ಷಿತೌ ॥ 1 ॥

ಸರ್ವೇತೇವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಾಸ್ಸಸುಗ್ರೀವಾಮಹಾಬಲಾಃ ।

ಪರಿವಾರ್ಯಮಹಾತ್ಮಾನೌತಸ್ಥುಶ್ಶೋಕಪರಿಪ್ಲುತಾಃ ॥ 2 ॥

ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇರಾಮಃಪ್ರತ್ಯಬುಧ್ಯತವೀರ್ಯವಾನ್ ।

ಸ್ಥಿರತ್ವಾತ್ಸತ್ತ್ವಯೋಗಾಚ್ಚಶರೈಸ್ಸನ್ದಾನಿತೋಽಪಿಸನ್ ॥ 3 ॥

ತತೋದೃಷ್ಟವಾಸರುಧಿರನ್ನಿಷಣ್ಣಙ್ಗಾಢಮರ್ಪಿತಮ್ ।

ಭ್ರಾತರನ್ದೀನವದನಮ್ಪರ್ಯದೇವಯದಾತುರಃ ॥ 4 ॥

ಕಿನ್ನುಮೇಸೀತಯಾಕಾರ್ಯಙ್ಕಿಙ್ಕಾರ್ಯಞ್ಜೀವಿತೇನವಾ ।

ಶಯಾನಂಯೋಽದ್ಯಪಶ್ಯಾಮಿಭ್ರಾತರಂಯುಧಿನಿರ್ಜಿತಮ್ ॥ 5 ॥

ಶಕ್ಯಾಸೀತಾಸಮಾನಾರೀಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇವಿಚಿನ್ವತಾ ।

ನಲಕ್ಷ್ಮಣಸಮೋಭ್ರಾತಾಸಚಿವಸ್ಸಾಮ್ಪಪರಾಯಿಕಃ ॥ 6 ॥

ಪರಿತ್ಯಕ್ಷಾಮ್ಯಹಮ್ಪ್ರಾಣಾನ್ವಾನರಾಣಾನ್ತುಪಶ್ಯಾತಾಮ್ ।

ಯದಿಪಞ್ಚತ್ವಮಾಪನ್ನಸ್ಸುಮಿತ್ರಾನನ್ದವರ್ಧನಃ ॥ 7 ॥

ಕಿನ್ನುವಕ್ಷ್ಯಾಮಿಕೌಸಲ್ಯಾಮ್ಮಾತರಙ್ಕಿನ್ನುಕೈಕಯೀಮ್ ।

ಕಥಮಮ್ಬಾಂಸುಮಿತ್ರಾಞ್ಚಪುತ್ರದರ್ಶನಲಾಲಸಾಮ್ ॥ 8 ॥

ವಿವತ್ಸಾಂವೇಪಮಾನಾಞ್ಚಕ್ರೋಶನ್ತೀಙ್ಕುರರೀಮಿವ ।

ಕಥಮಾಶ್ವಾಸಯಿಷ್ಯಾಮಿಯದಿಯಾಸ್ಯಾಮಿತಂವಿನಾ ॥ 9 ॥

ಕಥಂವಕ್ಷ್ಯಾಮಿಶತ್ರುಘ್ನಮ್ಭರತಞ್ಚಯಶಸ್ವಿನಮ್ ।

ಮಯಾಸಹವನಂಯಾತೋವಿನಾತೇನಾಪುನಮಾಗತಃ ॥ 10 ॥

ಉಪಾಲಮ್ಬನ್ನಶಕ್ಷ್ಯಾಮಿಸೋಢುಮ್ಬತಸುಮಿತ್ರಯಾ ।

ಇಹೈವದೇಹನ್ತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮಿನಹಿಜೀವಿತುಮುತ್ಸಹೇ ॥ 11 ॥

ಧಿಙ್ಮಾನ್ದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಾಣಮನಾರ್ಯಮ್ಮತ್ಕೃತೇಹ್ಯಸೌ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣಃಪತಿತಶ್ಶೇತೇಶರತಲ್ಪೇಗತಾಸುವತ್ ॥ 12 ॥

ತ್ವನ್ನಿತ್ಯಂಸುವಿಷಣ್ಣಮ್ಮಾಮಾಶ್ವಾಸಯಸಿಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಗತಾಸುರ್ನಾದ್ಯಶಕ್ತೋಽಸಿಮಾಮಾರ್ತಮಭಿಭಾಷಿತುಮ್ ॥ 13 ॥

ಯೇನಾದ್ಯಬಹವೋಯುದ್ಧೇನಿಹತಾರಾಕ್ಷಸಾವಿನಿಪಾತಿತಾಃ ।

ತಸ್ಯಾಮೇವಾದ್ಯಶೂರಸ್ತ್ವಂಶೇಷೇವಿನಿಹತಃಪರೈಃ ॥ 14 ॥

ಶಯಾನಃಶರತಲ್ಪೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸಶೋಣಿತಪರಿಪ್ಲುತಃ ।

ಶರಜಾಲೈಚಶಿತೋಭಾಸಿಭಾಸ್ಕರೋಽಸ್ತಮಿವವ್ರಜನ್ ॥ 15 ॥

ಬಾಣಾಭಿಹತಮರ್ಮತ್ವಾನ್ನಶಕ್ನೋತ್ಯಭಿಭಾಷಿತುಮ್ ।

ರುಜಾಚಾಬ್ರುವತೋಽಪ್ಯಸ್ಯದೃಷ್ಟಿರಾಗೇಣಸೂಚ್ಯತೇ ॥ 16 ॥

ಯಥೈವಮಾಂವನಂಯಾನ್ತಮನುಯಾತೋಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ।

ಅಹಮಪ್ಯನುಯಾಸ್ಯಾಮಿತಥೈವೈನಂಯಮಕ್ಷ್ಯಮ್ ॥ 17 ॥

ಇಷ್ಟಬನ್ಧುಜನೋನಿತ್ಯಮ್ಮಾಞ್ಚನಿತ್ಯಮನುವ್ರತಃ ।

ಇಮಾಮದ್ಯಗತೋಽವಸ್ಥಾಮ್ಮಮಾನಾರ್ಯಸ್ಯದುರ್ನಯೈಃ ॥ 18 ॥

ಸುರುಷ್ಟೇನಾಪಿವೀರೇಣಲಕ್ಷ್ಮಣೇನನಸಂಸ್ಮರೇ ।

ಪರುಷಂವಿಪ್ರಿಯಂವಾಪಿಶ್ರಾವಿತನ್ನಕದಾಚನ ॥ 19 ॥

ವಿಸಸರ್ಜೈಕವೇಗೇನಪಞ್ಚಬಾಣಶತಾನಿಯಃ ।

ಇಷ್ವಸ್ತ್ರಷ್ವಧಿಕಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾಚ್ಚಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 20 ॥

ಅಸ್ಸ್ರೈರಸ್ತ್ರಾಣಿಯೋಹನ್ಯಾಚ್ಛಕ್ರಸ್ಯಾಪಿಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಸೋಽಯಮುರ್ವ್ಯಾಂಹತಶ್ಶೇತೇಮಹಾರ್ಹಶಯನೋಚಿತಃ ॥ 21 ॥

ತಚ್ಚಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಲಪ್ತಮ್ಮಾಮ್ಪ್ರಧಕ್ಷ್ಯತಿನಸಂಶಯಃ ।

ಯನ್ಮಯಾನಕೃತೋರಾಜಾರಾಕ್ಷಸಾನಾಂವಿಭೀಷಣಃ ॥ 22 ॥

ಅಸ್ಮಿನ್ಮುಹೂರ್ತೇಸುಗ್ರೀವ ಪ್ರತಿಯಾತುಮಿತೋಽರ್ಹಸಿ ।

ಮತ್ವಾಹೀನಂರಾಜನ್ ರಾವಣೋಽಭಿದ್ರವೇದ್ಬಲೀ ॥ 23 ॥

ಅಙ್ಗದನ್ತುಪುರಸ್ಕತ್ಯಸಸೈನ್ಯಸ್ಸಪರಿಚ್ಛದಮ್ ।

ಸಾಗರನ್ತರಸುಗ್ರೀವ ನೀಲೇನಚನಲೇನಚ ॥ 24 ॥

ಕೃತಂಹನುಮತಾಕಾರ್ಯಂಯದನ್ಯೈರ್ದುಷ್ಕರಂರಣೇ ।

ಋಕ್ಷರಾಜೇನತುಷ್ಯಾಮಿಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಾಧಿಪೇನಚ ॥ 25 ॥

ಅಙ್ಗದೇನಕೃತಙ್ಕರ್ಮಮೈನ್ದೇನದ್ವಿವಿದೇನಚ ।

ಯುದ್ಧಙ್ಕೇಸರಿಣಾಸಙ್ ಖ್ಯೇಘೋರಂಸಮ್ಪಾತಿನಾಕೃತಮ್ ॥ 26 ॥

ಗವಯೇನಗವಾಕ್ಷೇಣಶರಭೇಣಗಜೇನಚ ।

ಅನ್ಯೈಶ್ಚಹರಿಭಿರ್ಯುದ್ಧಮ್ಮದರ್ಥೇತ್ಯಕ್ತಜೀವಿತೈಃ ॥ 27 ॥

ನಚಾತಿಕ್ರಮಿತುಂಶಕ್ಯನ್ದೈವಂಸುಗ್ರೀವ ಮಾನುಷೈಃ ।

ಯತ್ತುಶಕ್ಯಂವಯಸ್ಯೇನಸುಹೃದಾಚಪರನ್ತಪ ॥ 28 ॥

ಕೃತಂಸುಗ್ರೀವ ತತ್ಸರ್ವಮ್ಭವತಾಧರ್ಮಭೀರುಣಾ ।

ಮಿತ್ರಕಾರ್ಯಙ್ಕೃತಮಿದಮ್ಭವದ್ಭಿರ್ವಾನರರ್ಷಭಾಃ ॥ 29 ॥

ಅನುಜ್ಞಾತಾಮಯಾಸರ್ವೇಯಥೇಷ್ಟಙ್ಗನ್ತುಮರ್ಹಥ ।

ಶುಶ್ರುವುಸ್ತಸ್ಯತೇಸರ್ವೇವಾನರಾಃಪರಿದೇವನಮ್ ॥ 30 ॥

ವರ್ತಯಾಞ್ಚಕ್ರೂರಶ್ರೂಣಿನೇತ್ರೈಃಕೃಷ್ಣೇತರೇಕ್ಷಣಾಃ ।

ತತಸ್ಸರ್ವಾಣ್ಯನೀಕಾನಿಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾವಿಭೀಷಣಃ ॥ 31 ॥

ಆಜಗಾಮಗದಾಪಾಣಿಸ್ತ್ವರಿತಂಯತ್ರರಾಘವಃ ।

ತನ್ದೃಷ್ಟವಾತ್ವರಿತಂಯಾನ್ತನ್ನೀಲಾಞ್ಜನಚಯೋಪಮಮ್ ॥ 32 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekonapañcāśassargaḥ |

ghoreṇaśarabandhenabaddhaudaśarathātmajau |

niḥśvasantauyathānāgauśayānaurudhirokṣitau || 1 ||

sarvetevānaraśreṣṭhāssasugrīvāmahābalāḥ |

parivāryamahātmānautasthuśśokapariplutāḥ || 2 ||

etasminnantarerāmaḥpratyabudhyatavīryavān |

sthiratvātsattvayogāccaśaraissandānito'pisan || 3 ||

tatodṛṣṭavāsarudhiranniṣaṇṇaṅgāḍhamarpitam |

bhrātarandīnavadanamparyadevayadāturaḥ || 4 ||

kinnumesītayākāryaṅkiṅkāryañjīvitenavā |

śayānaṃyo'dyapaśyāmibhrātaraṃyudhinirjitam || 5 ||

śakyāsītāsamānārīmartyalokevicinvatā |

nalakṣmaṇasamobhrātāsacivassāmpaparāyikaḥ || 6 ||

parityakṣāmyahamprāṇānvānarāṇāntupaśyātām |

yadipañcatvamāpannassumitrānandavardhanaḥ || 7 ||

kinnuvakṣyāmikausalyāmmātaraṅkinnukaikayīm |

kathamambāṃsumitrāñcaputradarśanalālasām || 8 ||

vivatsāṃvepamānāñcakrośantīṅkurarīmiva |

kathamāśvāsayiṣyāmiyadiyāsyāmitaṃvinā || 9 ||

kathaṃvakṣyāmiśatrughnambharatañcayaśasvinam |

mayāsahavanaṃyātovinātenāpunamāgataḥ || 10 ||

upālambannaśakṣyāmisoḍhumbatasumitrayā |

ihaivadehantyakṣyāminahijīvitumutsahe || 11 ||

dhiṅmānduṣkṛtakarmāṇamanāryammatkṛtehyasau |

lakṣmaṇaḥpatitaśśeteśaratalpegatāsuvat || 12 ||

tvannityaṃsuviṣaṇṇammāmāśvāsayasilakṣmaṇa |

gatāsurnādyaśakto'simāmārtamabhibhāṣitum || 13 ||

yenādyabahavoyuddhenihatārākṣasāvinipātitāḥ |

tasyāmevādyaśūrastvaṃśeṣevinihataḥparaiḥ || 14 ||

śayānaḥśaratalpe'smin saśoṇitapariplutaḥ |

śarajālaicaśitobhāsibhāskaro'stamivavrajan || 15 ||

bāṇābhihatamarmatvānnaśaknotyabhibhāṣitum |

rujācābruvato'pyasyadṛṣṭirāgeṇasūcyate || 16 ||

yathaivamāṃvanaṃyāntamanuyātomahādyutiḥ |

ahamapyanuyāsyāmitathaivainaṃyamakṣyam || 17 ||

iṣṭabandhujanonityammāñcanityamanuvrataḥ |

imāmadyagato'vasthāmmamānāryasyadurnayaiḥ || 18 ||

suruṣṭenāpivīreṇalakṣmaṇenanasaṃsmare |

paruṣaṃvipriyaṃvāpiśrāvitannakadācana || 19 ||

visasarjaikavegenapañcabāṇaśatāniyaḥ |

iṣvastraṣvadhikastasmātkārtavīryāccalakṣmaṇaḥ || 20 ||

assrairastrāṇiyohanyācchakrasyāpimahātmanaḥ |

so'yamurvyāṃhataśśetemahārhaśayanocitaḥ || 21 ||

taccamithyāpralaptammāmpradhakṣyatinasaṃśayaḥ |

yanmayānakṛtorājārākṣasānāṃvibhīṣaṇaḥ || 22 ||

asminmuhūrtesugrīva pratiyātumito'rhasi |

matvāhīnaṃrājan rāvaṇo'bhidravedbalī || 23 ||

aṅgadantupuraskatyasasainyassaparicchadam |

sāgarantarasugrīva nīlenacanalenaca || 24 ||

kṛtaṃhanumatākāryaṃyadanyairduṣkaraṃraṇe |

ṛkṣarājenatuṣyāmigolāṅgūlādhipenaca || 25 ||

aṅgadenakṛtaṅkarmamaindenadvividenaca |

yuddhaṅkesariṇāsaṅ khyeghoraṃsampātinākṛtam || 26 ||

gavayenagavākṣeṇaśarabheṇagajenaca |

anyaiścaharibhiryuddhammadarthetyaktajīvitaiḥ || 27 ||

nacātikramituṃśakyandaivaṃsugrīva mānuṣaiḥ |

yattuśakyaṃvayasyenasuhṛdācaparantapa || 28 ||

kṛtaṃsugrīva tatsarvambhavatādharmabhīruṇā |

mitrakāryaṅkṛtamidambhavadbhirvānararṣabhāḥ || 29 ||

anujñātāmayāsarveyatheṣṭaṅgantumarhatha |

śuśruvustasyatesarvevānarāḥparidevanam || 30 ||

vartayāñcakrūraśrūṇinetraiḥkṛṣṇetarekṣaṇāḥ |

tatassarvāṇyanīkānisthāpayitvāvibhīṣaṇaḥ || 31 ||

ājagāmagadāpāṇistvaritaṃyatrarāghavaḥ |

tandṛṣṭavātvaritaṃyāntannīlāñjanacayopamam || 32 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||