Valmiki Ramayana Yuddha Kanda Sarga 114 — Kannada Script

⚠️ AI-generated translation — the Sinhala meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Sinhala

වාල්මීකි රාමායණයේ යුද්ධකාණ්ඩයේ 114 වන සර්ගයෙහි, රාම විසින් මරණ ලද දශග්‍රීව (රාවණ) දැක මන්දෝදරී ඔහු ගැන විලාප කියන අයුරු විස්තර වේ. ඇය රාවණගේ අතීත බලය, තේජස හා දිව්‍ය ලෝකයන්හි ඔහු සමඟ ගත කළ සැප සම්පත් සිහිපත් කරමින්, මනුෂ්‍යයෙකු වූ රාම අතින් ඔහු මරණයට පත්වීම ගැන පුදුමය හා ශෝකය පළ කරයි. සීතාව අපහාස කිරීම නිසා මෙම විපත සිදුවූ බවත්, පව්කම්හි ඵලය අනිවාර්යයෙන් ලැබෙන බවත් ඇය පවසයි. අවසානයේ ඇය තමා ද රාවණ සමඟ මිය යාමට කැමති බවත්, ඔහු නැතිව ජීවත් නොවන බවත් ප්‍රකාශ කරයි.

AI-generated · not yet verified

The Sinhala meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುರ್ದಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

Shloka 1

ತಾಸಾಂವಿಲಪಮಾನಾನಾನ್ತದಾರಾಕ್ಷಸಯೋಷಿತಾಮ್ ।
ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಪತ್ನೀಪ್ರಿಯಾಜೀನಾಭರ್ತಾರಂಸಮುದೈಕ್ಷತ ॥ 1 ॥

tāsāṃvilapamānānāntadārākṣasayoṣitām |
jyeṣṭhāpatnīpriyājīnābhartāraṃsamudaikṣata || 1 ||

විලාප කියමින් සිටි එම රාක්ෂස කාන්තාවන් අතර, ජ්‍යේෂ්ඨ බිරිය වූ, ප්‍රියයා අහිමි වූ, සැමියා ගැන දුක් වන ඇය සැමියා දෙස බැලුවාය. ^AI

Shloka 2

ದಶಗ್ರೀವಂಹತನ್ದೃಷ್ಟವಾರಾಮೇಣಾಚಿನ್ತ್ಯಕರ್ಮಣಾ ।
ಪತಿಮ್ಮಣ್ಡೋದರೀತತ್ರಕೃಪಣಾಪರ್ಯದೇವಯತ್ ॥ 2 ॥

daśagrīvaṃhatandṛṣṭavārāmeṇācintyakarmaṇā |
patimmaṇḍodarītatrakṛpaṇāparyadevayat || 2 ||

රාම තුමා විසින් අචින්ත්‍ය ක්‍රියාවෙන් මරණ ලද දශග්‍රීව දැක, මන්දෝදරී ද එහි දුක් වෙමින් සැමියා ගැන විලාප කීවාය. ^AI

Shloka 3

ನನುನಾಮಮಹಾಬಾಹೋತವವೈಶ್ರವಣಾನುಜ ।
ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯಪ್ರಮುಖೇಸ್ಥಾತುನ್ತ್ರಸ್ಯತ್ಯಪಿಪುರನ್ದರಃ ॥ 3 ॥

nanunāmamahābāhotavavaiśravaṇānuja |
kruddhasyapramukhesthātuntrasyatyapipurandaraḥ || 3 ||

මහා බාහුවන් වූ, වෛශ්‍රවණගේ බාල සහෝදරයාණෙනි, කිපුණු ඔබ ඉදිරියේ නැගී සිටීමට පවා පුරන්දර (ඉන්ද්‍ර) තැති ගත්තේ නැද්ද? ^AI

Shloka 4

ಋಷಯಶ್ಚಮಹಾನ್ತೋಽಪಿಗನ್ಧರ್ವಾಶ್ಚಯಶಸ್ವಿನಃ ।
ನನುನಾಮತವೋದ್ವೇಗಾಚ್ಚಾರಣಾಶ್ಚದಿಶೋಗತಾಃ ॥ 4 ॥

ṛṣayaścamahānto'pigandharvāścayaśasvinaḥ |
nanunāmatavodvegāccāraṇāścadiśogatāḥ || 4 ||

මහත් ඍෂිවරුන් හා කීර්තිමත් ගන්ධර්වයන් ද, ඔබේ තැති ගැනීම නිසා දිශා ගත වූ චාරණයන් ද ඔබට නමස්කාර කළේ නැද්ද? ^AI

Shloka 5

ಸ ತ್ವಮ್ಮಾನುಷಮಾತ್ರೇಣರಾಮೇಣಯುಧಿನಿರ್ಜಿತಃ ।
ನ ವ್ಯಪತ್ರಪಸೇರಾಜನ್ ಕಿಮಿದಂರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ॥ 5 ॥

sa tvammānuṣamātreṇarāmeṇayudhinirjitaḥ |
na vyapatrapaserājan kimidaṃrākṣaseśvara || 5 ||

රාක්ෂසේශ්වරය, එසේ වූ ඔබ මනුෂ්‍ය මාත්‍රයෙකු වූ රාම විසින් යුද්ධයේදී පරාජය කරන ලද්දේ, රජුනි, ඔබ ලජ්ජා නොවන්නේ කුමක් නිසාද? ^AI

Shloka 6

ಕಥನ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮಾಕ್ರಮ್ಯಶ್ರಿಯಾವೀರ್ಯೇಣಚಾನ್ವಿತಮ್ ।
ಅವಿಷಹ್ಯಞ್ಜಘಾನತ್ವಾಮ್ಮಾನುಷೋವನಗೋಚರಃ ॥ 6 ॥

kathantrailokyamākramyaśriyāvīryeṇacānvitam |
aviṣahyañjaghānatvāmmānuṣovanagocaraḥ || 6 ||

තෙලෝකය ආක්‍රමණය කොට, ශ්‍රීයෙන් හා වීර්‍යයෙන් යුක්ත වූ ඔබ, වනයෙහි ගැවසෙන මනුෂ්‍යයෙකු විසින් අවිෂහ්‍ය වූ ඔබ මරණ ලද්දේ කෙසේද? ^AI

Shloka 7

ಮಾನುಷಾಣಾಮವಿಷಯೇಚರತಃಕಾಮರೂಪಿಣಃ ।
ವಿನಾಶಸ್ತವರಾಮೇಣಸಮ್ಯುಗೇನೋಪಪದ್ಯತೇ ॥ 7 ॥

mānuṣāṇāmaviṣayecarataḥkāmarūpiṇaḥ |
vināśastavarāmeṇasamyugenopapadyate || 7 ||

මනුෂ්‍යයන්ගේ ගෝචරයෙන් බැහැර, කැමැති රූප ගන්නා ඔබගේ විනාශය රාම විසින් යුද්ධයේදී සිදු වූ බව යුක්තියුක්ත ය. ^AI

Shloka 8

ನ ಚೈತತ್ಕರ್ಮರಾಮಸ್ಯಶ್ರದ್ಧಧಾಮಿಚಮೂಮುಖೇ ।
ಸರ್ವತಸ್ಸಮುಪೇತಸ್ಯತವತೇನಾಭಿಮರ್ಷಣಮ್ ॥ 8 ॥

na caitatkarmarāmasyaśraddhadhāmicamūmukhe |
sarvatassamupetasyatavatenābhimarṣaṇam || 8 ||

සියලු දිශාවන්ගෙන් රැස් වූ ඔබගේ සේනාව ඉදිරියේ ඔහු විසින් ඔබ මැඩපවත්වන ලද මෙම රාමගේ ක්‍රියාව මම විශ්වාස නොකරමි. ^AI

Shloka 9

ಯದೈವ ಚ ಜನಸ್ಥಾನೇರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭಹುನಿರ್ವವೃತಃ ।
ಖರಸ್ತವಹತೋಭ್ರಾತಾತದೈವಾಸೌ ನ ಮಾನುಷಃ ॥ 9 ॥

yadaiva ca janasthānerākṣasairbhahunirvavṛtaḥ |
kharastavahatobhrātātadaivāsau na mānuṣaḥ || 9 ||

ජනස්ථානයේදී බොහෝ රාක්ෂසයන් විසින් වට කරනු ලැබූ ඔබේ සහෝදරයා වූ ඛර ඝාතනය කරනු ලැබූ කල්හිම, ඔහු මිනිසෙක් නොවේ යැයි (මම දැනගතිමි). ^AI

Shloka 10

ಯದೈವನಗರೀಂಲಙ್ಕಾನ್ದುಷ್ಪ್ರವೇಶಾಂಸುರೈರಪಿ ।
ಪ್ರವಿಷ್ಟೋಹನುಮಾನ್ವೀರ್ಯಾತ್ತದೈವವ್ಯಥಿತಾವಯಮ್ ॥ 10 ॥

yadaivanagarīṃlaṅkānduṣpraveśāṃsurairapi |
praviṣṭohanumānvīryāttadaivavyathitāvayam || 10 ||

දෙවියන්ට පවා ඇතුළු වීමට අපහසු ලංකා නගරයට වීර හනුමාන් තෙමේ ඇතුළු වූ කල්හිම, අපි බියට පත් වූයෙමු. ^AI

Shloka 11

ಯದೈವವಾನರೈರ್ಘೋರೈರ್ಬದ್ಧಸ್ಸೇತುರ್ಮಹಾರ್ಣವೇ ।
ತದೈವಹೃದಯೇನಾಹಂಶಙ್ಕೇರಾಮಮಮಾನುಷಮ್ ॥ 11 ॥

yadaivavānarairghorairbaddhasseturmahārṇave |
tadaivahṛdayenāhaṃśaṅkerāmamamānuṣam || 11 ||

භයානක වානරයන් විසින් මහා සාගරයේ සේතුව බැඳි කල්හිම, මාගේ හදවතින් මම රාම තෙමේ මිනිසෙක් නොවේ යැයි සැක කරමි. ^AI

Shloka 12

ಅಥವಾರಾಮರೂಪೇಣಕೃತಾನ್ತಸ್ಸ್ವಯಮಾಗತಃ ।
ಮಾಯಾನ್ತವವಿನಾಶಾಯವಿಧಾಯಾಪ್ರತಿತರ್ಕಿತಾಮ್ ॥ 12 ॥

athavārāmarūpeṇakṛtāntassvayamāgataḥ |
māyāntavavināśāyavidhāyāpratitarkitām || 12 ||

එසේ නැතහොත්, රාමගේ රූපයෙන් මාරයා (මෘත්‍යු) තෙමේම, ඔබගේ මායාව නැසීම සඳහා අනුමාන කළ නොහැකි ලෙසකින් (මායාව) මවාගෙන පැමිණියේ ය. ^AI

Shloka 13

ಅಥವಾವಾಸವೇನತ್ವನ್ಧರ್ಷಿತೋಽಪಿಮಹಾಬಲ ।
ವಾಸವಸ್ಯತುಕಾಶಕ್ತಿಸ್ತ್ವಾನ್ದ್ರಷ್ಟುಮಪಿಸಂಯುಗೇ ॥ 13 ॥

athavāvāsavenatvandharṣito'pimahābala |
vāsavasyatukāśaktistvāndraṣṭumapisaṃyuge || 13 ||

එසේ නැතහොත්, මහා බලැති (රාවණ), ඉන්ද්‍රයා විසින් පවා පරාජය නොකළ ඔබ, යුද්ධයේදී ඔබ දැකීමට පවා ඉන්ද්‍රයාට කුමන ශක්තියක්ද? ^AI

Shloka 14

ವ್ಯಕ್ತಮೇಷಮಹಾಯೋಗೀಪರಮಾತ್ಮಾಸನಾತನಃ ।
ಅನಾದಿಮಧ್ಯನಿಧನೋಮಹತಮ್ಪರಮೋಮಹಾನ್ ॥ 14 ॥

vyaktameṣamahāyogīparamātmāsanātanaḥ |
anādimadhyanidhanomahatamparamomahān || 14 ||

පැහැදිලිවම මොහු මහා යෝගියෙක් ද, සනාතන වූ පරමාත්මයා ද, ආදියක් හෝ මැදක් හෝ අවසානයක් නැත්තා ද, මහත් අයගෙන් උතුම් වූ මහා පුරුෂයා ද වේ. ^AI

Shloka 15

ತಮಸಃಪರಮೋಧಾತಾಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಧರಃ ।
ಶ್ರೀವತ್ಸವಕ್ಷಾನಿತ್ಯಶ್ರೀರಜಯ್ಯಶ್ಶಾಶ್ವತೋಧ್ರುವಃ ॥ 15 ॥

tamasaḥparamodhātāśaṅkhacakragadādharaḥ |
śrīvatsavakṣānityaśrīrajayyaśśāśvatodhruvaḥ || 15 ||

අඳුරට එහා වූ පරම ධාතුව ද, ශංඛ-චක්‍ර-ගදා ධරන්නා ද, ශ්‍රීවත්ස ලක්ෂණයෙන් යුත් වක්ෂස්ථලය ඇත්තා ද, නිත්‍ය ශ්‍රී ඇත්තා ද, දිනාගත නොහැකි ද, ශාශ්වත ද, ධ්‍රැව ද වේ. ^AI

Shloka 16

ಮಾನುಷಂರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯವಿಷ್ಣುಸ್ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ।
ಸರ್ವೈಃಪರಿವೃತೋದೇವೈರ್ವಾನರತ್ವಮುಪಾಗತೈಃ ॥ 16 ॥

mānuṣaṃrūpamāsthāyaviṣṇussatyaparākramaḥ |
sarvaiḥparivṛtodevairvānaratvamupāgataiḥ || 16 ||

සත්‍ය පරාක්‍රම ඇති විෂ්ණු තෙමේ මානුෂ රූපය ගෙන, වානර භාවයට පත් වූ සියලු දෙවිවරුන් විසින් වට කරනු ලැබ සිටී. ^AI

Shloka 17

ಸರ್ವಲೋಕೇಶ್ವರ್ಶ್ರೀಮಾನ್ಲೋಕಾನಾಂಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ।
ಸರಾಕ್ಷಸರಪರೀವಾರಂಹತವಾಂಸ್ತ್ವಾಮ್ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ॥ 17 ॥

sarvalokeśvarśrīmānlokānāṃhitakāmyayā |
sarākṣasaraparīvāraṃhatavāṃstvāmmahādyutiḥ || 17 ||

සියලු ලෝකයන්හි ඊශ්වර වූ, ශ්‍රීමත් වූ, මහා දීප්තිය ඇති ඔබ, ලෝකයන්ට හිත සැලසීමේ අදහසින් රාක්ෂසයන් හා පිරිවර සහිත ඔබ (රාවණ) මැරූහ. ^AI

Shloka 18

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿಪುರಾಜಿತ್ವಾಜಿತನ್ತ್ರಿಭುವನನ್ತ್ವಯಾ ।
ಸ್ಮರದ್ಭಿರಿವತದ್ವೈರಮಿನ್ದ್ರಿಯೈರೇವನಿರ್ಜಿತಃ ॥ 18 ॥

indriyāṇipurājitvājitantribhuvanantvayā |
smaradbhirivatadvairamindriyairevanirjitaḥ || 18 ||

පෙර ඉන්ද්‍රියයන් ජයගත් ඔබ විසින් ත්‍රිවිධ ලෝකය ද ජයගන්නා ලදී. එම ඉන්ද්‍රියයන් විසින්ම ඔබගේ එම වෛරය මෙනෙහි කරමින් මෙන් ඔබ පරාජය කරන ලදී. ^AI

Shloka 19

ಯದೈವಹಿಜನಸ್ಥಾನೇರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭಹುಭಿರ್ವೃತಃ ।
ಖರಸ್ತುನಿಹತೋಭ್ರಾತಾತದಾರಾಮೋ ನ ಮಾನುಷಃ ॥ 19 ॥

yadaivahijanasthānerākṣasairbhahubhirvṛtaḥ |
kharastunihatobhrātātadārāmo na mānuṣaḥ || 19 ||

ජනස්ථානයේදී බොහෝ රාක්ෂසයන් විසින් වට කරන ලද ඔබගේ සහෝදර ඛරයා මරන ලද්දේ එකල්හිදීය; එය මනුෂ්‍යයෙකු විසින් නොවීය. ^AI

Shloka 20

ಯದೈವನಗರೀಂಲಙ್ಕಾನ್ದುಷ್ಪ್ರವೇಶಾಂಸುರೈರಪಿ ।
ಪ್ರವಿಷ್ಟೋಹನುಮಾನ್ವೀರ್ಯಾತ್ತದೈವವ್ಯಥಿತಾವಯಮ್ ॥ 20 ॥

yadaivanagarīṃlaṅkānduṣpraveśāṃsurairapi |
praviṣṭohanumānvīryāttadaivavyathitāvayam || 20 ||

දෙවියන්ට පවා ඇතුළු වීම දුෂ්කර වූ ලංකා නගරයට වීර හනුමාන් තම වීර්‍යයෙන් ඇතුළු වූ කල්හිම අපි තැති ගත්තෙමු. ^AI

Shloka 21

ಕ್ರಿಯತಾಮವಿರೋಧಶ್ಚರಾಘವೇಣೇತಿಯನ್ಮಯಾ ।
ಉಚ್ಯಮಾನಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾಸಿತಸ್ಯೇಯಂವ್ಯುಷ್ಟಿರಾಗತಾ ॥ 21 ॥

kriyatāmavirodhaścarāghaveṇetiyanmayā |
ucyamānaṃ na gṛhṇāsitasyeyaṃvyuṣṭirāgatā || 21 ||

රාඝව (රාම) සමඟ විරෝධයක් නොකරන්න යැයි මා කී විට ඔබ එය පිළිගත්තේ නැත; එහි ප්‍රතිඵලය ඔබට අත්විණි. ^AI

Shloka 22

ಅಕಸ್ಮಾಚ್ಛಾಭಿಕಾಮೋಽಸಿಸೀತಾಂರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಃ ।
ಐಶ್ವರ್ಯಸ್ಯವಿನಾಶಾಯದೇಹಸ್ಯಸ್ವಜನಸ್ಯ ಚ ॥ 22 ॥

akasmācchābhikāmo'sisītāṃrākṣasapuṅgavaḥ |
aiśvaryasyavināśāyadehasyasvajanasya ca || 22 ||

රාක්ෂස පුංගව (රාවණ), ඔබ අකස්මාත් සීතාව අභිමුඛ කර ගැනීමට කැමති වූයේ ඔබගේ ඓශ්චර්යය, දේහය සහ ඥාතීන් විනාශ කර ගැනීම පිණිසය. ^AI

Shloka 23

ಅರುನ್ಧತ್ಯಾವಿಶಿಷ್ಟಾನ್ತಾಂರೋಹಿಣ್ಯಾಶ್ಚಾಪಿದುರ್ಮತೇ ।
ಸೀತಾನ್ಧರ್ಷಯತಾಮಾನ್ಯಾನ್ತ್ವಯಾಹ್ಯಸದೃಶಙ್ಕೃತಮ್ ॥ 23 ॥

arundhatyāviśiṣṭāntāṃrohiṇyāścāpidurmate |
sītāndharṣayatāmānyāntvayāhyasadṛśaṅkṛtam || 23 ||

අරුන්ධතියට වඩා උතුම් වූ, රෝහිණියට ද වඩා උතුම් වූ, දුර්මතිකය, ඔබ සීතාව අපහාස කළේය; ඔබ විසින් අසදෘශ වූ දෙයක් කරන ලදී. ^AI

Shloka 24

ವಸುಧಾಯಾಹಿವಸುಧಾಂಶ್ರಿಯಃಶ್ರೀಮ್ಭರ್ತೃವತ್ಸಲಾಮ್ ।
ಸೀತಾಂಸರ್ವಾನವದ್ಯಾಙ್ಗೀಮರಣ್ಯೇವಿಜನೇಶುಭಾಮ್ ॥ 24 ॥

vasudhāyāhivasudhāṃśriyaḥśrīmbhartṛvatsalām |
sītāṃsarvānavadyāṅgīmaraṇyevijaneśubhām || 24 ||

පොළොවට පොළොව වැනි වූ, ශ්‍රී කාන්තාවට ශ්‍රී කාන්තාව වැනි වූ, ස්වාමියාට ආදරය කරන, සියලු අවගුණ රහිත අංග ඇති, ශුභ වූ සීතාව වනාන්තරයේ තනි වූ තැන ඔබ (රාවණ) විසින් අපහාස කරන ලදී. ^AI

Shloka 25

ಆನಯಿತ್ವಾತುತಾನ್ದೀನಾಞ್ಛದ್ಮನಾತ್ಮಸ್ವದೂಷಣ ।
ಅಪ್ರಾಪ್ಯತಞ್ಚೈವಕಾಮಮ್ಮೈಥಿಲೀಸಙ್ಗಮೇಕೃತಮ್ ॥ 25 ॥

ānayitvātutāndīnāñchadmanātmasvadūṣaṇa |
aprāpyatañcaivakāmammaithilīsaṅgamekṛtam || 25 ||

එම දුක් වූ ඔවුන් (රාක්ෂසයන්) ගෙන්වාගෙන, තමාටම දෝෂ කරගනිමින්, උපායෙන් මෛථිලියගේ සංගමය නමැති කාමය ලබාගැනීමට නොහැකිව එය කළේය. ^AI

Shloka 26

ಪತಿವ್ರತಾಯಾಸ್ತಪಸಾನೂನನ್ದಗ್ಧೋಽಸಿಮೇಪ್ರಭೋ ।
ತದೈವಯನ್ನದಗ್ಧಗದ್ಧಸ್ತ್ವನ್ಧರ್ಷಯಂಸ್ತನುಮಮಧ್ಯಮಾಮ್ ।
ದೇವಾಭಿಭ್ಯತೇತೇಸರ್ವೇಸೇನ್ದ್ರಾಃಸಾನಾಗ್ನೀಪುರೋಗಮಾಃ ॥ 26 ॥

pativratāyāstapasānūnandagdho'simeprabho |
tadaivayannadagdhagaddhastvandharṣayaṃstanumamadhyamām |
devābhibhyatetesarvesendrāḥsānāgnīpurogamāḥ || 26 ||

පතිව්‍රතාවගේ තපසින් නොදැවුණු මම, ප්‍රභූනි, එදා ඔබ නොදැවුණු අතින් ඇගේ මධ්‍යම ශරීරය අපකීර්තියට පත් කළෙමි. ඉන්ද්‍රයා ප්‍රමුඛ කරගත්, අග්නියද ඇතුළත් සියලු දෙවිවරු ඔබට අභියාචනා කළහ. ^AI

Shloka 27

ಅವಶ್ಯಮೇವಲಭತೇಫಲಮ್ಪಾಪಸ್ಯಕರ್ಮಣಃ ।
ಘೋರಮ್ಪರ್ಯಾಗತೇಕಾಲೇಕರ್ತಾನಾಸ್ತ್ಯತ್ರಸಂಶಯಃ ॥ 27 ॥

avaśyamevalabhatephalampāpasyakarmaṇaḥ |
ghoramparyāgatekālekartānāstyatrasaṃśayaḥ || 27 ||

පව්කම්හි ඵලය අනිවාර්යයෙන්ම ලැබේ. භයානක වූ එම කාලය පැමිණි විට කළ දෙයක් නැතැයි මෙහි සැකයක් නැත. ^AI

Shloka 28

ನ ಕುಲೇನ ನ ರೂಪೇಣ ನ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯೇನಮೈಥಿಲೀ ।
ಮಯಾಧಿಕಾವಾತುಲ್ಯಾವಾತತ್ತ್ವಮ್ಮೋಹಾನ್ನಬುಧ್ಯಸೇ ॥ 28 ॥

na kulena na rūpeṇa na dākṣiṇyenamaithilī |
mayādhikāvātulyāvātattvammohānnabudhyase || 28 ||

මෛථිලිය කුලයෙන් හෝ රූපයෙන් හෝ දක්ෂිණාවෙන් හෝ මාට වඩා අඩු නොවේ; එසේ වුවද මෝහයෙන් ඔබ එම සත්‍යය නොදන්නෙහිය. ^AI

Shloka 29

ಸರ್ವದಾಸರ್ವಭೂತಾನಾನ್ನಾಸ್ತಿಮುತ್ಯುರಲಕ್ಷಣಃ ।
ತವತಾವದಯಮ್ಮೃತ್ಯುರ್ಮೈಥಿಲೀಕೃತಲಕ್ಷಣಃ ॥ 29 ॥

sarvadāsarvabhūtānānnāstimutyuralakṣaṇaḥ |
tavatāvadayammṛtyurmaithilīkṛtalakṣaṇaḥ || 29 ||

සියලු සත්ත්වයන්ට මරණය සැමවිටම අනිවාර්යය; එය ලක්ෂණ රහිතය. එහෙත් ඔබට මරණය මෛථිලිය විසින් ලක්ෂණ සහිත කර ඇත. ^AI

Shloka 30

ಸೀತಾನಿಮಿತ್ತಜೋಮೃತ್ಯುಸ್ತ್ವಯಾದೂರಾದುಪಾಹೃತಃ ।
ಮೈಥಿಲೀಸಹರಾಮೇಣವಿಶೋಕಾವಿಹರಿಷ್ಯತಿ ॥ 30 ॥

sītānimittajomṛtyustvayādūrādupāhṛtaḥ |
maithilīsaharāmeṇaviśokāvihariṣyati || 30 ||

සීතා නිසා ඇති වූ මරණය ඔබ දුරින්ම ගෙන්වාගෙන ඇත. රාම සමඟ මෛථිලිය ශෝක රහිතව සුවසේ වාසය කරනු ඇත. ^AI

Shloka 31

ಅಲ್ಪಪುಣ್ಯಾತ್ವಹಙ್ಘೋರೇಪತಿತಾಶೋಕಸಾಗರೇ ।
ಕೈಲಾಸೇಮನ್ದರೇಮೇರೌತಥಾಚೈತ್ರರಥೇವನೇ ॥ 31 ॥

alpapuṇyātvahaṅghorepatitāśokasāgare |
kailāsemandaremerautathācaitrarathevane || 31 ||

අල්ප පින් ඇති මම භයානක ශෝක සාගරයෙහි වැටී සිටිමි; කෛලාසයෙහිද, මන්දරයෙහිද, මේරුවෙහිද, එසේම චෛත්‍රරථ වනයෙහිද, ^AI

Shloka 32

ದೇವೋದ್ಯಾನೇಷುಸರ್ವೇಷುವಿಹೃತ್ಯಸಹಿತಾತ್ವಯಾ ।
ವಿಮಾನೇನಾನುರೂಪೇಣಯಾಯಾಮ್ಯತುಲಯಾಶ್ರಿಯಾ ॥ 32 ॥

devodyāneṣusarveṣuvihṛtyasahitātvayā |
vimānenānurūpeṇayāyāmyatulayāśriyā || 32 ||

සියලු දිව්‍ය උද්‍යානවල ඔබ සමඟ සැරිසරා, අසමසම වූ ශ්‍රී සම්පත්තියෙන් යුතුව, සුදුසු විමානයකින් මම යන්නෙමි. ^AI

Shloka 33

ಪಶ್ಯನ್ತಿವಿವಿಧಾನ್ದೇಶಾಂಸ್ತಾಂಸ್ತಾಂಶ್ಚಿತ್ರಸ್ರಗಮ್ಬರಾ ।
ಭ್ರಮ್ಶಿತಾಕಾಮಭೋಗೇಭ್ಯಃಸಾಸ್ಮಿವೀರವಧಾತ್ತವ ॥ 33 ॥

paśyantivividhāndeśāṃstāṃstāṃścitrasragambarā |
bhramśitākāmabhogebhyaḥsāsmivīravadhāttava || 33 ||

විචිත්‍ර මාලා හා වස්ත්‍ර ඇති ඇය, ඔබගේ වීර මරණය නිසා කාම භෝගයන්ගෙන් ඉවත් වී, ඒ ඒ නොයෙක් දේශයන් දෙස බලා සිටින්නීය. ^AI

Shloka 34

ಸೈವಾನ್ಯೇವಾಸ್ಮಿಸಮ್ವೃತ್ತಾಧಿಗ್ರಾಜ್ಞಾಞ್ಚಞ್ಚಲಾಃಶ್ರಿಯಃ ।
ಹಾರಾಜನ್ ಸುಕುಮಾರನ್ತೇಸುಭ್ರುಸುತ್ವಕ್ಸಮುನ್ನಸಮ್ ॥ 34 ॥

saivānyevāsmisamvṛttādhigrājñāñcañcalāḥśriyaḥ |
hārājan sukumārantesubhrusutvaksamunnasam || 34 ||

ඇය දැන් එසේ වී ඇත්තීය; රජවරුන්ගේ චංචල සම්පත් ද එසේම අනිත්‍යය. රජතුමනි, ඔබගේ අතිශය සුකුමාර වූ, යහපත් බැමින් හා සම චර්මයෙන් යුත් උස් නාසය සහිත වූ, ^AI

Shloka 35

ಕಾನ್ತಿಶ್ರೀದ್ಯುತಿಭಿಸ್ತುಲ್ಯಮಿನ್ದುಪದ್ಮದಿವಾಕರೈಃ ।
ಕಿರೀಟಕೂಟೋಜ್ಜ್ವಲಿತನ್ತಾಮ್ರಾಸ್ಯನ್ದೀಪ್ತಕುಣ್ಡಲಮ್ ॥ 35 ॥

kāntiśrīdyutibhistulyamindupadmadivākaraiḥ |
kirīṭakūṭojjvalitantāmrāsyandīptakuṇḍalam || 35 ||

චන්ද්‍රයා, පද්මය සහ සූර්යයා හා සමාන කාන්තියෙන් දිලිසෙන, කිරුළේ කොත් කැරැල්ලෙන් බැබළෙන, තඹ පැහැති මුහුණින් යුත්, දිලිසෙන කරාබු පැළඳි, ^AI

Shloka 36

ಮದವ್ಯಾಕುಲಲೋಲಾಕ್ಷಮ್ಭೂತ್ವಾಯತ್ಪಾನಭೂಮಿಷು ।
ವಿವಿಧಸ್ರಗ್ಧರಞ್ಚಾರುವಲ್ಗುಸ್ಮಿತಕಥಂಶುಭಮ್ ॥ 36 ॥

madavyākulalolākṣambhūtvāyatpānabhūmiṣu |
vividhasragdharañcāruvalgusmitakathaṃśubham || 36 ||

මත් බවින් ව්‍යාකුල වූ චංචල ඇස් ඇති, පාන භූමීන්හි යෙදුණු, නොයෙක් මාලා පැළඳි, මනහර මධුර සිනහවෙන් හා කථාවෙන් යුත් ශුභ වූ, ^AI

Shloka 37

ತದೇವಾದ್ಯತವೈವಂಹಿವಕ್ತ್ರಂ ನ ಭ್ರಾಜತೇಪ್ರಭೋ ।
ರಾಮಸಾಯಕನಿರ್ಭಿನ್ನಂರಕ್ತಂರುಧಿರವಿಸ್ರವೈಃ ॥ 37 ॥

tadevādyatavaivaṃhivaktraṃ na bhrājateprabho |
rāmasāyakanirbhinnaṃraktaṃrudhiravisravaiḥ || 37 ||

ප්‍රභූනි, එසේ වූ ඔබගේ එම මුහුණ දැන් රාමගේ ඊතලයෙන් විදී ලේ ගලන රතු පැහැයෙන් බැබළෙන්නේ නැත. ^AI

Shloka 38

ವೀಶೀರ್ಣಮೇದೋಮಸ್ತಿಷ್ಕಂರೂಕ್ಷಸ್ಯನ್ದನರೇಣುಭಿಃ ।
ಹಾಪಶ್ಚಿಮಾಮೇಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾದಶಾವೈಧವ್ಯದಾಯಿನೀ ॥ 38 ॥

vīśīrṇamedomastiṣkaṃrūkṣasyandanareṇubhiḥ |
hāpaścimāmesamprāptādaśāvaidhavyadāyinī || 38 ||

මේදය හා මොළය විසිරී ගිය, රූක්ෂ වූ රථ ධූලිවලින් යුත්, අහෝ! මාගේ අවසාන අවස්ථාව ලඟා වී ඇත; වැන්දඹු බව ගෙන දෙන්නී, ^AI

Shloka 39

ಯಾಮಯಾಸೀನ್ನಸುಮ್ಬದ್ಧಾಕದಾಚಿದಪಿಮನ್ದಯಾ ।
ಪತಾದಾನವರಾಜೋಮೇಭರ್ತಾಮೇರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ॥ 39 ॥

yāmayāsīnnasumbaddhākadācidapimandayā |
patādānavarājomebhartāmerākṣaseśvaraḥ || 39 ||

කිසි විටෙකත් මඳක් වත් අඩු නොවී යමෙකු සමඟ බැඳී නොසිටියා වූ, මාගේ ස්වාමියා වූ දානව රජු ද, මාගේ රාක්ෂසේශ්වරයා ද වූ, ^AI

Shloka 40

ಪುತ್ರೋಮೇಶಕ್ರನಿರ್ಜೇತಾಇತ್ಯಹಙ್ಗರ್ವಿತಾಭೃಶಮ್ ।
ದೃಪ್ತಾಮರ್ದನಾಃಶೂರಾಃಪ್ರಖ್ಯಾತಬಲಪೌರುಷಾಃ ॥ 40 ॥

putromeśakranirjetāityahaṅgarvitābhṛśam |
dṛptāmardanāḥśūrāḥprakhyātabalapauruṣāḥ || 40 ||

මාගේ පුත්‍රයා ශක්‍රයා පරදවන්නෙකු යැයි මම බොහෝ අහංකාරයෙන් යුතුව සිතුවෙමි. දර්පය මර්දනය කරන්නා වූ, ශූර වූ, ප්‍රසිද්ධ බලයෙන් හා පුරුෂාර්ථයෙන් යුත්, ^AI

Shloka 41

ಅಕುತಶ್ಚಿದ್ಭಯಾನಾಥಾಮಮೇತ್ಯಾಸೀನ್ಮತಿರ್ದೃಢಾ ।
ತೇಷಾಮೇವಮ್ಪ್ರಭಾವಾಣಾಂಯುಷ್ಮಾಕಂರಾಕ್ಷಸರ್ಷಭಾಃ ॥ 41 ॥

akutaścidbhayānāthāmametyāsīnmatirdṛḍhā |
teṣāmevamprabhāvāṇāṃyuṣmākaṃrākṣasarṣabhāḥ || 41 ||

“මහත් බලය හා පුරුෂාර්ථ ඇති, දර්පිතයන් මැඬලන්නාවූ, ශූරවූ, මාගේ පුත්‍රයා මේෂක්‍රයා පරදවන්නෙකැ”යි මම බොහෝ අහංකාරයෙන් යුතුව සිතුවෙමි. එසේ වූ ඔහුගේ බලය දැන් බිඳී ගොස් ඇත. එසේම, එවැනි බලයක් ඇති ඔබ රාක්ෂසයන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨයෙනි, ඔබට කිසි තැනකින් බියක් නැතැයි මාගේ සිත තදින් පිහිටා තිබුණි. ^AI

Shloka 42

ಕಥಮ್ಭಯಮಸಮ್ಬುದ್ಧಮ್ಮಾನುಷಾದಿದಮಾಗತಮ್ ।
ಸ್ನಿಗ್ಧೇನ್ದ್ರನೀಲನೀಲನ್ತುಪ್ರಾಂಶುಶೈಲೋಪಮಮ್ಮಹತ್ ॥ 42 ॥

kathambhayamasambuddhammānuṣādidamāgatam |
snigdhendranīlanīlantuprāṃśuśailopamammahat || 42 ||

එසේ වූ ඔබට මිනිසුන් අතින් මේ බිය කෙසේ පැමිණියේද? එය මා තේරුම් ගත නොහැක. තද නිල් මැණිකක් මෙන් නිල්වූ, උස් කඳු මුදුනක් වැනි මහත් වූ, ^AI

Shloka 43

ಕೇಯೂರಾಙ್ಗದವೈಡೂರ್ಯಮುಕ್ತಾಹಾರಸ್ರಗುಜ್ಜ್ವಲಮ್ ।
ಕಾನ್ತಂವಿಹಾರೇಷ್ವಧಿಕನ್ದೀಪ್ತಾಂಸಙ್ಗ್ರಾಮಭೂಮಿಷು ॥ 43 ॥

keyūrāṅgadavaiḍūryamuktāhārasragujjvalam |
kāntaṃvihāreṣvadhikandīptāṃsaṅgrāmabhūmiṣu || 43 ||

කේයූර, අංගද, වෛඩූර්ය හා මුතුහර මල්මාලාවෙන් බැබළෙන, උයන්හි සැරිසැරීමේදී අතිශයින් මනහරවූ, යුද්ධ භූමියේදී අධික ලෙස දීප්තිමත්වූ, ^AI

Shloka 44

ಭಾತ್ಯಾಭರಣಭಾಭಿರ್ಯದ್ವಿದ್ಯುದ್ಭಿರಿವತೋಯದಃ ।
ತದೇವಾದ್ಯಶರೀರನ್ತೇತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ನೈಕಶರೈಶ್ಚಿತಮ್ ॥ 44 ॥

bhātyābharaṇabhābhiryadvidyudbhirivatoyadaḥ |
tadevādyaśarīrantetīkṣṇairnaikaśaraiścitam || 44 ||

ආභරණවල බැබළීමෙන් වළාකුළක් විදුලියෙන් බැබළෙන්නාක් මෙන් බැබළුණු ඔබේ මේ ශරීරය දැන් තියුණුවූ බොහෝ ඊතලවලින් විදින ලද්දක් වී ඇත. ^AI

Shloka 45

ಪುನರ್ದುರ್ಲಭಸಮ್ಪರ್ಶಮ್ಪರಿಷ್ವಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ ।
ಶ್ವಾವಿಧಃಶಲಕೈರ್ಯದ್ವದ್ಭಾಣೈರ್ಲಗ್ನೈರ್ನಿರನ್ತರಮ್ ॥ 45 ॥

punardurlabhasamparśampariṣvaktuṃ na śakyate |
śvāvidhaḥśalakairyadvadbhāṇairlagnairnirantaram || 45 ||

නැවත වරක් ස්පර්ශ කිරීමට දුර්ලභවූ එය, අඹරන ලද ඊතලවලින් නිරන්තරයෙන් ඇතුළු වී ඇති බැවින්, ශල්‍යකරුවෙකු විසින් ඉවත් කරන ලද ඊතල සහිතව තැවරුණු ශරීරයක් මෙන් වැළඳ ගත නොහැකි වී ඇත. ^AI

Shloka 46

ಸ್ವರ್ಪಿತೈರ್ಮರ್ಮಸುಭೃಶಂಸಞ್ಛಿನ್ನಸ್ನಾಯುಬನ್ಧನಮ್ ।
ಕ್ಷಿತೌನಿಪತಿತಂರಾಜನ್ ಶ್ಯಾಮಂವೈರುಧಿರಚ್ಛವಿ ॥ 46 ॥

svarpitairmarmasubhṛśaṃsañchinnasnāyubandhanam |
kṣitaunipatitaṃrājan śyāmaṃvairudhiracchavi || 46 ||

මහරජ, මර්මස්ථානවලට තදින් ඇතුළු වූ ඊතලවලින් නහර පටි කැපී ගොස්, කළු පැහැයෙන් යුතුව සතුරු ලේ පැහැය ගත් ඔබේ ශරීරය බිම වැටී ඇත. ^AI

Shloka 47

ವಜ್ರಪ್ರಹಾರಾಭಿಹತೋವಿಕೀರ್ಣೈವಪರ್ವತಃ ।
ಹಾಸ್ವಪ್ನಸ್ಸತ್ಯಮೇವೇದನ್ತ್ವಂರಾಮೇಣಕಥಂಹತಃ ॥ 47 ॥

vajraprahārābhihatovikīrṇaivaparvataḥ |
hāsvapnassatyamevedantvaṃrāmeṇakathaṃhataḥ || 47 ||

වජ්‍රායුධයේ පහරින් තැළුණු, විසිරී ගිය කඳු මුදුනක් මෙන් ඔබ බිම වැටී ඇත. ඇත්තෙන්ම මෙය සිහිනයක් නොව සත්‍යයකි. රාම විසින් ඔබ කෙසේ නසන ලද්දේද? ^AI

Shloka 48

ತ್ವಮ್ಮೃತ್ಯೋರಪಿಮೃತ್ಯುಸ್ಸ್ಯಾಃಕಥಮ್ಮೃತ್ಯುವಶಙ್ಗತಃ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಸುಭೋಕ್ತಾರನ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೋದ್ವೇಗದಮ್ಮಹತ್ ॥ 48 ॥

tvammṛtyorapimṛtyussyāḥkathammṛtyuvaśaṅgataḥ trailokyavasubhoktārantrailokyodvegadammahat || 48 ||

ඔබ මරණයට පවා මරණය විය හැකිව තිබියදී, කෙසේ මරණයේ ග්‍රහණයට පත්වූයේද? ත්‍රිලෝකයේ වස්තුව භුක්ති විඳින්නාවූ, ත්‍රිලෝකයට මහත් තැති ගැන්වීමක් වූ මහත් වූ ඔබ, ^AI

Shloka 49

ಜೇತಾರಂಲೋಕಪಾಲಾನಾಙ್ಕ್ಷೇಪ್ತಾರಾಂಶಙ್ಕರಸ್ಯ ಚ ।
ದೃಪ್ತಾನಾನ್ನಿಗ್ರಹೀತಾರಮಾವಿಷ್ಕೃತಪರಾಕ್ರಮಮ್ ॥ 49 ॥

jetāraṃlokapālānāṅkṣeptārāṃśaṅkarasya ca |
dṛptānānnigrahītāramāviṣkṛtaparākramam || 49 ||

ලෝකපාලකයන් ජයගන්නා, ශංකර දෙවියන් අභියෝග කරන්නා, උඩඟු අය මැඬලන්නා, ප්‍රකට පරාක්‍රම ඇත්තා වූ ^AI

Shloka 50

ಲೋಕಕ್ಷೋಭಯಿತಾರಂ ಚ ನಾದೈರ್ಭೂತವಿರಾವಿಣಮ್ ।
ಓಜಸಾದೃಪ್ತವಾಕ್ಯಾನಾಂವಕ್ತಾರಂರಿಪುಸನ್ನಿಧೌ ॥ 50 ॥

lokakṣobhayitāraṃ ca nādairbhūtavirāviṇam |
ojasādṛptavākyānāṃvaktāraṃripusannidhau || 50 ||

ලෝකය කම්පා කරවන්නා, නාදයෙන් සත්ත්වයන් හඬවන්නා, තම බලයෙන් උඩඟු වචන කියන්නන් සතුරු ඉදිරියේ කථා කරන්නා වූ ^AI

Shloka 51

ಸ್ವಯೂಥಭೃತ್ಯಗೋಪ್ತಾರಂಹನ್ತಾರಮ್ಭೀಮಕರ್ಮಣಾಮ್ ।
ಹನ್ತಾರನ್ದಾನವೇನ್ದ್ರಾಣಾಂಯಕ್ಷಾಣಾಂ ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 51 ॥

svayūthabhṛtyagoptāraṃhantārambhīmakarmaṇām |
hantārandānavendrāṇāṃyakṣāṇāṃ ca sahasraśaḥ || 51 ||

තම සේනාව හා භෘත්‍යයන් රකින්නා, භයානක ක්‍රියා කරන්නන් නසන්නා, දානවේන්ද්‍රයන් දහස් ගණනින් හා යක්ෂයන් දහස් ගණනින් නසන්නා වූ ^AI

Shloka 52

ನಿವಾತಕವಚಾನಾಂ ಚ ಸಙ್ಗ್ರಹೀತಾರಮಾಹವೇ ।
ನೈಕಯಜ್ಞವಿಲೋಪ್ತಾರನ್ತ್ರಾತಾರಂಸ್ವಜನಸ್ಯ ಚ ॥ 52 ॥

nivātakavacānāṃ ca saṅgrahītāramāhave |
naikayajñaviloptārantrātāraṃsvajanasya ca || 52 ||

නිවාතකවච නම් අසුරයන් සංග්‍රාමයේදී ග්‍රහණය කරන්නා, බොහෝ යාග විනාශ කරන්නා, තම ජනයා රකින්නා වූ ^AI

Shloka 53

ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾಭೇತ್ತಾರಮ್ಮಾಯಾಸ್ರಷ್ಟಾರಮಾಹವೇ ।
ದೇವಾಸುರನೃಕನ್ಯಾನಾಮಾಹರ್ತಾರನ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 53 ॥

dharmavyavasthābhettārammāyāsraṣṭāramāhave |
devāsuranṛkanyānāmāhartārantatastataḥ || 53 ||

ධර්ම ව්‍යවස්ථා බිඳ දමන්නා, සංග්‍රාමයේදී මායා මවන්නා, දේව, අසුර හා මනුෂ්‍ය කන්‍යාවන් තැනින් තැන ගෙන එන්නා වූ ^AI

Shloka 54

ಶತ್ರುಸ್ತ್ರೀಶೋಕದಾತಾರಂ ನೇತಾರಂ ಸ್ವಜನಸ್ಯ ಚ ।
ಲಙ್ಕಾದ್ವೀಪಸ್ಯಗೋಪ್ತಾರಙ್ಕರ್ತಾರಮ್ಭೀಮಕರ್ಮಣಾಮ್ ॥ 54 ॥

śatrustrīśokadātāraṃ netāraṃ svajanasya ca |
laṅkādvīpasyagoptāraṅkartārambhīmakarmaṇām || 54 ||

සතුරු ස්ත්‍රීන්ට ශෝක දෙන්නා, තම ජනයා මෙහෙයවන්නා, ලංකා දූපත රකින්නා, භයානක ක්‍රියා කරන්නා වූ ^AI

Shloka 55

ಅಸ್ಮಾಕಙ್ಕಾಮಭೋಗಾನಾನ್ದಾತಾರಂರಥಿನಾಂವರಮ್ ।
ಏವಮ್ಪ್ರಭಾವಮ್ಭರ್ತಾರನ್ದೃಷ್ಟವಾರಾಮೇಣಪಾತಿತಮ್ ॥ 55 ॥

asmākaṅkāmabhogānāndātāraṃrathināṃvaram |
evamprabhāvambhartārandṛṣṭavārāmeṇapātitam || 55 ||

අපගේ කාම භෝග සපයන්නා, රථිකයන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨයා වූ, මෙබඳු බලය ඇති ස්වාමියා රාමගේ ඊතලයෙන් වැටුණු බව දුටුවා ^AI

Shloka 56

ಸ್ಥಿರಾಸ್ಮಿಯಾದೇಹಮಿಮನ್ಧಾರಯಾಮಿಹತಪ್ರಿಯಾ ।
ಶಯನೇಷುಮಹಾರ್ಹೇಷುಶಯಿತ್ವಾರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ॥ 56 ॥

sthirāsmiyādehamimandhārayāmihatapriyā |
śayaneṣumahārheṣuśayitvārākṣaseśvara || 56 ||

රාක්ෂසේශ්වරය, එබැවින් මම මේ ස්ථිර වූ මගේ ශරීරය දරාගෙන, අති උතුම් යහන් මත වැතිර සිටිමි ^AI

Shloka 57

ಇಹಕರ್ಮಾತ್ಪ್ರಸುಪ್ತೋಽಸಿಧರಣ್ಯಾಂರೇಣುಗುಣ್ಠಿತಃ ।
ಯದಾತೇತನಯಶ್ಶಸ್ತೋಲಕ್ಷ್ಮಣೇನೇನ್ದ್ರಜಿದ್ಯುಧಿ ॥ 57 ॥

ihakarmātprasupto'sidharaṇyāṃreṇuguṇṭhitaḥ |
yadātetanayaśśastolakṣmaṇenendrajidyudhi || 57 ||

මෙලොවෙහි කළ කර්මය නිසා, ධරණිය මත දූවිලි වැදී නිදාගෙන සිටියෙහි ය. එකල්හි ඔබේ පුත් ඉන්ද්‍රජිත් යුද්ධයේදී ලක්ෂ්මණ විසින් මරණයට පත් කරන ලදී. ^AI

Shloka 58

ತದಾತ್ವಭಿಹತಾತೀವ್ರಮದ್ಯತ್ವಸ್ಮಿನಿಪಾತಿತಾ ।
ಸಾಹಮ್ಬನ್ಧುಜನೈರ್ಹೀನಾಹೀನಾನಾಥೇನ ಚ ತ್ವಯಾ ॥ 58 ॥

tadātvabhihatātīvramadyatvasminipātitā |
sāhambandhujanairhīnāhīnānāthena ca tvayā || 58 ||

එකල ඔහු අධික ලෙස පහර දී මරණයට පත් කරන ලදී; අද මෙහි මා ද බිම හෙළන ලදී. එසේ වූ මම, ඥාතීන්ගෙන් ද, අසරණ වූ ඔබගෙන් ද තොරව සිටිමි. ^AI

Shloka 59

ವಿಹೀನಾಕಾಮಭೋಗೈಶ್ಚಶೋಚಿಷ್ಯೇಶಾಶ್ವತೀಸ್ಸಮಾಃ ।
ಪ್ರಪನ್ನೋದೀರ್ಘಮಧ್ವಾನಂರಾಜನ್ನದ್ಯಸುದುರ್ಗಮಮ್ ॥ 59 ॥

vihīnākāmabhogaiścaśociṣyeśāśvatīssamāḥ |
prapannodīrghamadhvānaṃrājannadyasudurgamam || 59 ||

කාම සැපයන්ගෙන් ද තොරව, රජුනි, මම දිගු මාර්ගයක් ගෙවා, ඉතා දුෂ්කර වූ ගංගාවක් තරණය කොට පැමිණියෙමි; අනන්ත වූ වර්ෂ ගණනක් මම ශෝක වන්නෙමි. ^AI

Shloka 60

ನಯಮಾಮಪಿದುಃಖಾರ್ತಾಂ ನ ವರ್ತಿಷ್ಯೇತ್ವಯಾವಿನಾ ।
ಕಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮ್ಮಾಂವಿಹಾಯೇಹಕೃಪಣಾಙ್ಗನ್ತುಮಿಚ್ಛಸಿ ॥ 60 ॥

nayamāmapiduḥkhārtāṃ na vartiṣyetvayāvinā |
kasmāttvammāṃvihāyehakṛpaṇāṅgantumicchasi || 60 ||

මා ගෙන යන්න; දුකින් පීඩිත වූ මා ඔබ නැතිව ජීවත් නොවන්නී ය. එසේ නම්, අනුකම්පා කළ යුතු මා අත්හැර ඔබ මෙහි සිට යාමට කැමති වන්නේ කුමක් නිසාද? ^AI

Shloka 61

ದೀನಾಂವಿಲಪತೀಮ್ಮನ್ದಾಙ್ಕಿಂವಾಮಾನ್ನಾಭಿಭಾಷಸೇ ।
ದೃಷ್ಟವಾ ನ ಖಲ್ವಭಿಕ್ರುದ್ಧೋಮಾಮಿಹಾನವಕುಣ್ಠಿತಾಮ್ ॥ 61 ॥

dīnāṃvilapatīmmandāṅkiṃvāmānnābhibhāṣase |
dṛṣṭavā na khalvabhikruddhomāmihānavakuṇṭhitām || 61 ||

දුක්මුසු වූ, විලාප කියන, දුර්වල වූ මා අමතා ඔබ කිසිවක් නොකියන්නේ කුමක් නිසාද? ලැජ්ජාවෙන් තොරව සිටින මා දැක ඔබ කිපෙන්නේ නැත්තේ මන්ද? ^AI

Shloka 62

ನಿರ್ಗತಾನ್ನಗರದ್ವಾರಾತ್ಪದ್ಭ್ಯಾಮೇವಾಗತಾಮ್ಪ್ರಭೋ ।
ಪಶ್ಯೇಷ್ಟದಾರದಾರಾಂಸ್ತೇಭ್ರಷ್ಟಲಜ್ಜಾವಕುಣ್ಠಿತಾನ್ ॥ 62 ॥

nirgatānnagaradvārātpadbhyāmevāgatāmprabho |
paśyeṣṭadāradārāṃstebhraṣṭalajjāvakuṇṭhitān || 62 ||

ස්වාමීනි, නගර දොරටුවෙන් පිටතට පයින්ම ගමන් කොට පැමිණි මා දෙස බලන්න; ලැජ්ජාව බිඳී, අවකුණ්ඨිතව සිටින ඔබේ ප්‍රිය භාර්යාවන් බලන්න. ^AI

Shloka 63

ಬಹಿರ್ನಿಷ್ಪತಿತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಕಥನ್ದೃಷ್ಟವಾ ನ ಕುಪ್ಯಸಿ ।
ಅಯಙ್ಕ್ರೀಡಾಸಹಾಯಸ್ತೇಽನಾಥೇಲಾಲಪ್ಯತೇಜನಃ ॥ 63 ॥

bahirniṣpatitānsarvānkathandṛṣṭavā na kupyasi |
ayaṅkrīḍāsahāyaste'nāthelālapyatejanaḥ || 63 ||

සියලු දෙනා පිටතට පැමිණ සිටින අයුරු දැක ඔබ කිපෙන්නේ නැත්තේ කෙසේද? අසරණ වූ මේ ජනයා ඔබේ ක්‍රීඩා සහායකයා වූ ඔබ සමඟ විලාප කියයි. ^AI

Shloka 64

ನ ಚೈವಮಾಶ್ವಾಸಯಸಿಕಿಂವಾ ನ ಬಹುಮನ್ಯಸೇ ।
ಯಾಃಸ್ತ್ವಯಾವಿಧವಾರಾಜನ್ಕೃತಾನೈಕಾಃಕುಲಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 64 ॥

na caivamāśvāsayasikiṃvā na bahumanyase |
yāḥstvayāvidhavārājankṛtānaikāḥkulastriyaḥ || 64 ||

රජුනි, ඔබ විසින් බොහෝ කුල ස්ත්‍රීන් වැන්දඹුවන් බවට පත් කරන ලදී; ඔබ ඔවුන් සැනසුවේ නැත; එසේ නම් ඔබ ඔවුන් ගරු නොකරන්නේ කුමක් නිසාද? ^AI

Shloka 65

ಪತಿವ್ರತಾಧರ್ಮರತಾಗುರುಶುಶ್ರೂಷಣೇರತಾಃ ।
ತಾಭಿಶ್ಶೋಕಾಭಿತಪ್ತಾಭಿಶ್ಶಪ್ತಃಪರವಶಙ್ಗತಃ ॥ 65 ॥

pativratādharmaratāguruśuśrūṣaṇeratāḥ |
tābhiśśokābhitaptābhiśśaptaḥparavaśaṅgataḥ || 65 ||

පතිව්‍රතා ධර්මයෙහි යෙදුණාවූ, ගුරුවරුන්ට සේවය කිරීමෙහි නිරතවූ ඔහුගේ බිරියන් විසින් ශෝකයෙන් තැවී ශාප කරන ලද්දේ, පරවශව ගියේය. ^AI

Shloka 66

ತ್ವಯಾವಿಪ್ರಕೃತಾಭಿರ್ಯತ್ತದಾಶಪ್ತನ್ತದಾಗತಮ್ ।
ಪ್ರವಾದಸ್ಸತ್ಯಏವಾಯನ್ತ್ವಾಮ್ಪ್ರತಿಪ್ರಾಯಶೋನೃಪ ॥ 66 ॥

tvayāviprakṛtābhiryattadāśaptantadāgatam |
pravādassatyaevāyantvāmpratiprāyaśonṛpa || 66 ||

ඔබ විසින් හිංසා නොකළාවූ ඔවුන් විසින් එකල්හි ශාප කරන ලද දෙය එලෙසම සිදුවිය. රජතුමනි, ඔබ ගැන පැතිර යන ජනප්‍රවාදය සත්‍යයම බවට පත්ව ඇත. ^AI

Shloka 67

ಪ್ರತಿವ್ರತಾನಾನ್ನಾಕಸ್ಮಾತ್ಸಪತ್ನತ್ಯಶ್ರೂಣಿಭೂತಲೇ ।
ಕಥಂ ಚ ನಾಮತೇರಾಜನ್ ಲೋಕಾನಾಕ್ರಮ್ಯತೇಜಸಾ ॥ 67 ॥

prativratānānnākasmātsapatnatyaśrūṇibhūtale |
kathaṃ ca nāmaterājan lokānākramyatejasā || 67 ||

පතිව්‍රතාවන්ගේ කඳුළු නිසා අහසින් නොව පොළොව මතට වැටුණු එම කඳුළු නිසා, රජතුමනි, ඔබ තම තේජසින් ලෝකයන් ආක්‍රමණය කරන්නේ කෙසේද? ^AI

Shloka 68

ನಾರೀಚೌರ್ಯಮಿದಙ್ಕ್ಷುದ್ರಙ್ಕೃತಂಶೌಣ್ಡೀರ್ಯಮಾನಿನಾ ।
ಅಪನೀಯಾಶ್ರಮಾದ್ರಾಮಂಯನ್ಮೃಗಚ್ಛದ್ಮನಾತ್ವಯಾ ॥ 68 ॥

nārīcauryamidaṅkṣudraṅkṛtaṃśauṇḍīryamāninā |
apanīyāśramādrāmaṃyanmṛgacchadmanātvayā || 68 ||

ශූරත්වය ගැන අහංකාර වූ ඔබ විසින් මුවෙකුගේ වෙස් ගෙන ආශ්‍රමයෙන් රාම ඉවත් කළේ, එය නීචවූ ස්ත්‍රී-සොරකමක් විය. ^AI

Shloka 69

ಆನೀತಾರಾಮಪನತೀಸಾತತ್ತೇಕಾತರ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ ।
ಕಾತರ್ಯಂ ನ ಚ ತೇಯುದ್ಧೇಕದಾಚಿತ್ಸಂಸ್ಮರಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ 69 ॥

ānītārāmapanatīsātattekātaryalakṣaṇam |
kātaryaṃ na ca teyuddhekadācitsaṃsmarāmyaham || 69 ||

රාම ආශ්‍රමයෙන් ඉවත් කිරීම ඔබගේ බියගුලු බවේ ලක්ෂණයකි. එහෙත් යුද්ධයේදී ඔබගේ බියගුලු බවක් මම කිසිදා සිහි නොකරමි. ^AI

Shloka 70

ತತ್ತುಭಾಗ್ಯವಿಪರ್ಯಾಸಾನ್ನೂನನ್ತೇಪಕ್ವಲಕ್ಷಣಮ್ ।
ಅತೀತಾನಾಗತಾರ್ಥಜ್ಞೋವರ್ತಮಾನವಿಚಕ್ಷಣಃ ॥ 70 ॥

tattubhāgyaviparyāsānnūnantepakvalakṣaṇam |
atītānāgatārthajñovartamānavicakṣaṇaḥ || 70 ||

එහෙත් එය ඔබගේ වාසනාවේ විපර්යාසය නිසාම ඔබගේ ඉදිමුණු ලක්ෂණයක් බව නිසැකය. අතීත හා අනාගත අර්ථ දන්නා, වර්තමානය ගැන දක්ෂ වූ, ^AI

Shloka 71

ಮೈಥಿಲೀಮಾಹೃತಾನ್ದೃಷ್ಟವಾಧ್ಯಾತ್ವಾನಿಃಶ್ವಸ್ಯಚಾಯತಮ್ ।
ಸತ್ಯವಾಕ್ಯಮಹಾಬಾಹೋ ದೇವರೋಮೇಯದಬ್ರವೀತ್ ॥ 71 ॥

maithilīmāhṛtāndṛṣṭavādhyātvāniḥśvasyacāyatam |
satyavākyamahābāho devaromeyadabravīt || 71 ||

මහා බාහුවන් වූ රාම, මෛථිලිය ගෙන යනු දුටු ඔබ, දිගු නිස්වාසයක් හෙළා, ඔබගේ මාමණ්ඩිය වූ මාගේ පියා පැවසූ සත්‍ය වචනය සිහි කළේය. ^AI

Shloka 72

ಅಯಂರಾಕ್ಷಸಮುಖ್ಯಾನಾಂವಿನಾಶಃಪರ್ಯುಪಸ್ಥಿತಃ ।
ಕಾಮಕ್ರೋಧಸಮುತ್ಥೇನವ್ಯಸನೇನಪ್ರಸಙ್ಗಿನಾ ॥ 72 ॥

ayaṃrākṣasamukhyānāṃvināśaḥparyupasthitaḥ |
kāmakrodhasamutthenavyasanenaprasaṅginā || 72 ||

කාමයෙන් හා ක්‍රෝධයෙන් හටගත්, අවස්ථාවට පැමිණි විපත්තිය නිසා රාක්ෂස නායකයන්ගේ විනාශය උදාවී ඇත. ^AI

Shloka 73

ನಿರ್ವೃತ್ತಸ್ತ್ವತ್ಕೃತೇಽನರ್ಥಃಸೋಽಯಮ್ಮೂಲಹರೋಮಹಾನ್ ।
ತ್ವಯಾಕೃತಮಿದಂಸರ್ವಮನಾಧಂರಾಕ್ಷಸಙ್ಕುಲಮ್ ॥ 73 ॥

nirvṛttastvatkṛte'narthaḥso'yammūlaharomahān |
tvayākṛtamidaṃsarvamanādhaṃrākṣasaṅkulam || 73 ||

ඔබ නිසා මහත් වූ මුල් සිඳින අනර්ථය සිදු වී ඇත. මේ සියල්ල ඔබ විසින් කරන ලද්දේ රාක්ෂස සමූහය අනාථ කරමිනි. ^AI

Shloka 74

ಹಿತ್ವಂಶೋಚಿತವ್ಯೋಮೇಪ್ರಖ್ಯಾತಬಲಪೌರುಷಃ ।
ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವಾತ್ತುಮೇಬುದ್ಧಿಃಕಾರುಣ್ಯೇಪರಿವರ್ತತೇ ॥ 74 ॥

hitvaṃśocitavyomeprakhyātabalapauruṣaḥ |
strīsvabhāvāttumebuddhiḥkāruṇyeparivartate || 74 ||

ප්‍රසිද්ධ බලය හා පුරුෂාර්ථ ඇති ඔබ ශෝක කළ යුත්තෙක් නොවේ. ස්ත්‍රී ස්වභාවය නිසා ඔබේ බුද්ධිය කරුණාව කරා හැරේ. ^AI

Shloka 75

ಸುಕೃತನ್ದುಷ್ಕೃತಂ ಚ ತ್ವಙ್ಗೃಹೀತ್ವಾಸ್ವಾಙ್ಗತಿಙ್ಗತಃ ।
ಆತ್ಮಾನಮನುಶೋಚಾಮಿತ್ವದ್ವಿನಾಶೇನದುಃಖಿತಾಮ್ ॥ 75 ॥

sukṛtanduṣkṛtaṃ ca tvaṅgṛhītvāsvāṅgatiṅgataḥ |
ātmānamanuśocāmitvadvināśenaduḥkhitām || 75 ||

කළ හොඳ හා නරක දෙකම ගෙන තමාගේ ගමන් කරා ගිය තැනැත්තා වූ මම, ඔබේ විනාශයෙන් දුකට පත් වූ තමා ගැනම ශෝක කරමි. ^AI

Shloka 76

ಸುಹೃದಾಂಹಿತಕಾಮಾನಾಂ ನ ಶ್ರುತಂವಚನನ್ತ್ವಯಾ ।
ಭ್ರಾತ್ರೂಣಾಞ್ಚೈವಕಾರ್ತ್ನ್ಸನಹಿತಮುಕ್ತನ್ದಶಾನನ ॥ 76 ॥

suhṛdāṃhitakāmānāṃ na śrutaṃvacanantvayā |
bhrātrūṇāñcaivakārtnsanahitamuktandaśānana || 76 ||

දසානන, ඔබට හිතකාමී වූ මිත්‍රයන්ගේ වචනය ද, සහෝදරයන් විසින් හිත සුව පිණිස පවසන ලද වචනය ද ඔබ ඇසුවේ නැත. ^AI

Shloka 77

ಹೇತ್ವರ್ಥಯುಕ್ತಂವಿಧಿವಚ್ಛ್ರೇಯಸ್ಕರಮದಾರುಣಮ್ ।
ವಿಭೀಷಣೇನಾಭಿಹಿತಂ ನ ಕೃತಂಹೇತುಮತ್ತ್ವಯಾ ॥ 77 ॥

hetvarthayuktaṃvidhivacchreyaskaramadāruṇam |
vibhīṣaṇenābhihitaṃ na kṛtaṃhetumattvayā || 77 ||

හේතු අර්ථ සහිතව, විධි අනුව, යහපත ගෙන දෙන, අකරුණාවන්ත වූ විභීෂණ විසින් පවසන ලද්ද ඔබ හේතු සහිතව කළේ නැත. ^AI

Shloka 78

ಮಾರೀಚಕುಮ್ಭಕರ್ಣಾಭ್ಯಾಂವಾಕ್ಯಮ್ಮಮಪಿತುಸ್ತಥಾ ।
ನ ಶ್ರುತಂವೀರ್ಯಮತ್ತೇನತಸ್ಯೇದಮ್ಫಲಮೀದೃಶಮ್ ॥ 78 ॥

mārīcakumbhakarṇābhyāṃvākyammamapitustathā |
na śrutaṃvīryamattenatasyedamphalamīdṛśam || 78 ||

මාරීච හා කුම්භකර්ණ යන දෙදෙනාගේ ද, එසේම මගේ පියාගේ ද වචනය, වීර්‍යයෙන් මත් වූ ඔබ ඇසුවේ නැත. එහි පලාව මෙබඳු ය. ^AI

Shloka 79

ನೀಲಜೀಮೂತಸಙ್ಕಾಶ ಪೀತಾಮ್ಬರಶುಭಾಙ್ಗದ ।
ಸ್ವಗಾತ್ರಾಣಿವಿನಿಕ್ಷಿಪ್ಯಕಿಂಶೇಷೇರುಧಿರಾಪ್ಲುತಃ ॥ 79 ॥

nīlajīmūtasaṅkāśa pītāmbaraśubhāṅgada |
svagātrāṇivinikṣipyakiṃśeṣerudhirāplutaḥ || 79 ||

නිල් වළාකුළු වැනි වූ, පීත වස්ත්‍ර හා ශුභ අංගද ඇති ඔබ, තම අවයව බිම තබා ලේ තෙමුණු තත්ත්වයෙන් කුමක් නිසා වැතිර සිටීද? ^AI

Shloka 80

ಪ್ರಸುಪ್ತೈವಶೋಕಾರ್ತಾಙ್ಕಿಮ್ಮಾಂ ನ ಪ್ರತಿಭಾಷಸೇ ।
ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ಯದಕ್ಷಸ್ಯಸಮ್ಯುಗೇಷ್ವಪಲಾಯಿನಃ ॥ 80 ॥

prasuptaivaśokārtāṅkimmāṃ na pratibhāṣase |
mahāvīryasyadakṣasyasamyugeṣvapalāyinaḥ || 80 ||

ශෝකයෙන් පීඩිත වූ නිදාගත් තැනැත්තියක මෙන් ඔබ කුමක් නිසා මට පිළිතුරු නොදෙන්නීද? මහා වීර්‍යය ඇති, දක්ෂ වූ, සටනේදී පලා නොයන තැනැත්තා ඔබය. ^AI

Shloka 81

ಯಾತುಧಾನಸ್ಯದೌಹಿತ್ರೀಙ್ಕಿಮ್ಮಾಂ ನ ಪ್ರತಿಭಾಷಸೇ ।
ಉತ್ತಿಷ್ಠೋತ್ತಿಷ್ಠಕಿಂಶೇಷೇನವೇಪರಿಭವೇಕೃತೇ ॥ 81 ॥

yātudhānasyadauhitrīṅkimmāṃ na pratibhāṣase |
uttiṣṭhottiṣṭhakiṃśeṣenaveparibhavekṛte || 81 ||

"යාතුධානයාගේ දියණිය වූ මා හා ඔබ කිසිවක් නොකියන්නේ මන්ද? නැගිටින්න, නැගිටින්න; අවමානය සිදු වූ කල තවත් නිදාගැනීමෙන් පලක් කුමක්ද?" ^AI

Shloka 82

ಅದ್ಯವೈನಿರ್ಭಯಾಲಙ್ಕಾಮ್ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಂಸೂರ್ಯರಶ್ಮಯಃ ।
ಯೇನಸೂದಯಸೇಶತ್ರೂನ್ ಸಮರೇಸೂರ್ಯವರ್ಚಸಾ ॥ 82 ॥

adyavainirbhayālaṅkāmpraviṣṭāṃsūryaraśmayaḥ |
yenasūdayaseśatrūn samaresūryavarcasā || 82 ||

"අද ඔබ නිර්භයව නගරයට ඇතුළු වූ කල, ඔබගේ සූර්ය තේජසින් සතුරන් සංග්‍රාමයේදී විනාශ කළ ඔබගේ රශ්මිය සූර්ය රශ්මිය මෙන් බැබළේ." ^AI

Shloka 83

ವಜ್ರಂವಜ್ರಧರಸ್ಯೇವಸೋಽಯನ್ತೇಸತತಾರ್ಚಿತಃ ।
ರಣೇಬಹುಪ್ರಹರಣೋಹೇಮಜಾಪರಿಷ್ಕೃತಃ ॥ 83 ॥

vajraṃvajradharasyevaso'yantesatatārcitaḥ |
raṇebahupraharaṇohemajāpariṣkṛtaḥ || 83 ||

"වජ්‍රධරයාගේ වජ්‍රය මෙන්, ඔබගේ මෙම පරිඝය නිරන්තරයෙන් පිදුම් ලබයි; යුද්ධයේදී බොහෝ ප්‍රහාර දෙන, රන්වන් ආවරණයෙන් සැරසුණු එය ඔබ ළඟම ඇත." ^AI

Shloka 84

ಪರಿಘೋವ್ಯವಕೀರ್ಣಸ್ತೇಬಾಣೈಶ್ಚಿನ್ನೈಃಸಹಸ್ರಧಾ ।
ಅಪ್ರಿಯಾಮಿವೋಪಸಙ್ಗೃಹ್ಯಕಿಂಶೇಷೇರಣಮೇದಿನೀಮ್ ॥ 84 ॥

parighovyavakīrṇastebāṇaiścinnaiḥsahasradhā |
apriyāmivopasaṅgṛhyakiṃśeṣeraṇamedinīm || 84 ||

"ඔබගේ බාණයන්ගෙන් දහස් වරක් කැපී විසිරී ගිය පරිඝය, අප්‍රිය බිරියක් මෙන් යුද භූමිය අල්ලාගෙන සිටී; එසේ නම් තවත් නිදාගැනීමෙන් පලක් කුමක්ද?" ^AI

Shloka 85

ಅಪ್ರಿಯಾಮಿವಕಸ್ಮಾಚ್ಛಮಾನ್ನೇಚ್ಛಸ್ಯಭಿಭಾಷಿತುಮ್ ।
ಧಿಗಸ್ತುಹೃದಯಂಯಸ್ಯಾಮಮೇದಂ ನ ಸಹಸ್ರಧಾ ॥ 85 ॥

apriyāmivakasmācchamānnecchasyabhibhāṣitum |
dhigastuhṛdayaṃyasyāmamedaṃ na sahasradhā || 85 ||

"අප්‍රිය බිරියක් මෙන් ඔබ මා සමඟ කතා කිරීමට අකමැති වන්නේ කුමක් නිසාද? මගේ මෙම හදවත දහස් වරක් පැළී නොගියේ නම් එයට විනාශයක් වේවා!" ^AI

Shloka 86

ತ್ವಯಿಪಞ್ಚತ್ವಮಾಪನ್ನೇಫಲತೇಶೋಕಪೀಡಿತಮ್ ।
ಇತ್ಯೇವಂವಿಲಪನ್ತಿಸಾಬಾಷ್ಪಪರ್ಯಾಕುಲೇಕ್ಷಣಾ ॥ 86 ॥

tvayipañcatvamāpannephalateśokapīḍitam |
ityevaṃvilapantisābāṣpaparyākulekṣaṇā || 86 ||

"ඔබ මරණයට පත් වූ කල, ශෝකයෙන් පීඩිත වූ මාගේ ජීවිතය ඵලදායක වේ." මෙසේ විලාප කියමින් ඇයගේ ඇස් කඳුළින් පිරී ඇත. ^AI

Shloka 87

ಸ್ನೇಹೋಪಸ್ಕನ್ನಹೃದಯಾ ತದಾ ಮೋಹಾಮುಪಾಗಮತ್ ।
ಕಶ್ಮಲಾಭಿಹತಾಸನ್ನಾಬಭೌಸಾರಾವಣೋರಸಿ ॥ 87 ॥

snehopaskannahṛdayā tadā mohāmupāgamat |
kaśmalābhihatāsannābabhausārāvaṇorasi || 87 ||

ස්නේහයෙන් තෙත් වූ හදවතින් යුතු ඇය එවිට මෝහයට පත් වූවාය. ක්ලාන්තයෙන් පීඩිතව, අවසන් වූ ඇය රාවණගේ පපුව මත වැටී බැබළුණාය. ^AI

Shloka 88

ಸ್ನಧ್ಯಾನುರಕ್ತೇಜಲದೇದೀಪ್ತಾವಿದ್ಯುದಿವೋಜ್ಜ್ವಲಾ ।
ತಥಾಗತಂಸಮುತ್ಥಾಪ್ಯಸಪತ್ನಯಸ್ತಾಮ್ಭೃಶಾತುರಾಃ ॥ 88 ॥

snadhyānuraktejaladedīptāvidyudivojjvalā |
tathāgataṃsamutthāpyasapatnayastāmbhṛśāturāḥ || 88 ||

ස්නේහයෙන් ඇලුම් වූ ඇය, වළාකුළු අතර බැබළෙන විදුලිය මෙන් දීප්තිමත් වූවාය. එසේ වූ ඇය එසේ වැටී සිටිනු දැක, බෙහෙවින් වේදනාවට පත් වූ සතුරන් නැති ඇය ඔහු ඔසවා නැගිටුවාය. ^AI

Shloka 89

ಪರ್ಯವಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸೂರುದನ್ತ್ಯೋರುದತೀಮ್ಭೃಶಮ್ ।
ನ ತೇಸುವಿದಿತಾದೇವಿಲೋಕಾನಾಂಸ್ಥಿತಿರಧ್ರುವಾ ॥ 89 ॥

paryavasthāpayāmāsūrudantyorudatīmbhṛśam |
na tesuviditādevilokānāṃsthitiradhruvā || 89 ||

ඔවුන් ඇගේ උරහිස් අතර ඇති විශාල තනය මත බොහෝ සෙයින් කඳුළු වැගිරෙන්නට විය. එහෙත් ඔවුන් නොදත් ලෝකයන්හි පැවැත්ම අනිත්‍ය බව ඔවුහු නොදත්හ. ^AI

Shloka 90

ದಶಾವಿಭಾಗಪರ್ಯಾಯೇರಾಜ್ಞಾಂವೈಚಞ್ಚಲಾಃಶ್ರಿಯಃ ।
ಇತ್ಯೇವಮುಚ್ಯಮಾನಾಸಾಸಶಬ್ದಮ್ಪ್ರರುರೋದ ಹ ॥ 90 ॥

daśāvibhāgaparyāyerājñāṃvaicañcalāḥśriyaḥ |
ityevamucyamānāsāsaśabdampraruroda ha || 90 ||

රජුන්ගේ දශාවන්ගේ විභාගයන් හා පරිවර්තනයන් නිසා සම්පත් චංචල බව ඇය මෙසේ කියනු ලබද්දී ශබ්දය සමඟ හඬා වැලපුණාය. ^AI

Shloka 91

ಸ್ನಾಪಯನ್ತೀತದಾಸ್ರೇಣಸ್ತನೌವಕ್ರಂಸುನಿರ್ಮಲಮ್ ।
ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇರಾಮೋವಿಭೀಷಣಮುವಾಚ ಹ ॥ 91 ॥

snāpayantītadāsreṇastanauvakraṃsunirmalam |
etasminnantarerāmovibhīṣaṇamuvāca ha || 91 ||

එවිට ඇගේ කඳුළුවලින් ඇගේ වක්‍ර වූ ඉතා පිරිසිදු තනය තෙමමින් සිටියදී, මේ අතර රාම තෙමේ විභීෂණට කීය. ^AI

Shloka 92

ಸಂಸ್ಕಾರಃಕ್ರಿಯತಾಮ್ಭ್ರಾತುಃಸ್ತ್ರೀಗಣಃಪರಿಸಾನ್ತ್ವ್ಯತಾಮ್ ।
ತಮುವಾಚತತೋಧೀಮಾನ್ ವಿಭೀಷಣೈದಂವಚಃ ॥ 92 ॥

saṃskāraḥkriyatāmbhrātuḥstrīgaṇaḥparisāntvyatām |
tamuvācatatodhīmān vibhīṣaṇaidaṃvacaḥ || 92 ||

මාගේ සහෝදරයාට අවසන් කටයුතු සිදු කරන්න; ස්ත්‍රී සමූහයා සැනසිය යුතුය. එවිට බුද්ධිමත් වූ විභීෂණ තෙමේ මේ වචන කීය. ^AI

Shloka 93

ವಿಮೃಶ್ಯಬುದ್ಧ್ಯಾಧರ್ಮಜ್ಞೋಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತಂಹಿತಮ್ ।
ತ್ಯಕ್ತಧರ್ಮವ್ರತಂಶೂರನ್ನೃಶಂಸಮನೃತನ್ತಥಾ ॥ 93 ॥

vimṛśyabuddhyādharmajñodharmārthasahitaṃhitam |
tyaktadharmavrataṃśūrannṛśaṃsamanṛtantathā || 93 ||

ධර්මය දන්නා ඔහු බුද්ධියෙන් මෙනෙහි කර, ධර්මය හා අර්ථය සහිත හිතකර වචන කීය: ධර්ම ව්‍රතය අත්හැරි, ශූර වූ, ක්‍රූර වූ, අසත්‍යවාදී වූ ඔහු... ^AI

Shloka 94

ನಾಹಮರ್ಹೋಽಸ್ಮಿಸಂಸ್ಕರ್ತುಮ್ಪರದಾರಾಭಿಮರ್ಶಿನಮ್ ।
ಭ್ರಾತೃರೂಪಃಹಿಮೇಶತ್ರುರೇಷಸರ್ವಾಹಿತೇರತಃ ॥ 94 ॥

nāhamarho'smisaṃskartumparadārābhimarśinam |
bhrātṛrūpaḥhimeśatrureṣasarvāhiterataḥ || 94 ||

අනුන්ගේ බිරියන් ස්පර්ශ කළ ඔහුට අවසන් කටයුතු කිරීමට මම සුදුසු නොවෙමි. මොහු සියලු අහිත සිදු කරන්නා වූ, සහෝදරයාගේ ස්වරූපය ගත් සතුරාය. ^AI

Shloka 95

ರಾವಣೋನಾರ್ಹತೇಪೂಜಾಮ್ಪೂಜ್ಯೋಽಪಿಗುರುಗೌರವಾತ್ ।
ನೃಶಂಸೈತಿಮಾಂರಾಮ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತಿಮನುಜಾಭುವಿ ॥ 95 ॥

rāvaṇonārhatepūjāmpūjyo'pigurugauravāt |
nṛśaṃsaitimāṃrāma vakṣyantimanujābhuvi || 95 ||

රාවණ ගුරු ගෞරවය නිසා පූජ්‍ය වුවද, ඔහු පූජාවට සුදුසු නොවේ. රාම, මිනිසුන් අතර මෙලොවෙහි මොහු ක්‍රූර යැයි කියනු ඇත. ^AI

Shloka 96

ಶ್ರುತ್ವಾತಸ್ಯಾಗುಣಾನ್ಸರ್ವೇವಕ್ಷ್ಯನ್ತಿಸುಕೃತಮ್ಪುನಃ ।
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾಪರಮಪ್ರೀತೋರಾಮೋಧರ್ಮಭೃತಾಂವರಃ ॥ 96 ॥

śrutvātasyāguṇānsarvevakṣyantisukṛtampunaḥ |
tacchrutvāparamaprītorāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 96 ||

ඔහුගේ සියලු අගුණ අසා, නැවත ඔහුගේ යහපත් ක්‍රියා ද කියනු ඇත. එය අසා ධර්මය දරන්නන් අතර උතුම් වූ රාම තෙමේ අතිශයින් සතුටු විය. ^AI

Shloka 97

ವಿಭೀಷಣಮುವಾಚೇದಂವಾಕ್ಯಜ್ಞಂವಾಕ್ಯಕೋವಿದಃ ।
ತವಾಪಿಮೇಪ್ರಿಯಙ್ಕಾರ್ಯನ್ತ್ವತ್ಪ್ರಭಾವಾನ್ಮಯಾಜಿತಮ್ ॥ 97 ॥

vibhīṣaṇamuvācedaṃvākyajñaṃvākyakovidaḥ |
tavāpimepriyaṅkāryantvatprabhāvānmayājitam || 97 ||

වචනයෙහි දක්ෂ වූ, වචනය දන්නා වූ ඔහු විභීෂණට මෙසේ පැවසීය: "මාගේ මේ කාර්යය ද ඔබට ප්‍රියය. ඔබගේ බලයෙන් එය මා විසින් ජය ගන්නා ලදී." ^AI

Shloka 98

ಅವಶ್ಯನ್ತುಕ್ಷಮಂವಾಚ್ಯೋಮಯಾತ್ವಾಂರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ।
ಅಧರ್ಮಾನೃತಸಂಯುಕ್ತಃಕಾಮನ್ತ್ವೇಷನಿಶಾಚರಃ ॥ 98 ॥

avaśyantukṣamaṃvācyomayātvāṃrākṣaseśvara |
adharmānṛtasaṃyuktaḥkāmantveṣaniśācaraḥ || 98 ||

"රාක්ෂසයන්ගේ අධිපතිය, මා විසින් ඔබට අවශ්‍යයෙන්ම යුක්ති සහගත දෙයක් කිව යුතුය. අධර්මයෙන් හා අසත්‍යයෙන් යුක්ත වූ මේ නිශාචරයාගේ කාමය (අභිලාෂය) ඔබ විසින් ඉටු කළ යුතුය." ^AI

Shloka 99

ತೇಜಸ್ವೀಬಲವಾನ್ ಶೂರಃಸಙ್ಗ್ರಾಮೇಷು ಚ ನಿತ್ಯಶಃ ।
ಶತಕ್ರತುಮುಖೈರ್ವೀರೈಃಶ್ರೂಯತೇ ನ ಪರಾಜಿತಃ ॥ 99 ॥

tejasvībalavān śūraḥsaṅgrāmeṣu ca nityaśaḥ |
śatakratumukhairvīraiḥśrūyate na parājitaḥ || 99 ||

"තේජස් ඇත්තා වූ, බලවත් වූ, ශූර වූ ඔහු සටන්වලදී නිතරම ශතක්‍රතු ආදී වීරයන් විසින් ද පරාජය කරන ලද බව නොඅසනු ලැබේ." ^AI

Shloka 100

ಮಹಾತ್ಮಾಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋರಾವಣೋಲೋಕರಾವಣಃ ।
ಮರಣಾನಾನ್ತಿವೈರಾಣಿನಿರ್ವೃತ್ತನ್ನಃಪ್ರಯೋಜನಮ್ ॥ 100 ॥

mahātmābalasampannorāvaṇolokarāvaṇaḥ |
maraṇānāntivairāṇinirvṛttannaḥprayojanam || 100 ||

"මහාත්මා වූ, බලයෙන් යුක්ත වූ, ලෝක රාවණ නම් වූ රාවණ මිය ගිය බැවින් අපගේ වෛරය ද නිමා විය; අපගේ කාර්යය ද ඉටු විය." ^AI

Shloka 101

ಕ್ರಿಯತಾಮಸ್ಯಸಂಸ್ಕಾರೋಮಮಾಪ್ಯೇಷಯಥಾತವ ।
ತ್ವತ್ಸತ್ಸಕಾಶಾದ್ಧಶಗ್ರೀವಸ್ಸಂಸ್ಕಾರಂವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ॥ 101 ॥

kriyatāmasyasaṃskāromamāpyeṣayathātava |
tvatsatsakāśāddhaśagrīvassaṃskāraṃvidhipūrvakam || 101 ||

"ඔහුගේ අවසන් කටයුතු කරවන්න; මාගේ ද මෙය ඔබට මෙන්ම යුතුය. ඔබගේ යහපත් සමාගමෙන් දශග්‍රීවට විධි වූ පරිදි අවසන් කටයුතු කරවන්න." ^AI

Shloka 102

ಕ್ಷಿಪ್ರಮರ್ಹತಿಧರ್ಮೇಣತ್ವಂಯಶೋಭಾಗ್ಭವಿಷ್ಯಸಿ ।
ರಾಘವಸ್ಯವಚ್ಶ್ರುತ್ವಾತ್ವರಮಾಣೋವಿಭೀಷಣಃ ॥ 102 ॥

kṣipramarhatidharmeṇatvaṃyaśobhāgbhaviṣyasi |
rāghavasyavacśrutvātvaramāṇovibhīṣaṇaḥ || 102 ||

"ඉක්මනින් ඔහු ඒ සඳහා සුදුසුය; ඔබ ධර්මයෙන් යුක්තව කීර්තියට භාජන වන්නෙහිය." රාඝවගේ වචනය අසා විභීෂණ ඉක්මන් විය. ^AI

Shloka 103

ಸಂಸ್ಕಾರಯಿತುಮಾರೇಭೇಭ್ರಾತರಂರಾವಣಂಹತಮ್ ।
ಸಪ್ರವಿಶ್ಯಪುರೀಂಲಙ್ಕಾಂರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೋವಿಭೀಷಣಃ ॥ 103 ॥

saṃskārayitumārebhebhrātaraṃrāvaṇaṃhatam |
sapraviśyapurīṃlaṅkāṃrākṣasendrovibhīṣaṇaḥ || 103 ||

රාක්ෂසේන්ද්‍ර වූ විභීෂණ ලංකා පුරයට පිවිස, මිය ගිය සහෝදරයා වූ රාවණගේ අවසන් කටයුතු කරවීමට පටන් ගත්තේය. ^AI

Shloka 104

ರಾವಣಸ್ಯಾಅಗ್ನಿಹೋತ್ರನ್ತುನಿರ್ಯಾಪಯತಿಸತ್ವರಮ್ ।
ಶಕಟಾನ್ ದಾರುರೂಪಾಣಿಅಗ್ನೀನವೈಯಾಜಕಾಂಸ್ತಥಾ ॥ 104 ॥

rāvaṇasyāagnihotrantuniryāpayatisatvaram |
śakaṭān dārurūpāṇiagnīnavaiyājakāṃstathā || 104 ||

ඔහු රාවණගේ අග්නිහෝත්‍රය ඉක්මනින් නිම කරවීය; ගැල්, දර පිණිස වූ ද්‍රව්‍ය, ගිනි සහ යාඥිකයන් ද එසේම ගෙන්වා ගත්තේය. ^AI

Shloka 105

ತಥಾಚನ್ದನಕಾಷ್ಠಾನಿಕಾಷ್ಠಾನಿವಿವಿಧಾನಿ ಚ ।
ಅಗರೂಣಿಸುಗಧನೀನಿಗನ್ಧಾಂಶ್ಚಸುರಭೀಂಸ್ತಥಾ ॥ 105 ॥

tathācandanakāṣṭhānikāṣṭhānivividhāni ca |
agarūṇisugadhanīnigandhāṃścasurabhīṃstathā || 105 ||

එසේම සඳුන් දර සහ විවිධ දර වර්ගද, අගරු, සුගන්ධ සහ සුවඳැති ද්‍රව්‍යද (පිටතට ගෙන යන ලදී). ^AI

Shloka 106

ಮಣಿಮುಕ್ತಾಪ್ರವಾಲಾನಿನಿರ್ಯಾಪಯತಿರಾಕ್ಷಸಃ ।
ಆಜಗಾಮಮುಹೂರ್ತೇನರಾಕ್ಷಸೈಃಪರಿವಾರಿತಃ ॥ 106 ॥

maṇimuktāpravālāniniryāpayatirākṣasaḥ |
ājagāmamuhūrtenarākṣasaiḥparivāritaḥ || 106 ||

එම රාක්ෂසයා මැණික්, මුතු සහ පබළුද පිටතට ගෙන ගියේය. රාක්ෂසයන් විසින් වට කරනු ලැබ, ඔහු මොහොතකින් පැමිණියේය. ^AI

Shloka 107

ತತೋಮಾಲ್ಯವತಾಸಾರ್ಥಙ್ಕ್ರಿಯಾಮೇವಚಕಾರಸಃ ।
ಸೌವರ್ಣೀಂಶಿಬಿಕಾನ್ದಿವ್ಯಾಮಾರೋಪ್ಯಕ್ಷೌಮವಾಸನಮ್ ॥ 107 ॥

tatomālyavatāsārthaṅkriyāmevacakārasaḥ |
sauvarṇīṃśibikāndivyāmāropyakṣaumavāsanam || 107 ||

එවිට මාල්‍යවාන් රාක්ෂසයා එම කටයුත්තම සිදු කළේය. රන්වන් දිව්‍යමය පල්ලක්කියක් මත ක්ෂෞම වස්ත්‍රයක් අතුරා (රාවණයා එහි තැබීය). ^AI

Shloka 108

ರಾವಣಂರಾಕ್ಷಸಾಧೀಶಮಶ್ರುಪೂರ್ಯಮುಖಾದ್ವಿಜಾಃ ।
ತೂರ್ಯಘೋಷೈಶ್ಚವಿವಿಧೈಸ್ಸ್ತುವದ್ಭಿಶ್ಚಾಭಿನನ್ದಿತಮ್ ॥ 108 ॥

rāvaṇaṃrākṣasādhīśamaśrupūryamukhādvijāḥ |
tūryaghoṣaiścavividhaisstuvadbhiścābhinanditam || 108 ||

රාක්ෂසාධිපති වූ රාවණයාගේ මුහුණින් කඳුළු ගලා හැලෙන අතර, විවිධ තූර්ය නාද සහ ප්‍රශංසා ගීතිකා ගයමින් ද්විජයන් (බමුණන්) ඔහුට අභිවාදනය කළහ. ^AI

Shloka 109

ಪ್ತಾಕಾಭಿಶ್ಚಚಿತ್ರಾಭಿಸ್ಸುಮನೋಭಿಶ್ಚಚಿತ್ರಿತಾಮ್ ।
ಉತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯಶಿಬಿಕಾನ್ತಾನ್ತುವಿಭೀಷಣಪುರೋಗಮಾಃ ॥ 109 ॥

ptākābhiścacitrābhissumanobhiścacitritām |
utkṣipyaśibikāntāntuvibhīṣaṇapurogamāḥ || 109 ||

විභීෂණයා ප්‍රමුඛ පිරිස විසින් විචිත්‍රවත් පුෂ්ප සහ මනහර මල්වලින් සැරසුණු එම පල්ලක්කිය ඔසවන ලදී. ^AI

Shloka 110

ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖಾಸ್ಸರ್ವೇಗೃಹ್ಯಕಾಷ್ಠಾನಿಭೇಜಿರೇ ।
ಅಗ್ನಯೋದೀಪ್ಯಮಾನಾಸ್ತೇತದಾಧ್ವರ್ಯುಸಮೀರಿತಾಃ ॥ 110 ॥

dakṣiṇābhimukhāssarvegṛhyakāṣṭhānibhejire |
agnayodīpyamānāstetadādhvaryusamīritāḥ || 110 ||

සියලු දෙනා දකුණු දිශාවට මුහුණලා දර ගෙන ගියහ. අධ්වර්යු (යාජක) විසින් පොළඹවන ලද ගිනි දැල්වෙමින් තිබුණි. ^AI

Shloka 111

ಶರಣಾಭಿಗತಾಃಸರ್ವೇಪುರಸ್ತಾತ್ತಸ್ಯತೇಯಯುಃ ।
ಅನ್ತಃಪುರಾಣಿಸರ್ವಾಣಿರುದಮಾನಾನಿಸತ್ವರಮ್ ॥ 111 ॥

śaraṇābhigatāḥsarvepurastāttasyateyayuḥ |
antaḥpurāṇisarvāṇirudamānānisatvaram || 111 ||

සරණ පතා පැමිණි සියලු දෙනා ඔහු ඉදිරියෙන් ගමන් කළහ. සියලුම අන්තඃපුර කාන්තාවෝ ඉක්මනින් හඬා වැලපෙමින් ගියහ. ^AI

Shloka 112

ಪೃಷ್ಠತೋಽನುಯಯುಸ್ತಾನಿಪ್ಲವಮಾನಾನಿಸರ್ವತಃ ।
ರಾವಣಮ್ಪ್ರಯತೇದೇಶೇಸ್ಥಾಪ್ಯತೇಭೃಶದುಃಖಿತಾಃ ॥ 112 ॥

pṛṣṭhato'nuyayustāniplavamānānisarvataḥ |
rāvaṇamprayatedeśesthāpyatebhṛśaduḥkhitāḥ || 112 ||

ඔවුන් පසුපසින් සියලු දිශාවන්හි පියාසර කරමින් ගියහ. අතිශයින් දුකට පත් ඔවුහු රාවණයා සුදුසු ස්ථානයක තැබූහ. ^AI

Shloka 113

ಚಿತಾಞ್ಚನ್ದನಕಾಷ್ಠೈಶ್ಚಪದ್ಮಕೋಶೀಸಂವೃತಾಮ್ ।
ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾಸಮ್ವರ್ತಯಾಮಾಸೂರಾಙ್ಕವಾಸ್ತರಣಾವೃತಾಮ್ ॥ 113 ॥

citāñcandanakāṣṭhaiścapadmakośīsaṃvṛtām |
brāhmyāsamvartayāmāsūrāṅkavāstaraṇāvṛtām || 113 ||

සඳුන් දරවලින් ගොඩනඟා, පද්ම මල් කැකුළුවලින් වට කරන ලද, රන්වන් ඇතිරිලිවලින් වැසූ චිතකය බ්‍රාහ්ම විධියට සකස් කළහ. ^AI

Shloka 114

ವರ್ತತೇವೇದವಿಹಿತೋರಾಜ್ಞೋವೈಪಶ್ಚಿಮಃಕ್ರತುಃ ।
ಪ್ರಚಕ್ರುಃರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯಪಿತೃಮೇಧಮನುಕ್ರಮಮ್ ॥ 114 ॥

vartatevedavihitorājñovaipaścimaḥkratuḥ |
pracakruḥrākṣasendrasyapitṛmedhamanukramam || 114 ||

වේදයෙන් විධාන කරන ලද රජුගේ අවසන් කර්මය (අපර ක්‍රියාව) පවත්වනු ලැබේ. රාක්ෂසයෝ රාක්ෂසේන්ද්‍රයාණන්ට පිතෘ මේධය (අවමංගල්‍ය කර්මය) පිළිවෙළින් සිදු කළහ. ^AI

Shloka 115

ವೇದಿಂ ಚ ದಕ್ಷಿಣಪ್ರಾಚ್ಯಾಂಯಥಾಸ್ಥಾನಂ ಚ ಪಾವಕಮ್ ।
ಪೃಷದಾಜ್ಯೇನಸಮ್ಪೂರ್ಣಂಸ್ರುವಂಸರ್ವೇಪ್ರಚಿಕ್ಷಿಪುಃ ॥ 115 ॥

vediṃ ca dakṣiṇaprācyāṃyathāsthānaṃ ca pāvakam |
pṛṣadājyenasampūrṇaṃsruvaṃsarvepracikṣipuḥ || 115 ||

දකුණු දිශාවට මුහුණලා යාගාග්නිය තැබූ වේදිකාවද, එහි නියම ස්ථානයේ ගිනි අඟුරුද, පිරිසිදු ගිතෙල් පිරවූ ස්‍රුවය (යාග භාජනය) ද සියල්ලෝ එහි තැබූහ. ^AI

Shloka 116

ಪಾದಯೋಶ್ಶಕಟಮ್ಪ್ರಾದುರನ್ತರೂರ್ವೋರುಲೂಖಲನ್ತದಾ ।
ದಾರುಪಾತ್ರಾಣಿಸರ್ವಾಣಿಆರಣಿಞ್ಚೋತ್ತಾರಾರಣಿಮ್ ॥ 116 ॥

pādayośśakaṭamprādurantarūrvorulūkhalantadā |
dārupātrāṇisarvāṇiāraṇiñcottārāraṇim || 116 ||

එකල්හි පාද දෙක අසල ශකටයද, කලවා අතර උලුක්කලයද, සියලු ලී භාජනද, උඩු අරණිය (ගිනි මොලවන ලීය) ද තැබූහ. ^AI

Shloka 117

ದತ್ತ್ವಾತುಮುಸಲಞ್ಚಾನ್ಯಥಾಸ್ಥಾನಂವಿಚಕ್ಷಣಾಃ ।
ಶಾಸ್ತ್ರಾದೃಷ್ಟೇನವಿಧಿನಾಮಹರ್ಷಿವಿಹಿತೇನ ಚ ॥ 117 ॥

dattvātumusalañcānyathāsthānaṃvicakṣaṇāḥ |
śāstrādṛṣṭenavidhināmaharṣivihitena ca || 117 ||

දක්ෂයෝ මුසලයද දී, ශාස්ත්‍රයෙන් දක්නා ලද විධියට හා මහර්ෂීන් විසින් විධාන කරන ලද විධියට අනුව ඒවා නියම ස්ථානයේ තැබූහ. ^AI

Shloka 118

ತತ್ರಮೇಧ್ಯಮ್ಪಶುಂಹತ್ವಾರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ಪರಿಸ್ತರಣಿಕಾಂರಾಜ್ಞೋಘೃತಾಕ್ತಾಂಸಮವೇಶಯನ್ ॥ 118 ॥

tatramedhyampaśuṃhatvārākṣasendrasyarākṣasāḥ |
paristaraṇikāṃrājñoghṛtāktāṃsamaveśayan || 118 ||

රාක්ෂසයෝ එහි පූජනීය පශුවක් මරා, රාක්ෂසේන්ද්‍ර රජුගේ ගිතෙල් ගාන ලද පරිස්තරණිකාව (ඇතිරිල්ල) එහි තැබූහ. ^AI

Shloka 119

ಗನ್ಧೈರ್ಮಾಲ್ಯೈರಲಙ್ಕೃತ್ಯರಾವಣನ್ದೀನಮಾನಸಾಃ ॥ 119 ॥

gandhairmālyairalaṅkṛtyarāvaṇandīnamānasāḥ || 119 ||

දුක්මුසු සිත් ඇති ඔවුහු රාවණයන් සුවඳ ද්‍රව්‍යවලින් හා මල්මාලාවලින් සරසා, ^AI

Shloka 120

ವಿಭೀಷಣಸಹಾಯಾಸ್ತೇವಸ್ತ್ರೈಶ್ಚವಿವಿಧೈರಪಿ ।
ಲಾಜೈರಶ್ಚಾವಕಿರನ್ತಿಸ್ಮಬಾಷ್ಪಪೂರ್ಣಮುಖಾಸ್ತದಾ ॥ 120 ॥

vibhīṣaṇasahāyāstevastraiścavividhairapi |
lājairaścāvakirantismabāṣpapūrṇamukhāstadā || 120 ||

විභීෂණයන් සහාය කරගත් ඔවුහු එකල්හි කඳුළින් පිරුණු මුහුණු ඇතිව විවිධ වස්ත්‍රවලින්ද ලාජ (කැවුම් ඇට) වැනි දෑවලින්ද ඔහු මත විසුරුවා හැරියහ. ^AI

Shloka 121

ದದೌ ಚ ಪಾವಕನ್ತಸ್ಯವಿಧಿಯುಕ್ತಂವಿಭೀಷಣಃ ।
ಸ್ನಾತ್ವಾಚೈವಾರ್ದ್ರವಸ್ತ್ರೇಣತಿಲಾನ್ದೂರ್ವಾಭಿಮಿಶ್ರಿತಾನ್ ॥ 121 ॥

dadau ca pāvakantasyavidhiyuktaṃvibhīṣaṇaḥ |
snātvācaivārdravastreṇatilāndūrvābhimiśritān || 121 ||

විභීෂණ තෙමේ විධිවත්ව ඔහුට ගිනි දෙවියන් උදෙසා ආහුති දුන්නේය. ස්නානය කොට තෙත් වස්ත්‍රයකින් තල සහ දුර්වා තණ මිශ්‍ර කොට දුන්නේය. ^AI

Shloka 122

ಉದಕೇನ ಚ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಾನ್ಪ್ರದಾಯವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ।
ಪ್ರದಾಯಚೋದಕನ್ತಸ್ಮೈಮೂರ್ಧ್ನಾಚೈನನ್ನಮಸ್ಯ ಚ ॥ 122 ॥

udakena ca sammiśrānpradāyavidhipūrvakam |
pradāyacodakantasmaimūrdhnācainannamasya ca || 122 ||

විධිවත්ව ජලයෙන් මිශ්‍ර කොට ඔහුට උදක දානය දී, ඔහුගේ හිස මතින් ඔහුට නමස්කාර කළේය. ^AI

Shloka 123

ತಾಃಸ್ತ್ರಿಯೋಽನುನಯಾಮಾಸಸಾನ್ತಮುಕ್ತ್ವಾಪುನಃಪುನಃ ।
ಗಮ್ಯತಾಮಿತಿತಾಸ್ಸರ್ವಾವಿವಿಶುರ್ನಗರೀತದಾ ॥ 123 ॥

tāḥstriyo'nunayāmāsasāntamuktvāpunaḥpunaḥ |
gamyatāmititāssarvāviviśurnagarītadā || 123 ||

එකල්හි ඔහු එම ස්ත්‍රීන් සමඟි කරමින්, 'නුඹලා යන්න' යැයි නැවත නැවත කියමින් සාන්තව සිටියේය. එවිට ඔවුන් සියලු දෙනා නගරයට ඇතුළු වූහ. ^AI

Shloka 124

ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಸುಸರ್ವಾಸುರಾಕ್ಷಸೀಷುವಿಭೀಷಣಃ ।
ರಾಮಪಾರ್ಶ್ವಮುಪಾಗಮ್ಯತದಾತಿಷ್ಠದ್ವಿನೀತವತ್ ॥ 124 ॥

praviṣṭāsusarvāsurākṣasīṣuvibhīṣaṇaḥ |
rāmapārśvamupāgamyatadātiṣṭhadvinītavat || 124 ||

එම රාක්ෂසියන් සියලු දෙනා ඇතුළු වූ පසු, විභීෂණ තෙමේ රාමගේ සමීපයට පැමිණ එකල්හි විනීත ලෙස සිටියේය. ^AI

Shloka 125

ರಾಮೋಽಪಿಸಹಸೈನ್ಯೇನಸಸುಗ್ರೀವಸ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।
ಹರ್ಷಂಲೇಭೇರಿಪುಂಹತ್ವಾಯಥಾವೃತ್ರಂಶತಕ್ರತುಃ ॥ 125 ॥

rāmo'pisahasainyenasasugrīvassalakṣmaṇaḥ |
harṣaṃlebheripuṃhatvāyathāvṛtraṃśatakratuḥ || 125 ||

රාම තෙමේ ද සේනාව සමඟ, සුග්‍රීව සහ ලක්ෂ්මණ සමඟ, සතුරා මරා දැමූ ශතක්‍රතු (ඉන්ද්‍ර) තෙමේ වෘත්‍රාසුරයා මැරූ මෙන් සතුටට පත් විය. ^AI

Shloka 126

ತತೋವಿಮುಕ್ತ್ವಾಸಶರಂಶರಾಸನಮ್ಮಹೇನ್ದ್ರದತ್ತಙ್ಕವಚಂ ಚ ತನ್ಮಹತ್ ।
ವಿಮ್ಯುಚರೋಷಂರಿಪುನಿಗ್ರಹಾತ್ತತೋರಾಮಃಸುಸೌಮ್ಯತ್ವಮುಪಾಗತೋಽರಿಹಾ ॥ 126 ॥

tatovimuktvāsaśaraṃśarāsanammahendradattaṅkavacaṃ ca tanmahat |
vimyucaroṣaṃripunigrahāttatorāmaḥsusaumyatvamupāgato'rihā || 126 ||

එවිට සතුරන් මැඩපැවැත්වීම නිසා රෝෂය අත්හැර, තම ඊතලය සහ ධනුව ද, මහේන්ද්‍රයන් විසින් දුන් එම මහත් වූ කවචය ද ඉවත් කොට, සතුරන් නසන්නා වූ රාම තෙමේ ඉතා සෞම්‍ය බවට පත් විය. ^AI

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಚತುರ್ದಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ चतुर्दशाधिकशततमस्सर्गः ।

तासांविलपमानानान्तदाराक्षसयोषिताम् ।

ज्येष्ठापत्नीप्रियाजीनाभर्तारंसमुदैक्षत ॥ 1 ॥

दशग्रीवंहतन्दृष्टवारामेणाचिन्त्यकर्मणा ।

पतिम्मण्डोदरीतत्रकृपणापर्यदेवयत् ॥ 2 ॥

ननुनाममहाबाहोतववैश्रवणानुज ।

क्रुद्धस्यप्रमुखेस्थातुन्त्रस्यत्यपिपुरन्दरः ॥ 3 ॥

ऋषयश्चमहान्तोऽपिगन्धर्वाश्चयशस्विनः ।

ननुनामतवोद्वेगाच्चारणाश्चदिशोगताः ॥ 4 ॥

स त्वम्मानुषमात्रेणरामेणयुधिनिर्जितः ।

न व्यपत्रपसेराजन् किमिदंराक्षसेश्वर ॥ 5 ॥

कथन्त्रैलोक्यमाक्रम्यश्रियावीर्येणचान्वितम् ।

अविषह्यञ्जघानत्वाम्मानुषोवनगोचरः ॥ 6 ॥

मानुषाणामविषयेचरतःकामरूपिणः ।

विनाशस्तवरामेणसम्युगेनोपपद्यते ॥ 7 ॥

न चैतत्कर्मरामस्यश्रद्धधामिचमूमुखे ।

सर्वतस्समुपेतस्यतवतेनाभिमर्षणम् ॥ 8 ॥

यदैव च जनस्थानेराक्षसैर्भहुनिर्ववृतः ।

खरस्तवहतोभ्रातातदैवासौ न मानुषः ॥ 9 ॥

यदैवनगरींलङ्कान्दुष्प्रवेशांसुरैरपि ।

प्रविष्टोहनुमान्वीर्यात्तदैवव्यथितावयम् ॥ 10 ॥

यदैववानरैर्घोरैर्बद्धस्सेतुर्महार्णवे ।

तदैवहृदयेनाहंशङ्केरामममानुषम् ॥ 11 ॥

अथवारामरूपेणकृतान्तस्स्वयमागतः ।

मायान्तवविनाशायविधायाप्रतितर्किताम् ॥ 12 ॥

अथवावासवेनत्वन्धर्षितोऽपिमहाबल ।

वासवस्यतुकाशक्तिस्त्वान्द्रष्टुमपिसंयुगे ॥ 13 ॥

व्यक्तमेषमहायोगीपरमात्मासनातनः ।

अनादिमध्यनिधनोमहतम्परमोमहान् ॥ 14 ॥

तमसःपरमोधाताशङ्खचक्रगदाधरः ।

श्रीवत्सवक्षानित्यश्रीरजय्यश्शाश्वतोध्रुवः ॥ 15 ॥

मानुषंरूपमास्थायविष्णुस्सत्यपराक्रमः ।

सर्वैःपरिवृतोदेवैर्वानरत्वमुपागतैः ॥ 16 ॥

सर्वलोकेश्वर्श्रीमान्लोकानांहितकाम्यया ।

सराक्षसरपरीवारंहतवांस्त्वाम्महाद्युतिः ॥ 17 ॥

इन्द्रियाणिपुराजित्वाजितन्त्रिभुवनन्त्वया ।

स्मरद्भिरिवतद्वैरमिन्द्रियैरेवनिर्जितः ॥ 18 ॥

यदैवहिजनस्थानेराक्षसैर्भहुभिर्वृतः ।

खरस्तुनिहतोभ्रातातदारामो न मानुषः ॥ 19 ॥

यदैवनगरींलङ्कान्दुष्प्रवेशांसुरैरपि ।

प्रविष्टोहनुमान्वीर्यात्तदैवव्यथितावयम् ॥ 20 ॥

क्रियतामविरोधश्चराघवेणेतियन्मया ।

उच्यमानं न गृह्णासितस्येयंव्युष्टिरागता ॥ 21 ॥

अकस्माच्छाभिकामोऽसिसीतांराक्षसपुङ्गवः ।

ऐश्वर्यस्यविनाशायदेहस्यस्वजनस्य च ॥ 22 ॥

अरुन्धत्याविशिष्टान्तांरोहिण्याश्चापिदुर्मते ।

सीतान्धर्षयतामान्यान्त्वयाह्यसदृशङ्कृतम् ॥ 23 ॥

वसुधायाहिवसुधांश्रियःश्रीम्भर्तृवत्सलाम् ।

सीतांसर्वानवद्याङ्गीमरण्येविजनेशुभाम् ॥ 24 ॥

आनयित्वातुतान्दीनाञ्छद्मनात्मस्वदूषण ।

अप्राप्यतञ्चैवकामम्मैथिलीसङ्गमेकृतम् ॥ 25 ॥

पतिव्रतायास्तपसानूनन्दग्धोऽसिमेप्रभो ।

तदैवयन्नदग्धगद्धस्त्वन्धर्षयंस्तनुममध्यमाम् ।

देवाभिभ्यतेतेसर्वेसेन्द्राःसानाग्नीपुरोगमाः ॥ 26 ॥

अवश्यमेवलभतेफलम्पापस्यकर्मणः ।

घोरम्पर्यागतेकालेकर्तानास्त्यत्रसंशयः ॥ 27 ॥

न कुलेन न रूपेण न दाक्षिण्येनमैथिली ।

मयाधिकावातुल्यावातत्त्वम्मोहान्नबुध्यसे ॥ 28 ॥

सर्वदासर्वभूतानान्नास्तिमुत्युरलक्षणः ।

तवतावदयम्मृत्युर्मैथिलीकृतलक्षणः ॥ 29 ॥

सीतानिमित्तजोमृत्युस्त्वयादूरादुपाहृतः ।

मैथिलीसहरामेणविशोकाविहरिष्यति ॥ 30 ॥

अल्पपुण्यात्वहङ्घोरेपतिताशोकसागरे ।

कैलासेमन्दरेमेरौतथाचैत्ररथेवने ॥ 31 ॥

देवोद्यानेषुसर्वेषुविहृत्यसहितात्वया ।

विमानेनानुरूपेणयायाम्यतुलयाश्रिया ॥ 32 ॥

पश्यन्तिविविधान्देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा ।

भ्रम्शिताकामभोगेभ्यःसास्मिवीरवधात्तव ॥ 33 ॥

सैवान्येवास्मिसम्वृत्ताधिग्राज्ञाञ्चञ्चलाःश्रियः ।

हाराजन् सुकुमारन्तेसुभ्रुसुत्वक्समुन्नसम् ॥ 34 ॥

कान्तिश्रीद्युतिभिस्तुल्यमिन्दुपद्मदिवाकरैः ।

किरीटकूटोज्ज्वलितन्ताम्रास्यन्दीप्तकुण्डलम् ॥ 35 ॥

मदव्याकुललोलाक्षम्भूत्वायत्पानभूमिषु ।

विविधस्रग्धरञ्चारुवल्गुस्मितकथंशुभम् ॥ 36 ॥

तदेवाद्यतवैवंहिवक्त्रं न भ्राजतेप्रभो ।

रामसायकनिर्भिन्नंरक्तंरुधिरविस्रवैः ॥ 37 ॥

वीशीर्णमेदोमस्तिष्कंरूक्षस्यन्दनरेणुभिः ।

हापश्चिमामेसम्प्राप्तादशावैधव्यदायिनी ॥ 38 ॥

यामयासीन्नसुम्बद्धाकदाचिदपिमन्दया ।

पतादानवराजोमेभर्तामेराक्षसेश्वरः ॥ 39 ॥

पुत्रोमेशक्रनिर्जेताइत्यहङ्गर्विताभृशम् ।

दृप्तामर्दनाःशूराःप्रख्यातबलपौरुषाः ॥ 40 ॥

अकुतश्चिद्भयानाथाममेत्यासीन्मतिर्दृढा ।

तेषामेवम्प्रभावाणांयुष्माकंराक्षसर्षभाः ॥ 41 ॥

कथम्भयमसम्बुद्धम्मानुषादिदमागतम् ।

स्निग्धेन्द्रनीलनीलन्तुप्रांशुशैलोपमम्महत् ॥ 42 ॥

केयूराङ्गदवैडूर्यमुक्ताहारस्रगुज्ज्वलम् ।

कान्तंविहारेष्वधिकन्दीप्तांसङ्ग्रामभूमिषु ॥ 43 ॥

भात्याभरणभाभिर्यद्विद्युद्भिरिवतोयदः ।

तदेवाद्यशरीरन्तेतीक्ष्णैर्नैकशरैश्चितम् ॥ 44 ॥

पुनर्दुर्लभसम्पर्शम्परिष्वक्तुं न शक्यते ।

श्वाविधःशलकैर्यद्वद्भाणैर्लग्नैर्निरन्तरम् ॥ 45 ॥

स्वर्पितैर्मर्मसुभृशंसञ्छिन्नस्नायुबन्धनम् ।

क्षितौनिपतितंराजन् श्यामंवैरुधिरच्छवि ॥ 46 ॥

वज्रप्रहाराभिहतोविकीर्णैवपर्वतः ।

हास्वप्नस्सत्यमेवेदन्त्वंरामेणकथंहतः ॥ 47 ॥

त्वम्मृत्योरपिमृत्युस्स्याःकथम्मृत्युवशङ्गतः त्रैलोक्यवसुभोक्तारन्त्रैलोक्योद्वेगदम्महत् ॥ 48 ॥

जेतारंलोकपालानाङ्क्षेप्तारांशङ्करस्य च ।

दृप्तानान्निग्रहीतारमाविष्कृतपराक्रमम् ॥ 49 ॥

लोकक्षोभयितारं च नादैर्भूतविराविणम् ।

ओजसादृप्तवाक्यानांवक्तारंरिपुसन्निधौ ॥ 50 ॥

स्वयूथभृत्यगोप्तारंहन्तारम्भीमकर्मणाम् ।

हन्तारन्दानवेन्द्राणांयक्षाणां च सहस्रशः ॥ 51 ॥

निवातकवचानां च सङ्ग्रहीतारमाहवे ।

नैकयज्ञविलोप्तारन्त्रातारंस्वजनस्य च ॥ 52 ॥

धर्मव्यवस्थाभेत्तारम्मायास्रष्टारमाहवे ।

देवासुरनृकन्यानामाहर्तारन्ततस्ततः ॥ 53 ॥

शत्रुस्त्रीशोकदातारं नेतारं स्वजनस्य च ।

लङ्काद्वीपस्यगोप्तारङ्कर्तारम्भीमकर्मणाम् ॥ 54 ॥

अस्माकङ्कामभोगानान्दातारंरथिनांवरम् ।

एवम्प्रभावम्भर्तारन्दृष्टवारामेणपातितम् ॥ 55 ॥

स्थिरास्मियादेहमिमन्धारयामिहतप्रिया ।

शयनेषुमहार्हेषुशयित्वाराक्षसेश्वर ॥ 56 ॥

इहकर्मात्प्रसुप्तोऽसिधरण्यांरेणुगुण्ठितः ।

यदातेतनयश्शस्तोलक्ष्मणेनेन्द्रजिद्युधि ॥ 57 ॥

तदात्वभिहतातीव्रमद्यत्वस्मिनिपातिता ।

साहम्बन्धुजनैर्हीनाहीनानाथेन च त्वया ॥ 58 ॥

विहीनाकामभोगैश्चशोचिष्येशाश्वतीस्समाः ।

प्रपन्नोदीर्घमध्वानंराजन्नद्यसुदुर्गमम् ॥ 59 ॥

नयमामपिदुःखार्तां न वर्तिष्येत्वयाविना ।

कस्मात्त्वम्मांविहायेहकृपणाङ्गन्तुमिच्छसि ॥ 60 ॥

दीनांविलपतीम्मन्दाङ्किंवामान्नाभिभाषसे ।

दृष्टवा न खल्वभिक्रुद्धोमामिहानवकुण्ठिताम् ॥ 61 ॥

निर्गतान्नगरद्वारात्पद्भ्यामेवागताम्प्रभो ।

पश्येष्टदारदारांस्तेभ्रष्टलज्जावकुण्ठितान् ॥ 62 ॥

बहिर्निष्पतितान्सर्वान्कथन्दृष्टवा न कुप्यसि ।

अयङ्क्रीडासहायस्तेऽनाथेलालप्यतेजनः ॥ 63 ॥

न चैवमाश्वासयसिकिंवा न बहुमन्यसे ।

याःस्त्वयाविधवाराजन्कृतानैकाःकुलस्त्रियः ॥ 64 ॥

पतिव्रताधर्मरतागुरुशुश्रूषणेरताः ।

ताभिश्शोकाभितप्ताभिश्शप्तःपरवशङ्गतः ॥ 65 ॥

त्वयाविप्रकृताभिर्यत्तदाशप्तन्तदागतम् ।

प्रवादस्सत्यएवायन्त्वाम्प्रतिप्रायशोनृप ॥ 66 ॥

प्रतिव्रतानान्नाकस्मात्सपत्नत्यश्रूणिभूतले ।

कथं च नामतेराजन् लोकानाक्रम्यतेजसा ॥ 67 ॥

नारीचौर्यमिदङ्क्षुद्रङ्कृतंशौण्डीर्यमानिना ।

अपनीयाश्रमाद्रामंयन्मृगच्छद्मनात्वया ॥ 68 ॥

आनीतारामपनतीसातत्तेकातर्यलक्षणम् ।

कातर्यं न च तेयुद्धेकदाचित्संस्मराम्यहम् ॥ 69 ॥

तत्तुभाग्यविपर्यासान्नूनन्तेपक्वलक्षणम् ।

अतीतानागतार्थज्ञोवर्तमानविचक्षणः ॥ 70 ॥

मैथिलीमाहृतान्दृष्टवाध्यात्वानिःश्वस्यचायतम् ।

सत्यवाक्यमहाबाहो देवरोमेयदब्रवीत् ॥ 71 ॥

अयंराक्षसमुख्यानांविनाशःपर्युपस्थितः ।

कामक्रोधसमुत्थेनव्यसनेनप्रसङ्गिना ॥ 72 ॥

निर्वृत्तस्त्वत्कृतेऽनर्थःसोऽयम्मूलहरोमहान् ।

त्वयाकृतमिदंसर्वमनाधंराक्षसङ्कुलम् ॥ 73 ॥

हित्वंशोचितव्योमेप्रख्यातबलपौरुषः ।

स्त्रीस्वभावात्तुमेबुद्धिःकारुण्येपरिवर्तते ॥ 74 ॥

सुकृतन्दुष्कृतं च त्वङ्गृहीत्वास्वाङ्गतिङ्गतः ।

आत्मानमनुशोचामित्वद्विनाशेनदुःखिताम् ॥ 75 ॥

सुहृदांहितकामानां न श्रुतंवचनन्त्वया ।

भ्रात्रूणाञ्चैवकार्त्न्सनहितमुक्तन्दशानन ॥ 76 ॥

हेत्वर्थयुक्तंविधिवच्छ्रेयस्करमदारुणम् ।

विभीषणेनाभिहितं न कृतंहेतुमत्त्वया ॥ 77 ॥

मारीचकुम्भकर्णाभ्यांवाक्यम्ममपितुस्तथा ।

न श्रुतंवीर्यमत्तेनतस्येदम्फलमीदृशम् ॥ 78 ॥

नीलजीमूतसङ्काश पीताम्बरशुभाङ्गद ।

स्वगात्राणिविनिक्षिप्यकिंशेषेरुधिराप्लुतः ॥ 79 ॥

प्रसुप्तैवशोकार्ताङ्किम्मां न प्रतिभाषसे ।

महावीर्यस्यदक्षस्यसम्युगेष्वपलायिनः ॥ 80 ॥

यातुधानस्यदौहित्रीङ्किम्मां न प्रतिभाषसे ।

उत्तिष्ठोत्तिष्ठकिंशेषेनवेपरिभवेकृते ॥ 81 ॥

अद्यवैनिर्भयालङ्काम्प्रविष्टांसूर्यरश्मयः ।

येनसूदयसेशत्रून् समरेसूर्यवर्चसा ॥ 82 ॥

वज्रंवज्रधरस्येवसोऽयन्तेसततार्चितः ।

रणेबहुप्रहरणोहेमजापरिष्कृतः ॥ 83 ॥

परिघोव्यवकीर्णस्तेबाणैश्चिन्नैःसहस्रधा ।

अप्रियामिवोपसङ्गृह्यकिंशेषेरणमेदिनीम् ॥ 84 ॥

अप्रियामिवकस्माच्छमान्नेच्छस्यभिभाषितुम् ।

धिगस्तुहृदयंयस्याममेदं न सहस्रधा ॥ 85 ॥

त्वयिपञ्चत्वमापन्नेफलतेशोकपीडितम् ।

इत्येवंविलपन्तिसाबाष्पपर्याकुलेक्षणा ॥ 86 ॥

स्नेहोपस्कन्नहृदया तदा मोहामुपागमत् ।

कश्मलाभिहतासन्नाबभौसारावणोरसि ॥ 87 ॥

स्नध्यानुरक्तेजलदेदीप्ताविद्युदिवोज्ज्वला ।

तथागतंसमुत्थाप्यसपत्नयस्ताम्भृशातुराः ॥ 88 ॥

पर्यवस्थापयामासूरुदन्त्योरुदतीम्भृशम् ।

न तेसुविदितादेविलोकानांस्थितिरध्रुवा ॥ 89 ॥

दशाविभागपर्यायेराज्ञांवैचञ्चलाःश्रियः ।

इत्येवमुच्यमानासासशब्दम्प्ररुरोद ह ॥ 90 ॥

स्नापयन्तीतदास्रेणस्तनौवक्रंसुनिर्मलम् ।

एतस्मिन्नन्तरेरामोविभीषणमुवाच ह ॥ 91 ॥

संस्कारःक्रियताम्भ्रातुःस्त्रीगणःपरिसान्त्व्यताम् ।

तमुवाचततोधीमान् विभीषणैदंवचः ॥ 92 ॥

विमृश्यबुद्ध्याधर्मज्ञोधर्मार्थसहितंहितम् ।

त्यक्तधर्मव्रतंशूरन्नृशंसमनृतन्तथा ॥ 93 ॥

नाहमर्होऽस्मिसंस्कर्तुम्परदाराभिमर्शिनम् ।

भ्रातृरूपःहिमेशत्रुरेषसर्वाहितेरतः ॥ 94 ॥

रावणोनार्हतेपूजाम्पूज्योऽपिगुरुगौरवात् ।

नृशंसैतिमांराम वक्ष्यन्तिमनुजाभुवि ॥ 95 ॥

श्रुत्वातस्यागुणान्सर्वेवक्ष्यन्तिसुकृतम्पुनः ।

तच्छ्रुत्वापरमप्रीतोरामोधर्मभृतांवरः ॥ 96 ॥

विभीषणमुवाचेदंवाक्यज्ञंवाक्यकोविदः ।

तवापिमेप्रियङ्कार्यन्त्वत्प्रभावान्मयाजितम् ॥ 97 ॥

अवश्यन्तुक्षमंवाच्योमयात्वांराक्षसेश्वर ।

अधर्मानृतसंयुक्तःकामन्त्वेषनिशाचरः ॥ 98 ॥

तेजस्वीबलवान् शूरःसङ्ग्रामेषु च नित्यशः ।

शतक्रतुमुखैर्वीरैःश्रूयते न पराजितः ॥ 99 ॥

महात्माबलसम्पन्नोरावणोलोकरावणः ।

मरणानान्तिवैराणिनिर्वृत्तन्नःप्रयोजनम् ॥ 100 ॥

क्रियतामस्यसंस्कारोममाप्येषयथातव ।

त्वत्सत्सकाशाद्धशग्रीवस्संस्कारंविधिपूर्वकम् ॥ 101 ॥

क्षिप्रमर्हतिधर्मेणत्वंयशोभाग्भविष्यसि ।

राघवस्यवच्श्रुत्वात्वरमाणोविभीषणः ॥ 102 ॥

संस्कारयितुमारेभेभ्रातरंरावणंहतम् ।

सप्रविश्यपुरींलङ्कांराक्षसेन्द्रोविभीषणः ॥ 103 ॥

रावणस्याअग्निहोत्रन्तुनिर्यापयतिसत्वरम् ।

शकटान् दारुरूपाणिअग्नीनवैयाजकांस्तथा ॥ 104 ॥

तथाचन्दनकाष्ठानिकाष्ठानिविविधानि च ।

अगरूणिसुगधनीनिगन्धांश्चसुरभींस्तथा ॥ 105 ॥

मणिमुक्ताप्रवालानिनिर्यापयतिराक्षसः ।

आजगाममुहूर्तेनराक्षसैःपरिवारितः ॥ 106 ॥

ततोमाल्यवतासार्थङ्क्रियामेवचकारसः ।

सौवर्णींशिबिकान्दिव्यामारोप्यक्षौमवासनम् ॥ 107 ॥

रावणंराक्षसाधीशमश्रुपूर्यमुखाद्विजाः ।

तूर्यघोषैश्चविविधैस्स्तुवद्भिश्चाभिनन्दितम् ॥ 108 ॥

प्ताकाभिश्चचित्राभिस्सुमनोभिश्चचित्रिताम् ।

उत्क्षिप्यशिबिकान्तान्तुविभीषणपुरोगमाः ॥ 109 ॥

दक्षिणाभिमुखास्सर्वेगृह्यकाष्ठानिभेजिरे ।

अग्नयोदीप्यमानास्तेतदाध्वर्युसमीरिताः ॥ 110 ॥

शरणाभिगताःसर्वेपुरस्तात्तस्यतेययुः ।

अन्तःपुराणिसर्वाणिरुदमानानिसत्वरम् ॥ 111 ॥

पृष्ठतोऽनुययुस्तानिप्लवमानानिसर्वतः ।

रावणम्प्रयतेदेशेस्थाप्यतेभृशदुःखिताः ॥ 112 ॥

चिताञ्चन्दनकाष्ठैश्चपद्मकोशीसंवृताम् ।

ब्राह्म्यासम्वर्तयामासूराङ्कवास्तरणावृताम् ॥ 113 ॥

वर्ततेवेदविहितोराज्ञोवैपश्चिमःक्रतुः ।

प्रचक्रुःराक्षसेन्द्रस्यपितृमेधमनुक्रमम् ॥ 114 ॥

वेदिं च दक्षिणप्राच्यांयथास्थानं च पावकम् ।

पृषदाज्येनसम्पूर्णंस्रुवंसर्वेप्रचिक्षिपुः ॥ 115 ॥

पादयोश्शकटम्प्रादुरन्तरूर्वोरुलूखलन्तदा ।

दारुपात्राणिसर्वाणिआरणिञ्चोत्तारारणिम् ॥ 116 ॥

दत्त्वातुमुसलञ्चान्यथास्थानंविचक्षणाः ।

शास्त्रादृष्टेनविधिनामहर्षिविहितेन च ॥ 117 ॥

तत्रमेध्यम्पशुंहत्वाराक्षसेन्द्रस्यराक्षसाः ।

परिस्तरणिकांराज्ञोघृताक्तांसमवेशयन् ॥ 118 ॥

गन्धैर्माल्यैरलङ्कृत्यरावणन्दीनमानसाः ॥ 119 ॥

विभीषणसहायास्तेवस्त्रैश्चविविधैरपि ।

लाजैरश्चावकिरन्तिस्मबाष्पपूर्णमुखास्तदा ॥ 120 ॥

ददौ च पावकन्तस्यविधियुक्तंविभीषणः ।

स्नात्वाचैवार्द्रवस्त्रेणतिलान्दूर्वाभिमिश्रितान् ॥ 121 ॥

उदकेन च सम्मिश्रान्प्रदायविधिपूर्वकम् ।

प्रदायचोदकन्तस्मैमूर्ध्नाचैनन्नमस्य च ॥ 122 ॥

ताःस्त्रियोऽनुनयामाससान्तमुक्त्वापुनःपुनः ।

गम्यतामितितास्सर्वाविविशुर्नगरीतदा ॥ 123 ॥

प्रविष्टासुसर्वासुराक्षसीषुविभीषणः ।

रामपार्श्वमुपागम्यतदातिष्ठद्विनीतवत् ॥ 124 ॥

रामोऽपिसहसैन्येनससुग्रीवस्सलक्ष्मणः ।

हर्षंलेभेरिपुंहत्वायथावृत्रंशतक्रतुः ॥ 125 ॥

ततोविमुक्त्वासशरंशरासनम्महेन्द्रदत्तङ्कवचं च तन्महत् ।

विम्युचरोषंरिपुनिग्रहात्ततोरामःसुसौम्यत्वमुपागतोऽरिहा ॥ 126 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुर्दशाधिकशततमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

6.114 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಚತುರ್ದಶಾಧಿಕಶತತಮ ಸರ್ಗಃ