ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಷಣ್ಣವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಆರ್ತಾನಾಂರಾಕ್ಷಸೀನಾನ್ತುಲಙ್ಕಾಯಾಂವೈಕುಲೇಕುಲೇ ।
ರಾವಣಃಕರುಣಂಶಬ್ದಂಶುಶ್ರಾವಪರಿದೇವಿತಮ್ ॥ 1 ॥
ಸ ತುದೀರ್ಘಂವಿನಿಃಶ್ವಸ್ಯಮುಹೂರ್ತನ್ಧ್ಯಾನಮಾಸ್ಥಿತಃ ।
ಬಭೂವಪರಮಕ್ರುದ್ಧೋರಾವಣೋಭೀಮದರ್ಶನಃ ॥ 2 ॥
ಸನ್ದಶ್ಯದಶನೈರೋಷ್ಠಙ್ಕ್ರೋಧಸಮ್ರಕ್ತಲೋಚನಃ ।
ರಾಕ್ಷಸೈರಪಿದುರ್ದರ್ಶಃಕಾಲಾಗ್ನಿರಿವಮೂರ್ಛಿತಃ ॥ 3 ॥
ಉವಾಚ ಚ ಸಮೀಪಸ್ಥಾನ್ರಾಕ್ಷಸಾನ್ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।
ಕ್ರೋಧಾವ್ಯಕ್ತಕಥಸ್ತತ್ರನಿರ್ದಹನ್ನಿವಚಕ್ಷುಷಾ ॥ 4 ॥
ಮಹೋದರಮ್ಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವಂವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ಚ ರಾಕ್ಷಸಮ್ ।
ಶೀಘ್ರಂವದತಸೈನ್ಯಾನಿನಿರ್ಯಾತೇತಿಮಮಾಜ್ಞಯಾ ॥ 5 ॥
ತಸ್ಯತದ್ವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇಭಯಾರ್ದಿತಾಃ ।
ಚೋದಯಾಮಾಸುರವ್ಯಗ್ರಾನ್ರಾಕ್ಷಸಾಂಸ್ತಾನ್ನೃಪಾಜ್ಞಯಾ ॥ 6 ॥
ತೇತುಸರ್ವೇತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮದರ್ಶನಾಃ ।
ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ವಯನಾಃಸರ್ವೇತೇರಣಾಭಿಮುಖಾಯಯುಃ ॥ 7 ॥
ಪ್ರತಿಪೂಜ್ಯಯಥಾನ್ಯಾಯಂರಾವಣನ್ತೇಮಹಾರಥಾಃ ।
ತಸ್ಥುಃಪ್ರಾಞ್ಜಲಯಃಸರ್ವೇಭರ್ತುರ್ವಿಜಯಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಃ ॥ 8 ॥
ಅಥೋವಾಚಪ್ರಹಸ್ಯೈತಾನ್ರಾವಣಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಃ ।
ಮಹೋದರಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವೌವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ಚ ರಾಕ್ಷಸಮ್ ॥ 9 ॥
ಅದ್ಯಬಾಣೈರ್ಧನುರ್ಮುಕ್ಸ್ಸೈರ್ಯುಗಾನ್ತಾದಿತ್ಯಸನ್ನಿಭೈಃ ।
ರಾಘವಂಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚೈವನೇಷ್ಯಾಮಿಯಮಸಾದನಮ್ ॥ 10 ॥
ಖರಸ್ಯಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯಪ್ರಹಸೇನ್ದ್ರಜಿತೋಸ್ತಥಾ ।
ಕರಿಷ್ಯಾಮಿಪ್ರತೀಕಾರಮದ್ಯಶತ್ರುವಧಾದಹಮ್ ॥ 11 ॥
ನೈವಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ನ ದಿಶೋ ನ ನದ್ಯೌರ್ನಾಪಿಸಾಗರಾಃ ।
ಪ್ರಕಾಶತ್ವಙ್ಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿಮದ್ಬಾಣಜಲದಾವೃತಾಃ ॥ 12 ॥
ಅದ್ಯವಾನರಮುಖ್ಯಾನಾನ್ತಾನಿಯೂಥಾನಿಭಾಗಶಃ ।
ಧನುಷಾಶರಜಾಲೇನವಧಿಷ್ಯಾಮಿಪತತ್ರಿಣಾ ॥ 13 ॥
ಅದ್ಯವಾನರಸೈನ್ಯಾನಿರಥೇನಪವನೌಜಸಾ ।
ಧನುಸ್ಸಮುದ್ರಾದುದ್ಭೂತೈರ್ಮಥಿಷ್ಯಾಮಿಶರೋರ್ಮಿಭಿಃ ॥ 14 ॥
ವ್ಯಾಕೋಶಪದ್ಮವಕ್ತ್ರಾಣಿಪದ್ಮಕೇಸರವರ್ಚಸಾಮ್ ।
ಅದ್ಯಯೂಥತಟಾಕಾನಿಗಜವತ್ಪ್ರಮಥಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ 15 ॥
ಸಶರೈರದ್ಯವದನೈಸ್ಸಙ್ಖ್ಯೇವಾನರಯೂಥಪಾಃ ।
ಮಣ್ಡಯಿಷ್ಯನ್ತಿವಸುಧಾಂಸನಾಲೈರಿವಪಙ್ಕಜೈಃ ॥ 16 ॥
ಅದ್ಯಯೂಥಪ್ರಚಣ್ಡಾನಾಂಹರೀಣಾನ್ದ್ರುಮಯೋಧಿನಾಮ್ ।
ಮುಕ್ತೇನೈಕೇಷುಣಾಯುದ್ಧೇಭೇತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಚ ಶತಂಶತಮ್ ॥ 17 ॥
ಹತೋಭರ್ತಾಹತೋಭ್ರಾತಾಯಾಸಾಂ ಚ ಚತನಯೋಹತಃ ।
ವಧೇನಾದ್ಯರಿಪೋಸ್ತಾಸಾಙ್ಕರೋಮ್ಯಶ್ರುಪ್ರಮಾರ್ಜನಮ್ ॥ 18 ॥
ಅದ್ಯಮದ್ಭಾಣನಿರ್ಭಿನ್ನೈಃಪ್ರಕೀರ್ಣೈರ್ಗತಚೇತನೈಃ ।
ಕರೋಮಿವಾನರೈರ್ಯುದ್ಧೇಯತ್ನಾವೇಕ್ಷ್ಯತಲಾಮ್ಮಹೀಮ್ ॥ 19 ॥
ಅದ್ಯಗೋಮಯವೋಗೃಧ್ರಾಶ್ಚಯೇ ಚ ಮಾಂಸಾಶಿನೋಽಪರೇ ।
ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾಂಸ್ತರ್ಪಯಿಷ್ಯಾಮಿಶತ್ರುಮಾಂಸೈಶ್ಶರಾರ್ದಿತೈಃ ॥ 20 ॥
ಕಲ್ಪ್ಯತಾಮ್ಮೇರಥಂಶೀಘ್ರಙ್ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾನೀಯತಾನ್ಧನುಃ ।
ಅನುಪ್ರಯಾನ್ತುಮಾಂಯುದ್ಧೇಯೇಽತ್ರಶಿಷ್ಟಾನಿಶಾಚರಾಃ ॥ 21 ॥
ತಸ್ಯತದ್ವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವೋಽಬ್ರವೀದ್ವಚಃ ।
ಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷಾನ್ ಸ್ಥಿಥಾಂಸ್ತತ್ರಬಲಂಸನ್ತ್ವರ್ಯತಾಮಿತಿ ॥ 22 ॥
ಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷಾಸ್ತುಸಮ್ರಬ್ದಾರಾಕ್ಷಸಾಂಸ್ತಾನ್ ಗೃಹೇಗೃಹೇ ।
ಚೋದಯನ್ತಃಪರಿಯಯುರ್ಲಙ್ಕಾಂಲಘುಪರಾಕ್ರಮಾಃ ॥ 23 ॥
ತತೋಮುಹೂರ್ತಾನ್ನಿಷ್ಪೇತೂರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮದರ್ಶನಾಃ ।
ನದನ್ತೋಭೀಮವದನಾನಾನಾಪ್ರಹರಣೈರ್ಭುಜೈಃ ॥ 24 ॥
ಅಸಿಭಿಃಪಟ್ಟಸೈಃ ಶೂಲೈರ್ಗದಾಭಿರ್ಮುಸಲೈರ್ಹಲೈಃ ।
ಶಕ್ತಿಭಿಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಧಾರಾಭಿರ್ಮಹದ್ಭಿಃ ಕೂಟಮುದ್ಗರೈಃ ॥ 25 ॥
ಯಷ್ಟಿಭಿರ್ವಿಮಲೈಶ್ಚಕ್ರೈರ್ನಿಶಿತೈಶ್ಚಪರಶ್ವಥೈಃ ।
ಭಿನ್ದಿಪಾಲೈಃಶತಘ್ನೀಭಿರನ್ಯೈಶ್ಚಾಪಿವರಾಯುಧೈಃ ॥ 26 ॥
ಅಥಾನಯದ್ಬಲಾಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಸತ್ವರೋರಾವಣಾಜ್ಞಯಾ ।
ದ್ರುತಂಸೂತಸಮಾಯುಕ್ತಂಯುಕ್ತಾಷ್ಟತುರಗಂರಥಮ್ ।
ಆರುರೋಹತದಾಭೀಮೋದೀಪ್ಯಮಾನಂಸ್ವತೇಜಸಾ ॥ 27 ॥
ತತಃಪ್ರಯಾತಸ್ಸಹಸಾರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭಹುಭಿರ್ವೃತಃ ॥ 28 ॥
ರಾವಣಃಸತ್ತ್ವಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಾದ್ದಾರಯನ್ನಿವಮೇದಿನೀಮ್ ।
ರಾವಣೇನಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತೌಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವಮಹೋದರೌ ।
ವಿರೂಪಾಕ್ಷಶ್ಚದುರ್ಧರ್ಷೋರಥಾನಾರುರುಹುಸ್ತದಾ ॥ 29 ॥
ಮೋಕ್ಷಿತನ್ ಚಾತ್ಮನೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಹಾರಂ ತೇನ ರಕ್ಷಸಾ ।
ಸ ದದರ್ಶಾನ್ತರನ್ ತಸ್ಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಸ್ಯ ವಾನರಃ ॥ 30 ॥
ತತೋಯುದ್ಧಾಯತೇಜಸ್ವೀರಕ್ಷೋಗಣಬಲೈರ್ವೃತಃ ।
ನಿರ್ಯಯಾವುದ್ಯತಧನುಃಕಾಲಾನ್ತಕಯಮೋಪಮಃ ॥ 31 ॥
ತತಃಪ್ರಜವಿತಾಶ್ವೇನರಥೇನ ಸ ಮಹಾರಥಃ ।
ದ್ವಾರೇಣನಿರ್ಯಯೌತೇನಯತ್ರತೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 32 ॥
ತತೋನಷ್ಟಪ್ರಭಃಸೂರ್ಯೋದಿಶಶ್ಚತಿಮಿರಾವೃತಾಃ ।
ದ್ವಿಜಾಶ್ಚನೇದುರ್ಘೋರಾಶ್ಚಸಞ್ಚಚಾಲ ಚ ಮೇದಿನೀ ॥ 33 ॥
ವವರ್ಷರುಧಿರನ್ದೇವಶ್ಚಸ್ಖಲುಶ್ಚತುರಙ್ಗಮಾಃ ।
ಧ್ವಜಾಗ್ರೇನ್ಯಪತದ್ಗೃಧ್ರೋವಿನೇದುಶ್ಚಾಶಿವಾಃಶಿವಾಃ ॥ 34 ॥
ನಯನಞ್ಚಾಸ್ಫುರದ್ವಾಮಂವಾಮೋಬಾಹುರಕಮ್ಪತ ।
ವಿವರ್ಣವದನಶ್ಸಾಕತಿಞ್ಚಿದಭ್ರಶ್ಯತಸ್ವನಃ ॥ 35 ॥
ತತೋನಿಷ್ಪತತೋಯುದ್ಧೇದಶಗ್ರೀವಸ್ಯರಕ್ಷಸಃ ।
ರಣೇನಿಧನಶಂಸೀನಿರೂಪಾಣ್ಯೇತಾನಿಜಜ್ಞಿರೇ ॥ 36 ॥
ಅನ್ತರಿಕ್ಷಾತ್ಪಪಾತೋಲ್ಕಾನಿರಾಘತಸಮನಿರ್ಘಾಸ್ವನಾ ।
ವಿನೇದುರಶಿವಾಗೃಧ್ರಾವಾಯಸೈರಭಿಮಿಶ್ರಿತಾಃ ॥ 37 ॥
ಏತಾನಚಿನ್ತಯನ್ಘೋರಾನುತ್ಪಾತಾನ್ಸಮವಸ್ಥಿತಾನ್ ।
ನಿರ್ಯಯೌರಾವಣೋಮೋಹಾದ್ವಧಾರ್ಥಙ್ಕಾಲಚೋದಿತಃ ॥ 38 ॥
ತೇಷಾನ್ತುರಥಘೋಷೇಣರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।
ವಾನರಾಣಾಮಪಿಚಮೂರ್ಯುದ್ಧಾಯೈವಾಭ್ಯವರ್ತತ ॥ 39 ॥
ತೇಷಾನ್ತುತುಮುಲಂಯುದ್ಧಮ್ಬಭೂವಕಪಿರಕ್ಷಸಾಮ್ ।
ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಾಹ್ವಯಾನಾನಾಙ್ಕ್ರುದ್ಧಾನಾಞ್ಜಯಮಿಚ್ಛತಾಮ್ ॥ 40 ॥
ತತಃಕ್ರುದ್ಧೋದಶಗ್ರೀವಶ್ಶರೈಃಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣೈಃ ।
ವಾನರಾಣಾಮನೀಕೇಷುಚಕಾರಕದನಮ್ಮಹತ್ ॥ 41 ॥
ವಿಕೃತ್ತಶಿರಸಃಕೇಚಿದ್ರಾವಣೇನವಲೀಮುಖಾಃ ।
ಕೇಚಿದ್ವಿಚ್ಛಿನ್ನಹೃದಯಾಃಕೇಚಿಚ್ಛ್ರೋತ್ರವಿವರ್ಜಿತಾಃ ॥ 42 ॥
ನಿರುಚ್ಛವಾಸಾಹತಾಃಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿತ್ಪಾರ್ಶ್ವೇಷುದಾರಿತಾಃ ।
ಕೇಚಿದ್ವಿಭಿನ್ನಶಿರಸಃಕೇಚಿಚ್ಚಕ್ಷುರ್ವಿನಾಕೃತಾಃ ॥ 43 ॥
ದಶಾನನಃಕ್ರೋಧವಿವೃತ್ತನೇತ್ರೋಯತೋಯತೋಽಭ್ಯೇತಿರಥೇವಸಙ್ಖ್ಯೇ ।
ತತಸ್ತತಸ್ತಸ್ಯಶರಪ್ರವೇಗಂಸೋಢುಂ ನ ಶೇಕುರ್ಹರಿಯೂಥಪಾಸ್ತೇ ॥ 44 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಷಣ್ಣವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṇṇavatitamassargaḥ |
ārtānāṃrākṣasīnāntulaṅkāyāṃvaikulekule |
rāvaṇaḥkaruṇaṃśabdaṃśuśrāvaparidevitam || 1 ||
sa tudīrghaṃviniḥśvasyamuhūrtandhyānamāsthitaḥ |
babhūvaparamakruddhorāvaṇobhīmadarśanaḥ || 2 ||
sandaśyadaśanairoṣṭhaṅkrodhasamraktalocanaḥ |
rākṣasairapidurdarśaḥkālāgnirivamūrchitaḥ || 3 ||
uvāca ca samīpasthānrākṣasānrākṣaseśvaraḥ |
krodhāvyaktakathastatranirdahannivacakṣuṣā || 4 ||
mahodarammahāpārśvaṃvirūpākṣaṃ ca rākṣasam |
śīghraṃvadatasainyāniniryātetimamājñayā || 5 ||
tasyatadvacanaṃśrutvārākṣasāstebhayārditāḥ |
codayāmāsuravyagrānrākṣasāṃstānnṛpājñayā || 6 ||
tetusarvetathetyuktvārākṣasābhīmadarśanāḥ |
kṛtasvastvayanāḥsarveteraṇābhimukhāyayuḥ || 7 ||
pratipūjyayathānyāyaṃrāvaṇantemahārathāḥ |
tasthuḥprāñjalayaḥsarvebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 8 ||
athovācaprahasyaitānrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |
mahodaramahāpārśvauvirūpākṣaṃ ca rākṣasam || 9 ||
adyabāṇairdhanurmukssairyugāntādityasannibhaiḥ |
rāghavaṃlakṣmaṇañcaivaneṣyāmiyamasādanam || 10 ||
kharasyakumbhakarṇasyaprahasendrajitostathā |
kariṣyāmipratīkāramadyaśatruvadhādaham || 11 ||
naivāntarikṣaṃ na diśo na nadyaurnāpisāgarāḥ |
prakāśatvaṅgamiṣyantimadbāṇajaladāvṛtāḥ || 12 ||
adyavānaramukhyānāntāniyūthānibhāgaśaḥ |
dhanuṣāśarajālenavadhiṣyāmipatatriṇā || 13 ||
adyavānarasainyānirathenapavanaujasā |
dhanussamudrādudbhūtairmathiṣyāmiśarormibhiḥ || 14 ||
vyākośapadmavaktrāṇipadmakesaravarcasām |
adyayūthataṭākānigajavatpramathāmyaham || 15 ||
saśarairadyavadanaissaṅkhyevānarayūthapāḥ |
maṇḍayiṣyantivasudhāṃsanālairivapaṅkajaiḥ || 16 ||
adyayūthapracaṇḍānāṃharīṇāndrumayodhinām |
muktenaikeṣuṇāyuddhebhetsyāmi ca śataṃśatam || 17 ||
hatobhartāhatobhrātāyāsāṃ ca catanayohataḥ |
vadhenādyaripostāsāṅkaromyaśrupramārjanam || 18 ||
adyamadbhāṇanirbhinnaiḥprakīrṇairgatacetanaiḥ |
karomivānarairyuddheyatnāvekṣyatalāmmahīm || 19 ||
adyagomayavogṛdhrāścaye ca māṃsāśino'pare |
sarvāṃstāṃstarpayiṣyāmiśatrumāṃsaiśśarārditaiḥ || 20 ||
kalpyatāmmerathaṃśīghraṅkṣipramānīyatāndhanuḥ |
anuprayāntumāṃyuddheye'traśiṣṭāniśācarāḥ || 21 ||
tasyatadvacanaṃśrutvāmahāpārśvo'bravīdvacaḥ |
balādhyakṣān sthithāṃstatrabalaṃsantvaryatāmiti || 22 ||
balādhyakṣāstusamrabdārākṣasāṃstān gṛhegṛhe |
codayantaḥpariyayurlaṅkāṃlaghuparākramāḥ || 23 ||
tatomuhūrtānniṣpetūrākṣasābhīmadarśanāḥ |
nadantobhīmavadanānānāpraharaṇairbhujaiḥ || 24 ||
asibhiḥpaṭṭasaiḥ śūlairgadābhirmusalairhalaiḥ |
śaktibhistīkṣṇadhārābhirmahadbhiḥ kūṭamudgaraiḥ || 25 ||
yaṣṭibhirvimalaiścakrairniśitaiścaparaśvathaiḥ |
bhindipālaiḥśataghnībhiranyaiścāpivarāyudhaiḥ || 26 ||
athānayadbalādhyakṣassatvarorāvaṇājñayā |
drutaṃsūtasamāyuktaṃyuktāṣṭaturagaṃratham |
ārurohatadābhīmodīpyamānaṃsvatejasā || 27 ||
tataḥprayātassahasārākṣasairbhahubhirvṛtaḥ || 28 ||
rāvaṇaḥsattvagāmbhīryāddārayannivamedinīm |
rāvaṇenābhyanujñātaumahāpārśvamahodarau |
virūpākṣaścadurdharṣorathānāruruhustadā || 29 ||
mokṣitan cātmano dṛṣṭvā prahāraṃ tena rakṣasā |
sa dadarśāntaran tasya virūpākṣasya vānaraḥ || 30 ||
tatoyuddhāyatejasvīrakṣogaṇabalairvṛtaḥ |
niryayāvudyatadhanuḥkālāntakayamopamaḥ || 31 ||
tataḥprajavitāśvenarathena sa mahārathaḥ |
dvāreṇaniryayautenayatrataurāmalakṣmaṇau || 32 ||
tatonaṣṭaprabhaḥsūryodiśaścatimirāvṛtāḥ |
dvijāścanedurghorāścasañcacāla ca medinī || 33 ||
vavarṣarudhirandevaścaskhaluścaturaṅgamāḥ |
dhvajāgrenyapatadgṛdhrovineduścāśivāḥśivāḥ || 34 ||
nayanañcāsphuradvāmaṃvāmobāhurakampata |
vivarṇavadanaśsākatiñcidabhraśyatasvanaḥ || 35 ||
tatoniṣpatatoyuddhedaśagrīvasyarakṣasaḥ |
raṇenidhanaśaṃsīnirūpāṇyetānijajñire || 36 ||
antarikṣātpapātolkānirāghatasamanirghāsvanā |
vineduraśivāgṛdhrāvāyasairabhimiśritāḥ || 37 ||
etānacintayanghorānutpātānsamavasthitān |
niryayaurāvaṇomohādvadhārthaṅkālacoditaḥ || 38 ||
teṣānturathaghoṣeṇarākṣasānāmmahātmanām |
vānarāṇāmapicamūryuddhāyaivābhyavartata || 39 ||
teṣāntutumulaṃyuddhambabhūvakapirakṣasām |
anyonyamāhvayānānāṅkruddhānāñjayamicchatām || 40 ||
tataḥkruddhodaśagrīvaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
vānarāṇāmanīkeṣucakārakadanammahat || 41 ||
vikṛttaśirasaḥkecidrāvaṇenavalīmukhāḥ |
kecidvicchinnahṛdayāḥkecicchrotravivarjitāḥ || 42 ||
nirucchavāsāhatāḥkecitkecitpārśveṣudāritāḥ |
kecidvibhinnaśirasaḥkeciccakṣurvinākṛtāḥ || 43 ||
daśānanaḥkrodhavivṛttanetroyatoyato'bhyetirathevasaṅkhye |
tatastatastasyaśarapravegaṃsoḍhuṃ na śekurhariyūthapāste || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṇṇavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षण्णवतितमस्सर्गः ।
आर्तानांराक्षसीनान्तुलङ्कायांवैकुलेकुले ।
रावणःकरुणंशब्दंशुश्रावपरिदेवितम् ॥ 1 ॥
स तुदीर्घंविनिःश्वस्यमुहूर्तन्ध्यानमास्थितः ।
बभूवपरमक्रुद्धोरावणोभीमदर्शनः ॥ 2 ॥
सन्दश्यदशनैरोष्ठङ्क्रोधसम्रक्तलोचनः ।
राक्षसैरपिदुर्दर्शःकालाग्निरिवमूर्छितः ॥ 3 ॥
उवाच च समीपस्थान्राक्षसान्राक्षसेश्वरः ।
क्रोधाव्यक्तकथस्तत्रनिर्दहन्निवचक्षुषा ॥ 4 ॥
महोदरम्महापार्श्वंविरूपाक्षं च राक्षसम् ।
शीघ्रंवदतसैन्यानिनिर्यातेतिममाज्ञया ॥ 5 ॥
तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराक्षसास्तेभयार्दिताः ।
चोदयामासुरव्यग्रान्राक्षसांस्तान्नृपाज्ञया ॥ 6 ॥
तेतुसर्वेतथेत्युक्त्वाराक्षसाभीमदर्शनाः ।
कृतस्वस्त्वयनाःसर्वेतेरणाभिमुखाययुः ॥ 7 ॥
प्रतिपूज्ययथान्यायंरावणन्तेमहारथाः ।
तस्थुःप्राञ्जलयःसर्वेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिणः ॥ 8 ॥
अथोवाचप्रहस्यैतान्रावणःक्रोधमूर्छितः ।
महोदरमहापार्श्वौविरूपाक्षं च राक्षसम् ॥ 9 ॥
अद्यबाणैर्धनुर्मुक्स्सैर्युगान्तादित्यसन्निभैः ।
राघवंलक्ष्मणञ्चैवनेष्यामियमसादनम् ॥ 10 ॥
खरस्यकुम्भकर्णस्यप्रहसेन्द्रजितोस्तथा ।
करिष्यामिप्रतीकारमद्यशत्रुवधादहम् ॥ 11 ॥
नैवान्तरिक्षं न दिशो न नद्यौर्नापिसागराः ।
प्रकाशत्वङ्गमिष्यन्तिमद्बाणजलदावृताः ॥ 12 ॥
अद्यवानरमुख्यानान्तानियूथानिभागशः ।
धनुषाशरजालेनवधिष्यामिपतत्रिणा ॥ 13 ॥
अद्यवानरसैन्यानिरथेनपवनौजसा ।
धनुस्समुद्रादुद्भूतैर्मथिष्यामिशरोर्मिभिः ॥ 14 ॥
व्याकोशपद्मवक्त्राणिपद्मकेसरवर्चसाम् ।
अद्ययूथतटाकानिगजवत्प्रमथाम्यहम् ॥ 15 ॥
सशरैरद्यवदनैस्सङ्ख्येवानरयूथपाः ।
मण्डयिष्यन्तिवसुधांसनालैरिवपङ्कजैः ॥ 16 ॥
अद्ययूथप्रचण्डानांहरीणान्द्रुमयोधिनाम् ।
मुक्तेनैकेषुणायुद्धेभेत्स्यामि च शतंशतम् ॥ 17 ॥
हतोभर्ताहतोभ्रातायासां च चतनयोहतः ।
वधेनाद्यरिपोस्तासाङ्करोम्यश्रुप्रमार्जनम् ॥ 18 ॥
अद्यमद्भाणनिर्भिन्नैःप्रकीर्णैर्गतचेतनैः ।
करोमिवानरैर्युद्धेयत्नावेक्ष्यतलाम्महीम् ॥ 19 ॥
अद्यगोमयवोगृध्राश्चये च मांसाशिनोऽपरे ।
सर्वांस्तांस्तर्पयिष्यामिशत्रुमांसैश्शरार्दितैः ॥ 20 ॥
कल्प्यताम्मेरथंशीघ्रङ्क्षिप्रमानीयतान्धनुः ।
अनुप्रयान्तुमांयुद्धेयेऽत्रशिष्टानिशाचराः ॥ 21 ॥
तस्यतद्वचनंश्रुत्वामहापार्श्वोऽब्रवीद्वचः ।
बलाध्यक्षान् स्थिथांस्तत्रबलंसन्त्वर्यतामिति ॥ 22 ॥
बलाध्यक्षास्तुसम्रब्दाराक्षसांस्तान् गृहेगृहे ।
चोदयन्तःपरिययुर्लङ्कांलघुपराक्रमाः ॥ 23 ॥
ततोमुहूर्तान्निष्पेतूराक्षसाभीमदर्शनाः ।
नदन्तोभीमवदनानानाप्रहरणैर्भुजैः ॥ 24 ॥
असिभिःपट्टसैः शूलैर्गदाभिर्मुसलैर्हलैः ।
शक्तिभिस्तीक्ष्णधाराभिर्महद्भिः कूटमुद्गरैः ॥ 25 ॥
यष्टिभिर्विमलैश्चक्रैर्निशितैश्चपरश्वथैः ।
भिन्दिपालैःशतघ्नीभिरन्यैश्चापिवरायुधैः ॥ 26 ॥
अथानयद्बलाध्यक्षस्सत्वरोरावणाज्ञया ।
द्रुतंसूतसमायुक्तंयुक्ताष्टतुरगंरथम् ।
आरुरोहतदाभीमोदीप्यमानंस्वतेजसा ॥ 27 ॥
ततःप्रयातस्सहसाराक्षसैर्भहुभिर्वृतः ॥ 28 ॥
रावणःसत्त्वगाम्भीर्याद्दारयन्निवमेदिनीम् ।
रावणेनाभ्यनुज्ञातौमहापार्श्वमहोदरौ ।
विरूपाक्षश्चदुर्धर्षोरथानारुरुहुस्तदा ॥ 29 ॥
मोक्षितन् चात्मनो दृष्ट्वा प्रहारं तेन रक्षसा ।
स ददर्शान्तरन् तस्य विरूपाक्षस्य वानरः ॥ 30 ॥
ततोयुद्धायतेजस्वीरक्षोगणबलैर्वृतः ।
निर्ययावुद्यतधनुःकालान्तकयमोपमः ॥ 31 ॥
ततःप्रजविताश्वेनरथेन स महारथः ।
द्वारेणनिर्ययौतेनयत्रतौरामलक्ष्मणौ ॥ 32 ॥
ततोनष्टप्रभःसूर्योदिशश्चतिमिरावृताः ।
द्विजाश्चनेदुर्घोराश्चसञ्चचाल च मेदिनी ॥ 33 ॥
ववर्षरुधिरन्देवश्चस्खलुश्चतुरङ्गमाः ।
ध्वजाग्रेन्यपतद्गृध्रोविनेदुश्चाशिवाःशिवाः ॥ 34 ॥
नयनञ्चास्फुरद्वामंवामोबाहुरकम्पत ।
विवर्णवदनश्साकतिञ्चिदभ्रश्यतस्वनः ॥ 35 ॥
ततोनिष्पततोयुद्धेदशग्रीवस्यरक्षसः ।
रणेनिधनशंसीनिरूपाण्येतानिजज्ञिरे ॥ 36 ॥
अन्तरिक्षात्पपातोल्कानिराघतसमनिर्घास्वना ।
विनेदुरशिवागृध्रावायसैरभिमिश्रिताः ॥ 37 ॥
एतानचिन्तयन्घोरानुत्पातान्समवस्थितान् ।
निर्ययौरावणोमोहाद्वधार्थङ्कालचोदितः ॥ 38 ॥
तेषान्तुरथघोषेणराक्षसानाम्महात्मनाम् ।
वानराणामपिचमूर्युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥ 39 ॥
तेषान्तुतुमुलंयुद्धम्बभूवकपिरक्षसाम् ।
अन्योन्यमाह्वयानानाङ्क्रुद्धानाञ्जयमिच्छताम् ॥ 40 ॥
ततःक्रुद्धोदशग्रीवश्शरैःकाञ्चनभूषणैः ।
वानराणामनीकेषुचकारकदनम्महत् ॥ 41 ॥
विकृत्तशिरसःकेचिद्रावणेनवलीमुखाः ।
केचिद्विच्छिन्नहृदयाःकेचिच्छ्रोत्रविवर्जिताः ॥ 42 ॥
निरुच्छवासाहताःकेचित्केचित्पार्श्वेषुदारिताः ।
केचिद्विभिन्नशिरसःकेचिच्चक्षुर्विनाकृताः ॥ 43 ॥
दशाननःक्रोधविवृत्तनेत्रोयतोयतोऽभ्येतिरथेवसङ्ख्ये ।
ततस्ततस्तस्यशरप्रवेगंसोढुं न शेकुर्हरियूथपास्ते ॥ 44 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षण्णवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṇṇavatitamassargaḥ |
ārtānāṃrākṣasīnāntulaṅkāyāṃvaikulekule |
rāvaṇaḥkaruṇaṃśabdaṃśuśrāvaparidevitam || 1 ||
sa tudīrghaṃviniḥśvasyamuhūrtandhyānamāsthitaḥ |
babhūvaparamakruddhorāvaṇobhīmadarśanaḥ || 2 ||
sandaśyadaśanairoṣṭhaṅkrodhasamraktalocanaḥ |
rākṣasairapidurdarśaḥkālāgnirivamūrchitaḥ || 3 ||
uvāca ca samīpasthānrākṣasānrākṣaseśvaraḥ |
krodhāvyaktakathastatranirdahannivacakṣuṣā || 4 ||
mahodarammahāpārśvaṃvirūpākṣaṃ ca rākṣasam |
śīghraṃvadatasainyāniniryātetimamājñayā || 5 ||
tasyatadvacanaṃśrutvārākṣasāstebhayārditāḥ |
codayāmāsuravyagrānrākṣasāṃstānnṛpājñayā || 6 ||
tetusarvetathetyuktvārākṣasābhīmadarśanāḥ |
kṛtasvastvayanāḥsarveteraṇābhimukhāyayuḥ || 7 ||
pratipūjyayathānyāyaṃrāvaṇantemahārathāḥ |
tasthuḥprāñjalayaḥsarvebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 8 ||
athovācaprahasyaitānrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |
mahodaramahāpārśvauvirūpākṣaṃ ca rākṣasam || 9 ||
adyabāṇairdhanurmukssairyugāntādityasannibhaiḥ |
rāghavaṃlakṣmaṇañcaivaneṣyāmiyamasādanam || 10 ||
kharasyakumbhakarṇasyaprahasendrajitostathā |
kariṣyāmipratīkāramadyaśatruvadhādaham || 11 ||
naivāntarikṣaṃ na diśo na nadyaurnāpisāgarāḥ |
prakāśatvaṅgamiṣyantimadbāṇajaladāvṛtāḥ || 12 ||
adyavānaramukhyānāntāniyūthānibhāgaśaḥ |
dhanuṣāśarajālenavadhiṣyāmipatatriṇā || 13 ||
adyavānarasainyānirathenapavanaujasā |
dhanussamudrādudbhūtairmathiṣyāmiśarormibhiḥ || 14 ||
vyākośapadmavaktrāṇipadmakesaravarcasām |
adyayūthataṭākānigajavatpramathāmyaham || 15 ||
saśarairadyavadanaissaṅkhyevānarayūthapāḥ |
maṇḍayiṣyantivasudhāṃsanālairivapaṅkajaiḥ || 16 ||
adyayūthapracaṇḍānāṃharīṇāndrumayodhinām |
muktenaikeṣuṇāyuddhebhetsyāmi ca śataṃśatam || 17 ||
hatobhartāhatobhrātāyāsāṃ ca catanayohataḥ |
vadhenādyaripostāsāṅkaromyaśrupramārjanam || 18 ||
adyamadbhāṇanirbhinnaiḥprakīrṇairgatacetanaiḥ |
karomivānarairyuddheyatnāvekṣyatalāmmahīm || 19 ||
adyagomayavogṛdhrāścaye ca māṃsāśino'pare |
sarvāṃstāṃstarpayiṣyāmiśatrumāṃsaiśśarārditaiḥ || 20 ||
kalpyatāmmerathaṃśīghraṅkṣipramānīyatāndhanuḥ |
anuprayāntumāṃyuddheye'traśiṣṭāniśācarāḥ || 21 ||
tasyatadvacanaṃśrutvāmahāpārśvo'bravīdvacaḥ |
balādhyakṣān sthithāṃstatrabalaṃsantvaryatāmiti || 22 ||
balādhyakṣāstusamrabdārākṣasāṃstān gṛhegṛhe |
codayantaḥpariyayurlaṅkāṃlaghuparākramāḥ || 23 ||
tatomuhūrtānniṣpetūrākṣasābhīmadarśanāḥ |
nadantobhīmavadanānānāpraharaṇairbhujaiḥ || 24 ||
asibhiḥpaṭṭasaiḥ śūlairgadābhirmusalairhalaiḥ |
śaktibhistīkṣṇadhārābhirmahadbhiḥ kūṭamudgaraiḥ || 25 ||
yaṣṭibhirvimalaiścakrairniśitaiścaparaśvathaiḥ |
bhindipālaiḥśataghnībhiranyaiścāpivarāyudhaiḥ || 26 ||
athānayadbalādhyakṣassatvarorāvaṇājñayā |
drutaṃsūtasamāyuktaṃyuktāṣṭaturagaṃratham |
ārurohatadābhīmodīpyamānaṃsvatejasā || 27 ||
tataḥprayātassahasārākṣasairbhahubhirvṛtaḥ || 28 ||
rāvaṇaḥsattvagāmbhīryāddārayannivamedinīm |
rāvaṇenābhyanujñātaumahāpārśvamahodarau |
virūpākṣaścadurdharṣorathānāruruhustadā || 29 ||
mokṣitan cātmano dṛṣṭvā prahāraṃ tena rakṣasā |
sa dadarśāntaran tasya virūpākṣasya vānaraḥ || 30 ||
tatoyuddhāyatejasvīrakṣogaṇabalairvṛtaḥ |
niryayāvudyatadhanuḥkālāntakayamopamaḥ || 31 ||
tataḥprajavitāśvenarathena sa mahārathaḥ |
dvāreṇaniryayautenayatrataurāmalakṣmaṇau || 32 ||
tatonaṣṭaprabhaḥsūryodiśaścatimirāvṛtāḥ |
dvijāścanedurghorāścasañcacāla ca medinī || 33 ||
vavarṣarudhirandevaścaskhaluścaturaṅgamāḥ |
dhvajāgrenyapatadgṛdhrovineduścāśivāḥśivāḥ || 34 ||
nayanañcāsphuradvāmaṃvāmobāhurakampata |
vivarṇavadanaśsākatiñcidabhraśyatasvanaḥ || 35 ||
tatoniṣpatatoyuddhedaśagrīvasyarakṣasaḥ |
raṇenidhanaśaṃsīnirūpāṇyetānijajñire || 36 ||
antarikṣātpapātolkānirāghatasamanirghāsvanā |
vineduraśivāgṛdhrāvāyasairabhimiśritāḥ || 37 ||
etānacintayanghorānutpātānsamavasthitān |
niryayaurāvaṇomohādvadhārthaṅkālacoditaḥ || 38 ||
teṣānturathaghoṣeṇarākṣasānāmmahātmanām |
vānarāṇāmapicamūryuddhāyaivābhyavartata || 39 ||
teṣāntutumulaṃyuddhambabhūvakapirakṣasām |
anyonyamāhvayānānāṅkruddhānāñjayamicchatām || 40 ||
tataḥkruddhodaśagrīvaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
vānarāṇāmanīkeṣucakārakadanammahat || 41 ||
vikṛttaśirasaḥkecidrāvaṇenavalīmukhāḥ |
kecidvicchinnahṛdayāḥkecicchrotravivarjitāḥ || 42 ||
nirucchavāsāhatāḥkecitkecitpārśveṣudāritāḥ |
kecidvibhinnaśirasaḥkeciccakṣurvinākṛtāḥ || 43 ||
daśānanaḥkrodhavivṛttanetroyatoyato'bhyetirathevasaṅkhye |
tatastatastasyaśarapravegaṃsoḍhuṃ na śekurhariyūthapāste || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṇṇavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.