ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಷೋಡಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಇತಿಪ್ರತಿಸಮಾದಿಷ್ಟೋಹನೂಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।
ಪ್ರವಿವೇಶಪುರೀಂಲಙ್ಕಾಮ್ಪೂಜ್ಯಮಾನೋನಿಶಾಚರೈಃ ॥ 1 ॥
ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಚಪುರೀಂಲಙ್ಕಾಮ್ಪೂಜ್ಯಮಾನೋನಿಶಾಚಾರೈಃ ।
ತತಸ್ತೇನಾಭ್ಯುನುಜ್ಞಾತೋಹನುಮಾನ್ವೃಕ್ಷವಾಟಿಕಾಮ್ ॥ 2 ॥
ಪ್ರವಿಶನ್ತೀವ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಸ್ವಾನ್ಯೇವ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ।
ವಾಕ್ಷಲ್ಯೈಸ್ತೈಃ ಸಶಲ್ಯೇವ ಭೃಶಮಶ್ರೂಣ್ಯವರ್ತಯತ್ ॥ 3 ॥
ವೃಕ್ಷಮೂಲೇನಿರಾನನ್ದಾಂರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃಪರೀವೃತಾಮ್ ।
ನಿಭೃತಃಪ್ರಣತಃಪ್ರಹ್ವಸ್ಸೋಽಭಿಗಮ್ಯಾಭಿವಾದ್ಯ ಚ ॥ 4 ॥
ದೃಷ್ಟವಾಸಮಾಗತನ್ದೇವೀಹನೂಮನ್ತಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ।
ತೂಷ್ಣೀಮಾಸ್ತತದಾದೃಷ್ಟವಾಸ್ಮೃತ್ವಾಸೃಷ್ಟಾಭವತ್ತದಾ ॥ 5 ॥
ಸೌಮ್ಯನ್ತಸ್ಯಾಮುಖನ್ದೃಷ್ಟವಾಹನುಮಾನ್ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಃ ।
ರಾಮಸ್ಯವಚನಂಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 6 ॥
ವೈದೇಹೀ ಕುಶಲೀರಾಮಸ್ಸಹಸುಗ್ರೀವಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।
ವಭೀಷಣಸಹಾಯಶ್ಚಹರೀಣಾಂಸಹಿತೋಬಲೈಃ ॥ 7 ॥
ಕುಶಲಞ್ಚಾಹಸಿದ್ಧಾರ್ಥೋಹತಶತ್ರುರಿಮತ್ರಜಿತ್ ।
ವಿಭೀಷಣಸಹಾಯೇನರಾಮೇಣಹರಿಭಿಸ್ಸಹ ॥ 8 ॥
ನಿಹತೋರಾವಣೋದೇವಿಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ಪ್ರಿಯಮಾಖ್ಯಾಮಿತೇದೇವಿಭೂಯಶ್ಚತ್ವಾಂಸಭಾಜಯೇ ॥ 9 ॥
ತವಪ್ರಭಾವಾದ್ಧರ್ಮಜೇಮಹಾನ್ ರಾಮೇಣಸಂಯುಗೇ ।
ಲಬ್ಧೋಽಯಂವಿಜಯಸ್ಸೀತೇಸ್ವಸ್ಥಾಭವಗತಜ್ವರಾ ॥ 10 ॥
ರಾವಣಶ್ಚಹತಶ್ಶತ್ರುರ್ಲಙ್ಕಚೈವವಶೀಕೃತಾ ।
ಮಯಾಹ್ಯಲಬ್ನ್ದಿದ್ರೇಣಧೃತೇನತವನಿರ್ಜಯೇ ॥ 11 ॥
ಪ್ರತಿಜ್ಞೈಷಾವಿನಿಸ್ತೀರ್ಣಾಬದ್ಧ್ವಾಸೇತುಮ್ಮಹೋದಧೌ ।
ಸಮ್ಭ್ರಮಶ್ಚ ನ ಕರ್ತವ್ಯೋವರ್ತನ್ತ್ಯಾರಾವಣಾಲಯೇ ॥ 12 ॥
ವಿಭೀಷಣವಿಧೇಯಂಹಿಲಙ್ಕೈಶ್ವರ್ಯಮಿದಙ್ಕೃತಮ್ ।
ತದಾಶ್ವಸಿಹಿವಿಸ್ರಬ್ಧಂಸ್ವಗೃಹೇಪರಿವರ್ತಸೇ ॥ 13 ॥
ಅಯಞ್ಚಾಭ್ಯೇತಿಸಮ್ಹೃಷ್ಟಸ್ತ್ವದ್ಧರ್ಶನಸಮುತ್ಸುಕಃ ।
ಏವಮುಕ್ತಾಸಮುತ್ಪತ್ಯಸೀತಾಶಶಿನಿಭಾನನಾ ॥ 14 ॥
ಪ್ರಹರ್ಷೇಣಾವರುದ್ಧಾಸಾವ್ಯಾಹರ್ತುಂ ನ ಶಶಾಕ ಹ ।
ತತೋಽಬ್ರವೀದ್ಧರಿವರಃಸೀತಾಮಪ್ರತಿಜಲ್ಪತೀಮ್ ॥ 15 ॥
ಕಿನ್ತ್ವಞ್ಚಿನ್ತಯಸೇದೇವಿಕಿಂ ಚ ಮಾನ್ನಾಭಿಭಾಷಸೇ ।
ಏವಮುಕ್ತಾಹನುಮತಾಸೀತಾಧರ್ಮಪಥೇಸ್ಥಿತಾ ॥ 16 ॥
ಅಬ್ರವೀತ್ಪರಮಪ್ರೀತಾಬಾಷ್ಪಗದ್ಗದಯಾಗಿರಾ ।
ಪ್ರಿಯಮೇತದುಪಶ್ರುತ್ಯಭರ್ತುರ್ವಿಜಯಸಂಶ್ರಯಮ್ ॥ 17 ॥
ಪ್ರಹರ್ಷವಶಮಾಪನ್ನಾನಿರ್ವಾಕ್ಯಾಸ್ಮಿಕ್ಷಣಾನ್ತರಮ್ ।
ನ ಹಿಪಶ್ಯಾಮಿಸದೃಶಞ್ಚಿನ್ತಯನ್ತೀಪ್ಲವಙ್ಗಮಾ ॥ 18 ॥
ಮಪ್ರತಿಯಾಬ್ಯಾನಕಸ್ಯೇಹದಾತುಮ್ಪ್ರತ್ಯಭಿನನ್ದನಮ್ ।
ನಹಿಪಶ್ಯಾಮಿತತಸೌಮ್ಯಪೃಥಿವ್ಯಾಮಪಿವಾನರ ॥ 19 ॥
ಸದೃಶಂಯತ್ಪ್ರಿಯಾಖ್ಯಾನೇತವದತ್ತ್ವಾಭವೇತ್ಸುಖಮ್ ।
ಹಿರಣ್ಯಂವಾಸುವರ್ಣಂವಾರತ್ನಾನಿವಿವಿಧಾನಿಚ ॥ 20 ॥
ರಾಜ್ಯಂವಾತ್ರಿಷುಲೋಕೇಷುನೈತದರ್ಹತಿಭಾಷಿತಮ್ ।
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುವೈದೇಹ್ಯಾಪ್ರತ್ಯುವಾಚಪ್ಲವಙ್ಗಮಃ ॥ 21 ॥
ಪ್ರಗೃಹೀತಾಞ್ಜಲಿರ್ಹರ್ಷಾಸತೀತಾಯಾಃಪ್ರಮುಖೇಸ್ಥಿತಃ ।
ಭರ್ತುಃಪ್ರಿಯಹಿತೇಯುಕ್ತೇಭರ್ತುರ್ವಿಜಯಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಃ ॥ 22 ॥
ಸ್ನಿಗ್ಧಮೇವಂವಿಧಂವಾಕ್ಯನ್ತ್ವಮೇವಾರ್ಹಸ್ಯನಿನ್ದಿತೇ ।
ತವೈತದ್ವಚನಂಸೌಮ್ಯೇಸಾರವತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಮೇವ ಚ ॥ 23 ॥
ರತ್ನೌಘಾದ್ವಿವಿಧಾಚ್ಚಾಪಿದೇವರಾಜ್ಯಾದ್ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ।
ಅರ್ಥತಶ್ಚಮಯಾಪ್ರಾಪ್ತಾದೇವರಜ್ಯಾದಯೋಗುಣಾಃ ॥ 24 ॥
ಹತಶತ್ರುಂವಿಜಯಿನಂರಾಮಮ್ಪಶ್ಯಾಮಿಸುಸ್ಥಿತಮ್ ।
ತಸ್ಯತದ್ವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾಮೈಥಿಲೀಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 25 ॥
ತತಃಶುಭತರಂವಾಕ್ಯಮುವಾಚಪವನಾತ್ಮಜಮ್ ।
ಅತಿಲಕ್ಷಣಸಮ್ಪನ್ನಮ್ಮಾಧುರ್ಯಗುಣಭೂಷಿತಮ್ ॥ 26 ॥
ಬುದ್ಧ್ಯಾಹ್ಯಷ್ಟಾಙ್ಗಯಾಯುಕ್ತನ್ತ್ವಮೇವಾರ್ಹಸಿಭಾಷಿತುಮ್ ।
ಶ್ಲಾಘನೀಯೋಽನಿಲಸ್ಯತ್ವಂಸುತಃಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಃ ॥ 27 ॥
ಬಲಂಶೌರ್ಯಂಶ್ರುತಂಸತ್ತ್ವಂವಿಕ್ರಮೋದಾಕ್ಷ್ಯಮುತ್ತಮಮ್ ।
ತೇಜಃಕ್ಷಮಾಧೃತಿಸ್ಸ್ಥೈರ್ಯಂವಿನೀತತ್ವಂ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ 28 ॥
ಏತೇಚಾನ್ಯೇ ಚ ಬಹವೋಗುಣಾಸ್ತ್ವಯ್ಯೇವಶೋಭನಾಃ ।
ಅಥೋವಾಚಪುನಸ್ಸೀತಾಮಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತೋವಿನೀತವತ್ ॥ 29 ॥
ಪ್ರಗೃಹೀತಾಞ್ಚಲಿರ್ಹರ್ಷಾತ್ಸೀತಾಯಾಃಪ್ರಮುಖೇಸ್ಥಿತಃ ।
ಇಮಾಸ್ತುಖಲುರಾಕ್ಷಸ್ಯೋಯದಿತ್ವಮನುಮನ್ಯಸೇ ॥ 30 ॥
ಹನ್ತುಮಿಚ್ಛಾಮಿತಾಸ್ಸರ್ವಾಯಾಭಿಸ್ತ್ವನ್ತರ್ಜಿತಾಪುರಾ ।
ಕ್ಲಿಶ್ಯನ್ತೀಂ ಪತಿದೇವಾನ್ತ್ವಾಮಶೋಕವನಿಕಾಙ್ಗತಾಮ್ ॥ 31 ॥
ಘೋರರೂಪಸಮಾಚಾರಾಃಕ್ರೂರಾಃಕ್ರೂರತರೇಕ್ಷಣಾಃ ।
ಇಹಶ್ರುತಾಮಯಾದೇವಿ ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋವಿಕೃತಾನನಾಃ ॥ 32 ॥
ಅಸಕೃತ್ಪರುಷೈರ್ವಾಕ್ಯೈರ್ವದ್ನತ್ಯೋರಾವಣಾಜ್ಞಯಾ ।
ವಿಕೃತಾವಿಕೃತಾಕಾರಾಃಕ್ರೂರಾಃಕ್ರೂರಕಚೇಕ್ಷಣಾಃ ॥ 33 ॥
ಇಚ್ಛಾಮಿವಿವಿಧೈರಾಘತೈರ್ಹನ್ತುಮೇತಾಸ್ಸುದಾರುಣಾಃ ।
ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋದಾರುಣಕಥಾವರಮೇತತ್ಪ್ರಯಚ್ಛಮೇ ॥ 34 ॥
ಮುಷ್ಟಿಭಿಃಪರ್ಷಿಣಘಾತೈಶ್ಚವಿಶಾಲೈಶ್ಚೈವಬಾಹುಭಿಃ ।
ಜಙ್ಘಾಜಾನುಪ್ರಹಾರೈಶ್ಚದನ್ತಾನಾಞ್ಚೈವಪೀಡನೈಃ ॥ 35 ॥
ಭಕ್ಷಣೈಃಕರ್ಣನಾಸಾನಾಙ್ಕೇಶಾನಾಂಲುಞ್ಚನೈಸ್ತಥಾ ।
ಭೃಶಂಶುಷ್ಕಮುಖೈಶ್ಚೈವದಾರಣೈರ್ಲಙ್ಘನೈರ್ಹತೈಃ ॥ 36 ॥
ವಿಭಿನ್ನಶಙ್ಕುಗ್ರೀವಾಂಶಪಾರ್ಶ್ವಕೈಶ್ಚಕಲೇವರೈಃ ।
ನಿಪಾತ್ಯಹನ್ತುಮಿಚ್ಛಾಮಿತವವಿಪ್ರಿಯಕಾರಿಣೀಃ ॥ 37 ॥
ಏವಮ್ಪ್ರಹಾರೈರ್ಬಹುಭಿಃಸಮ್ಪ್ಪ್ರಹಾರ್ಯಯಶಸ್ವಿನಿ ।
ಘಾತಯೇತೀವ್ರರೂಪಾಭಿರ್ಯಾಭಿಸ್ತ್ವನ್ತರ್ಜಿತಾಪುರಾ ॥ 38 ॥
ಇತ್ಯುಕ್ತಾಸಾಹನುಮತಾಕೃಪಣಾದೀನವತ್ಸಲಾ ।
ಹನೂಮನ್ತಮುವಾಚೇದಞ್ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾವಿಮೃಶ್ಯ ಚ ॥ 39 ॥
ರಾಜಸಂಶ್ರಯವಶ್ಯಾನಾಙ್ಕುರ್ವತೀನಾಮ್ಪರಾಜ್ಞಯಾ ।
ವಿಧೇಯಾನಾಂ ಚ ದಾಸೀನಾಙ್ಕಃಕುಪ್ಯದ್ವಾನರೋತ್ತಮ ॥ 40 ॥
ಭಾಗ್ಯವೈಷಮ್ಯದೋಷೇಣಪುರಸ್ತಾದ್ಧುಷ್ಕೃತೇನ ಚ ।
ಮಯೈತತ್ಪ್ರಾಪ್ಯಸರ್ವಂಸ್ವಕೃತಂಹ್ಯುಪಭುಜ್ಯತೇ ॥ 41 ॥
ಮೈವಂವದಮಹಾಬಾಹೋ ದೈವೇಹ್ಯೇಷಾಪರಾಗತಿಃ ।
ಪ್ರಾಪ್ತವ್ಯನ್ತುದಶಾಯೋಗಾನ್ಮಯೈತದಿತಿನಿಶ್ಚಿತಮ್ ॥ 42 ॥
ದಾಸೀನಾಂರಾವಣಸ್ಯಾಹಮ್ಮರ್ಷಯಾಮೀಹದುರ್ಬಲಾ ।
ಆಜ್ಞಪ್ತಾರಾಕ್ಷಸೇನೇಹರಾಕ್ಷಸ್ಯಸ್ತರ್ಜಯನ್ತಿಮಾಮ್ ॥ 43 ॥
ಹತೇತಸ್ಮಿನ್ನಕುರ್ವನ್ತಿತರ್ಜನಮ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ।
ಅಯಂವ್ಯಾಘ್ರಸಮೀಪೇತುಪುರಾಣೋಧರ್ಮಸಂಹಿತಃ ॥ 44 ॥
ಋಕ್ಷೇಣಗೀತಃಶ್ಲೋಕೋಽಸ್ತಿತನ್ನಿಬೋಧಪ್ಲವಙ್ಗಮ ।
ನ ಪರಃ ಪಾಪಮಾದತ್ತೇಪರೇಷಾಮ್ಪಾಪಕರ್ಮಣಾಮ್ ॥ 45 ॥
ಸಮಯೋರಕ್ಷಿತವ್ಯಸ್ತುಸಪ್ತಶ್ಚಾರಿತ್ರಭೂಷಣಾಃ ।
ಪಾಪಾನಾಂವಾಶುಭಾನಾಂವಾವಧಾರ್ಹಾಣಾಮ್ಪ್ಲವಙ್ಗಮ ॥ 46 ॥
ಕಾರ್ಯಙ್ಕರುಣ್ಯಮಾರ್ಯೇಣ ನ ಕಶ್ಚಿನ್ನಾಪರಾಧ್ಯತಿ ।
ಲೋಕಹಿಂಸಾವಿಹಾರಾಣಾಂರಕ್ಷಸಾಙ್ಕಾಮರೂಪಿಣಾಮ್ ॥ 47 ॥
ಕುರ್ವತಾಮಪಿಪಾಪಾನಿನೈವಕಾರ್ಯಮಶೋಭನಮ್ ।
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುಹನುಮಾನ್ ಸೀತಯಾವಾಕ್ಯಕೋವಿದಃ ॥ 48 ॥
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚತತಸ್ಸೀತಾಂರಾಮಪತ್ನೀಯಶಶ್ವಿನೀಮ್ ।
ಯುಕ್ತಾರಾಮಸ್ಯಭವತೀಧರ್ಮಪತ್ನೀಯಶಶ್ವಿನೀ ॥ 49 ॥
ಪ್ರತಿಸನ್ದಿಶಮಾನ್ದೇವಿ ಗಮಿಷ್ಯೇಯತ್ರರಾಘವಃ ।
ಏವಮುಕ್ತಾಹನುಮತಾವೈದೇಹಿಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 50 ॥
ಸಾಬ್ರವೀದ್ಧ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛಾಮಿಭರ್ತಾರಂವಾನರೋತ್ತಮ ।
ತಸ್ಯಾಸ್ತದ್ವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾಹನುಮಾನ್ಪವನಾತ್ಮಜಃ ॥ 51 ॥
ಹರ್ಷಯನ್ಮೈಥಿಲೀಂವಾಕ್ಯಮುವಾಚೇದಮ್ಮಹಾಮತಿಃ ।
ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರಾನನಂರಾಮನ್ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸ್ಯಾರ್ಯೇಸಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ॥ 52 ॥
ಸ್ಥಿರಮಿತ್ರಂಹತಾಮಿತ್ರಂಶಚೀವತ್ರಿದಶೇಶ್ವರಮ್ ।
ತಾಮೇವಮುಕ್ತ್ವಾರಾಜನ್ತೀಂಸೀತಾಂಸಾಕ್ಷಾದಿವಶ್ರಿಯಮ್ ॥ 53 ॥
ಆಜಗಾಮಮಹಾವೇಗೋಹನೂಮಾನ್ಯತ್ರರಾಘವಃ ।
ಸಪದಿಹರಿವರಸ್ತತೋಹನೂಮಾನ್ ಪ್ರತಿವಚನಞ್ಜನಕೇಶ್ವರಾತ್ಮಜಾಯಾಃ ।
ಕಥಿತಮಕಥಯದ್ಯಥಾಕ್ರಮೇಣತ್ರಿದಶವರಪ್ರತಿಮಾಯರಾಘವಾಯ ॥ 54 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಷೋಡಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |
itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |
praviveśapurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācaraiḥ || 1 ||
praviśya capurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācāraiḥ |
tatastenābhyunujñātohanumānvṛkṣavāṭikām || 2 ||
praviśantīva gātrāṇi svānyeva janakātmajā |
vākṣalyaistaiḥ saśalyeva bhṛśamaśrūṇyavartayat || 3 ||
vṛkṣamūlenirānandāṃrākṣasībhiḥparīvṛtām |
nibhṛtaḥpraṇataḥprahvasso'bhigamyābhivādya ca || 4 ||
dṛṣṭavāsamāgatandevīhanūmantammahābalam |
tūṣṇīmāstatadādṛṣṭavāsmṛtvāsṛṣṭābhavattadā || 5 ||
saumyantasyāmukhandṛṣṭavāhanumānplavagottamaḥ |
rāmasyavacanaṃsarvamākhyātumupacakrame || 6 ||
vaidehī kuśalīrāmassahasugrīvalakṣmaṇaḥ |
vabhīṣaṇasahāyaścaharīṇāṃsahitobalaiḥ || 7 ||
kuśalañcāhasiddhārthohataśatrurimatrajit |
vibhīṣaṇasahāyenarāmeṇaharibhissaha || 8 ||
nihatorāvaṇodevilakṣmaṇena ca vīryavān |
priyamākhyāmitedevibhūyaścatvāṃsabhājaye || 9 ||
tavaprabhāvāddharmajemahān rāmeṇasaṃyuge |
labdho'yaṃvijayassītesvasthābhavagatajvarā || 10 ||
rāvaṇaścahataśśatrurlaṅkacaivavaśīkṛtā |
mayāhyalabndidreṇadhṛtenatavanirjaye || 11 ||
pratijñaiṣāvinistīrṇābaddhvāsetummahodadhau |
sambhramaśca na kartavyovartantyārāvaṇālaye || 12 ||
vibhīṣaṇavidheyaṃhilaṅkaiśvaryamidaṅkṛtam |
tadāśvasihivisrabdhaṃsvagṛheparivartase || 13 ||
ayañcābhyetisamhṛṣṭastvaddharśanasamutsukaḥ |
evamuktāsamutpatyasītāśaśinibhānanā || 14 ||
praharṣeṇāvaruddhāsāvyāhartuṃ na śaśāka ha |
tato'bravīddharivaraḥsītāmapratijalpatīm || 15 ||
kintvañcintayasedevikiṃ ca mānnābhibhāṣase |
evamuktāhanumatāsītādharmapathesthitā || 16 ||
abravītparamaprītābāṣpagadgadayāgirā |
priyametadupaśrutyabharturvijayasaṃśrayam || 17 ||
praharṣavaśamāpannānirvākyāsmikṣaṇāntaram |
na hipaśyāmisadṛśañcintayantīplavaṅgamā || 18 ||
mapratiyābyānakasyehadātumpratyabhinandanam |
nahipaśyāmitatasaumyapṛthivyāmapivānara || 19 ||
sadṛśaṃyatpriyākhyānetavadattvābhavetsukham |
hiraṇyaṃvāsuvarṇaṃvāratnānivividhānica || 20 ||
rājyaṃvātriṣulokeṣunaitadarhatibhāṣitam |
evamuktastuvaidehyāpratyuvācaplavaṅgamaḥ || 21 ||
pragṛhītāñjalirharṣāsatītāyāḥpramukhesthitaḥ |
bhartuḥpriyahiteyuktebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 22 ||
snigdhamevaṃvidhaṃvākyantvamevārhasyanindite |
tavaitadvacanaṃsaumyesāravat snigdhameva ca || 23 ||
ratnaughādvividhāccāpidevarājyādviśiṣyate |
arthataścamayāprāptādevarajyādayoguṇāḥ || 24 ||
hataśatruṃvijayinaṃrāmampaśyāmisusthitam |
tasyatadvacanaṃśrutvāmaithilījanakātmajā || 25 ||
tataḥśubhataraṃvākyamuvācapavanātmajam |
atilakṣaṇasampannammādhuryaguṇabhūṣitam || 26 ||
buddhyāhyaṣṭāṅgayāyuktantvamevārhasibhāṣitum |
ślāghanīyo'nilasyatvaṃsutaḥparamadhārmikaḥ || 27 ||
balaṃśauryaṃśrutaṃsattvaṃvikramodākṣyamuttamam |
tejaḥkṣamādhṛtissthairyaṃvinītatvaṃ na saṃśayaḥ || 28 ||
etecānye ca bahavoguṇāstvayyevaśobhanāḥ |
athovācapunassītāmasambhrāntovinītavat || 29 ||
pragṛhītāñcalirharṣātsītāyāḥpramukhesthitaḥ |
imāstukhalurākṣasyoyaditvamanumanyase || 30 ||
hantumicchāmitāssarvāyābhistvantarjitāpurā |
kliśyantīṃ patidevāntvāmaśokavanikāṅgatām || 31 ||
ghorarūpasamācārāḥkrūrāḥkrūratarekṣaṇāḥ |
ihaśrutāmayādevi rākṣasyovikṛtānanāḥ || 32 ||
asakṛtparuṣairvākyairvadnatyorāvaṇājñayā |
vikṛtāvikṛtākārāḥkrūrāḥkrūrakacekṣaṇāḥ || 33 ||
icchāmivividhairāghatairhantumetāssudāruṇāḥ |
rākṣasyodāruṇakathāvarametatprayacchame || 34 ||
muṣṭibhiḥparṣiṇaghātaiścaviśālaiścaivabāhubhiḥ |
jaṅghājānuprahāraiścadantānāñcaivapīḍanaiḥ || 35 ||
bhakṣaṇaiḥkarṇanāsānāṅkeśānāṃluñcanaistathā |
bhṛśaṃśuṣkamukhaiścaivadāraṇairlaṅghanairhataiḥ || 36 ||
vibhinnaśaṅkugrīvāṃśapārśvakaiścakalevaraiḥ |
nipātyahantumicchāmitavavipriyakāriṇīḥ || 37 ||
evamprahārairbahubhiḥsampprahāryayaśasvini |
ghātayetīvrarūpābhiryābhistvantarjitāpurā || 38 ||
ityuktāsāhanumatākṛpaṇādīnavatsalā |
hanūmantamuvācedañcintayitvāvimṛśya ca || 39 ||
rājasaṃśrayavaśyānāṅkurvatīnāmparājñayā |
vidheyānāṃ ca dāsīnāṅkaḥkupyadvānarottama || 40 ||
bhāgyavaiṣamyadoṣeṇapurastāddhuṣkṛtena ca |
mayaitatprāpyasarvaṃsvakṛtaṃhyupabhujyate || 41 ||
maivaṃvadamahābāho daivehyeṣāparāgatiḥ |
prāptavyantudaśāyogānmayaitaditiniścitam || 42 ||
dāsīnāṃrāvaṇasyāhammarṣayāmīhadurbalā |
ājñaptārākṣaseneharākṣasyastarjayantimām || 43 ||
hatetasminnakurvantitarjanammārutātmaja |
ayaṃvyāghrasamīpetupurāṇodharmasaṃhitaḥ || 44 ||
ṛkṣeṇagītaḥśloko'stitannibodhaplavaṅgama |
na paraḥ pāpamādattepareṣāmpāpakarmaṇām || 45 ||
samayorakṣitavyastusaptaścāritrabhūṣaṇāḥ |
pāpānāṃvāśubhānāṃvāvadhārhāṇāmplavaṅgama || 46 ||
kāryaṅkaruṇyamāryeṇa na kaścinnāparādhyati |
lokahiṃsāvihārāṇāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇām || 47 ||
kurvatāmapipāpāninaivakāryamaśobhanam |
evamuktastuhanumān sītayāvākyakovidaḥ || 48 ||
pratyuvācatatassītāṃrāmapatnīyaśaśvinīm |
yuktārāmasyabhavatīdharmapatnīyaśaśvinī || 49 ||
pratisandiśamāndevi gamiṣyeyatrarāghavaḥ |
evamuktāhanumatāvaidehijanakātmajā || 50 ||
sābravīddhraṣṭumicchāmibhartāraṃvānarottama |
tasyāstadvacanaṃśrutvāhanumānpavanātmajaḥ || 51 ||
harṣayanmaithilīṃvākyamuvācedammahāmatiḥ |
pūrṇacandrānanaṃrāmandrakṣyasyāryesalakṣmaṇam || 52 ||
sthiramitraṃhatāmitraṃśacīvatridaśeśvaram |
tāmevamuktvārājantīṃsītāṃsākṣādivaśriyam || 53 ||
ājagāmamahāvegohanūmānyatrarāghavaḥ |
sapadiharivarastatohanūmān prativacanañjanakeśvarātmajāyāḥ |
kathitamakathayadyathākrameṇatridaśavarapratimāyarāghavāya || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षोडशाधिकशततमस्सर्गः ।
इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।
प्रविवेशपुरींलङ्काम्पूज्यमानोनिशाचरैः ॥ 1 ॥
प्रविश्य चपुरींलङ्काम्पूज्यमानोनिशाचारैः ।
ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ॥ 2 ॥
प्रविशन्तीव गात्राणि स्वान्येव जनकात्मजा ।
वाक्षल्यैस्तैः सशल्येव भृशमश्रूण्यवर्तयत् ॥ 3 ॥
वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।
निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ॥ 4 ॥
दृष्टवासमागतन्देवीहनूमन्तम्महाबलम् ।
तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ॥ 5 ॥
सौम्यन्तस्यामुखन्दृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।
रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ 6 ॥
वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।
वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ॥ 7 ॥
कुशलञ्चाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।
विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ॥ 8 ॥
निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।
प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ॥ 9 ॥
तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।
लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ॥ 10 ॥
रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।
मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ॥ 11 ॥
प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुम्महोदधौ ।
सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ॥ 12 ॥
विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदङ्कृतम् ।
तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ॥ 13 ॥
अयञ्चाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।
एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ॥ 14 ॥
प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।
ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ॥ 15 ॥
किन्त्वञ्चिन्तयसेदेविकिं च मान्नाभिभाषसे ।
एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ॥ 16 ॥
अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।
प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ॥ 17 ॥
प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।
न हिपश्यामिसदृशञ्चिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ॥ 18 ॥
मप्रतियाब्यानकस्येहदातुम्प्रत्यभिनन्दनम् ।
नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ॥ 19 ॥
सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।
हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ॥ 20 ॥
राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।
एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ॥ 21 ॥
प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।
भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिणः ॥ 22 ॥
स्निग्धमेवंविधंवाक्यन्त्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।
तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ॥ 23 ॥
रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।
अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ॥ 24 ॥
हतशत्रुंविजयिनंरामम्पश्यामिसुस्थितम् ।
तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ॥ 25 ॥
ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।
अतिलक्षणसम्पन्नम्माधुर्यगुणभूषितम् ॥ 26 ॥
बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तन्त्वमेवार्हसिभाषितुम् ।
श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ॥ 27 ॥
बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।
तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ॥ 28 ॥
एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।
अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ॥ 29 ॥
प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।
इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ॥ 30 ॥
हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वन्तर्जितापुरा ।
क्लिश्यन्तीं पतिदेवान्त्वामशोकवनिकाङ्गताम् ॥ 31 ॥
घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।
इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ॥ 32 ॥
असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।
विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ॥ 33 ॥
इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।
राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ॥ 34 ॥
मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।
जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानाञ्चैवपीडनैः ॥ 35 ॥
भक्षणैःकर्णनासानाङ्केशानांलुञ्चनैस्तथा ।
भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ॥ 36 ॥
विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।
निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ॥ 37 ॥
एवम्प्रहारैर्बहुभिःसम्प्प्रहार्ययशस्विनि ।
घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वन्तर्जितापुरा ॥ 38 ॥
इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।
हनूमन्तमुवाचेदञ्चिन्तयित्वाविमृश्य च ॥ 39 ॥
राजसंश्रयवश्यानाङ्कुर्वतीनाम्पराज्ञया ।
विधेयानां च दासीनाङ्कःकुप्यद्वानरोत्तम ॥ 40 ॥
भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।
मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ॥ 41 ॥
मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।
प्राप्तव्यन्तुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ॥ 42 ॥
दासीनांरावणस्याहम्मर्षयामीहदुर्बला ।
आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ॥ 43 ॥
हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनम्मारुतात्मज ।
अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ॥ 44 ॥
ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितन्निबोधप्लवङ्गम ।
न परः पापमादत्तेपरेषाम्पापकर्मणाम् ॥ 45 ॥
समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।
पापानांवाशुभानांवावधार्हाणाम्प्लवङ्गम ॥ 46 ॥
कार्यङ्करुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।
लोकहिंसाविहाराणांरक्षसाङ्कामरूपिणाम् ॥ 47 ॥
कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।
एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ॥ 48 ॥
प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।
युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ॥ 49 ॥
प्रतिसन्दिशमान्देवि गमिष्येयत्रराघवः ।
एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ॥ 50 ॥
साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।
तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ॥ 51 ॥
हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदम्महामतिः ।
पूर्णचन्द्राननंरामन्द्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ॥ 52 ॥
स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।
तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ॥ 53 ॥
आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।
सपदिहरिवरस्ततोहनूमान् प्रतिवचनञ्जनकेश्वरात्मजायाः ।
कथितमकथयद्यथाक्रमेणत्रिदशवरप्रतिमायराघवाय ॥ 54 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षोडशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |
itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |
praviveśapurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācaraiḥ || 1 ||
praviśya capurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācāraiḥ |
tatastenābhyunujñātohanumānvṛkṣavāṭikām || 2 ||
praviśantīva gātrāṇi svānyeva janakātmajā |
vākṣalyaistaiḥ saśalyeva bhṛśamaśrūṇyavartayat || 3 ||
vṛkṣamūlenirānandāṃrākṣasībhiḥparīvṛtām |
nibhṛtaḥpraṇataḥprahvasso'bhigamyābhivādya ca || 4 ||
dṛṣṭavāsamāgatandevīhanūmantammahābalam |
tūṣṇīmāstatadādṛṣṭavāsmṛtvāsṛṣṭābhavattadā || 5 ||
saumyantasyāmukhandṛṣṭavāhanumānplavagottamaḥ |
rāmasyavacanaṃsarvamākhyātumupacakrame || 6 ||
vaidehī kuśalīrāmassahasugrīvalakṣmaṇaḥ |
vabhīṣaṇasahāyaścaharīṇāṃsahitobalaiḥ || 7 ||
kuśalañcāhasiddhārthohataśatrurimatrajit |
vibhīṣaṇasahāyenarāmeṇaharibhissaha || 8 ||
nihatorāvaṇodevilakṣmaṇena ca vīryavān |
priyamākhyāmitedevibhūyaścatvāṃsabhājaye || 9 ||
tavaprabhāvāddharmajemahān rāmeṇasaṃyuge |
labdho'yaṃvijayassītesvasthābhavagatajvarā || 10 ||
rāvaṇaścahataśśatrurlaṅkacaivavaśīkṛtā |
mayāhyalabndidreṇadhṛtenatavanirjaye || 11 ||
pratijñaiṣāvinistīrṇābaddhvāsetummahodadhau |
sambhramaśca na kartavyovartantyārāvaṇālaye || 12 ||
vibhīṣaṇavidheyaṃhilaṅkaiśvaryamidaṅkṛtam |
tadāśvasihivisrabdhaṃsvagṛheparivartase || 13 ||
ayañcābhyetisamhṛṣṭastvaddharśanasamutsukaḥ |
evamuktāsamutpatyasītāśaśinibhānanā || 14 ||
praharṣeṇāvaruddhāsāvyāhartuṃ na śaśāka ha |
tato'bravīddharivaraḥsītāmapratijalpatīm || 15 ||
kintvañcintayasedevikiṃ ca mānnābhibhāṣase |
evamuktāhanumatāsītādharmapathesthitā || 16 ||
abravītparamaprītābāṣpagadgadayāgirā |
priyametadupaśrutyabharturvijayasaṃśrayam || 17 ||
praharṣavaśamāpannānirvākyāsmikṣaṇāntaram |
na hipaśyāmisadṛśañcintayantīplavaṅgamā || 18 ||
mapratiyābyānakasyehadātumpratyabhinandanam |
nahipaśyāmitatasaumyapṛthivyāmapivānara || 19 ||
sadṛśaṃyatpriyākhyānetavadattvābhavetsukham |
hiraṇyaṃvāsuvarṇaṃvāratnānivividhānica || 20 ||
rājyaṃvātriṣulokeṣunaitadarhatibhāṣitam |
evamuktastuvaidehyāpratyuvācaplavaṅgamaḥ || 21 ||
pragṛhītāñjalirharṣāsatītāyāḥpramukhesthitaḥ |
bhartuḥpriyahiteyuktebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 22 ||
snigdhamevaṃvidhaṃvākyantvamevārhasyanindite |
tavaitadvacanaṃsaumyesāravat snigdhameva ca || 23 ||
ratnaughādvividhāccāpidevarājyādviśiṣyate |
arthataścamayāprāptādevarajyādayoguṇāḥ || 24 ||
hataśatruṃvijayinaṃrāmampaśyāmisusthitam |
tasyatadvacanaṃśrutvāmaithilījanakātmajā || 25 ||
tataḥśubhataraṃvākyamuvācapavanātmajam |
atilakṣaṇasampannammādhuryaguṇabhūṣitam || 26 ||
buddhyāhyaṣṭāṅgayāyuktantvamevārhasibhāṣitum |
ślāghanīyo'nilasyatvaṃsutaḥparamadhārmikaḥ || 27 ||
balaṃśauryaṃśrutaṃsattvaṃvikramodākṣyamuttamam |
tejaḥkṣamādhṛtissthairyaṃvinītatvaṃ na saṃśayaḥ || 28 ||
etecānye ca bahavoguṇāstvayyevaśobhanāḥ |
athovācapunassītāmasambhrāntovinītavat || 29 ||
pragṛhītāñcalirharṣātsītāyāḥpramukhesthitaḥ |
imāstukhalurākṣasyoyaditvamanumanyase || 30 ||
hantumicchāmitāssarvāyābhistvantarjitāpurā |
kliśyantīṃ patidevāntvāmaśokavanikāṅgatām || 31 ||
ghorarūpasamācārāḥkrūrāḥkrūratarekṣaṇāḥ |
ihaśrutāmayādevi rākṣasyovikṛtānanāḥ || 32 ||
asakṛtparuṣairvākyairvadnatyorāvaṇājñayā |
vikṛtāvikṛtākārāḥkrūrāḥkrūrakacekṣaṇāḥ || 33 ||
icchāmivividhairāghatairhantumetāssudāruṇāḥ |
rākṣasyodāruṇakathāvarametatprayacchame || 34 ||
muṣṭibhiḥparṣiṇaghātaiścaviśālaiścaivabāhubhiḥ |
jaṅghājānuprahāraiścadantānāñcaivapīḍanaiḥ || 35 ||
bhakṣaṇaiḥkarṇanāsānāṅkeśānāṃluñcanaistathā |
bhṛśaṃśuṣkamukhaiścaivadāraṇairlaṅghanairhataiḥ || 36 ||
vibhinnaśaṅkugrīvāṃśapārśvakaiścakalevaraiḥ |
nipātyahantumicchāmitavavipriyakāriṇīḥ || 37 ||
evamprahārairbahubhiḥsampprahāryayaśasvini |
ghātayetīvrarūpābhiryābhistvantarjitāpurā || 38 ||
ityuktāsāhanumatākṛpaṇādīnavatsalā |
hanūmantamuvācedañcintayitvāvimṛśya ca || 39 ||
rājasaṃśrayavaśyānāṅkurvatīnāmparājñayā |
vidheyānāṃ ca dāsīnāṅkaḥkupyadvānarottama || 40 ||
bhāgyavaiṣamyadoṣeṇapurastāddhuṣkṛtena ca |
mayaitatprāpyasarvaṃsvakṛtaṃhyupabhujyate || 41 ||
maivaṃvadamahābāho daivehyeṣāparāgatiḥ |
prāptavyantudaśāyogānmayaitaditiniścitam || 42 ||
dāsīnāṃrāvaṇasyāhammarṣayāmīhadurbalā |
ājñaptārākṣaseneharākṣasyastarjayantimām || 43 ||
hatetasminnakurvantitarjanammārutātmaja |
ayaṃvyāghrasamīpetupurāṇodharmasaṃhitaḥ || 44 ||
ṛkṣeṇagītaḥśloko'stitannibodhaplavaṅgama |
na paraḥ pāpamādattepareṣāmpāpakarmaṇām || 45 ||
samayorakṣitavyastusaptaścāritrabhūṣaṇāḥ |
pāpānāṃvāśubhānāṃvāvadhārhāṇāmplavaṅgama || 46 ||
kāryaṅkaruṇyamāryeṇa na kaścinnāparādhyati |
lokahiṃsāvihārāṇāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇām || 47 ||
kurvatāmapipāpāninaivakāryamaśobhanam |
evamuktastuhanumān sītayāvākyakovidaḥ || 48 ||
pratyuvācatatassītāṃrāmapatnīyaśaśvinīm |
yuktārāmasyabhavatīdharmapatnīyaśaśvinī || 49 ||
pratisandiśamāndevi gamiṣyeyatrarāghavaḥ |
evamuktāhanumatāvaidehijanakātmajā || 50 ||
sābravīddhraṣṭumicchāmibhartāraṃvānarottama |
tasyāstadvacanaṃśrutvāhanumānpavanātmajaḥ || 51 ||
harṣayanmaithilīṃvākyamuvācedammahāmatiḥ |
pūrṇacandrānanaṃrāmandrakṣyasyāryesalakṣmaṇam || 52 ||
sthiramitraṃhatāmitraṃśacīvatridaśeśvaram |
tāmevamuktvārājantīṃsītāṃsākṣādivaśriyam || 53 ||
ājagāmamahāvegohanūmānyatrarāghavaḥ |
sapadiharivarastatohanūmān prativacanañjanakeśvarātmajāyāḥ |
kathitamakathayadyathākrameṇatridaśavarapratimāyarāghavāya || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.