Valmiki Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 86 — Malayalam Script

⚠️ AI-generated translation — the Sinhala meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Sinhala

ගුහයන් ලක්ෂ්මණයන්ගේ ගුණ භරතයන්ට පවසා, ලක්ෂ්මණයන් ආරක්ෂා කිරීමට අවදිව සිටින බවත් රාමයන්ට වඩා තමන්ට ප්‍රිය කිසිවෙක් නොමැති බවත් ගුහයා පවසයි. රාමයන් සීතාව සමඟ පොළොවේ සයනය කරන කල තමන්ට නින්දක් හෝ සුවයක් නොලැබෙන බවත්, රජු බොහෝ කලක් ජීවත් නොවන බවත් ඔහු විලාප කියයි. රාත්‍රිය ගෙවී ගිය පසු ගුහයා ඔවුන් දෙදෙනාගේම ජටා මුඩු කරවා භාගීරථී ගං ඉවුරෙහි ඔවුන් සුවසේ එගොඩ කළේය. ජටා ධාරණය කළ, පොතු වස්ත්‍ර ඇඳගත් ඔවුන් දෙදෙනා සීතාව සමඟ බලාපොරොත්තුවෙන් ගමන් කළහ.

AI-generated · not yet verified

The Sinhala meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

ఈ సర్గలో గుహుడు భరతునికి లక్ష్మణుని స్వభావాన్ని వివరిస్తాడు. లక్ష్మణుడు రాముని రక్షణ కొరకు మేల్కొని ఉండి, సుఖంగా నిద్రించమని గుహునితో చెబుతాడు. రాముడు సీతతో కలిసి నేలపై పడుకొని ఉండగా తాను నిద్రను గానీ సుఖాలను గానీ ఎలా పొందగలనని భరతుడు విలపిస్తాడు. తండ్రి రాజు ఎక్కువ కాలం జీవించడని, కౌసల్య దుఃఖంతో నశిస్తుందని అతను ఆవేదన చెందుతాడు. ఆ రాత్రి గడిచిన తర్వాత గుహుడు వారికి జటలు చేయించి భాగీరథీ తీరంలో సుఖంగా దాటించాడు.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Nepali meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Nepali

यो सर्गमा गुहले भरतलाई लक्ष्मणको सद्भाव बताएको र लक्ष्मणले गुहालाई सम्बोधन गर्दै आफू रामको रक्षाका लागि जागा रहने कुरा व्यक्त गरेको वर्णन छ। लक्ष्मणले रामभन्दा प्रिय आफ्नो कोही नभएको र रामको प्रसादले यश, धर्म, अर्थ र काम चाहेको बताए। राम सीतासहित भूमिमा सुतिरहेको देखेर गुहले दुःख व्यक्त गर्दै दशरथका छोराहरूको स्थितिमा विलाप गरे। त्यसपछि प्रभातमा दुवैको जटा बनाइएको र गुहले उनीहरूलाई भागीरथीको तीरमा सुखपूर्वक पुर्‍याएको उल्लेख छ।

AI-generated · not yet verified

The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഷഡശീതിതമസ്സര്ഗഃ ।

Shloka 1

ആചചക്ഷേഽഥ സദ്ഭാവം ലക്ഷ്മണസ്യ മഹാത്മനഃ ।
ഭരതായാപ്രമേയായ ഗുഹോ ഗഹനഗോചരഃ ॥ 1 ॥

ācacakṣe'tha sadbhāvaṃ lakṣmaṇasya mahātmanaḥ |
bharatāyāprameyāya guho gahanagocaraḥ || 1 ||

त्यसपछि गहन विषयका ज्ञाता गुहले महात्मा लक्ष्मणको सद्भाव अप्रमेय भरतलाई बताए ॥ 1 ॥ ^AI

එවිට ගැඹුරු ප්‍රදේශයන්හි හැසිරෙන ගුහයන් විසින් මහත් ආත්මභාවයෙන් යුත් ලක්ෂ්මණයන්ගේ සැබෑ ගුණය අප්‍රමාණ වූ භරතයන්ට පැවසීය. ^AI

అప్పుడు గుహుడు, గుప్తమైన విషయాలను ఎరిగినవాడు, అప్రమేయుడైన భరతునికి మహాత్ముడైన లక్ష్మణుని యథార్థ స్వభావాన్ని వివరించాడు. ^AI

Shloka 2

തം ജാഗ്രതം ഗുണൈര്യുക്തം ശരചാപാസിധാരിണമ് ।
ഭ്രാതൃഗുപ്ത്യര്ഥമത്യന്തമഹം ലക്ഷ്മണമബൃവമ് ॥ 2 ॥

taṃ jāgrataṃ guṇairyuktaṃ śaracāpāsidhāriṇam |
bhrātṛguptyarthamatyantamahaṃ lakṣmaṇamabṛvam || 2 ||

जागा रहेका, गुणहरूले युक्त, बाण, धनुष र तरवार धारण गर्ने, दाजुको रक्षाका लागि अत्यन्त तत्पर लक्ष्मणलाई मैले भनेँ ॥ 2 ॥ ^AI

එසේ අවදිව සිටින, ගුණයෙන් යුත්, ඊතලය හා කඩුව දරන, සහෝදරයා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා අතිශයින් නියැලුණු ලක්ෂ්මණයන්ට මම මෙසේ කීවෙමි. ^AI

మేల్కొని ఉన్నవాడు, గుణసంపన్నుడు, బాణము, విల్లు, కత్తి ధరించినవాడు, సోదరుని రక్షణ కొరకు అత్యంత శ్రద్ధతో ఉన్న లక్ష్మణునితో నేను ఇలా అన్నాను. ^AI

Shloka 3

ഇയം താത സുഖാ ശയ്യാ ത്വദര്ഥമുപകല്പിതാ ।
പ്രത്യാശ്വസിഹി ശേഷ്വാസ്യാം സുഖം രാഘവനന്ദന ॥ 3 ॥

iyaṃ tāta sukhā śayyā tvadarthamupakalpitā |
pratyāśvasihi śeṣvāsyāṃ sukhaṃ rāghavanandana || 3 ||

हे तात, यो सुखद शय्या तिम्रै लागि तयार गरिएको हो । हे राघवनन्दन, निश्चिन्त होऊ र यसमा सुखसाथ सुत ॥ 3 ॥ ^AI

ප්‍රිය දරුව, මෙය ඔබ වෙනුවෙන් සකසන ලද සුවපහසු යහනකි. රාඝව නන්දන, සැනසී මෙහි සුවසේ සයනය කරන්න. ^AI

ఓ తాతా, ఈ సుఖకరమైన పరుపు నీ కొరకే సిద్ధం చేయబడింది. ఓ రాఘవనందనా, ఊరట పొంది దీనిపై సుఖంగా నిద్రించు. ^AI

Shloka 4

ഉചിതോഽയം ജനസ്സര്വോ ദുഃഖാനാം ത്വം സുഖോചിതഃ ।
ധര്മാത്മംസ്തസ്യ ഗുപ്ത്യര്ഥം ജാഗരിഷ്യാമഹേ വയമ് ॥ 4 ॥

ucito'yaṃ janassarvo duḥkhānāṃ tvaṃ sukhocitaḥ |
dharmātmaṃstasya guptyarthaṃ jāgariṣyāmahe vayam || 4 ||

यो सम्पूर्ण जनसमूह दुःखको योग्य छ, तर तिमी सुखको योग्य छौ । हे धर्मात्मा, उनको रक्षाका लागि हामी जागा रहनेछौं ॥ 4 ॥ ^AI

මේ සියලු ජනයා දුකට සුදුසුය; ඔබ නම් සුවයට සුදුසුය. ධර්මාත්ම, ඔබ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා අපි අවදිව සිටිමු. ^AI

ఓ ధర్మాత్మా, ఈ ప్రజలందరూ దుఃఖానికి అర్హులు, నీవు సుఖానికి అర్హుడవు. అతని (రాముని) రక్షణ కొరకు మేము మేల్కొని ఉంటాము. ^AI

Shloka 5

നഹി രാമാത്പ്രിയതരോ മമാസ്തി ഭുവി കശ്ചന ।
മോത്സുകോഽഭൂര്ബ്രവീമ്യേതദപ്യസത്യം തവാഗ്രതഃ ॥ 5 ॥

nahi rāmātpriyataro mamāsti bhuvi kaścana |
motsuko'bhūrbravīmyetadapyasatyaṃ tavāgrataḥ || 5 ||

संसारमा रामभन्दा प्रियतर मेरो कोही छैन । म उत्सुक भइनँ; तिम्रो सामु यो पनि भन्छु, जुन असत्य हो (अर्थात् रामभन्दा प्रिय कोही नभएको कुरा सत्य हो, तर म उत्सुक भएँ भन्ने कुरा असत्य हो) ॥ 5 ॥ ^AI

මට රාමයන්ට වඩා ප්‍රියතර කිසිවෙක් මේ ලෝකයේ නැත. ඔබ උත්සුක නොවන්න; ඔබ ඉදිරියේ මෙය පවසමි — එය ද අසත්‍යයකි. ^AI

భూమిపై రాముని కంటే నాకు ప్రియమైనవాడు మరెవ్వరూ లేరు. నీ ముందు చెప్పుతున్నాను, ఇది అసత్యమైనా కాదు; నీవు ఆతురత పొందకు. ^AI

Shloka 6

അസ്യ പ്രസാദാദാശംസേ ലോകേഽസ്മിന് സുമഹദ്യശഃ ।
ധര്മാവാപ്തിം ച വിപുലാമര്ഥകാമൌ ച കേവലമ് ॥ 6 ॥

asya prasādādāśaṃse loke'smin sumahadyaśaḥ |
dharmāvāptiṃ ca vipulāmarthakāmau ca kevalam || 6 ||

उनको प्रसादले म यस लोकमा अत्यन्त ठूलो यश, विपुल धर्मको प्राप्ति, र केवल अर्थ तथा कामको प्राप्ति पनि चाहन्छु ॥ 6 ॥ ^AI

ඔහුගේ ප්‍රසාදයෙන් මේ ලෝකයේ මහත් කීර්තියක් ද, විපුල ධර්මාවාප්තියක් ද, අර්ථය හා කාමය ද පමණක් අපේක්ෂා කරමි. ^AI

అతని (రాముని) అనుగ్రహం వల్ల ఈ లోకంలో మహా కీర్తిని, విపులమైన ధర్మప్రాప్తిని, అలాగే అర్థకామములను కూడా నేను ఆశిస్తున్నాను. ^AI

Shloka 7

സോഽഹം പ്രിയസഖം രാമം ശയാനം സഹ സീതയാ ।
രക്ഷിഷ്യാമി ധനുഷ്പാണി സ്സര്വൈ സ്സ്വൈര്ജ്ഞാതിഭിസ്സഹ ॥ 7 ॥

so'haṃ priyasakhaṃ rāmaṃ śayānaṃ saha sītayā |
rakṣiṣyāmi dhanuṣpāṇi ssarvai ssvairjñātibhissaha || 7 ||

त्यसैले मैले प्रियसखा रामलाई सीतासहित सुतेको अवस्थामा, धनुष हातमा लिएर, आफ्ना सबै ज्ञातिहरूसहित रक्षा गर्नेछु ॥ 7 ॥ ^AI

එසේ වූ මම, සීතාවන් සමඟ සයනය කරන ප්‍රිය මිත්‍ර රාමයන්, දුන්න අතින් දරා, සියලු ඥාතීන් සමඟ ආරක්ෂා කරමි. ^AI

అట్టి నేను, సీతతో కలిసి పరుండి ఉన్న ప్రియసఖుడైన రాముని, విల్లు ధరించి, నా బంధువులందరితో కలిసి రక్షిస్తాను. ^AI

Shloka 8

ന ഹി മേഽവിദിതം കിഞ്ചിദ്വനേഽസ്മിംശ്ചരത സ്സദാ ।
ചതുരങ്ഗം ഹ്യപി ബലം പ്രസഹേമ വയം യുധി ॥ 8 ॥

na hi me'viditaṃ kiñcidvane'smiṃścarata ssadā |
caturaṅgaṃ hyapi balaṃ prasahema vayaṃ yudhi || 8 ||

यस वनमा सधैं विचरण गर्ने मलाई केही पनि अज्ञात छैन । हामी युद्धमा चतुरङ्ग बललाई पनि सहन सक्छौं ॥ 8 ॥ ^AI

මේ වනයෙහි සැරිසරන මට කිසිවක් නොදන්නා දෙයක් නැත. අපි යුද්ධයේදී සිව් අංගයෙන් යුත් සේනාවක් ද මැඩපවත්වා ගත හැක. ^AI

ఎల్లప్పుడూ ఈ అడవిలో సంచరించే నాకు ఏదీ తెలియనిది కాదు. యుద్ధంలో నాలుగు విభాగాల సైన్యాన్ని కూడా మేము ఎదిరించగలము. ^AI

Shloka 9

ഏവമസ്മാഭിരുക്തേന ലക്ഷ്മണേന മഹാത്മനാ ।
അനുനീതാ വയം സര്വേ ധര്മമേവാനുപശ്യതാ ॥ 9 ॥

evamasmābhiruktena lakṣmaṇena mahātmanā |
anunītā vayaṃ sarve dharmamevānupaśyatā || 9 ||

यसरी महात्मा लक्ष्मणले धर्मलाई नै हेर्दै भनेका कुराले हामी सबैलाई सम्झाइयो (शान्त पारियो)। ^AI

මහාත්ම ලක්ෂ්මණ ධර්මයම අවලෝකනය කරමින් අප විසින් මෙසේ පවසන ලද වචනයෙන් අප සියලු දෙනා සැනසුවේය. ^AI

మహాత్ముడైన లక్ష్మణుడు ధర్మాన్నే దృష్టిలో ఉంచుకొని ఇలా పలికాడు; అతని మాటలతో మేమందరమూ ఓదార్చబడ్డాము. ^AI

Shloka 10

കഥം ദാശരഥൌ ഭൂമൌ ശയാനേ സഹ സീതയാ ।
ശക്യാ നിദ്രാ മയാ ലബ്ധും ജീവിതം വാ സുഖാനി വാ ॥ 10 ॥

kathaṃ dāśarathau bhūmau śayāne saha sītayā |
śakyā nidrā mayā labdhuṃ jīvitaṃ vā sukhāni vā || 10 ||

दशरथका छोरा सीतासहित भूमिमा सुतिरहेको बेला मैले निद्रा, जीवन वा सुखहरू कसरी प्राप्त गर्न सकूँ? ^AI

දශරථ පුත්‍රයා සීතාව සමඟ පොළොවේ සයනය කරන කල, මට නින්දක් හෝ ජීවිතයක් හෝ සුවයක් හෝ ලැබිය හැක්කේ කෙසේද? ^AI

దశరథుని కుమారుడు సీతతో కలిసి నేలపై పడుకొని ఉండగా, నేను నిద్రను గానీ, జీవితాన్ని గానీ, సుఖాలను గానీ ఎలా పొందగలను? ^AI

Shloka 11

യോ ന ദേവാസുരൈസ്സര്വൈശ്ശക്യഃ പ്രസഹിതും യുധി ।
തം പശ്യ ഗുഹ സംവിഷ്ടം തൃണേഷു സഹ സീതയാ ॥ 11 ॥

yo na devāsuraissarvaiśśakyaḥ prasahituṃ yudhi |
taṃ paśya guha saṃviṣṭaṃ tṛṇeṣu saha sītayā || 11 ||

हे गुह, जसलाई सबै देवता र असुरहरूले पनि युद्धमा पराजित गर्न सक्दैनन्, त्यस्ता उनलाई सीतासहित तृणमा सुतिरहेको हेर। ^AI

දෙවියන් හා අසුරයන් සියලු දෙනාට යුද්ධයේදී ජය ගත නොහැකි ඔහු, ගුහක, සීතාව සමඟ තණකොළ මත වැතිර සිටිනු බලන්න. ^AI

దేవతలు, అసురులందరూ కలిసి యుద్ధంలో ఎదిరించలేని అతన్ని, ఓ గుహుడా, సీతతో కలిసి గడ్డిపై పడుకొని ఉన్నట్లు చూడుము. ^AI

Shloka 12

മഹതാ തപസാ ലബ്ധോ വിവിധൈശ്ച പരിശ്രമൈഃ ।
ഏകോ ദശരഥസ്യൈഷ പുത്രസ്സദൃശലക്ഷണഃ ॥ 12 ॥

mahatā tapasā labdho vividhaiśca pariśramaiḥ |
eko daśarathasyaiṣa putrassadṛśalakṣaṇaḥ || 12 ||

ठूलो तपस्याद्वारा र अनेक परिश्रमहरूद्वारा प्राप्त, समान लक्षणहरू भएको दशरथका यी एक मात्र छोरा हुन्। ^AI

මහත් තපසින් හා නොයෙකුත් වෙහෙසින් ලබන ලද, සමාන ලක්ෂණ ඇති දශරථයන්ගේ එකම පුත්‍රයා මොහුය. ^AI

గొప్ప తపస్సు చేతను, అనేక కష్టాల చేతను పొందబడినవాడు, దశరథునికి ఒక్కడే కుమారుడు, సమానమైన లక్షణాలు కలవాడు. ^AI

Shloka 13

അസ്മിന്പ്രവ്രാജിതേ രാജാ ന ചിരം വര്തയിഷ്യതി ।
വിധവാ മേദിനീ നൂനം ക്ഷിപ്രമേവ ഭവിഷ്യതി ॥ 13 ॥

asminpravrājite rājā na ciraṃ vartayiṣyati |
vidhavā medinī nūnaṃ kṣiprameva bhaviṣyati || 13 ||

यिनी वनवासमा गएपछि राजा धेरै समय बाँच्ने छैनन्; पृथ्वी निश्चय नै चाँडै विधवा हुनेछिन्। ^AI

මොහු වනවාසයට යැවූ පසු රජතුමා බොහෝ කලක් ජීවත් නොවන්නේය. මෙදියණිය නියත වශයෙන්ම ඉක්මනින්ම වැන්දඹුවක් වන්නීය. ^AI

ఇతడు వనవాసానికి పంపబడగానే రాజు ఎక్కువ కాలం జీవించడు; భూమి తప్పకుండా త్వరగానే వితంతువు అవుతుంది. ^AI

Shloka 14

വിനദ്യ സുമഹാനാദം ശ്രമേണോപരതാഃ സ്ത്രിയഃ ।
നിര്ഘോഷോ വിരതോ നൂനമധ്യ രാജനിവേശനേ ॥ 14 ॥

vinadya sumahānādaṃ śrameṇoparatāḥ striyaḥ |
nirghoṣo virato nūnamadhya rājaniveśane || 14 ||

ठूलो आवाजमा हल्ला गरेर स्त्रीहरू थकाइले शान्त भएका छन्; राजमहलभित्रको कोलाहल निश्चय नै बन्द भएको छ। ^AI

මහත් හඬින් නාද කොට, වෙහෙසින් නිශ්ශබ්ද වූ ස්ත්‍රීහු දැන් රජ මාලිගය තුළ නිශ්ශබ්ද වූවාහුය. ^AI

గొప్ప నాదంతో మొరపెట్టుకొని, అలసటతో స్త్రీలు ఆగిపోయారు; రాజభవనంలో ఇప్పుడు ఆ ధ్వని తప్పకుండా నిలిచిపోయింది. ^AI

Shloka 15

കൌസല്യാ ചൈവ രാജാ ച തഥൈവ ജനനീ മമ ।
നാശംസേ യദി ജീവേയുസ്സര്വേ തേ ശര്വരീമിമാമ് ॥ 15 ॥

kausalyā caiva rājā ca tathaiva jananī mama |
nāśaṃse yadi jīveyussarve te śarvarīmimām || 15 ||

कौसल्या, राजा र त्यसैगरी मेरी आमा — यी सबैले यो रात बाँच्न सकून् भनी म आशा गर्दिनँ। ^AI

කෞසල්‍යාවද, රජතුමාද, එසේම මාගේ මවද මේ රාත්‍රිය ජීවත් වෙත්දැයි මම ප්‍රාර්ථනා නොකරමි. ^AI

కౌసల్య గానీ, రాజు గానీ, అలాగే నా తల్లి గానీ ఈ రాత్రి జీవించి ఉంటారని నేను ఆశించను. ^AI

Shloka 16

ജീവേദപി ച മേ മാതാ ശത്രുഘ്നസ്യാന്വവേക്ഷയാ ।
ദുഃഖിതാ യാ തു കൌസല്യാ വീരസൂര്വിനശിഷ്യതി ॥ 16 ॥

jīvedapi ca me mātā śatrughnasyānvavekṣayā |
duḥkhitā yā tu kausalyā vīrasūrvinaśiṣyati || 16 ||

शत्रुघ्नको खातिर मेरी आमा बाँच्न सक्लिन्; तर वीर सन्तानकी जननी दुःखी कौसल्या भने नष्ट हुनेछिन्। ^AI

ශත්‍රුඝ්නයා ගැන සැලකීමෙන් මාගේ මව ජීවත් වන්නීය. වීර පුත්‍රයන් ලද දුක් වූ කෞසල්‍යාව නම් නසින්නීය. ^AI

శత్రుఘ్నుని మీది ప్రేమతో నా తల్లి బహుశా జీవించి ఉండవచ్చు; కానీ దుఃఖితురాలైన కౌసల్య, వీరులకు తల్లి, తప్పకుండా నశిస్తుంది. ^AI

Shloka 17

അതിക്രാന്തമതിക്രാന്തമനവാപ്യ മനോരഥമ് ।
രാജ്യേ രാമമനിക്ഷിപ്യ പിതാ മേ വിനശിഷ്യതി ॥ 17 ॥

atikrāntamatikrāntamanavāpya manoratham |
rājye rāmamanikṣipya pitā me vinaśiṣyati || 17 ||

मेरा पिताले मनोरथ पूरा गर्न नपाई, अतिक्रान्त (बितिसकेको) अवस्थामा राज्यमा रामलाई नराखी नष्ट हुनेछन्। ^AI

මගේ පියා තම අභිලාෂය නොසපුරා, රාජ්‍යය රාමට පවරා නොදී, ඉකුත් වූ දේ ඉකුත් වූ ලෙසින්ම මිය යනු ඇත. ^AI

నా తండ్రి తన మనోరథాన్ని పొందలేకనే గతించిపోతాడు; రాజ్యంలో రాముడిని నియమించకుండానే ఆయన నశించిపోతాడు. ^AI

Shloka 18

സിദ്ധാര്ഥാഃ പിതരം വൃത്തം തസ്മിന്കാലേ ഹ്യുപസ്ഥിതേ ।
പ്രേതകാര്യേഷു സര്വേഷു സംസ്കരിഷ്യന്തി ഭൂമിപമ് ॥ 18 ॥

siddhārthāḥ pitaraṃ vṛttaṃ tasminkāle hyupasthite |
pretakāryeṣu sarveṣu saṃskariṣyanti bhūmipam || 18 ||

त्यस समय आइपुग्दा सिद्धार्थ (कृतार्थ) भएका मानिसहरूले मृत राजाका सबै प्रेतकार्यहरू गरेर भूमिपतिको संस्कार गर्नेछन्। ^AI

එකල්හි ඔහුගේ අවසන් කටයුතු ඉටු වූ පසු, සිද්ධාර්ථයෝ ඒ රජුගේ මරණින් පසු කටයුතු සියල්ලෙහි ඔහුගේ අවසන් කටයුතු ඉටු කරනු ඇත. ^AI

ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు కృతార్థులైన (బంధువులు) ఆ రాజుకు అన్ని ప్రేతకర్మలను జరిపిస్తారు. ^AI

Shloka 19

രമ്യചത്വരസംസ്ഥാനാം സുവിഭക്തമഹാപഥാമ് ।
ഹര്മ്യപ്രാസാദമ്പന്നാം സര്വരത്നവിഭൂഷിതാമ് ॥ 19 ॥

ramyacatvarasaṃsthānāṃ suvibhaktamahāpathām |
harmyaprāsādampannāṃ sarvaratnavibhūṣitām || 19 ||

रमणीय चौतारा र स्थानहरू भएको, राम्ररी विभाजित ठूला मार्गहरू भएको, हर्म्य र प्रासादले सम्पन्न, सबै रत्नहरूले विभूषित। ^AI

රමණීය චතුරශ්‍ර ස්ථානවලින් යුක්ත වූ, මනාව බෙදන ලද මහා මාර්ග සහිත වූ, මාලිගා හා ප්‍රාසාදවලින් සමන්විත වූ, සියලු රත්නයන්ගෙන් විභූෂිත වූ, ^AI

అందమైన చత్వరములతో కూడిన స్థలములు గలది, చక్కగా విభజింపబడిన గొప్ప మార్గములు గలది, హర్మ్యములతోను ప్రాసాదములతోను సంపన్నమైనది, సర్వరత్నములతో అలంకరింపబడినది. ^AI

Shloka 20

ഗജാശ്വരഥസമ്ബാധാം തൂര്യനാദവിനാദിതാമ് ।
സര്വകല്യാണസമ്പൂര്ണാം ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകുലാമ് ॥ 20 ॥

gajāśvarathasambādhāṃ tūryanādavināditām |
sarvakalyāṇasampūrṇāṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulām || 20 ||

हात्ती, घोडा र रथहरूले भरिएको, तूर्यनादले गुञ्जायमान, सबै कल्याणले सम्पूर्ण, हृष्टपुष्ट जनताले व्याप्त। ^AI

ඇතුන්, අශ්වයන් සහ රථවලින් ගැවසී ගත්, තූර්ය නාදයෙන් නින්නාද වූ, සියලු කල්‍යාණ ගුණයෙන් පිරුණු, සතුටින් පිරිපුන් ජනයාගෙන් ගැවසී ගත්, ^AI

ఏనుగులు, గుర్రములు, రథములతో నిండినది, తూర్యనాదములతో మ్రోగుతున్నది, సర్వకల్యాణములతో సంపూర్ణమైనది, సంతుష్టులైన పుష్టివంతులైన జనులతో నిండినది. ^AI

Shloka 21

ആരാമോദ്യാനസമ്പൂര്ണാം സമാജോത്സവശാലിനീമ് ।
സുഖിതാ വിചരിഷ്യന്തി രാജധാനീം പിതുര്മമ ॥ 21 ॥

ārāmodyānasampūrṇāṃ samājotsavaśālinīm |
sukhitā vicariṣyanti rājadhānīṃ piturmama || 21 ||

आराम र उद्यानहरूले सम्पूर्ण, समाज र उत्सवहरूले शोभित मेरा पिताको राजधानीमा हामी सुखी भएर विचरण गर्नेछौं। ^AI

උද්‍යාන හා උයන්වලින් පිරුණු, සමාජෝත්සවයන්ගෙන් බැබළෙන, මගේ පියාගේ රාජධානියෙහි ඔවුහු සුවසේ වාසය කරනු ඇත. ^AI

ఆరామములతోను ఉద్యానవనములతోను నిండినది, సమాజములతోను ఉత్సవములతోను విలసిల్లునది — నా తండ్రి రాజధానిని వారు సుఖంగా సంచరిస్తారు. ^AI

Shloka 22

അപിസത്യപ്രതിജ്ഞേന സാര്ധം കുശലിനാ വയമ് ।
നിവൃത്തേ സമയേ ഹ്യസ്മിന് സുഖിതാഃ പ്രവിശേമഹി ॥ 22 ॥

apisatyapratijñena sārdhaṃ kuśalinā vayam |
nivṛtte samaye hyasmin sukhitāḥ praviśemahi || 22 ||

सत्यप्रतिज्ञ र कुशल रामसँगै हामी यो समय (वनवासको अवधि) बितेपछि सुखी भएर (राजधानीमा) प्रवेश गरौं। ^AI

සත්‍ය ප්‍රතිඥාව ඇති, සුවපත් ඒ රාම සමඟ අපි ද යහපත් ලෙස කාලය ගෙවා, මෙම කාලය අවසන් වූ පසු සුවසේ ඇතුළු වන්නෙමු. ^AI

సత్యప్రతిజ్ఞుడు, క్షేమంగా ఉన్నవాడు అయిన ఆయనతో కలిసి, ఈ సమయం ముగిసిన తర్వాత మేము సుఖంగా (నగరంలో) ప్రవేశిస్తాము. ^AI

Shloka 23

പരിദേവയമാനസ്യ തസ്യൈവം സുമഹാത്മനഃ ।
തിഷ്ഠതോ രാജപുത്രസ്യ ശര്വരീ സാഽത്യവര്തത ॥ 23 ॥

paridevayamānasya tasyaivaṃ sumahātmanaḥ |
tiṣṭhato rājaputrasya śarvarī sā'tyavartata || 23 ||

यसरी विलाप गर्दै रहेका ती महात्मा राजपुत्रको त्यो रात बिती गयो। ^AI

මහාත්මාවූ ඒ රාජකුමාරයා මෙසේ විලාප කියමින් සිටියදී ඒ රාත්‍රිය ගෙවී ගියේය. ^AI

ఇలా విలపిస్తున్న ఆ మహాత్ముడైన రాజకుమారుడు అక్కడ ఉండగానే ఆ రాత్రి గడిచిపోయింది. ^AI

Shloka 24

പ്രഭാതേ വിമലേ സൂര്യേ കാരയിത്വാ ജടാ ഉഭൌ ।
അസ്മിന് ഭാഗീരഥീതീരേ സുഖം സന്താരിതൌ മയാ ॥ 24 ॥

prabhāte vimale sūrye kārayitvā jaṭā ubhau |
asmin bhāgīrathītīre sukhaṃ santāritau mayā || 24 ||

प्रभातमा निर्मल सूर्य उदाएपछि दुवैको जटा बनाइयो, र मैले यी दुवैलाई यहाँ भागीरथीको तीरमा सुखपूर्वक तारेँ। ^AI

ප්‍රභාතයේ පිරිසිදු හිරු එළියෙන්, දෙදෙනාගේම ජටා මුඩු කරවා, මෙම භාගීරථී ගං ඉවුරෙහි මා විසින් සුවසේ එගොඩ කරන ලදී. ^AI

తెల్లవారి సూర్యుడు ప్రకాశించగా, ఇద్దరికీ జటలు చేయించి, ఈ భాగీరథీ తీరంలో నేను వారిని సుఖంగా దాటించాను. ^AI

Shloka 25

ജടാധരൌ തൌ ദ്രുമചീരവാസസൌ മഹാബലൌ കുഞ്ജരയൂഥപോപമൌ ।
വരേഷുചാപാസിധരൌ പരന്തപൌ വ്യപേക്ഷമാണൌ സഹ സീതയാ ഗതൌ ॥ 25 ॥

jaṭādharau tau drumacīravāsasau mahābalau kuñjarayūthapopamau |
vareṣucāpāsidharau parantapau vyapekṣamāṇau saha sītayā gatau || 25 ||

जटा धारण गरेका, वृक्षको बोक्राको वस्त्र लगाएका, महाबलवान्, हात्तीको समूहको नायकजस्ता ती दुई जना — उत्तम बाण र धनु तथा तरवार धारण गरेका, शत्रुतापन गर्ने — सीतासँगै हेर्दै-हेर्दै गए। ^AI

ජටා ධාරණය කළා වූ, ගස්වල පොතුවලින් සැදි වස්ත්‍ර ඇඳගත්, මහත් බල ඇති, ඇතුන් රැළක නායකයන් වැනි වූ, උතුම් ඊතල දුන්න හා කඩුව දරමින් සතුරන් තැවුලට පත් කරන්නා වූ ඔවුන් දෙදෙනා සීතාව සමඟ බලාපොරොත්තුවෙන් යමින් සිටියහ. ^AI

జటలను ధరించి, చెట్టు బెరడు వస్త్రాలను ధరించి, మహాబలవంతులై, ఏనుగుల గుంపు నాయకుల వంటి వారై, శ్రేష్ఠమైన బాణాలు, విల్లు, కత్తిని ధరించి, శత్రువులను తపింపజేసేవారై, సీతతో సహా (ఒకరినొకరు) చూసుకుంటూ వెళ్ళారు. ^AI

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ഷഡശീതിതമസ്സര്ഗഃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।

अथ षडशीतितमस्सर्गः ।

आचचक्षेऽथ सद्भावं लक्ष्मणस्य महात्मनः ।

भरतायाप्रमेयाय गुहो गहनगोचरः ॥ 1 ॥

तं जाग्रतं गुणैर्युक्तं शरचापासिधारिणम् ।

भ्रातृगुप्त्यर्थमत्यन्तमहं लक्ष्मणमबृवम् ॥ 2 ॥

इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थमुपकल्पिता ।

प्रत्याश्वसिहि शेष्वास्यां सुखं राघवनन्दन ॥ 3 ॥

उचितोऽयं जनस्सर्वो दुःखानां त्वं सुखोचितः ।

धर्मात्मंस्तस्य गुप्त्यर्थं जागरिष्यामहे वयम् ॥ 4 ॥

नहि रामात्प्रियतरो ममास्ति भुवि कश्चन ।

मोत्सुकोऽभूर्ब्रवीम्येतदप्यसत्यं तवाग्रतः ॥ 5 ॥

अस्य प्रसादादाशंसे लोकेऽस्मिन् सुमहद्यशः ।

धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थकामौ च केवलम् ॥ 6 ॥

सोऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया ।

रक्षिष्यामि धनुष्पाणि स्सर्वै स्स्वैर्ज्ञातिभिस्सह ॥ 7 ॥

न हि मेऽविदितं किञ्चिद्वनेऽस्मिंश्चरत स्सदा ।

चतुरङ्गं ह्यपि बलं प्रसहेम वयं युधि ॥ 8 ॥

एवमस्माभिरुक्तेन लक्ष्मणेन महात्मना ।

अनुनीता वयं सर्वे धर्ममेवानुपश्यता ॥ 9 ॥

कथं दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।

शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा ॥ 10 ॥

यो न देवासुरैस्सर्वैश्शक्यः प्रसहितुं युधि ।

तं पश्य गुह संविष्टं तृणेषु सह सीतया ॥ 11 ॥

महता तपसा लब्धो विविधैश्च परिश्रमैः ।

एको दशरथस्यैष पुत्रस्सदृशलक्षणः ॥ 12 ॥

अस्मिन्प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति ।

विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति ॥ 13 ॥

विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः ।

निर्घोषो विरतो नूनमध्य राजनिवेशने ॥ 14 ॥

कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम ।

नाशंसे यदि जीवेयुस्सर्वे ते शर्वरीमिमाम् ॥ 15 ॥

जीवेदपि च मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया ।

दुःखिता या तु कौसल्या वीरसूर्विनशिष्यति ॥ 16 ॥

अतिक्रान्तमतिक्रान्तमनवाप्य मनोरथम् ।

राज्ये राममनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति ॥ 17 ॥

सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन्काले ह्युपस्थिते ।

प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम् ॥ 18 ॥

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम् ।

हर्म्यप्रासादम्पन्नां सर्वरत्नविभूषिताम् ॥ 19 ॥

गजाश्वरथसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम् ।

सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम् ॥ 20 ॥

आरामोद्यानसम्पूर्णां समाजोत्सवशालिनीम् ।

सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम ॥ 21 ॥

अपिसत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम् ।

निवृत्ते समये ह्यस्मिन् सुखिताः प्रविशेमहि ॥ 22 ॥

परिदेवयमानस्य तस्यैवं सुमहात्मनः ।

तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी साऽत्यवर्तत ॥ 23 ॥

प्रभाते विमले सूर्ये कारयित्वा जटा उभौ ।

अस्मिन् भागीरथीतीरे सुखं सन्तारितौ मया ॥ 24 ॥

जटाधरौ तौ द्रुमचीरवाससौ महाबलौ कुञ्जरयूथपोपमौ ।

वरेषुचापासिधरौ परन्तपौ व्यपेक्षमाणौ सह सीतया गतौ ॥ 25 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे षडशीतितमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

2.86 അയോധ്യാകാണ്ഡ - ഷഡശീതിതമ സര്ഗഃ